ஶ்ரீமத்வால்மீகீய ராமாயணே யுத்தகாண்டம் ।
அத ஷடதிகஶததமஸ்ஸர்கஃ ।
ஸதுமோஹாத்ஸுஸங்க்ருத்தஃக்ரு'தாந்தபலசோதிதஃ ।
க்ரோதஸம்ரக்தநயநோராவணம்ஸூதமப்ரவீத் ॥ 1 ॥
ஹீநவீர்யமிவாஶக்தம்பௌருஷேணவிவர்ஜிதம் ।
பீரும்லகுமிவாஸத்த்வம்விஹீநமிவதேஜஸா ॥ 2 ॥
விமுக்தமிவமாயாபிரஸ்த்ரைரிவபஹிஷ்க்ரு'தம் ।
மாமவஜ்ஞாயதுர்புத்தேஸ்வயாபுத்த்யாவிசேஷ்டஸே ॥ 3 ॥
கிமர்தம்மாமவஜ்ஞாயமச்சந்தமநவேக்ஷ்ய ச ।
த்வயாஶத்ருஸமக்ஷம்மேரதோऽயமபவாஹிதஃ ॥ 4 ॥
த்வயாத்யஹிமமாநார்ய சிரகாலஸமார்ஜிதம் ।
யஶோவீர்யம் ச தேஜஶ்சப்ரத்யயஶ்சவிநாஶிதஃ ॥ 5 ॥
ப்ரக்யாதவீர்யஸ்யரஞ்ஜநீயஸ்யவிக்ரமைஃ ।
பஶ்யதோயுத்தலுப்தோऽஹங்க்ரு'தங்காபுருஷஸ்த்வயா ॥ 6 ॥
யஸ்த்வம்ரதமிதம்மோஹாந்நசேத்வஹஸிதுர்மதே ।
ஸத்யோऽப்ரதிதர்கோமேபரேணத்வமுபஸ்க்ரு'தஃ ॥ 7 ॥
ந ஹிதத்வித்யதேகர்மஸுஹ்ரு'தோஹிதகாங்க்ஷிணஃ ।
ரிபூணாம்ஸத்ரு'ஶந்த்வேதத்யதத்த்வயைததநுஷ்டிதம் ॥ 8 ॥
நிவர்தயரதம்ஶீக்ரம்யாவந்நாபைதிமேரிபுஃ ।
யதிவாத்யுஷிதோऽஸித்வம்ஸ்மர்யதேயதிமேகுணஃ ॥ 9 ॥
ஏவம்புருஷமுக்தஸ்துஹிதபுத்திபுத்திநா ।
அப்ரவீத்ராவணம்ஸூதோஹிதம்ஸாநுநயம்வசஃ ॥ 10 ॥
ந பீதோऽஸ்மி ந மூடோऽஸ்மிநோபஜப்தோऽஸ்மிஶத்ருபிஃ ।
ந ப்ரமத்தோ ந நிஃஸ்நேஹோவிஸ்ம்ரு'தா ந ச ஸத்க்ரியா ॥ 11 ॥
மயாதுஹிதகாமேவயஶஶ்சபரிரக்ஷதா ।
ஸ்நேஹப்ரஸந்நமநஸாஹிதமித்யப்ரியங்க்ரு'தம் ॥ 12 ॥
நாஸ்மிந்நர்தேமஹாராஜ த்வம்மாம்ப்ரியஹிதேரதம் ।
கஶ்சில்லகுரிவாநார்யோதோஷதோகந்துமர்ஹஸி ॥ 13 ॥
பரிதுஷ்டஃ ஸ ராமஸ்ய தேந வாக்யேந மாதலிஃ ।
ப்ரசோதயாமாஸ ரதந் ஸுரஸாரதிஸத்தமஃ ॥ 14 ॥
ஶ்ரமந்தவாவகச்சாமிமஹதாரணகர்மணா ।
ந ஹிதேவீர்யஸௌமுக்யம்ப்ரகர்ஷம்வோபதாரயே ॥ 15 ॥
ரதோத்வஹநகிந்நாஶ்சபக்நாமேரதவாஜிநஃ ।
தீநாகர்மபரிஶ்ராந்தாகாவோவர்ஷஹதாஇவ ॥ 16 ॥
நிமித்தாநி ச பூயிஷ்டம்யாநிப்ராதுர்பவந்திநஃ ।
தேஷுதேஷ்வபிபந்நேஷுலக்ஷ்யாம்யப்ரதக்ஷிணம் ॥ 17 ॥
தேஶகாலௌ ச விஜ்ஞேயௌலக்ஷணாநீங்கிதாநி ச ।
தைந்யம்ஹர்ஷஶ்சகேதஶ்சரதிநஶ்சபலாபலம் ॥ 18 ॥
ஸ்தலநிம்நாநிபூமேஶ்சஸமாநிவிஷமாணி ச ।
யுத்தகாலஶ்சவிஜ்ஞேயஃபரஸ்யாந்தரதர்ஶநம் ॥ 19 ॥
உபயாநாபயாநே ச ஸ்தாநம்ப்ரத்யபஸர்பணம் ।
ஸர்வமேதத்ரதஸ்தேநஜ்ஞேயம்ரதகுடும்பிநா ॥ 20 ॥
தவவிஶ்ராமஹேதோஸ்துததைஷாம்ரதவாஜிநாம் ।
ரௌத்ரம்வர்ஜயதாகேதங்க்ஷமங்க்ரு'தமிதம்மயா ॥ 21 ॥
ஸ்வேச்சயாந மயாவீரரதோऽயமபவாஹிதஃ ।
பர்த்ரு'ஸ்நேஹபரீதேநமயேதம்யத்க்ரு'தம்ப்ரபோ ॥ 22 ॥
ஆஜ்ஞாபயயதாதத்த்வம்வக்ஷ்யஸ்யரிநிஷூதந ।
தத்கரிஷ்யாம்யஹம்வீரகதாந்ரு'ண்யேநசேதஸா ॥ 23 ॥
ஸந்துஷ்டஸ்தேநவாக்யேநராவணஸ்தஸ்யஸாரதேஃ ।
ப்ரஶஸ்யைநம்பஹுவிதம்யுத்தலுப்தோऽப்ரவீதிதம் ॥ 24 ॥
ரதம்ஶீக்ரமிதம்ஸூதராகவாபிமுகந்நய ।
