Valmiki Ramayana Ayodhya Kanda Sarga 48 — Malayalam Script

⚠️ AI-generated translation — the Odia meaning was produced by AI and automatically cross-checked against the Sanskrit, but it may still contain errors. It has not yet been reviewed by a scholar. Please refer to a traditional commentary for study.

Summary — Odia

ଅଯୋଧ୍ୟାର ନଗରବାସୀ ରାମଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରି ଫେରି ଆସି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶୋକାକୁଳ ହେଲେ ଏବଂ ନିଜ ଘରେ ପ୍ରବେଶ କରି ଲୁହ ଗଡ଼ାଇଲେ। ବଣିକ ଓ ଗୃହସ୍ଥମାନେ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଆନନ୍ଦ ପାଇଲେ ନାହିଁ, ଏବଂ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ସ୍ୱାମୀମାନଙ୍କୁ କଟୁ ବାକ୍ୟରେ ଭର୍ତ୍ସନା କରି କହିଲେ ଯେ ରାଘବଙ୍କୁ ନ ଦେଖିଲେ ଘର, ଧନ, ପୁତ୍ର କିମ୍ବା ସୁଖରେ ପ୍ରୟୋଜନ ନାହିଁ। ସେମାନେ କୈକେୟୀଙ୍କ ରାଜ୍ୟକୁ ଧିକ୍କାର କରି କହିଲେ ଯେ ରାମ ବନକୁ ଗଲେ ଦଶରଥ ବଞ୍ଚିବେ ନାହିଁ, ଏବଂ ସେମାନେ ବିଷ ପାନ କରିବା ଅଥବା ରାଘବଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତାବ ଦେଲେ। ଏହିପରି ଘରେ ଘରେ ବିଳାପ ଚାଲିଥିବା ବେଳେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତ ଗଲେ ଏବଂ ଅଯୋଧ୍ୟା ନଗରୀ ତାରାହୀନ ଆକାଶ ଓ ଜଳଶୂନ୍ୟ ସମୁଦ୍ର ପରି ଶୋକାକୁଳ ହୋଇଗଲା।

AI-generated · not yet verified

The Odia meaning of each verse is shown below the verse.

⚠️ AI-generated translation — the Punjabi meaning was produced by AI and automatically cross-checked against the Sanskrit, but it may still contain errors. It has not yet been reviewed by a scholar. Please refer to a traditional commentary for study.

Summary — Punjabi

ਇਹ ਅਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦਾ 48ਵਾਂ ਸਰਗ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰਾਮ ਦੇ ਵਨਵਾਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਗਰ-ਵਾਸੀਆਂ ਦਾ ਸੋਗ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਰਾਮ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਗਏ ਅਤੇ ਮੁੜ ਆਏ ਲੋਕ ਬੇਸੁਧ ਹੋ ਕੇ ਮਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਵਿਲਾਪ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸਤਰੀਆਂ ਕੈਕਈ ਦੇ ਰਾਜ ਨੂੰ ਅਧਰਮੀ ਕਹਿ ਕੇ ਰਾਮ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਜਾਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਸੂਰਜ ਅਸਤ ਹੋਣ 'ਤੇ ਨਗਰੀ ਸ਼ੋਕ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਗੀਤ, ਨਾਚ ਤੇ ਉਤਸਵ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

AI-generated · not yet verified

The Punjabi meaning of each verse is shown below the verse.

⚠️ AI-generated translation — the Konkani meaning was produced by AI and automatically cross-checked against the Sanskrit, but it may still contain errors. It has not yet been reviewed by a scholar. Please refer to a traditional commentary for study.

Summary — Konkani

अयोध्येचे लोक रामाच्या फाटल्यान वचून परत आयले आनी तांचीं मनां दुख्खान भरलीं. घरा-घरांनी बायलो रडतात आनी रामाविणें घर, धन, पुत्र वा सुखाक कितें उपेग अशें विचारतात. त्या विलापांत त्या सीतेवांगडा वनांत रामाची सेवा करपी लक्ष्मणाक सत्पुरुष म्हणतात आनी रामाच्या फाटल्यान वचपाची वा मरणाची इत्सा उक्तायतात. कैकेयीच्या राज्यांत जिवंत रावचें न्हय अशी शपथ घेतात. सूर्य अस्ताक गेलो आनी रात आयली, सगळीं गीतां, उत्सव आनी दुकानां शांत जालीं, आनी अयोध्या उदक सुकलल्या म्हासागरा सारखी जाली.

AI-generated · not yet verified

The Konkani meaning of each verse is shown below the verse.

⚠️ AI-generated translation — the Kannada meaning was produced by AI and automatically cross-checked against the Sanskrit, but it may still contain errors. It has not yet been reviewed by a scholar. Please refer to a traditional commentary for study.

Summary — Kannada

ರಾಮನನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಿ ಹಿಂದಿರುಗಿದ ಅಯೋಧ್ಯೆಯ ಜನರು ಶೋಕದಿಂದ ಕೂಡಿ, ಕಣ್ಣೀರಿನಿಂದ ಮುಖಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಕೊಂಡು ತಮ್ಮ ಮನೆಗಳಿಗೆ ಬಂದರು; ವರ್ತಕರು ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ, ಗೃಹಸ್ಥರು ಅಡುಗೆ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ, ಯಾವ ಸಂತೋಷವೂ ಉಳಿಯಲಿಲ್ಲ. ಮನೆಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ತ್ರೀಯರು ರಾಮನನ್ನು ಕಾಣದೆ ಹೆಂಡತಿ, ಧನ, ಮಕ್ಕಳಿಂದ ಏನು ಪ್ರಯೋಜನ ಎಂದು ವಿಲಾಪಿಸುತ್ತಾ ಕೈಕೇಯಿಯನ್ನು ನಿಂದಿಸಿದರು. ರಾಮನು ಶೂರ, ಮಹಾಬಾಹು, ದಶರಥಪುತ್ರನಾದ್ದರಿಂದ ಅವನು ದೂರವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿ, ಕೆಲವರು ಸೀತೆಯನ್ನೂ ಮತ್ತೆ ಕೆಲವರು ರಾಘವನನ್ನೂ ಸೇವಿಸೋಣ ಎಂದರು; ಕೈಕೇಯಿಯ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಭೃತ್ಯರಾಗಿ ವಾಸಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದೂ ಶಪಿಸಿದರು. ಸೂರ್ಯನು ಅಸ್ತಮಿಸಿದಾಗ ಅಯೋಧ್ಯೆಯು ನಕ್ಷತ್ರಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಆಕಾಶದಂತೆಯೂ, ನೀರು ಬತ್ತಿದ ಮಹಾಸಾಗರದಂತೆಯೂ ಆಯಿತು; ಗೀತ, ಉತ್ಸವ, ನೃತ್ಯ, ವಾದ್ಯಗಳು ಶಾಂತವಾದವು.

AI-generated · not yet verified

The Kannada meaning of each verse is shown below the verse.

Meaning —

ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ അയോധ്യാകാണ്ഡമ് ।

അഥ അഷ്ടചത്വാരിംശസ്സര്ഗഃ ।

Shloka 1

തേഷാമേവം വിഷണ്ണാനാം പീഡിതാനാമതീവ ച ।
ബാഷ്പവിപ്ലുതനേത്രാണാം സശോകാനാം മുമൂര്ഷയാ ॥ 1 ॥

teṣāmevaṃ viṣaṇṇānāṃ pīḍitānāmatīva ca |
bāṣpaviplutanetrāṇāṃ saśokānāṃ mumūrṣayā || 1 ||

ಹೀಗೆ ವಿಷಾದಗೊಂಡು, ಅತಿಯಾಗಿ ಪೀಡಿತರಾಗಿ, ಕಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿ ಬಾಷ್ಪ ತುಂಬಿ, ಶೋಕದಿಂದ ಕೂಡಿ, ಸಾಯುವ ಬಯಕೆಯಿಂದ ಅವರು — ^AI

अशा रीतीन भोव दुख्खी आनी पिडेस्त जाल्ल्या, दुकांनी भरिल्ल्या दोळ्यांनी आशेन मरपाची इत्सा धरिल्ल्या तांच्या कडेन ॥ 1 ॥ ^AI

ଏହିପରି ଶୋକାକୁଳ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ପୀଡ଼ିତ, ଅଶ୍ରୁରେ ଓଦା ନେତ୍ର ଓ ମରିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ ସେହି ଲୋକମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ॥ 1 ॥ ^AI

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੁਖੀ, ਬਹੁਤ ਪੀੜਤ, ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਭਿੱਜੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸੋਗਗ੍ਰਸਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਮਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ (ਇਹ ਕਿਹਾ) ॥ 1 ॥ ^AI

Shloka 2

അനുഗമ്യ നിവൃത്താനാം രാമം നഗരവാസിനാമ് ।
ഉദ്ഗതാനീവ സത്വാനി ബഭൂവുരമനസ്വിനാമ് ॥ 2 ॥

anugamya nivṛttānāṃ rāmaṃ nagaravāsinām |
udgatānīva satvāni babhūvuramanasvinām || 2 ||

ರಾಮನನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಿ ಹಿಂದಿರುಗಿದ ನಗರವಾಸಿಗಳಿಗೆ, ಮನಸ್ಸನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಅವರಿಗೆ, ಪ್ರಾಣಗಳು ಹೊರಬಂದಂತೆ ಆಯಿತು. ^AI

रामाच्या फाटल्यान वचून परत आयिल्ल्या नगरांतल्या लोकांचीं मनां तांच्या कडल्यान भायर सुटलीं अशीं जालीं ॥ 2 ॥ ^AI

ରାମଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରି ଫେରି ଆସିଥିବା ନଗରବାସୀମାନଙ୍କର ଦୁଃଖିତ ହୃଦୟରୁ ପ୍ରାଣ ବାହାରି ଯିବା ପରି ହେଉଥିଲା ॥ 2 ॥ ^AI

ਰਾਮ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਗਏ ਅਤੇ ਮੁੜ ਆਏ ਨਗਰ-ਵਾਸੀਆਂ ਦੇ, ਜੋ ਮਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ (ਬੇਸੁਧ) ਹੋ ਗਏ ਸਨ, ਜਾਨਾਂ ਉਠਦੀਆਂ ਜਾਪੀਆਂ ॥ 2 ॥ ^AI

Shloka 3

തേഷാമേവം വിഷണ്ണാനാം പീഡിതാനാമതീവ ച ।
ബാഷ്പവിപ്ലുതനേത്രാണാം സശോകാനാം മുമൂര്ഷയാ ॥ 3 ॥

teṣāmevaṃ viṣaṇṇānāṃ pīḍitānāmatīva ca |
bāṣpaviplutanetrāṇāṃ saśokānāṃ mumūrṣayā || 3 ||

