ஶ்ரீமத்வால்மீகீய ராமாயணே யுத்தகாண்டம் ।
அத ஏகோநவிம்ஶத்யதிகஶததமஸ்ஸர்கஃ ।
ஏவமுக்தாதுவைதேஹிபருஷம்ரோமஹர்ஷணம் ।
ராகவேணஸரோஷேணஶ்ருத்வாப்ரவ்யதிதாऽபவத் ॥ 1 ॥
ஸாததஶ்ருதபூர்வம்ஹிஜநேமஹதிமைதிலீ ।
ஶ்ருத்வாபர்த்ரு'ர்வசோரூக்ஷம்லஜ்ஜயாவநதாபவத் ॥ 2 ॥
ப்ரவிஶந்தீவகாத்ராணிஸ்வாநிஸாஜநகாத்மஜா ।
வாக்ஷரைஸ்ஸ்ஸைஃஸஶல்யேவப்ரு'ஶமாஶ்ரூண்யவர்தயத் ॥ 3 ॥
ததோபாஷ்பபரிக்லிந்நம்ப்ரமார்ஜந்தீஸ்வமாநநம் ।
ஶநைர்கத்கதயாவாசாபர்தாரமிதமப்ரவீத் ॥ 4 ॥
கிம்மாமஸத்ரு'ஶம்வாக்யமீத்ரு'ஶம்ஶ்ரோத்ரதாருணம் ।
ரூக்ஷம்ஶ்ராவயஸேவீர ப்ராக்ரு'தஃப்ராக்ரு'தமிவ ॥ 5 ॥
ந ததாஸ்மிமஹாபாஹோ யதாமாமவகச்சஸி ।
ப்ரத்யயங்கச்சமேஸ்வேநசாரித்ரேணைவதேஶபே ॥ 6 ॥
ப்ரு'தகஸ்த்ரீணாம்ப்ரசாரேணஜாதிந்த்வம்பரிஶங்கஸே ।
பரித்யஜைநாம்ஶங்காந்துயதிதேऽஹம்பரீக்ஷிதா ॥ 7 ॥
யதஹங்காத்ரஸம்பர்ஶங்கதாஸ்மிவிஶவாப்ரபோ ।
காமகாரோ ந மேதத்ரதைவந்தத்ராபராத்யதி ॥ 8 ॥
மததீநந்துயத்தந்மேஹ்ரு'தயந்த்வயிவர்ததே ।
பராதீநேஷுகாத்ரேஷுகிங்கரிஷ்யாம்யநீஶ்வரீ ॥ 9 ॥
ஸஹஸம்வ்ரு'த்தபாவேநஸம்ஸர்கேண ச மாநத ।
யதிதேऽஹம் ந விஜ்ஞாதாஹதாதேநாஸ்மிஶாஶ்வதம் ॥ 10 ॥
ப்ரேஷிதஸ்தேமஹாவீரோஹநுமாநவலோககஃ ।
லங்காஸ்தாஹந்த்வயாராஜந்கிந்ததா ந விஸர்ஜிதா ॥ 11 ॥
ப்ரத்யக்ஷம்வாநரஸ்யாஸ்யதத்வாக்யஸமநந்தரம் ।
த்வயாஸந்த்யக்தயாவீரத்யக்தம்ஸ்யாஜஜீவிதம்மயா ॥ 12 ॥
ந வ்ரு'தாதேஶ்ரமோऽயம்ஸ்யாத்ஸம்ஶயேந்யஸ்யஜீவிதம் ।
ஸுஹ்ரு'ஜ்ஜநபரிக்லேஶோ ந சாயம்விபுலஸ்தவ ॥ 13 ॥
த்வயாதுந்ரு'பஶார்தூலதோஷமேவாநுவர்ததா ।
லகுநேவமநுஷ்யேணஸ்த்ரீத்வமேவபுரஸ்க்ரு'தம் ॥ 14 ॥
அபதேஶேநஜநகாதுத்பததிர்வஸுதாதலாத் ।
மமவ்ரு'த்தம் ச வ்ரு'த்தஜ்ஞபஹுதே ந புரஸ்க்ரு'தம் ॥ 15 ॥
ந ப்ரமாணீக்ரு'தம்பாணிர்பால்யேமமநிபீடிதஃ ।
மமபக்திஶ்சஶீலம் ச ஸர்வந்தேப்ரு'ஷ்டதஃக்ரு'தம் ॥ 16 ॥
இதிப்ருவந்தீருததீபாஷ்பகத்ககபாஷிணீ ।
உவாசலக்ஷ்மணம்ஸீதாதீநந்த்யாநபராயணம் ॥ 17 ॥
சிதாம்மேகுருஸௌமித்ரேவ்யவநஸ்யாஸ்யபேஷஜம் ।
மித்யாபவாதோபஹதாநாஹஞ்ஜீவிதுமுத்ஸஹே ॥ 18 ॥
அப்ரீதேநகுணைர்பர்த்ராத்யக்தாயாஜநஸம்ஸதி ।
யாக்ஷமாமேகதிர்கந்தும்ப்ரவேக்ஷ்யேஹவ்யவாஹநம் ॥ 19 ॥
ஏவமுக்தஸ்துவைதேஹ்யாலக்ஷ்மணஃபரவீரஹா ।
அமர்ஷவஶமாபந்நோராகவம்ஸமுதைக்ஷத ॥ 20 ॥
ஸ விஜ்ஞாயததஶ்சந்தம்ராமஸ்யாகாரஸூசிதம் ।
சிதாஞ்சகாரஸௌமித்ரிர்மதேராமஸ்யவீர்யவாந் ॥ 21 ॥
நஹிராமந்ததாகஶ்சித்காலாந்தகயமோபமம் ।
அநுநேதுமதோவக்துந்த்ரஷ்டும்வாப்யஶகத்ஸுஹ்ரு'த் ॥ 22 ॥