நாஹத்வாஸமரேஶத்ரூந்நிவர்திஷ்யதிராவணஃ ॥ 25 ॥
ஏவமுக்த்வாததஸ்துஷ்டோராவணோராக்ஷஸேஶ்வரஃ ।
ததௌதஸ்யஶுபம்ஹ்யேகம்ஹஸ்தாபரணமுத்தமம் ॥ 26 ॥
ஶ்ருத்வாராவணவாக்யாநிஸாரதிஸ்ஸந்யவர்தத ।
ததோத்ருதம்ராவணவாக்யசோதிதஃப்ரசோதயாமாஸஹயாந்ஸஸாரதிஃ ।
ஸ ராக்ஷஸேந்த்ரஸ்ய ததோ மஹாரதஃக்ஷணேநராமஸ்யரதாக்ரதோऽபவத் ॥ 27 ॥
இத்யார்ஷே ஶ்ரீமத்ராமாயணே வால்மீகீய ஆதிகாவ்யே யுத்தகாண்டே ஷடதிகஶததமஸ்ஸர்கஃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha ṣaḍadhikaśatatamassargaḥ |
satumohātsusaṅkruddhaḥkṛtāntabalacoditaḥ |
krodhasaṃraktanayanorāvaṇaṃsūtamabravīt || 1 ||
hīnavīryamivāśaktampauruṣeṇavivarjitam |
bhīruṃlaghumivāsattvaṃvihīnamivatejasā || 2 ||
vimuktamivamāyābhirastrairivabahiṣkṛtam |
māmavajñāyadurbuddhesvayābuddhyāviceṣṭase || 3 ||
kimarthammāmavajñāyamacchandamanavekṣya ca |
tvayāśatrusamakṣammeratho'yamapavāhitaḥ || 4 ||
tvayādyahimamānārya cirakālasamārjitam |
yaśovīryaṃ ca tejaścapratyayaścavināśitaḥ || 5 ||
prakhyātavīryasyarañjanīyasyavikramaiḥ |
paśyatoyuddhalubdho'haṅkṛtaṅkāpuruṣastvayā || 6 ||
yastvaṃrathamidammohānnacedvahasidurmate |
satyo'pratitarkomepareṇatvamupaskṛtaḥ || 7 ||
na hitadvidyatekarmasuhṛdohitakāṅkṣiṇaḥ |
ripūṇāṃsadṛśantvetadyatattvayaitadanuṣṭhitam || 8 ||
nivartayarathaṃśīghraṃyāvannāpaitimeripuḥ |
yadivādhyuṣito'sitvaṃsmaryateyadimeguṇaḥ || 9 ||
evampuruṣamuktastuhitabuddhibuddhinā |
abravīdrāvaṇaṃsūtohitaṃsānunayaṃvacaḥ || 10 ||
na bhīto'smi na mūḍho'sminopajapto'smiśatrubhiḥ |
na pramatto na niḥsnehovismṛtā na ca satkriyā || 11 ||
mayātuhitakāmevayaśaścaparirakṣatā |
snehaprasannamanasāhitamityapriyaṅkṛtam || 12 ||
nāsminnarthemahārāja tvammāmpriyahiteratam |
kaścillaghurivānāryodoṣatogantumarhasi || 13 ||
parituṣṭaḥ sa rāmasya tena vākyena mātaliḥ |
pracodayāmāsa rathan surasārathisattamaḥ || 14 ||
śramantavāvagacchāmimahatāraṇakarmaṇā |
na hitevīryasaumukhyamprakarṣaṃvopadhāraye || 15 ||
rathodvahanakhinnāścabhagnāmerathavājinaḥ |
dīnāgharmapariśrāntāgāvovarṣahatāiva || 16 ||
nimittāni ca bhūyiṣṭhaṃyāniprādurbhavantinaḥ |
teṣuteṣvabhipanneṣulakṣyāmyapradakṣiṇam || 17 ||
deśakālau ca vijñeyaulakṣaṇānīṅgitāni ca |
dainyaṃharṣaścakhedaścarathinaścabalābalam || 18 ||