अशा रीतीन भोव दुख्खी आनी पिडेस्त जाल्ल्या, दुकांनी भरिल्ल्या दोळ्यांनी आशेन मरपाची इत्सा धरिल्ल्या तांच्या कडेन ॥ 3 ॥ ^AI

ଏହିପରି ଶୋକାକୁଳ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ପୀଡ଼ିତ, ଅଶ୍ରୁରେ ଓଦା ନେତ୍ର ଓ ମରିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ ସେହି ଲୋକମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ॥ 3 ॥ ^AI

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੁਖੀ, ਬਹੁਤ ਪੀੜਤ, ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਭਿੱਜੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸੋਗਗ੍ਰਸਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਮਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ (ਇਹ ਕਿਹਾ) ॥ 3 ॥ ^AI

Shloka 4

അനുഗമ്യ നിവൃത്താനാം രാമം നഗരവാസിനാമ് ।
ഉദ്ഗതാനീവ സത്വാനി ബഭൂവുരമനസ്വിനാമ് ॥ 4 ॥

anugamya nivṛttānāṃ rāmaṃ nagaravāsinām |
udgatānīva satvāni babhūvuramanasvinām || 4 ||

रामाच्या फाटल्यान वचून परत आयिल्ल्या नगरांतल्या लोकांचीं मनां तांच्या कडल्यान भायर सुटलीं अशीं जालीं ॥ 4 ॥ ^AI

ରାମଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରି ଫେରି ଆସିଥିବା ନଗରବାସୀମାନଙ୍କର ଦୁଃଖିତ ହୃଦୟରୁ ପ୍ରାଣ ବାହାରି ଯିବା ପରି ହେଉଥିଲା ॥ 4 ॥ ^AI

ਰਾਮ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਗਏ ਅਤੇ ਮੁੜ ਆਏ ਨਗਰ-ਵਾਸੀਆਂ ਦੇ, ਜੋ ਮਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ (ਬੇਸੁਧ) ਹੋ ਗਏ ਸਨ, ਜਾਨਾਂ ਉਠਦੀਆਂ ਜਾਪੀਆਂ ॥ 4 ॥ ^AI

Shloka 5

സ്വം സ്വം നിലയമാഗമ്യ പുത്രദാരൈസ്സമാവൃതാ ।
അശ്രൂണി മുമുചുസ്സര്വേ ബാഷ്പേണ പിഹിതാനനാഃ ॥ 5 ॥

svaṃ svaṃ nilayamāgamya putradāraissamāvṛtā |
aśrūṇi mumucussarve bāṣpeṇa pihitānanāḥ || 5 ||

ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ಹೆಂಡತಿಯರಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಮನೆಗಳಿಗೆ ಬಂದು, ಎಲ್ಲರೂ ಬಾಷ್ಪದಿಂದ ಮುಖಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಕೊಂಡು ಕಣ್ಣೀರನ್ನು ಸುರಿಸಿದರು. ^AI

पुतां-बायलांनी वेढिल्ले सगळे आपापल्या घरांत येवन, दुकांनी भरिल्ल्या तोंडांनी दुकां सोडलीं ॥ 5 ॥ ^AI

ସମସ୍ତେ ପୁତ୍ର ଓ ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ସହିତ ନିଜ ନିଜ ଗୃହକୁ ଫେରି ଆସି, ଅଶ୍ରୁରେ ମୁଖ ଆଚ୍ଛନ୍ନ ହୋଇ ଲୁହ ଗଡ଼ାଇଲେ ॥ 5 ॥ ^AI

ਪੁੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਪਤਨੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਆਪੋ-ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਆ ਕੇ, ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਢਕੇ ਹੋਏ ਚਿਹਰਿਆਂ ਵਾਲੇ ਹੋ ਕੇ, ਅੱਥਰੂ ਵਹਾਉਣ ਲੱਗੇ ॥ 5 ॥ ^AI

Shloka 6

ന ചാഹൃഷ്യന് നചാമോദന് വണിജോ ന പ്രസാരയന് ।
ന ചാശോഭന്ത പണ്യാനി നാപചന് ഗൃഹമേധിനഃ ॥ 6 ॥

na cāhṛṣyan nacāmodan vaṇijo na prasārayan |
na cāśobhanta paṇyāni nāpacan gṛhamedhinaḥ || 6 ||

ವರ್ತಕರು ಸಂತೋಷಪಡಲಿಲ್ಲ, ಆನಂದಿಸಲಿಲ್ಲ, ಸರಕುಗಳನ್ನು ಹರಡಲಿಲ್ಲ; ಪಣ್ಯಗಳು ಶೋಭಿಸಲಿಲ್ಲ; ಗೃಹಸ್ಥರು ಅಡುಗೆ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ. ^AI

वेपारी खुशी जालेनात, आनंदी जालेनात, माल पसरून दवरिनात; घरगुती लोकांनी माल पकयलो ना, जेवण रांदलें ना ॥ 6 ॥ ^AI

ବଣିକମାନେ ନ ଆନନ୍ଦିଲେ, ନ ଆମୋଦ କଲେ, ନିଜ ପଣ୍ୟ ବିସ୍ତାର କଲେ ନାହିଁ; ପଣ୍ୟଦ୍ରବ୍ୟ ଶୋଭା ପାଇଲା ନାହିଁ ଏବଂ ଗୃହସ୍ଥମାନେ ରନ୍ଧନ କଲେ ନାହିଁ ॥ 6 ॥ ^AI

ਵਪਾਰੀ ਨਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ, ਨਾ ਖੁਸ਼ ਹੋਏ, ਨਾ (ਆਪਣਾ ਮਾਲ) ਫੈਲਾਇਆ; ਵਸਤੂਆਂ ਸ਼ੋਭਾ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀਆਂ ਸਨ, ਅਤੇ ਗ੍ਰਹਿਸਥ ਰੋਟੀ ਨਹੀਂ ਪਕਾਉਂਦੇ ਸਨ ॥ 6 ॥ ^AI

Shloka 7

നഷ്ടം ദൃഷ്ട്വാ നാഭ്യനന്ദന് വിപുലം വാ ധനാഗമമ് ।
പുത്രം പ്രഥമജം ലബ്ധ്വാ ജനനീ നാഭ്യനന്ദത ॥ 7 ॥

naṣṭaṃ dṛṣṭvā nābhyanandan vipulaṃ vā dhanāgamam |
putraṃ prathamajaṃ labdhvā jananī nābhyanandata || 7 ||

ನಷ್ಟವನ್ನು ಕಂಡರೂ ಸಂತೋಷಪಡಲಿಲ್ಲ, ವಿಪುಲವಾದ ಧನಾಗಮವನ್ನೂ ಸ್ವಾಗತಿಸಲಿಲ್ಲ; ಮೊದಲ ಮಗನನ್ನು ಪಡೆದ ತಾಯಿಯೂ ಸಂತೋಷಪಡಲಿಲ್ಲ. ^AI

नश्ट जाल्लें पळेवन ते खुशी जालेनात; खूब द्रव्य मेळ्ळें तरी आनंद जालो ना; पयलो पूत मेळ्ळो तरी आवय खुशी जाली ना ॥ 7 ॥ ^AI

ଲୋକମାନେ ହାନି ଦେଖି ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ ନାହିଁ, ବିପୁଳ ଧନାଗମ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ ନାହିଁ; ପ୍ରଥମ ପୁତ୍ର ଲାଭ କରି ମାତା ମଧ୍ୟ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ ନାହିଁ ॥ 7 ॥ ^AI

(ਲੋਕ) ਨਾਸ਼ ਹੋਇਆ ਦੇਖ ਕੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਧਨ ਦੇ ਆਉਣ 'ਤੇ ਵੀ ਖੁਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਸਨ; ਪਹਿਲੌਠੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਵੀ ਮਾਂ ਖੁਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ॥ 7 ॥ ^AI

Shloka 8

ഗൃഹേ ഗൃഹേ രുദന്ത്യശ്ച ഭര്താരം ഗൃഹമാഗതമ് ।
വ്യഗര്ഹയന്ത ദുഃഖാര്താ വാഗ്ഭിസ്തോത്രൈരിവ ദ്വിപാന് ॥ 8 ॥

gṛhe gṛhe rudantyaśca bhartāraṃ gṛhamāgatam |
vyagarhayanta duḥkhārtā vāgbhistotrairiva dvipān || 8 ||

ದುಃಖಾರ್ತರಾದ ಅವರು ಮನೆಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಳುತ್ತಾ, ಮನೆಗೆ ಬಂದ ಪತಿಯನ್ನು ಸ್ತೋತ್ರಗಳಿಂದ ಆನೆಗಳನ್ನು ನಿಂದಿಸುವಂತೆ ಮಾತುಗಳಿಂದ ನಿಂದಿಸಿದರು. ^AI

घरा-घरांनी दुख्खान पिडेस्त जाल्ल्यो बायलो रडत, घरा आयिल्ल्या घोवाकडेन उलोवपान, हत्तींक तोत्रांनी मारतात तशें, ताका दोश दिताल्यो ॥ 8 ॥ ^AI

ଦୁଃଖରେ ଆର୍ତ୍ତା ହୋଇ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଗୃହରେ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ କ୍ରନ୍ଦନ କରି, ଗୃହକୁ ଆସିଥିବା ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଅଙ୍କୁଶରେ ହାତୀକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ପରି କଟୁ ବାକ୍ୟରେ ଭର୍ତ୍ସନା କଲେ ॥ 8 ॥ ^AI

ਹਰ ਘਰ ਵਿੱਚ ਰੋਂਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ (ਇਸਤਰੀਆਂ) ਘਰ ਆਏ ਪਤੀ ਦੀ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਵਿਆਕੁਲ ਹੋ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਇਉਂ ਝਿੜਕਦੀਆਂ ਸਨ ਜਿਵੇਂ ਹਾਥੀਆਂ ਨੂੰ (ਅੰਕੁਸ਼ ਦੀ) ਸ਼ਲਾਘਾ ਨਾਲ ॥ 8 ॥ ^AI

Shloka 9

കിം നു തേഷാം ഗൃഹൈഃ കാര്യം കിം ദാരൈഃ കിം ധനേന വാ ।
പുത്രൈര്വാ കിം സുഖൈര്വാപി യേ ന പശ്യന്തി രാഘവമ് ॥ 9 ॥

kiṃ nu teṣāṃ gṛhaiḥ kāryaṃ kiṃ dāraiḥ kiṃ dhanena vā |
putrairvā kiṃ sukhairvāpi ye na paśyanti rāghavam || 9 ||

