ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ അയോധ്യാകാണ്ഡമ് ।
അഥ ഏകോനനവതിതമസ്സര്ഗഃ ।
ഉഷ്യ രാത്രിം തു തത്രൈവ ഗങ്ഗാകൂലേ സ രാഘവഃ ।
ഭരതഃ കാല്യമുത്ഥായ ശത്രുഘ്നമിദമബ്രവീത് ॥ 1 ॥
ശത്രുഘ്നോത്തിഷ്ഠ കിം ശേഷേ നിഷാദാധിപതിം ഗുഹമ് ।
ശീഘ്രമാനയ ഭദ്രം തേ താരയിഷ്യതി വാഹിനീമ് ॥ 2 ॥
ജാഗര്മി നാഹം സ്വപിമി തമേവാഽര്യം വിചിന്തയന് ।
ഇത്യേവമബ്രവീദ്ഭ്രാത്താ ശത്രുഘ്നോഽപി പ്രചോദിതഃ ॥ 3 ॥
ഇതി സംവദതോരേവമന്യോന്യം നരസിംഹയോഃ ।
ആഗമ്യ പ്രാഞ്ജലിഃ കാലേ ഗുഹോ ഭരതമബ്രവീത് ॥ 4 ॥
കച്ചിത്സുഖം നദീതീരേഽവാത്സീഃ കാകുത്സ്ഥ ശര്വരീമ് ।
കച്ചിത്തേ സഹ സൈന്യസ്യ താവത്സര്വമനാമയമ് ॥ 5 ॥
ഗുഹസ്യ വചനം ശ്രുത്വാ തത്തു സ്നേഹാദുദീരിതമ് ।
രാമസ്യാനുവശോ വാക്യം ഭരതോഽപീദമബ്രവീത് ॥ 6 ॥
സുഖാ ന ശ്ശര്വരീ രാജന് പൂജിതാശ്ചാപി തേ വയമ് ।
ഗങ്ഗാം തു നൌഭിര്ബഹ്വീഭിര്ദാശാസ്സന്താരയന്തു നഃ ॥ 7 ॥
തതോ ഗുഹ സ്സന്ത്വരിതം ശ്രുത്വാ ഭരതശാസനമ് ।
പ്രതി പ്രവിശ്യ നഗരം തം ജ്ഞാതിജനമബ്രവീത് ॥ 8 ॥
ഉത്തിഷ്ഠത പ്രബുധ്യധ്വം ഭദ്രമസ്തു ച വസ്സദാ ।
നാവ സ്സമനുകര്ഷധ്വം താരയിഷ്യാമ വാഹിനീമ് ॥ 9 ॥
തേ തഥോക്താ സ്സമുത്ഥായ ത്വരിതാ രാജശാസനാത് ।
പഞ്ചനാവാം ശതാന്യാശു സമാനിന്യുസ്സമന്തതഃ ॥ 10 ॥
അന്യാ സ്സ്വസ്തികവിജ്ഞേയാ മഹാഘണ്ടാധരാ വരാഃ ।
ശോഭമാനാഃ പതാകാഭിര്യുക്തവാതാസ്സുസംഹതാഃ ॥ 11 ॥
തത സ്സ്വസ്തികവിജ്ഞേയാം പാണ്ഡുകമ്ബലസംവൃതാമ് ।
സനന്ദിഘോഷാം കല്യാണീം ഗുഹോ നാവമുപാഹരത് ॥ 12 ॥
താമാരുരോഹ ഭരതശ്ശത്രുഘ്നശ്ച മഹാബലഃ ।
കൌസല്യാ ച സുമിത്രാ ച യാശ്ചാന്യാ രാജയോഷിതഃ ॥ 13 ॥
പുരോഹിതശ്ച തത്പൂര്വം ഗുരവോ ബ്രാഹ്മണാശ്ച യേ ।
അനന്തരം രാജദാരാസ്തദൈവ ശകടാപണാഃ ॥ 14 ॥
ആവാസമാദീപയതാം തീര്ഥം ചാപ്യവഗാഹതാമ് ।
ഭാണ്ഡാനി ചാദദാനാനാം ഘോഷസ്ത്രിദിവമസ്പൃശത് ॥ 15 ॥
പതാകിന്യസ്തു താ നാവസ്സ്വയം ദാശൈരധിഷ്ഠിതാഃ ।
വഹന്ത്യോ ജനമാരൂഢം തദാ സമ്പേതുരാശുഗാഃ ॥ 16 ॥
നാരീണാമഭിപൂര്ണാ സ്തു കാശ്ചിത് കാശ്ചിച്ച വാജിനാമ് ।
കാശ്ചിദത്ര വഹന്തി സ്മ യാനയുഗ്യം മഹാധനമ് ॥ 17 ॥
താ സ്സ്മ ഗത്വാ പരം തീരമവരോപ്യ ച തം ജനമ് ।
നിവൃത്താഃ കാണ്ഡചിത്രാണി ക്രിയന്തേ ദാശബന്ധുഭിഃ ॥ 18 ॥
സവൈജയന്താസ്തു ഗജാ ഗജാരോഹപ്രചോദിതാഃ ।
തരന്ത സ്സ്മ പ്രകാശന്തേ സധ്വജാ ഇവ പര്വതാഃ ॥ 19 ॥
നാവസ്ത്വാരുരുഹുശ്ചാന്യേ പ്ലവൈസ്തേരു സ്തഥാപരേ ।
അന്യേ കുമ്ഭഘടൈസ്തേരുരന്യേതേരുശ്ച ബാഹുഭിഃ ॥ 20 ॥
സാ പുണ്യാ ധ്വജിനീ ഗങ്ഗാം ദാശൈസ്സന്താരിതാ സ്വയമ് ।
