ஶ்ரீமத்வால்மீகீய ராமாயணே யுத்தகாண்டம் ।
அத சதுஃபஞ்சாஶஸ்ஸர்கஃ ।
ஸ்வபலஸ்ய ச காதேந அங்கதஸ்ய பலேந ச ।
ராஷஸஃ க்ரோதமாவிஷ்டோ வஜ்ரதம்ஷ்ட்ரோ மஹாபலஃ ॥ 1 ॥
விஷ்பார்யசதநுர்கோரம்ஶக்ராஶநிஸமஸ்வநம் ।
வாநராணாமநீகாநிப்ராகிரச்சரவ்ரு'ஷ்டிபிஃ ॥ 2 ॥
ராக்ஷஸாஶ்சாபிமுக்யாஸ்தேரதேஷுஸமவஸ்திதாஃ ।
நாநாப்ரஹரணாஶ்ஶூராஃப்ராயுத்யந்தஸ்ததாரணே ॥ 3 ॥
வாநராணாஞ்சஶூராயேதேஸர்வேப்லவகர்ஷபாஃ ।
ஆயுத்யந்தஶிலாஹஸ்தாஸ்ஸமவேதாஸ்ஸமந்ததஃ ॥ 4 ॥
தத்ராயுதஸஹஸ்ராணிதஸ்மிந்நாயோதநேப்ரு'ஶம் ।
ராக்ஷஸாஃகபிமுக்யேஷுபாதயாஞ்சக்ரிரேததா ॥ 5 ॥
வாநராஶ்சாபிரக்ஷஸ்ஸுகிரவ்ரு'க்ஷாந்மஹாஶிலாஃ ।
ப்ரவீராஃபாதயாமாஸுர்மத்தமாதங்கஸந்நிபாஃ ॥ 6 ॥
ஶூராணாம்யுத்யமாநாநாம்ஸமரேஷ்ந்விவர்திநாம் ।
தத்ராக்ஷஸகணாநாஞ்சஸுயுத்தம்ஸமவர்தத ॥ 7 ॥
ப்ரபிந்நஶிரஸஃகேசிசசிந்நைஃபாதைஶ்சபாஹுபிஃ ।
ஶஸ்ஸ்ரைரர்திததேஹாப்யருதிரேணஸமுக்ஷிதாஃ ॥ 8 ॥
ஹரயோ ராக்ஷஸாஶ்சைந ஶேரதே காம் ஸமாஶ்ரிதாஃ ।
கங்கக்ரு'த்ராபலாட்யஶ்ச கோமாயுகுலஸங்குலாஃ ॥ 9 ॥
கபந்தாநிஸமுத்பேதுர்பீமாணாம்பீஷணாநிவை ।
புஜபாணிஶிரஶ்சிந்நகாயாஶ்சபூதலே ॥ 10 ॥
வாநராராக்ஷஸாஶ்சாபிநிபேதுஸ்தத்ரவைரணே ।
ததோவாநரஸைந்யேநஹந்யமாநந்நிஶாசரம் ॥ 11 ॥
ப்ராபஜ்யதபலம்ஸர்வம்வஜ்ரதம்ஷ்ட்ரஸ்யபஶ்யதஃ ।
ராக்ஷஸாந்பயவித்ரஸ்தாந்ஹந்யமாநாந் ப்லவங்கமைஃ ॥ 12 ॥
த்ரு'ஷ்டவாஸரோஷதாம்ராக்ஷோவஜ்ரதம்ஷ்ட்ரஃப்ரதாபவாந் ।
ப்ரவிவேஶதநுஷ்பாணிஸ்த்ராஸயந்ஹரிவாஹிநீம் ॥ 13 ॥
ஶரைர்விதாரயாமாஸகங்கபத்ரைரஜிஹ்மகைஃ ।
பிபேதவாநராம்ஸ்தத்ரஸப்தாஷ்டௌநவபஞ்சச ॥ 14 ॥
விவ்யாதபரமக்ருத்தோவஜ்ரதம்ஷ்ட்ரஃப்ரதாபவாந் ।
த்ரஸ்தாஃஸர்வேஹரிகணாஃஶரைஃஸங்க்ரு'த்தகந்தராஃ ॥ 15 ॥
அங்கதம்ஸம்ப்ரதாவந்திப்ரஜாபதிமிவப்ரஜாஃ ।
ததோஹரிகணாந் பக்நாந் த்ரு'ஷ்டவாவாலிஸுதஸ்ததா ॥ 16 ॥
க்ரோதேநவஜ்ரதம்ஷ்ட்ரந்தமுதீக்ஷந்தமுதைக்ஷத ।