ರಾಘವನನ್ನು (ರಾಮನನ್ನು) ಕಾಣದವರಿಗೆ ಅವರ ಮನೆಗಳಿಂದ ಏನು ಪ್ರಯೋಜನ? ಹೆಂಡತಿಯರಿಂದ ಏನು? ಧನದಿಂದ ಏನು? ಮಕ್ಕಳಿಂದ ಅಥವಾ ಸುಖಗಳಿಂದಲೂ ಏನು? ^AI

जे राघवाक पळयनात, तांकां घरांनी कितें उपेग? बायलांनी कितें? धनान कितें? पुत्रांनी वा सुखांनी कितें? ^AI

ଯେଉଁମାନେ ରାଘବଙ୍କୁ ଦେଖନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନଙ୍କର ଘରଦ୍ୱାରରେ କି ପ୍ରୟୋଜନ? ସେମାନଙ୍କର ସ୍ତ୍ରୀ, ଧନ, ପୁତ୍ର କିମ୍ବା ସୁଖରେ କି ପ୍ରୟୋଜନ? ^AI

ਉਨ੍ਹਾਂ ਘਰਾਂ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਤਨੀਆਂ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ, ਉਸ ਧਨ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ, ਪੁੱਤਰਾਂ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ ਜਾਂ ਸੁਖਾਂ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ, ਜੋ ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੇ ॥ 9 ॥ ^AI

Shloka 10

ഏകഃ സത്പുരുഷോ ലോകേ ലക്ഷ്മണ സ്സഹ സീതയാ ।
യോഽനുഗച്ഛതി കാകുത്സ്ഥം രാമം പരിചരന് വനേ ॥ 10 ॥

ekaḥ satpuruṣo loke lakṣmaṇa ssaha sītayā |
yo'nugacchati kākutsthaṃ rāmaṃ paricaran vane || 10 ||

ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನೇ ಸತ್ಪುರುಷನಾದ ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ಸೀತೆಯೊಂದಿಗೆ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಕಾಕುತ್ಸ್ಥನಾದ ರಾಮನನ್ನು ಸೇವಿಸುತ್ತಾ ಅವನನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತಾನೆ. ^AI

हे लक्ष्मणा, संवसारांत एकूच सत्पुरुष आसा — तो सीतेवांगडा, वनांत रामाची सेवा करतना काकुत्स्थाच्या फाटल्यान वता. ^AI

ହେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ! ସମଗ୍ର ଲୋକରେ କେବଳ ଜଣେ ହିଁ ସତ୍ପୁରୁଷ ଅଛନ୍ତି, ଯିଏ ସୀତାଙ୍କ ସହିତ ବନକୁ ଯାଇ କାକୁତ୍ସ୍ଥ ରାମଙ୍କ ସେବା କରୁଛନ୍ତି। ^AI

ਹੇ ਲਕਸ਼ਮਣ! ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਹੀ ਸੱਜਣ ਪੁਰਸ਼ ਹੈ, ਜੋ ਸੀਤਾ ਸਹਿਤ ਕਾਕੁਤਸਥ ਰਾਮ ਦੀ ਵਨ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਕਰਦਿਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ॥ 10 ॥ ^AI

Shloka 11

ആപഗാഃ കൃതപുണ്യാസ്താ പദ്മിന്യശ്ച സരാംസി ച ।
യേഷു സ്നാസ്യതി കാകുത്സ്ഥോ വിഗാഹ്യ സലിലം ശുചി ॥ 11 ॥

āpagāḥ kṛtapuṇyāstā padminyaśca sarāṃsi ca |
yeṣu snāsyati kākutstho vigāhya salilaṃ śuci || 11 ||

ಕಾಕುತ್ಸ್ಥನು (ರಾಮನು) ಯಾವ ನದಿಗಳಲ್ಲಿ, ಕಮಲಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಸರೋವರಗಳಲ್ಲಿ ಶುದ್ಧವಾದ ನೀರನ್ನು ಇಳಿದು ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವನೋ ಆ ನದಿಗಳು ಮತ್ತು ಸರೋವರಗಳು ಪುಣ್ಯವನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸಿದವು. ^AI

ज्या न्हंयांनी, कमळांनी भरिल्ल्या तळ्यांनी आनी सरोवरांनी काकुत्स्थ निर्मळ उदकांत बुडी मारून स्नान करतलो, तीं पुण्यवंत जालीं. ^AI

ଯେଉଁ ନଦୀ, ପଦ୍ମିନୀ ଶୋଭିତ ସରୋବର ଓ ପୁଷ୍କରିଣୀମାନଙ୍କରେ କାକୁତ୍ସ୍ଥ ପବିତ୍ର ଜଳରେ ଅବଗାହନ କରି ସ୍ନାନ କରିବେ, ସେମାନେ ପୁଣ୍ୟବାନ ହୋଇଛନ୍ତି। ^AI

ਉਹ ਨਦੀਆਂ, ਕਮਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਤਾਲਾਬ ਅਤੇ ਸਰੋਵਰ ਪੁੰਨ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਕੁਤਸਥ ਪਵਿੱਤਰ ਜਲ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਕੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨਗੇ ॥ 11 ॥ ^AI

Shloka 12

ശോഭയിഷ്യന്തി കാകുത്സ്ഥമടവ്യോ രമ്യകാനനാഃ ।
ആപഗാശ്ച മഹാനൂപാഃ സാനുമന്തശ്ച പര്വതാഃ ॥ 12 ॥

śobhayiṣyanti kākutsthamaṭavyo ramyakānanāḥ |
āpagāśca mahānūpāḥ sānumantaśca parvatāḥ || 12 ||

ರಮ್ಯವಾದ ಕಾಡುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಅರಣ್ಯಗಳು, ದೊಡ್ಡ ನೆಲೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ನದಿಗಳು ಮತ್ತು ಶಿಖರಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಪರ್ವತಗಳು ಕಾಕುತ್ಸ್ಥನನ್ನು (ರಾಮನನ್ನು) ಶೋಭಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುವವು. ^AI

सुंदर वनांनी भरिल्लीं रानां, म्हान दलदली आनी कडे आशिल्ले पर्वत काकुत्स्थाक शोभा दितले. ^AI

ରମଣୀୟ ବନପ୍ରଦେଶ ଓ ଅରଣ୍ୟମାନେ, ନଦୀମାନେ, ବିଶାଳ ତୀରଭୂମି ଏବଂ ଶିଖରଯୁକ୍ତ ପର୍ବତମାନେ କାକୁତ୍ସ୍ଥଙ୍କୁ ଶୋଭିତ କରିବେ। ^AI

ਸੁੰਦਰ ਬਨਾਂ ਵਾਲੇ ਜੰਗਲ, ਵੱਡੇ ਕੰਢਿਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਅਤੇ ਸਿਖਰਾਂ ਵਾਲੇ ਪਹਾੜ ਕਾਕੁਤਸਥ ਨੂੰ ਸ਼ੋਭਾ ਦੇਣਗੇ ॥ 12 ॥ ^AI

Shloka 13

കാനനം വാപി ശൈലം വാ യം രാമോഽധിഗമിഷ്യതി ।
പ്രിയാതിഥിമിവ പ്രാപ്തം നൈനം ശക്ഷ്യന്ത്യനര്ചിതുമ് ॥ 13 ॥

kānanaṃ vāpi śailaṃ vā yaṃ rāmo'dhigamiṣyati |
priyātithimiva prāptaṃ nainaṃ śakṣyantyanarcitum || 13 ||

ರಾಮನು ಯಾವ ಕಾಡಿಗೆ ಅಥವಾ ಬೆಟ್ಟಕ್ಕೆ ಹೋಗುವನೋ ಅದು ಪ್ರಿಯ ಅತಿಥಿಯಂತೆ ಬಂದ ಅವನನ್ನು ಸತ್ಕರಿಸದೆ ಇರಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ^AI

राम जंय वा रानांत वा दोंगरार पावतलो, त्या सुवातेक तो आवडीचो पाहुणो येवन पावल्यासारखो दिसतलो, आनी ती सुवात ताचें आदरपूर्वक स्वागत करिनासतना रावूच शकनात. ^AI

ରାମ ଯେଉଁ ବନ କିମ୍ବା ପର୍ବତକୁ ଯିବେ, ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରିୟ ଅତିଥିପରି ଆଗତ ଦେଖି ତାଙ୍କର ସତ୍କାର ନ କରି ରହିପାରିବେ ନାହିଁ। ^AI

ਜਿਸ ਬਨ ਜਾਂ ਪਹਾੜ ਕੋਲ ਰਾਮ ਪਹੁੰਚਣਗੇ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰੇ ਮਹਿਮਾਨ ਵਾਂਗ ਆਇਆ ਵੇਖ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਣਗੇ ॥ 13 ॥ ^AI

Shloka 14

വിചിത്രകുസുമാപീഡാ ബഹുമഞ്ജരി ധാരിണഃ ।
രാഘവം ദര്ശയിഷ്യന്തി നഗാ ഭ്രമരശാലിനഃ ॥ 14 ॥

vicitrakusumāpīḍā bahumañjari dhāriṇaḥ |
rāghavaṃ darśayiṣyanti nagā bhramaraśālinaḥ || 14 ||

ವಿಚಿತ್ರವಾದ ಹೂವುಗಳ ಮುಡಿಗಳಿಂದಲೂ, ಅನೇಕ ಮಂಜರಿಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದೂ, ದುಂಬಿಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದೂ ಆದ ವೃಕ್ಷಗಳು ರಾಘವನಿಗೆ (ರಾಮನಿಗೆ) ತಮ್ಮನ್ನು ತೋರಿಸುವವು. ^AI

नाना रंगांच्या फुलांचे मुकुट आनी खूब मंजिरींनी भरिल्ले, भुंग्यांनी गजबजिल्ले दोंगर राघवाक आपलें दर्शन दितले. ^AI

ବିଚିତ୍ର ପୁଷ୍ପମାଳାରେ ଭୂଷିତ ଓ ଅନେକ ମଞ୍ଜରୀ ଧାରଣ କରିଥିବା ଭ୍ରମରଯୁକ୍ତ ବୃକ୍ଷମାନେ ରାଘବଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରାଇବେ। ^AI

ਵਿਚਿੱਤਰ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਮੁਕੁਟ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਮੰਜਰੀਆਂ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਭੌਰਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਰੁੱਖ ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਦਰਸ਼ਨ ਦੇਣਗੇ ॥ 14 ॥ ^AI

Shloka 15

അകാലേ ചാപി മുഖ്യാനി പുഷ്പാണി ച ഫലാനി ച ।
ദര്ശയിഷ്യന്ത്യനുക്രോശാദ്ഗിരയോ രാമമാഗതമ് ॥ 15 ॥

akāle cāpi mukhyāni puṣpāṇi ca phalāni ca |
darśayiṣyantyanukrośādgirayo rāmamāgatam || 15 ||