அதோமுகம்ஸ்திதம்ராமந்ததஃக்ரு'த்வாப்ரதக்ஷிணம் ।
உபாவர்ததவைதேஹீதீப்யமாநம்ஹுதாஶநம் ॥ 23 ॥
ப்ரணம்யதைவதேப்யஶ்சப்ராஹ்மணேப்யஶ்சமைதிலீ ।
பத்தாஞ்ஜலிபுடாசேதமுவாசாநகிஸமீபதஃ ॥ 24 ॥
யதாமேஹ்ரு'தயந்நித்யந்நாபஸர்பதிராகவாத் ।
ததாலோகஸ்யஸாக்ஷீமாம்ஸர்வதஃபாதுபாவகஃ ॥ 25 ॥
யதாமாம்ஶுத்தசரிதாந்துஷ்டாஞ்ஜாநாதிராகவஃ ।
ததாலோகஸ்யஸாக்ஷீமாம்ஸர்வதஃபாதுபாவகஃ ॥ 26 ॥
கர்மணாமநஸாவாசாயதாநாதிசராம்யஹம் ।
ராகவம்ஸர்வதர்மஜ்ஞந்ததாமாம்பாதுபாவகஃ ॥ 27 ॥
ஆதித்யோபகவாந்வாயுர்திஶஶ்சந்த்ரஸ்ததைவ ச ।
அஹஶ்சாபிததாஸந்த்யேராத்ரிஶ்சப்ரு'திவீததஆ ॥ 28 ॥
யதாந்யேऽபிவிஜாநந்திததாசாரித்ரஸம்யுதாம் ।
ஏவமுக்த்வாதுவைதேஹீபரிக்ரம்யஹுதாஶநம் ।
விவேஶஜ்வலநந்தீப்தந்நிஃஶங்கேநாந்தராத்மநா ॥ 29 ॥
நஶ்சஸுமஹாம்ஸ்தத்ரபாலவ்ரு'த்தஸமாகுலஃ ॥ 30 ॥
ததர்ஶமைதிலீந்தீப்தாம்ப்ரவிஶந்தீம்ஹுதாஶநம் ।
ஸாதப்தநவஹேமாபாதப்தகாஞ்சநபூஷணா ॥ 31 ॥
பபாதஜ்வலநந்தீப்தம்ஸர்வலோகஸ்யஸந்நிதௌ ।
தத்ரு'ஶுஸ்தாம்விஶாலாக்ஷீம்பதந்தீம்ஹவ்யவாஹநம் ॥ 32 ॥
ஸீதாம்ஸர்வாணிரூபாணிருக்மவேதிநிபாந்ததா ।
தத்ரு'ஶுஸ்தாம்மஹாபாகாம்ப்ரவிஶந்தீம்ஹுதாஶநம் ॥ 33 ॥
ஸீதாங்க்ரு'த்ஸ்நாஸ்த்ரயோலோகாஃபுண்யாமாஜ்யாஹுதீமிவ ।
ப்ரசுக்ருஶுஃஸ்த்ரியஃஸர்வாஸ்தாந்த்ரு'ஷ்டவாஹவ்யவாஹவே ॥ 34 ॥
பதந்தீம்ஸம்ஸ்க்ரு'தாம்மந்ரந்ஸ்ஸைர்வஸோர்தாராமிவாத்வரே ।
தத்ரு'ஶுஸ்தாந்த்ரயோலோகாதேவகந்தர்வதாநவாஃ ॥ 35 ॥
ஶஸ்தாம்பதந்தீந்நிரயேத்ரிவிவாத்தேவதாமிவ ।
தஸ்யாமக்நிம்விஶந்த்யாந்துஹாஹேதிவிபுலஃஸ்வநஃ ॥ 36 ॥
இத்யார்ஷே ஶ்ரீமத்ராமாயணே வால்மீகீய ஆதிகாவ்யே யுத்தகாண்டே ஏகோநவிம்ஶத்யதிகஶததமஸ்ஸர்கஃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha ekonaviṃśatyadhikaśatatamassargaḥ |
evamuktātuvaidehiparuṣaṃromaharṣaṇam |
rāghaveṇasaroṣeṇaśrutvāpravyathitā'bhavat || 1 ||
sātadaśrutapūrvaṃhijanemahatimaithilī |
śrutvābhartṛrvacorūkṣaṃlajjayāvanatābhavat || 2 ||
praviśantīvagātrāṇisvānisājanakātmajā |
vākṣaraisssaiḥsaśalyevabhṛśamāśrūṇyavartayat || 3 ||
tatobāṣpapariklinnampramārjantīsvamānanam |
śanairgadgadayāvācābhartāramidamabravīt || 4 ||
kimmāmasadṛśaṃvākyamīdṛśaṃśrotradāruṇam |
rūkṣaṃśrāvayasevīra prākṛtaḥprākṛtamiva || 5 ||
na tathāsmimahābāho yathāmāmavagacchasi |