வஜ்ரதம்ஷ்ட்ரோऽங்கதஶ்சோபௌஸங்கதௌஹரிராக்ஷஸௌ ॥ 17 ॥
சேரதுஃபரமக்ருத்தௌஹரிமத்தகஜாவிவ ।
ததஶ்ஶதஸஹஸ்ரேணஹரிபுத்ரம்மஹாபலஃ ॥ 18 ॥
ஜகாநமர்மதேஶேஷுமாதங்கமிவதோமரைஃ ।
ருதிரோக்ஷிதஸர்வாங்கோவாலிஸூநுர்மஹாபலஃ ॥ 19 ॥
சிக்ஷேபவஜ்ரதம்ஷ்ட்ராயவ்ரு'க்ஷம்பீமபராக்ரமஃ ।
த்ரு'ஷ்டாபதந்தந்தம்வ்ரு'க்ஷமஸம்ப்ராந்தஶ்சராக்ஷஸஃ ॥ 20 ॥
சிச்சேதபஹுதாஸோऽபிமதிதஃப்ராததத்புவி ।
தந்த்ரு'ஷ்டவாவஜ்ரதம்ஷ்ட்ரஸ்யவிக்ரமம்ப்லவகர்ஷப ॥ 21 ॥
ப்ரக்ரு'ஹ்யவிபுலம்ஶைலஞ்சிக்ஷேபசநநாதச ।
ஸமாபதந்தந்த்ரு'ஷ்டவாஸரதாதாப்லுத்யவீர்யவாந் ॥ 22 ॥
கதாபாணிரஸம்ப்ராந்தஃப்ரு'திவ்யாம்ஸமதிஷ்டத ।
ஸாங்கதேநகதாக்ஷிப்தாகத்வாதுரணமூர்தநி ॥ 23 ॥
ஸசக்ரகூபரம்ஸாஶ்வம்ப்ரமமாதரதந்ததா ।
ததோऽந்யச்சிகரங்க்ரு'ஹ்யவிபுலந்த்ருமபூஷிதம் ॥ 24 ॥
வஜ்ரதம்ஷ்ட்ரஸ்யஶிரஸிபாதயாமாஸஸாऽங்கதஃ ।
அபவச்சோணிதோத்காரீவஜ்ரதம்ஷ்ட்ரஸ்ஸமூர்சிதஃ ॥ 25 ॥
முஹூர்தமபவந்மூடோகதாமாலிங் க்யநிஶ்ஶ்வஸந் ।
ஸம்லப்தஸஞ்ஜ்ஞோகதயாவாலிபுத்ரமவஸ்திதம் ॥ 26 ॥
ஜகாநபரமக்ருத்தோவக்ஷோதேஶேநிஶாசரஃ ।
கதாந்த்யக்த்வாததஸ்தத்ரமுஷ்டியுத்தமவர்தத ॥ 27 ॥
அந்யோந்யஞ்ஜக்நதுஸ்தத்ரதாவுபௌஹரிராக்ஷஸௌ ।
ருதிரோத்காரிணௌதௌதுப்ரஹாரைர்ஜநிதஶ்ரமௌ ॥ 28 ॥
பபூவதுஸ்ஸுவிக்ராந்தாவங்காரகபுதாவிவ ।
ததஃபரமதேஜஸ்வீஅங்கதஃப்லவகர்ஷபஃ ॥ 29 ॥
உத்பாட்யவ்ரு'க்ஷம்ஸ்திதவாந் பஹுபுஷ்பபலாஞ்சிதம் ।
ஜக்ராஹசார்ஷபஞ்சர்மகடகஞ்சவிபுலம்ஶுபம் ॥ 30 ॥
கிங்கிணாஜாலஸஞ்சந்நஞ்சர்மணாசபரிஷ்க்ரு'தம் ।
சித்ராம்ஶ்சருசிராந்மார்காம்ஶ்சேரதுஃகபிராக்ஷஸௌ ॥ 31 ॥
ஜக்நதுஶ்சததாந்யோந்யந்நிர்தயஞ்ஜயகாங் க்ஷிணௌ ।
வ்ரணைஸ்ஸாஸ்த்ரைரஶோபேதாம்புஷ்பிதாவிவகிம்ஶுகௌ ॥ 32 ॥
யுத்யமாநௌ பரிஶ்ராநௌ ஜாநுப்யாமவநீம் கதௌ ।
நிமேஷாந்தரமாத்ரேண அங்கதஹ் கபிகுஞ்ஜரஃ ॥ 33 ॥
உததிஷ்டத தீப்தாக்ஷோ தண்டாஹத இவோரகஃ ।
நிர்மலேந ஸுதௌதேந கட்கேநாஸ்ய மஹச்சிரஃ ॥ 34 ॥