ಪರ್ವತಗಳು ಕರುಣೆಯಿಂದ ರಾಮನು ಬಂದಿರುವುದನ್ನು ತಿಳಿದು ಅಕಾಲದಲ್ಲಿಯೂ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ಹೂವುಗಳನ್ನೂ ಫಲಗಳನ್ನೂ ಅವನಿಗೆ ತೋರಿಸುವವು. ^AI

दोंगरांनी दया दाखोवन, ऋतू नासतना पूण मुखेल फुलां आनी फळां रामाक दाखयतलीं, जो आपल्याकडे आयला. ^AI

ପର୍ବତମାନେ ଅନୁକମ୍ପାବଶତଃ ଅକାଳରେ ମଧ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁଷ୍ପ ଓ ଫଳମାନ ଆଗତ ରାମଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରାଇବେ। ^AI

ਪਹਾੜ ਰਾਮ ਦੇ ਆਉਣ ’ਤੇ ਦਇਆ ਵੱਸ ਬੇਮੌਸਮ ਹੀ ਉੱਤਮ ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਫਲ ਦਿਖਾਉਣਗੇ ॥ 15 ॥ ^AI

Shloka 16

പ്രസ്രവിഷ്യന്തി തോയാനി വിമലാനി മഹീധരാഃ ।
വിദര്ശയന്തോ വിവിധാന് ഭൂയശ്ചിത്രാംശ്ച നിര്ഝരാന് ॥ 16 ॥

prasraviṣyanti toyāni vimalāni mahīdharāḥ |
vidarśayanto vividhān bhūyaścitrāṃśca nirjharān || 16 ||

ಪರ್ವತಗಳು ವಿವಿಧವಾದ ಮತ್ತು ಪುನಃ ವಿಚಿತ್ರವಾದ ಜಲಪಾತಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಾ ಶುದ್ಧವಾದ ನೀರನ್ನು ಹರಿಸುವವು. ^AI

म्हान दोंगर निर्मळ उदकां व्हांवडटले, आनी नाना तरांचे आनीकय चित्रविचित्र धबधबे दाखयतले. ^AI

ପର୍ବତମାନେ ବିବିଧ ଓ ଅଧିକ ବିଚିତ୍ର ଝରଣାମାନ ଦେଖାଇ ନିର୍ମଳ ଜଳ ବହାଇବେ। ^AI

ਪਰਬਤ ਵਿਭਿੰਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵੀ ਵਿਚਿੱਤਰ ਝਰਨੇ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਨਿਰਮਲ ਜਲ ਵਹਾਉਣਗੇ ॥ 16 ॥ ^AI

Shloka 17

പാദപാഃ പര്വതാഗ്രേഷു രമയിഷ്യന്തി രാഘവമ് ।
യത്ര രാമോ ഭയം നാത്ര നാസ്തി തത്ര പരാഭവഃ ॥ 17 ॥

pādapāḥ parvatāgreṣu ramayiṣyanti rāghavam |
yatra rāmo bhayaṃ nātra nāsti tatra parābhavaḥ || 17 ||

ಮರಗಳು ಪರ್ವತದ ಶಿಖರಗಳಲ್ಲಿ ರಾಘವನನ್ನು ಸಂತೋಷಪಡಿಸುವವು. ಎಲ್ಲಿ ರಾಮನಿದ್ದಾನೋ ಅಲ್ಲಿ ಭಯವಿಲ್ಲ; ಅಲ್ಲಿ ಪರಾಭವವೂ ಇಲ್ಲ. ^AI

पर्वतांच्या माथ्यावरील वृक्ष राघवाला आनंद देतील. जिथे राम आहे तिथे भय नाही; तिथे पराभवही नाही. ^AI

ପର୍ବତର ଶିଖରରେ ଥିବା ବୃକ୍ଷମାନେ ରାଘବଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେବେ । ଯେଉଁଠାରେ ରାମ ଅଛନ୍ତି ସେଠାରେ ଭୟ ନାହିଁ, ପରାଜୟ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ ॥ ୧୭ ॥ ^AI

ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹੇ ਰੁੱਖ ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਅਨੰਦ ਦੇਣਗੇ। ਜਿੱਥੇ ਰਾਮ ਹੈ ਉੱਥੇ ਡਰ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਹਾਰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ^AI

Shloka 18

സ ഹി ശൂരോ മഹാബാഹുഃ പുത്രോ ദശരഥസ്യ ച ।
പുരാ ഭവതി നോദൂരാദനുഗച്ഛാമ രാഘവമ് ॥ 18 ॥

sa hi śūro mahābāhuḥ putro daśarathasya ca |
purā bhavati nodūrādanugacchāma rāghavam || 18 ||

ಅವನು ಶೂರನೂ, ಮಹಾಬಾಹುವೂ, ದಶರಥನ ಪುತ್ರನೂ ಆಗಿದ್ದಾನೆ. ಅವನು ನಮಗೆ ದೂರವಿಲ್ಲ; ನಾವು ರಾಘವನನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸೋಣ. ^AI

तो शूर, महाबाहु आणि दशरथाचा पुत्र आहे. तो आपल्यापासून दूर जाणार नाही; आपण राघवाच्या मागे जाऊया. ^AI

ସେ ତ ଶୂରବୀର ଓ ମହାବାହୁ, ଦଶରଥଙ୍କ ପୁତ୍ର । ସେ ଆମଠାରୁ ଦୂରରେ ନ ଥିବାରୁ ଆମେ ରାଘବଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରିବା ॥ ୧୮ ॥ ^AI

ਉਹ ਦਸ਼ਰਥ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਮਹਾਬਾਹੁ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਹੈ। ਉਹ ਸਾਡੇ ਤੋਂ ਦੂਰ ਨਹੀਂ ਜਾ ਰਿਹਾ, ਆਓ ਅਸੀਂ ਰਾਘਵ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲੀਏ। ^AI

Shloka 19

പാദച്ഛായാ സുഖാ ഭര്തുസ്താദൃശസ്യ മഹാത്മനഃ ।
സ ഹി നാഥോ ജനസ്യാസ്യ സ ഗതി സ്സപരായണമ് ॥ 19 ॥

pādacchāyā sukhā bhartustādṛśasya mahātmanaḥ |
sa hi nātho janasyāsya sa gati ssaparāyaṇam || 19 ||

ಅಂತಹ ಮಹಾತ್ಮನಾದ ಒಡೆಯನ ಪಾದದ ನೆರಳು ಸುಖಕರ. ಅವನೇ ಈ ಜನರಿಗೆ ಒಡೆಯ, ಅವನೇ ಗತಿ ಮತ್ತು ಆಶ್ರಯ. ^AI

अशा महात्मा स्वामीच्या पायांची छाया सुखद आहे. तो या जनांचा नाथ आहे, तोच त्यांची गती आणि परम आश्रय आहे. ^AI

ଏପରି ମହାତ୍ମା ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ପାଦଚ୍ଛାୟା ସୁଖଦାୟକ । ସେ ହିଁ ଏହି ଲୋକମାନଙ୍କର ନାଥ ଓ ସେ ହିଁ ସେମାନଙ୍କର ଗତି ଏବଂ ପରମ ଆଶ୍ରୟ ॥ ୧୯ ॥ ^AI

ਅਜਿਹੇ ਮਹਾਤਮਾ ਪਤੀ ਦੀ ਚਰਨ-ਛਾਇਆ ਸੁਖਦਾਈ ਹੈ। ਉਹ ਹੀ ਇਸ ਜਨ-ਸਮੂਹ ਦਾ ਨਾਥ ਹੈ, ਉਹ ਹੀ ਸਾਡੀ ਗਤੀ ਅਤੇ ਸਹਾਰਾ ਹੈ। ^AI

വയം പരിചരിഷ്യാമഃ സീതാം യൂയം തു രാഘവമ് ।

vayaṃ paricariṣyāmaḥ sītāṃ yūyaṃ tu rāghavam |

ನಾವು ಸೀತೆಯನ್ನು ಸೇವಿಸುವೆವು; ನೀವಾದರೋ ರಾಘವನನ್ನು ಸೇವಿಸಿರಿ. ^AI

आपण सीतेची सेवा करू, तुम्ही राघवाची सेवा करा. ^AI

ଆମେ ସୀତାଙ୍କ ସେବା କରିବା, ଆପଣମାନେ ରାଘବଙ୍କ ସେବା କରନ୍ତୁ । ^AI

ਅਸੀਂ ਸੀਤਾ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਾਂਗੇ, ਤੁਸੀਂ ਰਾਘਵ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰੋ। ^AI

ഇതി പൌരസ്ത്രിയോ ഭര്തൃന് ദുഖാര്താസ്തത്തദബ്രുവന് ॥ 20 ॥

Shloka 21

യുഷ്മാകം രാഘവോഽരണ്യേ യോഗക്ഷേമം വിധാസ്യതി ।
സീതാ നാരീജനസ്യാസ്യ യോഗക്ഷേമം കരിഷ്യതി ॥ 21 ॥

yuṣmākaṃ rāghavo'raṇye yogakṣemaṃ vidhāsyati |
sītā nārījanasyāsya yogakṣemaṃ kariṣyati || 21 ||

ನಿಮಗೆ ರಾಘವನು ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಯೋಗಕ್ಷೇಮವನ್ನು ಒದಗಿಸುವನು. ಸೀತೆಯು ಈ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಯೋಗಕ್ಷೇಮವನ್ನು ಮಾಡುವಳು. ^AI

तुमच्यासाठी राघव रानात योगक्षेम करेल. सीता या स्त्रियांचे योगक्षेम करेल. ^AI

ଆପଣମାନଙ୍କର ରାଘବ ଅରଣ୍ୟରେ ଯୋଗକ୍ଷେମ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବେ । ସୀତା ଏହି ନାରୀମାନଙ୍କର ଯୋଗକ୍ଷେମ କରିବେ ॥ ୨୧ ॥ ^AI

ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਾਘਵ ਤੁਹਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਭਲਾਈ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰੇਗਾ। ਸੀਤਾ ਇਸ ਨਾਰੀ-ਸਮੂਹ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਭਲਾਈ ਕਰੇਗੀ। ^AI

Shloka 22

കോ ന്വനേനാഽപ്രതീതേന സോത്കണ്ഠിതജനേന ച ।
സമ്പ്രിയേതാമനോജ്ഞേന വാസേന ഹൃതചേതസാ ॥ 22 ॥

ko nvanenā'pratītena sotkaṇṭhitajanena ca |
sampriyetāmanojñena vāsena hṛtacetasā || 22 ||

ಅಪ್ರಿಯವೂ, ಮನೋಜ್ಞವಲ್ಲದ್ದೂ, ಕಳವಳಗೊಂಡ ಜನರಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದೂ, ಮನಸ್ಸನ್ನು ಕದ್ದುಬಿಟ್ಟಿರುವ ಈ ವಾಸದಿಂದ ಯಾರು ತಾನೇ ಸಂತೋಷಪಡಬಲ್ಲರು? ^AI