sthalanimnānibhūmeścasamāniviṣamāṇi ca |
yuddhakālaścavijñeyaḥparasyāntaradarśanam || 19 ||
upayānāpayāne ca sthānampratyapasarpaṇam |
sarvametadrathasthenajñeyaṃrathakuṭumbhinā || 20 ||
tavaviśrāmahetostutathaiṣāṃrathavājinām |
raudraṃvarjayatākhedaṅkṣamaṅkṛtamidammayā || 21 ||
svecchayāna mayāvīraratho'yamapavāhitaḥ |
bhartṛsnehaparītenamayedaṃyatkṛtamprabho || 22 ||
ājñāpayayathātattvaṃvakṣyasyariniṣūdana |
tatkariṣyāmyahaṃvīragatānṛṇyenacetasā || 23 ||
santuṣṭastenavākyenarāvaṇastasyasāratheḥ |
praśasyainambahuvidhaṃyuddhalubdho'bravīdidam || 24 ||
rathaṃśīghramidaṃsūtarāghavābhimukhannaya |
nāhatvāsamareśatrūnnivartiṣyatirāvaṇaḥ || 25 ||
evamuktvātatastuṣṭorāvaṇorākṣaseśvaraḥ |
dadautasyaśubhaṃhyekaṃhastābharaṇamuttamam || 26 ||
śrutvārāvaṇavākyānisārathissanyavartata |
tatodrutaṃrāvaṇavākyacoditaḥpracodayāmāsahayānsasārathiḥ |
sa rākṣasendrasya tato mahārathaḥkṣaṇenarāmasyarathāgrato'bhavat || 27 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe ṣaḍadhikaśatatamassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे युद्धकाण्डम् ।
अथ षडधिकशततमस्सर्गः ।
सतुमोहात्सुसङ्क्रुद्धःकृतान्तबलचोदितः ।
क्रोधसंरक्तनयनोरावणंसूतमब्रवीत् ॥ 1 ॥
हीनवीर्यमिवाशक्तम्पौरुषेणविवर्जितम् ।
भीरुंलघुमिवासत्त्वंविहीनमिवतेजसा ॥ 2 ॥
विमुक्तमिवमायाभिरस्त्रैरिवबहिष्कृतम् ।
मामवज्ञायदुर्बुद्धेस्वयाबुद्ध्याविचेष्टसे ॥ 3 ॥
किमर्थम्मामवज्ञायमच्छन्दमनवेक्ष्य च ।
त्वयाशत्रुसमक्षम्मेरथोऽयमपवाहितः ॥ 4 ॥
त्वयाद्यहिममानार्य चिरकालसमार्जितम् ।
यशोवीर्यं च तेजश्चप्रत्ययश्चविनाशितः ॥ 5 ॥
प्रख्यातवीर्यस्यरञ्जनीयस्यविक्रमैः ।
पश्यतोयुद्धलुब्धोऽहङ्कृतङ्कापुरुषस्त्वया ॥ 6 ॥
यस्त्वंरथमिदम्मोहान्नचेद्वहसिदुर्मते ।
सत्योऽप्रतितर्कोमेपरेणत्वमुपस्कृतः ॥ 7 ॥
न हितद्विद्यतेकर्मसुहृदोहितकाङ्क्षिणः ।
रिपूणांसदृशन्त्वेतद्यतत्त्वयैतदनुष्ठितम् ॥ 8 ॥
निवर्तयरथंशीघ्रंयावन्नापैतिमेरिपुः ।
यदिवाध्युषितोऽसित्वंस्मर्यतेयदिमेगुणः ॥ 9 ॥
एवम्पुरुषमुक्तस्तुहितबुद्धिबुद्धिना ।
अब्रवीद्रावणंसूतोहितंसानुनयंवचः ॥ 10 ॥
न भीतोऽस्मि न मूढोऽस्मिनोपजप्तोऽस्मिशत्रुभिः ।
न प्रमत्तो न निःस्नेहोविस्मृता न च सत्क्रिया ॥ 11 ॥
मयातुहितकामेवयशश्चपरिरक्षता ।
स्नेहप्रसन्नमनसाहितमित्यप्रियङ्कृतम् ॥ 12 ॥