മൈത്രേ മുഹൂര്തേ പ്രയയൌ പ്രയാഗവനമുത്തമമ് ॥ 21 ॥
ആശ്വാസയിത്വാ ച ചമൂം മഹാത്മാ നിവേശയിത്വാ ച യഥോപജോഷമ് ।
ദ്രഷ്ടും ഭരദ്വാജമൃഷിപ്രവര്യ മൃത്വിഗ്വൃതസ്സന്ഭരതഃ പ്രതസ്ഥേ ॥ 22 ॥
സ ബ്രാഹ്മണസ്യാഽശ്രമമഭ്യുപേത്യ മഹാത്മനോ ദേവപുരോഹിതസ്യ ।
ദദര്ശ രമ്യോടജവൃക്ഷഷണ്ഡം മഹദ്വനം വിപ്രവരസ്യ രമ്യമ് ॥ 23 ॥
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ അയോധ്യാകാണ്ഡേ ഏകോനനവതിതമസ്സര്ഗഃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |
atha ekonanavatitamassargaḥ |
uṣya rātriṃ tu tatraiva gaṅgākūle sa rāghavaḥ |
bharataḥ kālyamutthāya śatrughnamidamabravīt || 1 ||
śatrughnottiṣṭha kiṃ śeṣe niṣādādhipatiṃ guham |
śīghramānaya bhadraṃ te tārayiṣyati vāhinīm || 2 ||
jāgarmi nāhaṃ svapimi tamevā'ryaṃ vicintayan |
ityevamabravīdbhrāttā śatrughno'pi pracoditaḥ || 3 ||
iti saṃvadatorevamanyonyaṃ narasiṃhayoḥ |
āgamya prāñjaliḥ kāle guho bharatamabravīt || 4 ||
kaccitsukhaṃ nadītīre'vātsīḥ kākutstha śarvarīm |
kaccitte saha sainyasya tāvatsarvamanāmayam || 5 ||
guhasya vacanaṃ śrutvā tattu snehādudīritam |
rāmasyānuvaśo vākyaṃ bharato'pīdamabravīt || 6 ||
sukhā na śśarvarī rājan pūjitāścāpi te vayam |
gaṅgāṃ tu naubhirbahvībhirdāśāssantārayantu naḥ || 7 ||
tato guha ssantvaritaṃ śrutvā bharataśāsanam |
prati praviśya nagaraṃ taṃ jñātijanamabravīt || 8 ||
uttiṣṭhata prabudhyadhvaṃ bhadramastu ca vassadā |
nāva ssamanukarṣadhvaṃ tārayiṣyāma vāhinīm || 9 ||
te tathoktā ssamutthāya tvaritā rājaśāsanāt |
pañcanāvāṃ śatānyāśu samāninyussamantataḥ || 10 ||
anyā ssvastikavijñeyā mahāghaṇṭādharā varāḥ |
śobhamānāḥ patākābhiryuktavātāssusaṃhatāḥ || 11 ||
tata ssvastikavijñeyāṃ pāṇḍukambalasaṃvṛtām |
sanandighoṣāṃ kalyāṇīṃ guho nāvamupāharat || 12 ||
tāmāruroha bharataśśatrughnaśca mahābalaḥ |
kausalyā ca sumitrā ca yāścānyā rājayoṣitaḥ || 13 ||
purohitaśca tatpūrvaṃ guravo brāhmaṇāśca ye |
anantaraṃ rājadārāstadaiva śakaṭāpaṇāḥ || 14 ||
āvāsamādīpayatāṃ tīrthaṃ cāpyavagāhatām |
bhāṇḍāni cādadānānāṃ ghoṣastridivamaspṛśat || 15 ||