pratyayaṅgacchamesvenacāritreṇaivateśape || 6 ||
pṛthakastrīṇāmpracāreṇajātintvampariśaṅkase |
parityajaināṃśaṅkāntuyadite'hamparīkṣitā || 7 ||
yadahaṅgātrasamparśaṅgatāsmiviśavāprabho |
kāmakāro na metatradaivantatrāparādhyati || 8 ||
madadhīnantuyattanmehṛdayantvayivartate |
parādhīneṣugātreṣukiṅkariṣyāmyanīśvarī || 9 ||
sahasamvṛddhabhāvenasaṃsargeṇa ca mānada |
yadite'haṃ na vijñātāhatātenāsmiśāśvatam || 10 ||
preṣitastemahāvīrohanumānavalokakaḥ |
laṅkāsthāhantvayārājankintadā na visarjitā || 11 ||
pratyakṣaṃvānarasyāsyatadvākyasamanantaram |
tvayāsantyaktayāvīratyaktaṃsyājajīvitammayā || 12 ||
na vṛthāteśramo'yaṃsyātsaṃśayenyasyajīvitam |
suhṛjjanaparikleśo na cāyaṃvipulastava || 13 ||
tvayātunṛpaśārdūladoṣamevānuvartatā |
laghunevamanuṣyeṇastrītvamevapuraskṛtam || 14 ||
apadeśenajanakādutpatatirvasuthātalāt |
mamavṛttaṃ ca vṛttajñabahute na puraskṛtam || 15 ||
na pramāṇīkṛtampāṇirbhālyemamanipīḍitaḥ |
mamabhaktiścaśīlaṃ ca sarvantepṛṣṭhataḥkṛtam || 16 ||
itibruvantīrudatībāṣpagadgagabhāṣiṇī |
uvācalakṣmaṇaṃsītādīnandhyānaparāyaṇam || 17 ||
citāmmekurusaumitrevyavanasyāsyabheṣajam |
midhyāpavādopahatānāhañjīvitumutsahe || 18 ||
aprītenaguṇairbhartrātyaktāyājanasaṃsadi |
yākṣamāmegatirgantumpravekṣyehavyavāhanam || 19 ||
evamuktastuvaidehyālakṣmaṇaḥparavīrahā |
amarṣavaśamāpannorāghavaṃsamudaikṣata || 20 ||
sa vijñāyatataśchandaṃrāmasyākārasūcitam |
citāñcakārasaumitrirmaterāmasyavīryavān || 21 ||
nahirāmantadākaścitkālāntakayamopamam |
anunetumathovaktundraṣṭuṃvāpyaśakatsuhṛt || 22 ||
adhomukhaṃsthitaṃrāmantataḥkṛtvāpradakṣiṇam |
upāvartatavaidehīdīpyamānaṃhutāśanam || 23 ||
praṇamyadaivatebhyaścabrāhmaṇebhyaścamaithilī |
baddhāñjalipuṭācedamuvācānagisamīpataḥ || 24 ||
yathāmehṛdayannityannāpasarpatirāghavāt |
tathālokasyasākṣīmāṃsarvataḥpātupāvakaḥ || 25 ||
yathāmāṃśuddhacaritānduṣṭāñjānātirāghavaḥ |
tathālokasyasākṣīmāṃsarvataḥpātupāvakaḥ || 26 ||
karmaṇāmanasāvācāyathānāticarāmyaham |