नास्मिन्नर्थेमहाराज त्वम्माम्प्रियहितेरतम् ।
कश्चिल्लघुरिवानार्योदोषतोगन्तुमर्हसि ॥ 13 ॥
परितुष्टः स रामस्य तेन वाक्येन मातलिः ।
प्रचोदयामास रथन् सुरसारथिसत्तमः ॥ 14 ॥
श्रमन्तवावगच्छामिमहतारणकर्मणा ।
न हितेवीर्यसौमुख्यम्प्रकर्षंवोपधारये ॥ 15 ॥
रथोद्वहनखिन्नाश्चभग्नामेरथवाजिनः ।
दीनाघर्मपरिश्रान्तागावोवर्षहताइव ॥ 16 ॥
निमित्तानि च भूयिष्ठंयानिप्रादुर्भवन्तिनः ।
तेषुतेष्वभिपन्नेषुलक्ष्याम्यप्रदक्षिणम् ॥ 17 ॥
देशकालौ च विज्ञेयौलक्षणानीङ्गितानि च ।
दैन्यंहर्षश्चखेदश्चरथिनश्चबलाबलम् ॥ 18 ॥
स्थलनिम्नानिभूमेश्चसमानिविषमाणि च ।
युद्धकालश्चविज्ञेयःपरस्यान्तरदर्शनम् ॥ 19 ॥
उपयानापयाने च स्थानम्प्रत्यपसर्पणम् ।
सर्वमेतद्रथस्थेनज्ञेयंरथकुटुम्भिना ॥ 20 ॥
तवविश्रामहेतोस्तुतथैषांरथवाजिनाम् ।
रौद्रंवर्जयताखेदङ्क्षमङ्कृतमिदम्मया ॥ 21 ॥
स्वेच्छयान मयावीररथोऽयमपवाहितः ।
भर्तृस्नेहपरीतेनमयेदंयत्कृतम्प्रभो ॥ 22 ॥
आज्ञापययथातत्त्वंवक्ष्यस्यरिनिषूदन ।
तत्करिष्याम्यहंवीरगतानृण्येनचेतसा ॥ 23 ॥
सन्तुष्टस्तेनवाक्येनरावणस्तस्यसारथेः ।
प्रशस्यैनम्बहुविधंयुद्धलुब्धोऽब्रवीदिदम् ॥ 24 ॥
रथंशीघ्रमिदंसूतराघवाभिमुखन्नय ।
नाहत्वासमरेशत्रून्निवर्तिष्यतिरावणः ॥ 25 ॥
एवमुक्त्वाततस्तुष्टोरावणोराक्षसेश्वरः ।
ददौतस्यशुभंह्येकंहस्ताभरणमुत्तमम् ॥ 26 ॥
श्रुत्वारावणवाक्यानिसारथिस्सन्यवर्तत ।
ततोद्रुतंरावणवाक्यचोदितःप्रचोदयामासहयान्ससारथिः ।
स राक्षसेन्द्रस्य ततो महारथःक्षणेनरामस्यरथाग्रतोऽभवत् ॥ 27 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये युद्धकाण्डे षडधिकशततमस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha ṣaḍadhikaśatatamassargaḥ |
satumohātsusaṅkruddhaḥkṛtāntabalacoditaḥ |
krodhasaṃraktanayanorāvaṇaṃsūtamabravīt || 1 ||
hīnavīryamivāśaktampauruṣeṇavivarjitam |
bhīruṃlaghumivāsattvaṃvihīnamivatejasā || 2 ||
vimuktamivamāyābhirastrairivabahiṣkṛtam |
māmavajñāyadurbuddhesvayābuddhyāviceṣṭase || 3 ||
kimarthammāmavajñāyamacchandamanavekṣya ca |
tvayāśatrusamakṣammeratho'yamapavāhitaḥ || 4 ||
tvayādyahimamānārya cirakālasamārjitam |
yaśovīryaṃ ca tejaścapratyayaścavināśitaḥ || 5 ||
prakhyātavīryasyarañjanīyasyavikramaiḥ |
paśyatoyuddhalubdho'haṅkṛtaṅkāpuruṣastvayā || 6 ||
yastvaṃrathamidammohānnacedvahasidurmate |
satyo'pratitarkomepareṇatvamupaskṛtaḥ || 7 ||
na hitadvidyatekarmasuhṛdohitakāṅkṣiṇaḥ |