ज्याचे मन हिरावले गेले आहे, जो उत्कंठित जनांनी युक्त आहे, जो अप्रिय आणि अमनोज्ञ आहे, अशा या वासाने कोण प्रसन्न होईल? ^AI

ଯାହା ଅଜ୍ଞାତ ଓ ଅମନୋଜ୍ଞ, ଯାହା ଉତ୍କଣ୍ଠିତ ଲୋକମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ ଯାହା ଚିତ୍ତକୁ ହରଣ କରେ, ଏପରି ବନବାସରେ କିଏ ପ୍ରୀତି କରିବ ? ॥ ୨୨ ॥ ^AI

ਇਸ ਅਣਜਾਣ, ਉਡੀਕ ਨਾਲ ਵਿਆਕੁਲ ਜਨ-ਸਮੂਹ ਅਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਹਰਨ ਵਾਲੇ ਅਪ੍ਰਿਅ ਵਾਸ ਨਾਲ ਕੌਣ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? ^AI

Shloka 23

കൈകേയ്യാ യദി ചേ ദ്രാജ്യം സ്യാദധര്മ്യമനാഥവത് ।
ന ഹി നോ ജീവിതേനാര്ഥഃ കുതഃ പുത്രൈഃ കുതോ ധനൈഃ ॥ 23 ॥

kaikeyyā yadi ce drājyaṃ syādadharmyamanāthavat |
na hi no jīvitenārthaḥ kutaḥ putraiḥ kuto dhanaiḥ || 23 ||

ಒಂದು ವೇಳೆ ಕೈಕೇಯಿಯ ರಾಜ್ಯವು ಅಧರ್ಮಯುಕ್ತವೂ, ಅನಾಥರಂತಿರುವುದೂ ಆಗುವುದಾದರೆ, ನಮಗೆ ಜೀವನದಿಂದ ಏನು ಪ್ರಯೋಜನ? ಮಕ್ಕಳಿಂದ ಎಲ್ಲಿಂದ? ಧನದಿಂದ ಎಲ್ಲಿಂದ? ^AI

जर कैकेयीचे राज्य अधर्म्य आणि अनाथासारखे असेल, तर आपल्याला जिवाने काय प्रयोजन? पुत्रांनी काय? धनाने काय? ^AI

ଯଦି କୈକେୟୀଙ୍କ ରାଜ୍ୟ ଅଧର୍ମପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ଅନାଥପରି ହୁଏ, ତେବେ ଆମର ଜୀବନରେ କୌଣସି ପ୍ରୟୋଜନ ନାହିଁ; ପୁତ୍ରମାନଙ୍କର କଥା କେଉଁଠି, ଧନର କଥା କେଉଁଠି ॥ ୨୩ ॥ ^AI

ਜੇ ਕੈਕਈ ਦਾ ਰਾਜ ਅਧਰਮੀ ਅਤੇ ਅਨਾਥ-ਵਰਗਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਜੀਵਨ ਦੀ ਕੋਈ ਲੋੜ ਨਹੀਂ, ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ, ਧਨ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ? ^AI

Shloka 24

യയാ പുത്രശ്ച ഭര്താ ച ത്യക്താവൈശ്വര്യകാരണാത് ।
കം സാ പരിഹരേദന്യം കൈകേയീ കുലപാംസനീ ॥ 24 ॥

yayā putraśca bhartā ca tyaktāvaiśvaryakāraṇāt |
kaṃ sā pariharedanyaṃ kaikeyī kulapāṃsanī || 24 ||

ಐಶ್ವರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಮಗನನ್ನೂ ಪತಿಯನ್ನೂ ತ್ಯಜಿಸಿದ ಕುಲಕಲಂಕಿನಿ ಕೈಕೇಯಿಯು ಇನ್ನು ಯಾವ ಬೇರೆ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸದೆ ಇರುವಳು? ^AI

जिने ऐश्वर्याच्या कारणाने पुत्र आणि पती दोघांनाही त्यागले, ती कुलपांसनी कैकेयी दुसऱ्या कोणाला टाळणार नाही? ^AI

ଯେ ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟର କାରଣରୁ ପୁତ୍ର ଓ ସ୍ୱାମୀ ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ପରିତ୍ୟାଗ କରିଛନ୍ତି, ସେହି କୁଳପାଂସନୀ କୈକେୟୀ ଆଉ କାହାକୁ ପରିତ୍ୟାଗ କରିବେ ନାହିଁ ? ॥ ୨୪ ॥ ^AI

ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਪਤੀ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਰਾਜ-ਸੰਪਤੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ, ਉਹ ਕੁਲ-ਨਾਸ਼ਕ ਕੈਕਈ ਹੁਣ ਕਿਸ ਹੋਰ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਤਿਆਗੇਗੀ? ^AI

Shloka 25

കൈകേയ്യാ ന വയം രാജ്യേ ഭൃതകാ നിവസേമഹി ।
ജീവന്ത്യാ ജാതു ജീവന്ത്യഃ പുത്രൈരപി ശപാമഹേ ॥ 25 ॥

kaikeyyā na vayaṃ rājye bhṛtakā nivasemahi |
jīvantyā jātu jīvantyaḥ putrairapi śapāmahe || 25 ||

ಕೈಕೇಯಿಯ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ನಾವು ಭೃತ್ಯರಾಗಿ ಎಂದೂ ವಾಸಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ನಾವು ಬದುಕಿರುವವರೇ ಆದರೂ, ನಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳ ಮೇಲೂ ಆಣೆಯಿಟ್ಟು ಶಪಿಸುತ್ತೇವೆ. ^AI

कैकेयीच्या राज्यांत आम्ही तिचे सेवक जिवंत आसतनाच कधीच रावचे न्हय; आम्ही आमच्या पुत्रांसयत शपथ घेता, ती जिवंत आसतनाच आम्हीय जिवंत रावचे न्हय. ^AI

ଆମେମାନେ କୈକେୟୀର ରାଜ୍ୟରେ ଭୃତ୍ୟ ଭାବରେ କେବେ ବାସ କରିବୁ ନାହିଁ; ଆମେ ବଞ୍ଚିଥାଉ ଥାଆନ୍ତେ ଆମର ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ସହିତ ଶପଥ କରୁଛୁ (ଯେ ଆମେ ତା ପାଖରେ ରହିବୁ ନାହିଁ)। ^AI

ਅਸੀਂ ਜੀਉਂਦੇ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਕੈਕੇਈ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਟਹਿਲੂਏ ਬਣ ਕੇ ਨਹੀਂ ਰਹਾਂਗੇ; ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਸਮੇਤ ਸਹੁੰ ਖਾਂਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਅਸੀਂ ਜੀਉਂਦੇ ਨਹੀਂ ਰਹਾਂਗੇ। ^AI

Shloka 26

യാ പുത്രം പാര്ഥിവേന്ദ്രസ്യ പ്രവാസയതി നിര്ഘൃണാ ।
കസ്താം പ്രാപ്യ സുഖം ജീവേദധര്മ്യാം ദുഷ്ടചാരിണീമ് ॥ 26 ॥

yā putraṃ pārthivendrasya pravāsayati nirghṛṇā |
kastāṃ prāpya sukhaṃ jīvedadharmyāṃ duṣṭacāriṇīm || 26 ||

ಯಾವ ನಿರ್ದಯಳು ರಾಜೇಂದ್ರನ ಪುತ್ರನನ್ನು ದೇಶದಿಂದ ಹೊರಗಟ್ಟಿದಳೋ, ಅಧರ್ಮಿಷ್ಠಳೂ ದುಷ್ಟಾಚಾರಿಣಿಯೂ ಆದ ಅವಳನ್ನು ಪಡೆದು ಯಾರು ಸುಖವಾಗಿ ಬದುಕಬಲ್ಲರು? ^AI

जी निर्दयी राजेंद्राच्या पुत्राक वनवास दिता, त्या अधर्मी आनी दुश्ट वर्तनाचे कैकेयीक मेळ्ळ्यार कोण सुखान जियेवचो? ^AI

ଯେ ନିର୍ଦ୍ଦୟା ହୋଇ ରାଜାଙ୍କ ପୁତ୍ରକୁ ଦେଶାନ୍ତରକୁ ପଠାଉଛି, ସେ ଅଧର୍ମିଷ୍ଠା ଓ ଦୁଷ୍ଟାଚାରିଣୀ କୈକେୟୀକୁ ପାଇ କିଏ ସୁଖରେ ବଞ୍ଚି ପାରିବ? ^AI

ਜੋ ਨਿਰਦਈ ਹੋ ਕੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਨਿਕਾਲਾ ਦੇ ਰਹੀ ਹੈ, ਉਸ ਅਧਰਮੀ ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਟ ਆਚਰਣ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਪਾ ਕੇ ਕੌਣ ਸੁਖ ਨਾਲ ਜੀ ਸਕਦਾ ਹੈ? ^AI

Shloka 27

ഉപദ്രുതമിദം സര്വമനാലമ്ബമനായകമ് ।
കൈകേയ്യാ ഹി കൃതേ സര്വം വിനാശമുപയാസ്യതി ॥ 27 ॥

upadrutamidaṃ sarvamanālambamanāyakam |
kaikeyyā hi kṛte sarvaṃ vināśamupayāsyati || 27 ||

ಇದೆಲ್ಲವೂ ಕದಡಿಹೋಗಿದೆ, ಆಧಾರವಿಲ್ಲದ್ದಾಗಿದೆ, ನಾಯಕನಿಲ್ಲದ್ದಾಗಿದೆ; ಕೈಕೇಯಿಯ ಕಾರಣದಿಂದ ಎಲ್ಲವೂ ವಿನಾಶವನ್ನು ಹೊಂದುವುದು. ^AI

हें सगळें आधार नासतलें आनी राजा नासतलो अशें उपद्रवान भरलां; कैकेयीच्या करणान सगळें विनाशाक पावतलें. ^AI

ଏହି ସମସ୍ତ ରାଜ୍ୟ ଆଶ୍ରୟହୀନ ଓ ନେତାହୀନ ହୋଇ ବିପନ୍ନ ହୋଇଛି; କୈକେୟୀ ଯୋଗୁଁ ସବୁକିଛି ବିନାଶକୁ ଯିବ। ^AI

ਇਹ ਸਾਰਾ ਰਾਜ ਕੈਕੇਈ ਦੇ ਕਾਰਨ ਬਿਨਾਂ ਸਹਾਰੇ ਅਤੇ ਬਿਨਾਂ ਆਗੂ ਦੇ ਸੰਕਟ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ^AI