rāghavaṃsarvadharmajñantathāmāmpātupāvakaḥ || 27 ||
ādityobhagavānvāyurdhiśaścandrastathaiva ca |
ahaścāpitathāsandhyerātriścapṛthivītathaā || 28 ||
yathānye'pivijānantitathācāritrasaṃyutām |
evamuktvātuvaidehīparikramyahutāśanam |
viveśajvalanandīptanniḥśaṅkenāntarātmanā || 29 ||
naścasumahāṃstatrabālavṛddhasamākulaḥ || 30 ||
dadarśamaithilīndīptāmpraviśantīṃhutāśanam |
sātaptanavahemābhātaptakāñcanabhūṣaṇā || 31 ||
papātajvalanandīptaṃsarvalokasyasannidhau |
dadṛśustāṃviśālākṣīmpatantīṃhavyavāhanam || 32 ||
sītāṃsarvāṇirūpāṇirukmavedinibhāntadā |
dadṛśustāmmahābhāgāmpraviśantīṃhutāśanam || 33 ||
sītāṅkṛtsnāstrayolokāḥpuṇyāmājyāhutīmiva |
pracukruśuḥstriyaḥsarvāstāndṛṣṭavāhavyavāhave || 34 ||
patantīṃsaṃskṛtāmmanranssairvasordārāmivādhvare |
dadṛśustāntrayolokādevagandharvadānavāḥ || 35 ||
śastāmpatantīnnirayetrivivāddhevatāmiva |
tasyāmagniṃviśantyāntuhāhetivipulaḥsvanaḥ || 36 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe ekonaviṃśatyadhikaśatatamassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे युद्धकाण्डम् ।
अथ एकोनविंशत्यधिकशततमस्सर्गः ।
एवमुक्तातुवैदेहिपरुषंरोमहर्षणम् ।
राघवेणसरोषेणश्रुत्वाप्रव्यथिताऽभवत् ॥ 1 ॥
सातदश्रुतपूर्वंहिजनेमहतिमैथिली ।
श्रुत्वाभर्तृर्वचोरूक्षंलज्जयावनताभवत् ॥ 2 ॥
प्रविशन्तीवगात्राणिस्वानिसाजनकात्मजा ।
वाक्षरैस्स्सैःसशल्येवभृशमाश्रूण्यवर्तयत् ॥ 3 ॥
ततोबाष्पपरिक्लिन्नम्प्रमार्जन्तीस्वमाननम् ।
शनैर्गद्गदयावाचाभर्तारमिदमब्रवीत् ॥ 4 ॥
किम्मामसदृशंवाक्यमीदृशंश्रोत्रदारुणम् ।
रूक्षंश्रावयसेवीर प्राकृतःप्राकृतमिव ॥ 5 ॥
न तथास्मिमहाबाहो यथामामवगच्छसि ।
प्रत्ययङ्गच्छमेस्वेनचारित्रेणैवतेशपे ॥ 6 ॥
पृथकस्त्रीणाम्प्रचारेणजातिन्त्वम्परिशङ्कसे ।
परित्यजैनांशङ्कान्तुयदितेऽहम्परीक्षिता ॥ 7 ॥
यदहङ्गात्रसम्पर्शङ्गतास्मिविशवाप्रभो ।
कामकारो न मेतत्रदैवन्तत्रापराध्यति ॥ 8 ॥
मदधीनन्तुयत्तन्मेहृदयन्त्वयिवर्तते ।
पराधीनेषुगात्रेषुकिङ्करिष्याम्यनीश्वरी ॥ 9 ॥
सहसम्वृद्धभावेनसंसर्गेण च मानद ।
यदितेऽहं न विज्ञाताहतातेनास्मिशाश्वतम् ॥ 10 ॥
प्रेषितस्तेमहावीरोहनुमानवलोककः ।
लङ्कास्थाहन्त्वयाराजन्किन्तदा न विसर्जिता ॥ 11 ॥