patākinyastu tā nāvassvayaṃ dāśairadhiṣṭhitāḥ |
vahantyo janamārūḍhaṃ tadā sampeturāśugāḥ || 16 ||
nārīṇāmabhipūrṇā stu kāścit kāścicca vājinām |
kāścidatra vahanti sma yānayugyaṃ mahādhanam || 17 ||
tā ssma gatvā paraṃ tīramavaropya ca taṃ janam |
nivṛttāḥ kāṇḍacitrāṇi kriyante dāśabandhubhiḥ || 18 ||
savaijayantāstu gajā gajārohapracoditāḥ |
taranta ssma prakāśante sadhvajā iva parvatāḥ || 19 ||
nāvastvāruruhuścānye plavaisteru stathāpare |
anye kumbhaghaṭaisteruranyeteruśca bāhubhiḥ || 20 ||
sā puṇyā dhvajinī gaṅgāṃ dāśaissantāritā svayam |
maitre muhūrte prayayau prayāgavanamuttamam || 21 ||
āśvāsayitvā ca camūṃ mahātmā niveśayitvā ca yathopajoṣam |
draṣṭuṃ bharadvājamṛṣipravarya mṛtvigvṛtassanbharataḥ pratasthe || 22 ||
sa brāhmaṇasyā'śramamabhyupetya mahātmano devapurohitasya |
dadarśa ramyoṭajavṛkṣaṣaṇḍaṃ mahadvanaṃ vipravarasya ramyam || 23 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe ekonanavatitamassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे अयोध्याकाण्डम् ।
अथ एकोननवतितमस्सर्गः ।
उष्य रात्रिं तु तत्रैव गङ्गाकूले स राघवः ।
भरतः काल्यमुत्थाय शत्रुघ्नमिदमब्रवीत् ॥ 1 ॥
शत्रुघ्नोत्तिष्ठ किं शेषे निषादाधिपतिं गुहम् ।
शीघ्रमानय भद्रं ते तारयिष्यति वाहिनीम् ॥ 2 ॥
जागर्मि नाहं स्वपिमि तमेवाऽर्यं विचिन्तयन् ।
इत्येवमब्रवीद्भ्रात्ता शत्रुघ्नोऽपि प्रचोदितः ॥ 3 ॥
इति संवदतोरेवमन्योन्यं नरसिंहयोः ।
आगम्य प्राञ्जलिः काले गुहो भरतमब्रवीत् ॥ 4 ॥
कच्चित्सुखं नदीतीरेऽवात्सीः काकुत्स्थ शर्वरीम् ।
कच्चित्ते सह सैन्यस्य तावत्सर्वमनामयम् ॥ 5 ॥
गुहस्य वचनं श्रुत्वा तत्तु स्नेहादुदीरितम् ।
रामस्यानुवशो वाक्यं भरतोऽपीदमब्रवीत् ॥ 6 ॥
सुखा न श्शर्वरी राजन् पूजिताश्चापि ते वयम् ।
गङ्गां तु नौभिर्बह्वीभिर्दाशास्सन्तारयन्तु नः ॥ 7 ॥
ततो गुह स्सन्त्वरितं श्रुत्वा भरतशासनम् ।
प्रति प्रविश्य नगरं तं ज्ञातिजनमब्रवीत् ॥ 8 ॥
उत्तिष्ठत प्रबुध्यध्वं भद्रमस्तु च वस्सदा ।
नाव स्समनुकर्षध्वं तारयिष्याम वाहिनीम् ॥ 9 ॥
ते तथोक्ता स्समुत्थाय त्वरिता राजशासनात् ।
पञ्चनावां शतान्याशु समानिन्युस्समन्ततः ॥ 10 ॥
अन्या स्स्वस्तिकविज्ञेया महाघण्टाधरा वराः ।