Shloka 28

ന ഹി പ്രവ്രജിതേ രാമേ ജീവിഷ്യതി മഹീപതിഃ ।
മൃതേ ദശരഥേ വ്യക്തം വിലാപസ്തദനന്തരമ് ॥ 28 ॥

na hi pravrajite rāme jīviṣyati mahīpatiḥ |
mṛte daśarathe vyaktaṃ vilāpastadanantaram || 28 ||

ರಾಮನು ಕಾಡಿಗೆ ಹೋದರೆ ಮಹೀಪತಿಯು ಬದುಕುವುದಿಲ್ಲ; ದಶರಥನು ಮೃತನಾದ ಮೇಲೆ ಅದರ ನಂತರ ವಿಲಾಪವು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಉಂಟಾಗುವುದು. ^AI

राम वनांत गेलो जाल्यार महाराज जियेवचे न्हय; दशरथ मेल्यार ताच्या फाटल्यान स्पश्टपणान विलाप जातलो. ^AI

ରାମ ବନକୁ ଗଲେ ମହୀପତି ବଞ୍ଚିବେ ନାହିଁ; ଦଶରଥ ମୃତ ହେଲେ ତାହା ପରେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ବିଳାପ ହେବ। ^AI

ਰਾਮ ਦੇ ਵਨਵਾਸ ਜਾਣ ਤੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਜੀਉਂਦੇ ਨਹੀਂ ਰਹਿਣਗੇ; ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਿਲਾਪ ਹੀ ਹੋਵੇਗਾ। ^AI

Shloka 29

തേ വിഷം പിബതാലോഡ്യ ക്ഷീണപുണ്യാ സ്സുദുര്ഗതാഃ ।
രാഘവം വാനുഗച്ഛധ്വമശ്രുതിം വാപി ഗച്ഛത ॥ 29 ॥

te viṣaṃ pibatāloḍya kṣīṇapuṇyā ssudurgatāḥ |
rāghavaṃ vānugacchadhvamaśrutiṃ vāpi gacchata || 29 ||

ಪುಣ್ಯಕ್ಷೀಣರೂ ಅತ್ಯಂತ ದುರ್ಗತರೂ ಆದ ನೀವು ವಿಷವನ್ನು ಕಲಕಿ ಕುಡಿಯಿರಿ; ರಾಘವನನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಿರಿ ಅಥವಾ ಅಶ್ರುತಿಯನ್ನು (ಕೇಳಿಸದ ದಿಕ್ಕಿಗೆ) ಹೋಗಿರಿ. ^AI

तुमी पुण्य क्षीण जाल्ले आनी वायट दशेक पाविल्ले आसा; विश तोडून पियेवचें वा राघवाच्या फाटल्यान वचात वा अश्रुतीक (दूर देशाक) वचात. ^AI

ତେଣୁ ହେ ପୁଣ୍ୟକ୍ଷୀଣା ଓ ଅତି ଦୁର୍ଗତା ଲୋକମାନେ, ବିଷ ମନ୍ଥନ କରି ପାନ କର, ଅଥବା ରାଘବଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କର, ନଚେତ୍ ଅଜ୍ଞାତ (ଅପରିଚିତ) ଦେଶକୁ ଚାଲିଯାଅ। ^AI

ਹੇ ਪੁਣਿਆਂ ਤੋਂ ਹੀਣ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਬੁਰੀ ਹਾਲਤ ਵਾਲੇ ਲੋਕੋ, ਤੁਸੀਂ ਜਾਂ ਤਾਂ ਜ਼ਹਿਰ ਘੋਲ ਕੇ ਪੀ ਲਵੋ, ਜਾਂ ਰਾਘਵ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲ ਪਵੋ, ਜਾਂ ਉਸ ਅਣਸੁਣੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਚਲੇ ਜਾਓ। ^AI

Shloka 30

മിഥ്യാപ്രവ്രാജിതോ രാമ സ്സസീത സ്സഹലക്ഷ്മണഃ ।
ഭരതേ സന്നിസൃഷ്ടാസ്സ്മ സ്സൌനികേ പശവോ യഥാ ॥ 30 ॥

mithyāpravrājito rāma ssasīta ssahalakṣmaṇaḥ |
bharate sannisṛṣṭāssma ssaunike paśavo yathā || 30 ||

ಸೀತೆ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮಣನೊಂದಿಗೆ ಸುಳ್ಳಿನಿಂದ ಕಾಡಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ರಾಮನು, ಭರತನಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನಾವು, ಬೇಟೆಗಾರನಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಸಿದ ಪಶುಗಳಂತೆ ಆಗಿದ್ದೇವೆ. ^AI

हे रामा, तू सीतेसयत आनी लक्ष्मणासयत खोट्या कारणान वनवासाक धाडलो; आम्ही भरताक सोपयल्ले आहात, जशे शिकारयाक सोपयल्ले पशू. ^AI

ହେ ରାମ, ମିଥ୍ୟା ଅଭିଯୋଗରେ ବନକୁ ପଠାଯାଇଥିବା ତୁମେ, ସୀତା ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ, ଭରତ ପାଖରେ ଆମେ ଏପରି ସମର୍ପିତ ହୋଇଛୁ ଯେପରି ବ୍ୟାଧକୁ ପଶୁମାନେ ସମର୍ପିତ ହୁଅନ୍ତି। ^AI

ਹੇ ਰਾਮ, ਝੂਠੇ ਬਹਾਨੇ ਨਾਲ ਵਨਵਾਸ ਭੇਜੇ ਗਏ, ਸੀਤਾ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਸਮੇਤ, ਅਸੀਂ ਭਰਤ ਨੂੰ ਉਵੇਂ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਾਂ ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਨੂੰ ਪਸ਼ੂ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ^AI

Shloka 31

പൂര്ണചന്ദ്രാനന ശ്ശ്യാമോ ഗൂഢജത്രുരരിന്ദമഃ ।
ആജാനുബാഹുഃ പദ്മാക്ഷോ രാമോ ലക്ഷ്മണപൂര്വജഃ ॥ 31 ॥

pūrṇacandrānana śśyāmo gūḍhajatrurarindamaḥ |
ājānubāhuḥ padmākṣo rāmo lakṣmaṇapūrvajaḥ || 31 ||

ಪೂರ್ಣಚಂದ್ರನಂತಹ ಮುಖವುಳ್ಳವನು, ಶ್ಯಾಮವರ್ಣನು, ಗೂಢವಾದ ಹೆಗಲುಳ್ಳವನು, ಶತ್ರುದಮನನು, ಮೊಣಕಾಲಿನವರೆಗೆ ಬಾಹುಗಳುಳ್ಳವನು, ಕಮಲದಂತಹ ಕಣ್ಣುಳ್ಳವನು, ಲಕ್ಷ್ಮಣನ ಅಣ್ಣನಾದ ರಾಮನು. ^AI

पूर्ण चंद्रासारको मुख आशिल्लो, श्यामवर्ण, गुप्त जत्रू आशिल्लो, शत्रूंचो दमन करपी, गुडघ्यामेरेन लांब हात आशिल्लो, कमळासारके दोळे आशिल्लो, लक्ष्मणाचो व्हडलो भाव राम. ^AI

ପୂର୍ଣ୍ଣ ଚନ୍ଦ୍ରପରି ମୁଖଯୁକ୍ତ, ଶ୍ୟାମବର୍ଣ୍ଣ, ଗୁପ୍ତ ଜତ୍ରୁଯୁକ୍ତ, ଶତ୍ରୁଦମନକାରୀ, ଆଣ୍ଠୁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଲମ୍ବା ବାହୁଯୁକ୍ତ, ପଦ୍ମପରି ଆଖିଯୁକ୍ତ ରାମ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ବଡ଼ ଭାଇ। ^AI

ਪੂਰੇ ਚੰਦ ਵਰਗੇ ਮੁੱਖ ਵਾਲਾ, ਸ਼ਾਮਲਾ, ਗੁਪਤ ਜੱਤਰੂ ਵਾਲਾ, ਸ਼ਤਰੂਆਂ ਦਾ ਦਮਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਗੋਡਿਆਂ ਤੱਕ ਬਾਹਾਂ ਵਾਲਾ, ਕਮਲ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਰਾਮ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦਾ ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਹੈ। ^AI

Shloka 32

പൂര്വാഭിഭാഷീ മധുര സ്സത്യവാദീ മഹാബലഃ ।
സൌമ്യസ്സര്വസ്യ ലോകസ്യ ചന്ദ്രവത്പ്രിയദര്ശനഃ ॥ 32 ॥

pūrvābhibhāṣī madhura ssatyavādī mahābalaḥ |
saumyassarvasya lokasya candravatpriyadarśanaḥ || 32 ||

ಮೊದಲು ಮಾತನಾಡುವವನು, ಮಧುರಭಾಷಿ, ಸತ್ಯವಾದಿ, ಮಹಾಬಲನು, ಸೌಮ್ಯನು, ಎಲ್ಲ ಲೋಕಕ್ಕೂ ಚಂದ್ರನಂತೆ ಪ್ರಿಯದರ್ಶನನು. ^AI

पयलींच उलोवपी, गोड उलोवपी, सत्य बोलपी, म्हाबळी, सौम्य आनी सगळ्या लोकांक चंद्रासारको प्रिय दिसपी. ^AI

ସେ ପ୍ରଥମେ ସମ୍ଭାଷଣ କରନ୍ତି, ମଧୁରଭାଷୀ, ସତ୍ୟବାଦୀ, ମହାବଳୀ, ସୌମ୍ୟ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଚନ୍ଦ୍ରପରି ପ୍ରିୟଦର୍ଶନ। ^AI

ਪਹਿਲਾਂ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ, ਮਿੱਠਾ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ, ਸੱਚ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ, ਮਹਾਬਲੀ, ਸੌਮਿਆ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਚੰਦ ਵਾਂਗ ਪਿਆਰਾ ਦਿਸਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ^AI

Shloka 33

നൂനം പുരുഷശാര്ദൂലോ മത്തമാതങ്ഗവിക്രമഃ ।
ശോഭയിഷ്യത്യരണ്യാനി വിചരന് സ മഹാരഥഃ ॥ 33 ॥

nūnaṃ puruṣaśārdūlo mattamātaṅgavikramaḥ |
śobhayiṣyatyaraṇyāni vicaran sa mahārathaḥ || 33 ||

ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ, ಪುರುಷಶಾರ್ದೂಲನೂ, ಮದಿಸಿದ ಆನೆಯ ವಿಕ್ರಮವುಳ್ಳವನೂ, ಮಹಾರಥನೂ ಆದ ಆ ರಾಮನು ಅರಣ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾ ಅವನ್ನು ಶೋಭಿಸುವನು. ^AI

हो पुरुषांमदीं वाघ, मत्त हत्तीच्या पराक्रमाचो, आनी म्हारथी असो तो राम, रानांतल्यान भोंवतना तीं रानां सजोवन घेतलीं जावं. ^AI