प्रत्यक्षंवानरस्यास्यतद्वाक्यसमनन्तरम् ।
त्वयासन्त्यक्तयावीरत्यक्तंस्याजजीवितम्मया ॥ 12 ॥
न वृथातेश्रमोऽयंस्यात्संशयेन्यस्यजीवितम् ।
सुहृज्जनपरिक्लेशो न चायंविपुलस्तव ॥ 13 ॥
त्वयातुनृपशार्दूलदोषमेवानुवर्तता ।
लघुनेवमनुष्येणस्त्रीत्वमेवपुरस्कृतम् ॥ 14 ॥
अपदेशेनजनकादुत्पततिर्वसुथातलात् ।
ममवृत्तं च वृत्तज्ञबहुते न पुरस्कृतम् ॥ 15 ॥
न प्रमाणीकृतम्पाणिर्भाल्येममनिपीडितः ।
ममभक्तिश्चशीलं च सर्वन्तेपृष्ठतःकृतम् ॥ 16 ॥
इतिब्रुवन्तीरुदतीबाष्पगद्गगभाषिणी ।
उवाचलक्ष्मणंसीतादीनन्ध्यानपरायणम् ॥ 17 ॥
चिताम्मेकुरुसौमित्रेव्यवनस्यास्यभेषजम् ।
मिध्यापवादोपहतानाहञ्जीवितुमुत्सहे ॥ 18 ॥
अप्रीतेनगुणैर्भर्त्रात्यक्तायाजनसंसदि ।
याक्षमामेगतिर्गन्तुम्प्रवेक्ष्येहव्यवाहनम् ॥ 19 ॥
एवमुक्तस्तुवैदेह्यालक्ष्मणःपरवीरहा ।
अमर्षवशमापन्नोराघवंसमुदैक्षत ॥ 20 ॥
स विज्ञायततश्छन्दंरामस्याकारसूचितम् ।
चिताञ्चकारसौमित्रिर्मतेरामस्यवीर्यवान् ॥ 21 ॥
नहिरामन्तदाकश्चित्कालान्तकयमोपमम् ।
अनुनेतुमथोवक्तुन्द्रष्टुंवाप्यशकत्सुहृत् ॥ 22 ॥
अधोमुखंस्थितंरामन्ततःकृत्वाप्रदक्षिणम् ।
उपावर्ततवैदेहीदीप्यमानंहुताशनम् ॥ 23 ॥
प्रणम्यदैवतेभ्यश्चब्राह्मणेभ्यश्चमैथिली ।
बद्धाञ्जलिपुटाचेदमुवाचानगिसमीपतः ॥ 24 ॥
यथामेहृदयन्नित्यन्नापसर्पतिराघवात् ।
तथालोकस्यसाक्षीमांसर्वतःपातुपावकः ॥ 25 ॥
यथामांशुद्धचरितान्दुष्टाञ्जानातिराघवः ।
तथालोकस्यसाक्षीमांसर्वतःपातुपावकः ॥ 26 ॥
कर्मणामनसावाचायथानातिचराम्यहम् ।
राघवंसर्वधर्मज्ञन्तथामाम्पातुपावकः ॥ 27 ॥
आदित्योभगवान्वायुर्धिशश्चन्द्रस्तथैव च ।
अहश्चापितथासन्ध्येरात्रिश्चपृथिवीतथआ ॥ 28 ॥
यथान्येऽपिविजानन्तितथाचारित्रसंयुताम् ।
एवमुक्त्वातुवैदेहीपरिक्रम्यहुताशनम् ।
विवेशज्वलनन्दीप्तन्निःशङ्केनान्तरात्मना ॥ 29 ॥
नश्चसुमहांस्तत्रबालवृद्धसमाकुलः ॥ 30 ॥
ददर्शमैथिलीन्दीप्ताम्प्रविशन्तींहुताशनम् ।
सातप्तनवहेमाभातप्तकाञ्चनभूषणा ॥ 31 ॥
पपातज्वलनन्दीप्तंसर्वलोकस्यसन्निधौ ।
ददृशुस्तांविशालाक्षीम्पतन्तींहव्यवाहनम् ॥ 32 ॥
सीतांसर्वाणिरूपाणिरुक्मवेदिनिभान्तदा ।
ददृशुस्ताम्महाभागाम्प्रविशन्तींहुताशनम् ॥ 33 ॥
सीताङ्कृत्स्नास्त्रयोलोकाःपुण्यामाज्याहुतीमिव ।
प्रचुक्रुशुःस्त्रियःसर्वास्तान्दृष्टवाहव्यवाहवे ॥ 34 ॥