शोभमानाः पताकाभिर्युक्तवातास्सुसंहताः ॥ 11 ॥
तत स्स्वस्तिकविज्ञेयां पाण्डुकम्बलसंवृताम् ।
सनन्दिघोषां कल्याणीं गुहो नावमुपाहरत् ॥ 12 ॥
तामारुरोह भरतश्शत्रुघ्नश्च महाबलः ।
कौसल्या च सुमित्रा च याश्चान्या राजयोषितः ॥ 13 ॥
पुरोहितश्च तत्पूर्वं गुरवो ब्राह्मणाश्च ये ।
अनन्तरं राजदारास्तदैव शकटापणाः ॥ 14 ॥
आवासमादीपयतां तीर्थं चाप्यवगाहताम् ।
भाण्डानि चाददानानां घोषस्त्रिदिवमस्पृशत् ॥ 15 ॥
पताकिन्यस्तु ता नावस्स्वयं दाशैरधिष्ठिताः ।
वहन्त्यो जनमारूढं तदा सम्पेतुराशुगाः ॥ 16 ॥
नारीणामभिपूर्णा स्तु काश्चित् काश्चिच्च वाजिनाम् ।
काश्चिदत्र वहन्ति स्म यानयुग्यं महाधनम् ॥ 17 ॥
ता स्स्म गत्वा परं तीरमवरोप्य च तं जनम् ।
निवृत्ताः काण्डचित्राणि क्रियन्ते दाशबन्धुभिः ॥ 18 ॥
सवैजयन्तास्तु गजा गजारोहप्रचोदिताः ।
तरन्त स्स्म प्रकाशन्ते सध्वजा इव पर्वताः ॥ 19 ॥
नावस्त्वारुरुहुश्चान्ये प्लवैस्तेरु स्तथापरे ।
अन्ये कुम्भघटैस्तेरुरन्येतेरुश्च बाहुभिः ॥ 20 ॥
सा पुण्या ध्वजिनी गङ्गां दाशैस्सन्तारिता स्वयम् ।
मैत्रे मुहूर्ते प्रययौ प्रयागवनमुत्तमम् ॥ 21 ॥
आश्वासयित्वा च चमूं महात्मा निवेशयित्वा च यथोपजोषम् ।
द्रष्टुं भरद्वाजमृषिप्रवर्य मृत्विग्वृतस्सन्भरतः प्रतस्थे ॥ 22 ॥
स ब्राह्मणस्याऽश्रममभ्युपेत्य महात्मनो देवपुरोहितस्य ।
ददर्श रम्योटजवृक्षषण्डं महद्वनं विप्रवरस्य रम्यम् ॥ 23 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये अयोध्याकाण्डे एकोननवतितमस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |
atha ekonanavatitamassargaḥ |
uṣya rātriṃ tu tatraiva gaṅgākūle sa rāghavaḥ |
bharataḥ kālyamutthāya śatrughnamidamabravīt || 1 ||
śatrughnottiṣṭha kiṃ śeṣe niṣādādhipatiṃ guham |
śīghramānaya bhadraṃ te tārayiṣyati vāhinīm || 2 ||
jāgarmi nāhaṃ svapimi tamevā'ryaṃ vicintayan |
ityevamabravīdbhrāttā śatrughno'pi pracoditaḥ || 3 ||
iti saṃvadatorevamanyonyaṃ narasiṃhayoḥ |
āgamya prāñjaliḥ kāle guho bharatamabravīt || 4 ||
kaccitsukhaṃ nadītīre'vātsīḥ kākutstha śarvarīm |
kaccitte saha sainyasya tāvatsarvamanāmayam || 5 ||
guhasya vacanaṃ śrutvā tattu snehādudīritam |
rāmasyānuvaśo vākyaṃ bharato'pīdamabravīt || 6 ||