ripūṇāṃsadṛśantvetadyatattvayaitadanuṣṭhitam || 8 ||
nivartayarathaṃśīghraṃyāvannāpaitimeripuḥ |
yadivādhyuṣito'sitvaṃsmaryateyadimeguṇaḥ || 9 ||
evampuruṣamuktastuhitabuddhibuddhinā |
abravīdrāvaṇaṃsūtohitaṃsānunayaṃvacaḥ || 10 ||
na bhīto'smi na mūḍho'sminopajapto'smiśatrubhiḥ |
na pramatto na niḥsnehovismṛtā na ca satkriyā || 11 ||
mayātuhitakāmevayaśaścaparirakṣatā |
snehaprasannamanasāhitamityapriyaṅkṛtam || 12 ||
nāsminnarthemahārāja tvammāmpriyahiteratam |
kaścillaghurivānāryodoṣatogantumarhasi || 13 ||
parituṣṭaḥ sa rāmasya tena vākyena mātaliḥ |
pracodayāmāsa rathan surasārathisattamaḥ || 14 ||
śramantavāvagacchāmimahatāraṇakarmaṇā |
na hitevīryasaumukhyamprakarṣaṃvopadhāraye || 15 ||
rathodvahanakhinnāścabhagnāmerathavājinaḥ |
dīnāgharmapariśrāntāgāvovarṣahatāiva || 16 ||
nimittāni ca bhūyiṣṭhaṃyāniprādurbhavantinaḥ |
teṣuteṣvabhipanneṣulakṣyāmyapradakṣiṇam || 17 ||
deśakālau ca vijñeyaulakṣaṇānīṅgitāni ca |
dainyaṃharṣaścakhedaścarathinaścabalābalam || 18 ||
sthalanimnānibhūmeścasamāniviṣamāṇi ca |
yuddhakālaścavijñeyaḥparasyāntaradarśanam || 19 ||
upayānāpayāne ca sthānampratyapasarpaṇam |
sarvametadrathasthenajñeyaṃrathakuṭumbhinā || 20 ||
tavaviśrāmahetostutathaiṣāṃrathavājinām |
raudraṃvarjayatākhedaṅkṣamaṅkṛtamidammayā || 21 ||
svecchayāna mayāvīraratho'yamapavāhitaḥ |
bhartṛsnehaparītenamayedaṃyatkṛtamprabho || 22 ||
ājñāpayayathātattvaṃvakṣyasyariniṣūdana |
tatkariṣyāmyahaṃvīragatānṛṇyenacetasā || 23 ||
santuṣṭastenavākyenarāvaṇastasyasāratheḥ |
praśasyainambahuvidhaṃyuddhalubdho'bravīdidam || 24 ||
rathaṃśīghramidaṃsūtarāghavābhimukhannaya |
nāhatvāsamareśatrūnnivartiṣyatirāvaṇaḥ || 25 ||
evamuktvātatastuṣṭorāvaṇorākṣaseśvaraḥ |
dadautasyaśubhaṃhyekaṃhastābharaṇamuttamam || 26 ||
śrutvārāvaṇavākyānisārathissanyavartata |
tatodrutaṃrāvaṇavākyacoditaḥpracodayāmāsahayānsasārathiḥ |
sa rākṣasendrasya tato mahārathaḥkṣaṇenarāmasyarathāgrato'bhavat || 27 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe ṣaḍadhikaśatatamassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Tamil script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.