पतन्तींसंस्कृताम्मन्रन्स्सैर्वसोर्दारामिवाध्वरे ।
ददृशुस्तान्त्रयोलोकादेवगन्धर्वदानवाः ॥ 35 ॥
शस्ताम्पतन्तीन्निरयेत्रिविवाद्धेवतामिव ।
तस्यामग्निंविशन्त्यान्तुहाहेतिविपुलःस्वनः ॥ 36 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये युद्धकाण्डे एकोनविंशत्यधिकशततमस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha ekonaviṃśatyadhikaśatatamassargaḥ |
evamuktātuvaidehiparuṣaṃromaharṣaṇam |
rāghaveṇasaroṣeṇaśrutvāpravyathitā'bhavat || 1 ||
sātadaśrutapūrvaṃhijanemahatimaithilī |
śrutvābhartṛrvacorūkṣaṃlajjayāvanatābhavat || 2 ||
praviśantīvagātrāṇisvānisājanakātmajā |
vākṣaraisssaiḥsaśalyevabhṛśamāśrūṇyavartayat || 3 ||
tatobāṣpapariklinnampramārjantīsvamānanam |
śanairgadgadayāvācābhartāramidamabravīt || 4 ||
kimmāmasadṛśaṃvākyamīdṛśaṃśrotradāruṇam |
rūkṣaṃśrāvayasevīra prākṛtaḥprākṛtamiva || 5 ||
na tathāsmimahābāho yathāmāmavagacchasi |
pratyayaṅgacchamesvenacāritreṇaivateśape || 6 ||
pṛthakastrīṇāmpracāreṇajātintvampariśaṅkase |
parityajaināṃśaṅkāntuyadite'hamparīkṣitā || 7 ||
yadahaṅgātrasamparśaṅgatāsmiviśavāprabho |
kāmakāro na metatradaivantatrāparādhyati || 8 ||
madadhīnantuyattanmehṛdayantvayivartate |
parādhīneṣugātreṣukiṅkariṣyāmyanīśvarī || 9 ||
sahasamvṛddhabhāvenasaṃsargeṇa ca mānada |
yadite'haṃ na vijñātāhatātenāsmiśāśvatam || 10 ||
preṣitastemahāvīrohanumānavalokakaḥ |
laṅkāsthāhantvayārājankintadā na visarjitā || 11 ||
pratyakṣaṃvānarasyāsyatadvākyasamanantaram |
tvayāsantyaktayāvīratyaktaṃsyājajīvitammayā || 12 ||
na vṛthāteśramo'yaṃsyātsaṃśayenyasyajīvitam |
suhṛjjanaparikleśo na cāyaṃvipulastava || 13 ||
tvayātunṛpaśārdūladoṣamevānuvartatā |
laghunevamanuṣyeṇastrītvamevapuraskṛtam || 14 ||
apadeśenajanakādutpatatirvasuthātalāt |
mamavṛttaṃ ca vṛttajñabahute na puraskṛtam || 15 ||
na pramāṇīkṛtampāṇirbhālyemamanipīḍitaḥ |
mamabhaktiścaśīlaṃ ca sarvantepṛṣṭhataḥkṛtam || 16 ||
itibruvantīrudatībāṣpagadgagabhāṣiṇī |
uvācalakṣmaṇaṃsītādīnandhyānaparāyaṇam || 17 ||
citāmmekurusaumitrevyavanasyāsyabheṣajam |