sukhā na śśarvarī rājan pūjitāścāpi te vayam |
gaṅgāṃ tu naubhirbahvībhirdāśāssantārayantu naḥ || 7 ||
tato guha ssantvaritaṃ śrutvā bharataśāsanam |
prati praviśya nagaraṃ taṃ jñātijanamabravīt || 8 ||
uttiṣṭhata prabudhyadhvaṃ bhadramastu ca vassadā |
nāva ssamanukarṣadhvaṃ tārayiṣyāma vāhinīm || 9 ||
te tathoktā ssamutthāya tvaritā rājaśāsanāt |
pañcanāvāṃ śatānyāśu samāninyussamantataḥ || 10 ||
anyā ssvastikavijñeyā mahāghaṇṭādharā varāḥ |
śobhamānāḥ patākābhiryuktavātāssusaṃhatāḥ || 11 ||
tata ssvastikavijñeyāṃ pāṇḍukambalasaṃvṛtām |
sanandighoṣāṃ kalyāṇīṃ guho nāvamupāharat || 12 ||
tāmāruroha bharataśśatrughnaśca mahābalaḥ |
kausalyā ca sumitrā ca yāścānyā rājayoṣitaḥ || 13 ||
purohitaśca tatpūrvaṃ guravo brāhmaṇāśca ye |
anantaraṃ rājadārāstadaiva śakaṭāpaṇāḥ || 14 ||
āvāsamādīpayatāṃ tīrthaṃ cāpyavagāhatām |
bhāṇḍāni cādadānānāṃ ghoṣastridivamaspṛśat || 15 ||
patākinyastu tā nāvassvayaṃ dāśairadhiṣṭhitāḥ |
vahantyo janamārūḍhaṃ tadā sampeturāśugāḥ || 16 ||
nārīṇāmabhipūrṇā stu kāścit kāścicca vājinām |
kāścidatra vahanti sma yānayugyaṃ mahādhanam || 17 ||
tā ssma gatvā paraṃ tīramavaropya ca taṃ janam |
nivṛttāḥ kāṇḍacitrāṇi kriyante dāśabandhubhiḥ || 18 ||
savaijayantāstu gajā gajārohapracoditāḥ |
taranta ssma prakāśante sadhvajā iva parvatāḥ || 19 ||
nāvastvāruruhuścānye plavaisteru stathāpare |
anye kumbhaghaṭaisteruranyeteruśca bāhubhiḥ || 20 ||
sā puṇyā dhvajinī gaṅgāṃ dāśaissantāritā svayam |
maitre muhūrte prayayau prayāgavanamuttamam || 21 ||
āśvāsayitvā ca camūṃ mahātmā niveśayitvā ca yathopajoṣam |
draṣṭuṃ bharadvājamṛṣipravarya mṛtvigvṛtassanbharataḥ pratasthe || 22 ||
sa brāhmaṇasyā'śramamabhyupetya mahātmano devapurohitasya |
dadarśa ramyoṭajavṛkṣaṣaṇḍaṃ mahadvanaṃ vipravarasya ramyam || 23 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe ekonanavatitamassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Malayalam script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.