ନିଶ୍ଚୟ ଏହି ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମତ୍ତ ହସ୍ତୀର ବିକ୍ରମ ଥିବା, ମହାରଥୀ ରାମ ବନରେ ଭ୍ରମଣ କରି ଅରଣ୍ୟକୁ ଶୋଭିତ କରିବେ ॥ 33 ॥ ^AI

ਉਹ ਮਹਾਰਥੀ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦਾ ਸ਼ੇਰ, ਮਤਵਾਲੇ ਹਾਥੀ ਵਰਗੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ, ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦਾ ਹੋਇਆ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੋਭਾ ਦੇਵੇਗਾ। ^AI

Shloka 34

താസ്തഥാ വിലപന്ത്യസ്തു നഗരേ നാഗരസ്ത്രിയഃ ।
ചുക്രുശു ര്ദുഃഖസന്തപ്താ മൃത്യോരിവ ഭയാഗമേ ॥ 34 ॥

tāstathā vilapantyastu nagare nāgarastriyaḥ |
cukruśu rduḥkhasantaptā mṛtyoriva bhayāgame || 34 ||

ಹಾಗೆ ವಿಲಾಪಿಸುತ್ತಿದ್ದ ನಗರದ ಸ್ತ್ರೀಯರು, ಮೃತ್ಯುವಿನ ಭಯವು ಬಂದಾಗ ಇರುವಂತೆ, ದುಃಖದಿಂದ ಸಂತಪ್ತರಾಗಿ ಕಿರುಚಿ ಅತ್ತರು. ^AI

नगरांतल्यो नागर स्त्रियो तशो विलाप करतना, दुखान पेटल्यो, मरणाचो भय आयलो देखून जशो लोक आक्रोश करतात तशो त्या रडल्यो. ^AI

ଦୁଃଖରେ ସନ୍ତପ୍ତ ହୋଇ ନଗରର ନାଗର ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ସେହିପରି ବିଳାପ କରୁ କରୁ ମୃତ୍ୟୁର ଭୟ ଆସିଲା ପରି ଚିତ୍କାର କଲେ ॥ 34 ॥ ^AI

ਨਗਰ ਦੀਆਂ ਨਗਰ-ਇਸਤਰੀਆਂ ਉਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਲਾਪ ਕਰਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਸੰਤਪਤ ਹੋ ਕੇ, ਮੌਤ ਦੇ ਭੈ ਦੇ ਆਉਣ ਵਾਂਗ ਚੀਕ-ਚਿਹਾੜਾ ਕੀਤਾ। ^AI

Shloka 35

ഇത്യേവം വിലപന്തീനാം സ്ത്രീണാം വേശ്മസു രാഘവമ് ।
ജഗാമാസ്തം ദിനകരോ രജനീ ചാഭ്യവര്തത ॥ 35 ॥

ityevaṃ vilapantīnāṃ strīṇāṃ veśmasu rāghavam |
jagāmāstaṃ dinakaro rajanī cābhyavartata || 35 ||

ಹೀಗೆ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿಲಾಪಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಸ್ತ್ರೀಯರ ಮಧ್ಯೆ ರಾಘವನ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ (ಅವನನ್ನು ನೆನೆದು), ಸೂರ್ಯನು ಅಸ್ತಮಿಸಿದನು; ರಾತ್ರಿಯು ಸಮೀಪಿಸಿತು. ^AI

अशे तरेन घरांनी राघवाचे खातीर विलाप करपी स्त्रियांच्या मदीं सूर्य अस्ताक गेलो आनी रात आयली. ^AI

ଏହିପରି ଘରେ ଘରେ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ରାଘବଙ୍କ ବିଷୟରେ ବିଳାପ କରୁଥିବା ବେଳେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତ ଗଲେ ଓ ରାତ୍ରି ଆସି ଉପସ୍ଥିତ ହେଲା ॥ 35 ॥ ^AI

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਲਾਪ ਕਰਦੀਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਰਾਘਵ (ਰਾਮ) ਉੱਤੇ ਸੂਰਜ ਅਸਤ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਰਾਤ ਆ ਗਈ। ^AI

Shloka 36

നഷ്ടജ്വലനസന്താപാ പ്രശാന്താധ്യായസത്കഥാ ।
തിമിരേണാഭിലിപ്തേവ സാ തദാ നഗരീ ബഭൌ ॥ 36 ॥

naṣṭajvalanasantāpā praśāntādhyāyasatkathā |
timireṇābhilipteva sā tadā nagarī babhau || 36 ||

ಅಗ್ನಿಯ ಕಾಂತಿಯ ಸಂತಾಪವು ನಷ್ಟವಾಗಿ, ಶಾಂತವಾದ ಅಧ್ಯಯನ ಮತ್ತು ಒಳ್ಳೆಯ ಕಥೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿ, ಕತ್ತಲೆಯಿಂದ ಲೇಪಿತವಾದಂತೆ ಆ ನಗರಿಯು ಆಗ ಶೋಭಿಸಿತು. ^AI

उज्याचो ताप नाश पावलो, अध्ययन आनी सत्कथा शांत जाल्यो; आनी ते नगरी त्या वेळार काळोखान लिपिल्ली भासली. ^AI

ଅଗ୍ନିର ଦୀପ୍ତି ଓ ତାପ ନଷ୍ଟ ହୋଇଥିବା, ଶାନ୍ତ ଓ ଉତ୍ତମ କଥାଆଲୋଚନା ବନ୍ଦ ହୋଇଥିବା, ଅନ୍ଧକାରରେ ଆଚ୍ଛାଦିତ ପରି ସେ ନଗରୀ ସେତେବେଳେ ଶୋଭା ପାଉଥିଲା ॥ 36 ॥ ^AI

ਅੱਗ ਦੀ ਲੋਅ ਅਤੇ ਤਾਪ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਸ਼ਾਂਤ ਅਧਿਆਇ ਅਤੇ ਸਤਿਕਥਾ ਵਾਲੀ, ਹਨੇਰੇ ਨਾਲ ਲਿਪਟੀ ਹੋਈ ਉਹ ਨਗਰੀ ਉਦੋਂ ਸ਼ੋਭਿਤ ਹੋਈ। ^AI

Shloka 37

ഉപശാന്തവണിക്പണ്യാ നഷ്ടഹര്ഷാ നിരാശ്രയാ ।
അയോധ്യാ നഗരീ ചാസീന്നഷ്ടതാരമിവാമ്ബരമ് ॥ 37 ॥

upaśāntavaṇikpaṇyā naṣṭaharṣā nirāśrayā |
ayodhyā nagarī cāsīnnaṣṭatāramivāmbaram || 37 ||

ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯು ಶಾಂತವಾಗಿ, ಸಂತೋಷವು ನಷ್ಟವಾಗಿ, ಆಶ್ರಯವಿಲ್ಲದೆ, ಅಯೋಧ್ಯಾ ನಗರಿಯು ನಕ್ಷತ್ರಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಆಕಾಶದಂತೆ ಆಯಿತು. ^AI

वेपारी आनी दुकानदार शांत जाले, सुख नाश पावलें, आसरो नासलो; अयोध्या नगरी नखेत्रां नासलल्या आकाशा सारखी जाली. ^AI

ବଣିକମାନଙ୍କ ବ୍ୟବସାୟ ଓ ଦୁକାନ ବନ୍ଦ ହୋଇଥିବା, ହର୍ଷ ନଷ୍ଟ ହୋଇଥିବା, ଆଶ୍ରୟହୀନ ଅଯୋଧ୍ୟା ନଗରୀ ତାରାହୀନ ଆକାଶ ପରି ହୋଇଗଲା ॥ 37 ॥ ^AI

ਵਪਾਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਦੁਕਾਨਾਂ ਸ਼ਾਂਤ, ਹਰਖ ਨਸ਼ਟ, ਆਸਰਾ-ਹੀਣ ਅਯੋਧਿਆ ਨਗਰੀ ਤਾਰਿਆਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਅੰਬਰ ਵਾਂਗ ਹੋ ਗਈ। ^AI

Shloka 38

തഥാ സ്ത്രിയോ രാമനിമിത്തമാതുരാ യഥാ സുതേ ഭ്രാതരി വാ വിവാസിതേ ।
വിലപ്യ ദീനാ രുരുദുര്വിചേതസ സ്സൂതൈര്ഹി താസാമധികോ ഹി സോഽഭവത് ॥ 38 ॥

tathā striyo rāmanimittamāturā yathā sute bhrātari vā vivāsite |
vilapya dīnā rurudurvicetasa ssūtairhi tāsāmadhiko hi so'bhavat || 38 ||

ಹಾಗೆಯೇ ರಾಮನ ಕಾರಣದಿಂದ ವ್ಯಾಕುಲಗೊಂಡ ಸ್ತ್ರೀಯರು, ಮಗನಾಗಲಿ ಸಹೋದರನಾಗಲಿ ದೂರ ಸಾಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ಇರುವಂತೆ, ದೀನರಾಗಿ ವಿಲಾಪಿಸಿ, ಮನಸ್ಸನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಅತ್ತರು; ಅವರಿಗೆ ಸೂತರಿಂದ (ಸಮಾಧಾನದ ಮಾತುಗಳಿಂದ) ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚು ದುಃಖವಾಯಿತು. ^AI

तशो स्त्रियो रामाच्या खातीर व्याकुळ जाल्यो, जशो पुत वा भाव विवासित (वनवासाक धाडिल्लो) जालो जाल्यार; दीन जावन विलाप करून त्या बेशुध्द होऊन रडल्यो; कारण तांच्या मदीं तो (दुख) चडच व्हड जालो. ^AI

ସେହିପରି ରାମଙ୍କ ନିମିତ୍ତ ଆତୁରା ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ପୁତ୍ର ବା ଭ୍ରାତା ଦେଶାନ୍ତରିତ ହେଲା ପରି ଦୀନ ହୋଇ ବିଳାପ କରି ଅଚେତନ ପରି ରୋଦନ କଲେ; କାରଣ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସେ (ରାମ) ସୂତମାନଙ୍କଠାରୁ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ ଥିଲେ ॥ 38 ॥ ^AI

ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਮ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਦਾਸ ਇਸਤਰੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਪੁੱਤਰ ਜਾਂ ਭਰਾ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਨਿਕਾਲੇ ਜਾਣ 'ਤੇ, ਦੀਨ ਹੋ ਕੇ ਵਿਲਾਪ ਕਰਕੇ ਰੋਈਆਂ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਚਿੱਤ ਵਿਚਲਿਤ ਹੋ ਗਿਆ; ਸੂਤਾਂ (ਸਾਰਥੀਆਂ) ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦੁੱਖ ਹੋਰ ਵਧ ਗਿਆ। ^AI