midhyāpavādopahatānāhañjīvitumutsahe || 18 ||
aprītenaguṇairbhartrātyaktāyājanasaṃsadi |
yākṣamāmegatirgantumpravekṣyehavyavāhanam || 19 ||
evamuktastuvaidehyālakṣmaṇaḥparavīrahā |
amarṣavaśamāpannorāghavaṃsamudaikṣata || 20 ||
sa vijñāyatataśchandaṃrāmasyākārasūcitam |
citāñcakārasaumitrirmaterāmasyavīryavān || 21 ||
nahirāmantadākaścitkālāntakayamopamam |
anunetumathovaktundraṣṭuṃvāpyaśakatsuhṛt || 22 ||
adhomukhaṃsthitaṃrāmantataḥkṛtvāpradakṣiṇam |
upāvartatavaidehīdīpyamānaṃhutāśanam || 23 ||
praṇamyadaivatebhyaścabrāhmaṇebhyaścamaithilī |
baddhāñjalipuṭācedamuvācānagisamīpataḥ || 24 ||
yathāmehṛdayannityannāpasarpatirāghavāt |
tathālokasyasākṣīmāṃsarvataḥpātupāvakaḥ || 25 ||
yathāmāṃśuddhacaritānduṣṭāñjānātirāghavaḥ |
tathālokasyasākṣīmāṃsarvataḥpātupāvakaḥ || 26 ||
karmaṇāmanasāvācāyathānāticarāmyaham |
rāghavaṃsarvadharmajñantathāmāmpātupāvakaḥ || 27 ||
ādityobhagavānvāyurdhiśaścandrastathaiva ca |
ahaścāpitathāsandhyerātriścapṛthivītathaā || 28 ||
yathānye'pivijānantitathācāritrasaṃyutām |
evamuktvātuvaidehīparikramyahutāśanam |
viveśajvalanandīptanniḥśaṅkenāntarātmanā || 29 ||
naścasumahāṃstatrabālavṛddhasamākulaḥ || 30 ||
dadarśamaithilīndīptāmpraviśantīṃhutāśanam |
sātaptanavahemābhātaptakāñcanabhūṣaṇā || 31 ||
papātajvalanandīptaṃsarvalokasyasannidhau |
dadṛśustāṃviśālākṣīmpatantīṃhavyavāhanam || 32 ||
sītāṃsarvāṇirūpāṇirukmavedinibhāntadā |
dadṛśustāmmahābhāgāmpraviśantīṃhutāśanam || 33 ||
sītāṅkṛtsnāstrayolokāḥpuṇyāmājyāhutīmiva |
pracukruśuḥstriyaḥsarvāstāndṛṣṭavāhavyavāhave || 34 ||
patantīṃsaṃskṛtāmmanranssairvasordārāmivādhvare |
dadṛśustāntrayolokādevagandharvadānavāḥ || 35 ||
śastāmpatantīnnirayetrivivāddhevatāmiva |
tasyāmagniṃviśantyāntuhāhetivipulaḥsvanaḥ || 36 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe ekonaviṃśatyadhikaśatatamassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Tamil script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.