Shloka 39

പ്രശാന്തഗീതോത്സവനൃത്തവാദനാ വ്യപാസ്തഹര്ഷാ പിഹിതാപണോദയാ ।
തദാ ഹ്യയോധ്യാ നഗരീ ബഭൂവ സാ മഹാര്ണവ സ്സങ്ക്ഷപിതോദകോ യഥാ ॥ 39 ॥

praśāntagītotsavanṛttavādanā vyapāstaharṣā pihitāpaṇodayā |
tadā hyayodhyā nagarī babhūva sā mahārṇava ssaṅkṣapitodako yathā || 39 ||

ಗೀತ, ಉತ್ಸವ, ನೃತ್ಯ ಮತ್ತು ವಾದ್ಯಗಳು ಶಾಂತವಾಗಿ, ಸಂತೋಷವು ಕಳೆದು, ಅಂಗಡಿಗಳ ಸಮೂಹವು ಮುಚ್ಚಿಹೋಗಿ, ಆಗ ಆ ಅಯೋಧ್ಯಾ ನಗರಿಯು ನೀರು ಬತ್ತಿದ ಮಹಾಸಾಗರದಂತೆ ಆಯಿತು. ^AI

गीत, उत्सव, नाच आनी वाद्यां शांत जालीं, सुख पयस पावलें, दुकानां बंद जालीं; त्या वेळार ती अयोध्या नगरी उदक सुकलल्या व्हड म्हासागरा सारखी जाली. ^AI

ଗୀତ, ଉତ୍ସବ, ନୃତ୍ୟ ଓ ବାଦ୍ୟ ଶାନ୍ତ ହୋଇଥିବା, ହର୍ଷ ଦୂର ହୋଇଥିବା, ବଜାର ଓ ଦୁକାନ ବନ୍ଦ ହୋଇଥିବା ସେ ଅଯୋଧ୍ୟା ନଗରୀ ସେତେବେଳେ ଜଳ ଶୁଖିଯାଇଥିବା ମହାସମୁଦ୍ର ପରି ହୋଇଗଲା ॥ 39 ॥ ^AI

ਗੀਤ, ਉਤਸਵ, ਨਾਚ ਅਤੇ ਵਾਦਨ ਸ਼ਾਂਤ, ਹਰਖ ਤਿਆਗੀ, ਬੰਦ ਦੁਕਾਨਾਂ ਵਾਲੀ ਉਹ ਅਯੋਧਿਆ ਨਗਰੀ ਉਦੋਂ ਘਟੇ ਪਾਣੀ ਵਾਲੇ ਮਹਾਸਾਗਰ ਵਾਂਗ ਹੋ ਗਈ। ^AI

ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ അയോധ്യാകാണ്ഡേ അഷ്ടചത്വാരിംശസ്സര്ഗഃ ॥

Sanskrit — Devanagari (original)

श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे अयोध्याकाण्डम् ।

अथ अष्टचत्वारिंशस्सर्गः ।

तेषामेवं विषण्णानां पीडितानामतीव च ।

बाष्पविप्लुतनेत्राणां सशोकानां मुमूर्षया ॥ 1 ॥

अनुगम्य निवृत्तानां रामं नगरवासिनाम् ।

उद्गतानीव सत्वानि बभूवुरमनस्विनाम् ॥ 2 ॥

तेषामेवं विषण्णानां पीडितानामतीव च ।

बाष्पविप्लुतनेत्राणां सशोकानां मुमूर्षया ॥ 3 ॥

अनुगम्य निवृत्तानां रामं नगरवासिनाम् ।

उद्गतानीव सत्वानि बभूवुरमनस्विनाम् ॥ 4 ॥

स्वं स्वं निलयमागम्य पुत्रदारैस्समावृता ।

अश्रूणि मुमुचुस्सर्वे बाष्पेण पिहिताननाः ॥ 5 ॥

न चाहृष्यन् नचामोदन् वणिजो न प्रसारयन् ।

न चाशोभन्त पण्यानि नापचन् गृहमेधिनः ॥ 6 ॥

नष्टं दृष्ट्वा नाभ्यनन्दन् विपुलं वा धनागमम् ।

पुत्रं प्रथमजं लब्ध्वा जननी नाभ्यनन्दत ॥ 7 ॥

गृहे गृहे रुदन्त्यश्च भर्तारं गृहमागतम् ।

व्यगर्हयन्त दुःखार्ता वाग्भिस्तोत्रैरिव द्विपान् ॥ 8 ॥

किं नु तेषां गृहैः कार्यं किं दारैः किं धनेन वा ।

पुत्रैर्वा किं सुखैर्वापि ये न पश्यन्ति राघवम् ॥ 9 ॥

एकः सत्पुरुषो लोके लक्ष्मण स्सह सीतया ।

योऽनुगच्छति काकुत्स्थं रामं परिचरन् वने ॥ 10 ॥

आपगाः कृतपुण्यास्ता पद्मिन्यश्च सरांसि च ।

येषु स्नास्यति काकुत्स्थो विगाह्य सलिलं शुचि ॥ 11 ॥

शोभयिष्यन्ति काकुत्स्थमटव्यो रम्यकाननाः ।

आपगाश्च महानूपाः सानुमन्तश्च पर्वताः ॥ 12 ॥

काननं वापि शैलं वा यं रामोऽधिगमिष्यति ।

प्रियातिथिमिव प्राप्तं नैनं शक्ष्यन्त्यनर्चितुम् ॥ 13 ॥

विचित्रकुसुमापीडा बहुमञ्जरि धारिणः ।

राघवं दर्शयिष्यन्ति नगा भ्रमरशालिनः ॥ 14 ॥

अकाले चापि मुख्यानि पुष्पाणि च फलानि च ।

दर्शयिष्यन्त्यनुक्रोशाद्गिरयो राममागतम् ॥ 15 ॥

प्रस्रविष्यन्ति तोयानि विमलानि महीधराः ।

विदर्शयन्तो विविधान् भूयश्चित्रांश्च निर्झरान् ॥ 16 ॥

पादपाः पर्वताग्रेषु रमयिष्यन्ति राघवम् ।

यत्र रामो भयं नात्र नास्ति तत्र पराभवः ॥ 17 ॥

स हि शूरो महाबाहुः पुत्रो दशरथस्य च ।

पुरा भवति नोदूरादनुगच्छाम राघवम् ॥ 18 ॥

पादच्छाया सुखा भर्तुस्तादृशस्य महात्मनः ।

स हि नाथो जनस्यास्य स गति स्सपरायणम् ॥ 19 ॥

वयं परिचरिष्यामः सीतां यूयं तु राघवम् ।

इति पौरस्त्रियो भर्तृन् दुखार्तास्तत्तदब्रुवन् ॥ 20 ॥

युष्माकं राघवोऽरण्ये योगक्षेमं विधास्यति ।

सीता नारीजनस्यास्य योगक्षेमं करिष्यति ॥ 21 ॥

को न्वनेनाऽप्रतीतेन सोत्कण्ठितजनेन च ।

सम्प्रियेतामनोज्ञेन वासेन हृतचेतसा ॥ 22 ॥

कैकेय्या यदि चे द्राज्यं स्यादधर्म्यमनाथवत् ।

न हि नो जीवितेनार्थः कुतः पुत्रैः कुतो धनैः ॥ 23 ॥

यया पुत्रश्च भर्ता च त्यक्तावैश्वर्यकारणात् ।

कं सा परिहरेदन्यं कैकेयी कुलपांसनी ॥ 24 ॥

कैकेय्या न वयं राज्ये भृतका निवसेमहि ।

जीवन्त्या जातु जीवन्त्यः पुत्रैरपि शपामहे ॥ 25 ॥

या पुत्रं पार्थिवेन्द्रस्य प्रवासयति निर्घृणा ।

कस्तां प्राप्य सुखं जीवेदधर्म्यां दुष्टचारिणीम् ॥ 26 ॥

उपद्रुतमिदं सर्वमनालम्बमनायकम् ।

कैकेय्या हि कृते सर्वं विनाशमुपयास्यति ॥ 27 ॥

न हि प्रव्रजिते रामे जीविष्यति महीपतिः ।

मृते दशरथे व्यक्तं विलापस्तदनन्तरम् ॥ 28 ॥

ते विषं पिबतालोड्य क्षीणपुण्या स्सुदुर्गताः ।

राघवं वानुगच्छध्वमश्रुतिं वापि गच्छत ॥ 29 ॥

मिथ्याप्रव्राजितो राम स्ससीत स्सहलक्ष्मणः ।

भरते सन्निसृष्टास्स्म स्सौनिके पशवो यथा ॥ 30 ॥

पूर्णचन्द्रानन श्श्यामो गूढजत्रुररिन्दमः ।

आजानुबाहुः पद्माक्षो रामो लक्ष्मणपूर्वजः ॥ 31 ॥

पूर्वाभिभाषी मधुर स्सत्यवादी महाबलः ।

सौम्यस्सर्वस्य लोकस्य चन्द्रवत्प्रियदर्शनः ॥ 32 ॥

नूनं पुरुषशार्दूलो मत्तमातङ्गविक्रमः ।

शोभयिष्यत्यरण्यानि विचरन् स महारथः ॥ 33 ॥

तास्तथा विलपन्त्यस्तु नगरे नागरस्त्रियः ।

चुक्रुशु र्दुःखसन्तप्ता मृत्योरिव भयागमे ॥ 34 ॥

इत्येवं विलपन्तीनां स्त्रीणां वेश्मसु राघवम् ।

जगामास्तं दिनकरो रजनी चाभ्यवर्तत ॥ 35 ॥

नष्टज्वलनसन्तापा प्रशान्ताध्यायसत्कथा ।

तिमिरेणाभिलिप्तेव सा तदा नगरी बभौ ॥ 36 ॥

उपशान्तवणिक्पण्या नष्टहर्षा निराश्रया ।

अयोध्या नगरी चासीन्नष्टतारमिवाम्बरम् ॥ 37 ॥

तथा स्त्रियो रामनिमित्तमातुरा यथा सुते भ्रातरि वा विवासिते ।

विलप्य दीना रुरुदुर्विचेतस स्सूतैर्हि तासामधिको हि सोऽभवत् ॥ 38 ॥

प्रशान्तगीतोत्सवनृत्तवादना व्यपास्तहर्षा पिहितापणोदया ।

तदा ह्ययोध्या नगरी बभूव सा महार्णव स्सङ्क्षपितोदको यथा ॥ 39 ॥

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये अयोध्याकाण्डे अष्टचत्वारिंशस्सर्गः ॥

🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Malayalam script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version. It is a transliteration, not a translation — see “Meaning” for translations where available.

2.48 അയോധ്യാകാണ്ഡ - അഷ്ടചത്വാരിംശ സര്ഗഃ