ஜகாநவஜ்ரதம்ஷ்ட்ரஸ்யவாலிஸூமர்மஹாபலஃ ।
ருதிரோக்ஷிதகாத்ரஸ்யபபூவபதிதந்த்விதா ॥ 35 ॥
ஸரோஷபரிவ்ரு'த்தாக்ஷம்ஶுபங்கடகஹதம்ஶிரஃ ।
வஜ்ரதம்ஷ்ட்ரம்ஹதந்த்ரு'ஷ்டவாராக்ஷஸாபயமோஹிதாஃ ॥ 36 ॥
த்ரஸ்தாஹ்யப்யத்ரவந் லங்காம்வத்யமாநாஃப்லவங்கமைஃ ।
விஷண்ணவதநாஃ தீநாஹ்ரியாகிஞ்சிதவாங்முகாஃ ॥ 37 ॥
நிஹத்யதம்வஜ்ரதரப்ரதாபஃஸவாலிஸூநுஃகபிஸைந்யமத்யே ।
ஜகாமஹர்ஷம்மஹிதோமஹாபலஃஸஹஸ்ரநேத்ரஸ்த்ரிதஶைரிவாவ்ரு'தஃ ॥ 38 ॥
இத்யார்ஷே ஶ்ரீமத்ராமாயணே வால்மீகீய ஆதிகாவ்யே யுத்தகாண்டே சதுஃபஞ்சாஶஸ்ஸர்கஃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha catuḥpañcāśassargaḥ |
svabalasya ca ghātena aṅgadasya balena ca |
rāṣasaḥ krodhamāviṣṭo vajradaṃṣṭro mahābalaḥ || 1 ||
viṣpāryacadhanurghoraṃśakrāśanisamasvanam |
vānarāṇāmanīkāniprākiraccharavṛṣṭibhiḥ || 2 ||
rākṣasāścāpimukhyāsteratheṣusamavasthitāḥ |
nānāpraharaṇāśśūrāḥprāyudhyantastadāraṇe || 3 ||
vānarāṇāñcaśūrāyetesarveplavagarṣabhāḥ |
āyudhyantaśilāhastāssamavetāssamantataḥ || 4 ||
tatrāyudhasahasrāṇitasminnāyodhanebhṛśam |
rākṣasāḥkapimukhyeṣupātayāñcakriretadā || 5 ||
vānarāścāpirakṣassugiravṛkṣānmahāśilāḥ |
pravīrāḥpātayāmāsurmattamātaṅgasannibhāḥ || 6 ||
śūrāṇāṃyudyamānānāṃsamareṣnvivartinām |
tadrākṣasagaṇānāñcasuyuddhaṃsamavartata || 7 ||
prabhinnaśirasaḥkecichacinnaiḥpādaiścabāhubhiḥ |
śassrairarditadehābhyarudhireṇasamukṣitāḥ || 8 ||
harayo rākṣasāścaina śerate gāṃ samāśritāḥ |
kaṅkagṛdhrābalāḍhyaśca gomāyukulasaṅkulāḥ || 9 ||
kabandhānisamutpeturbhīmāṇāmbhīṣaṇānivai |
bhujapāṇiśiraśchinnakāyāścabhūtale || 10 ||
vānarārākṣasāścāpinipetustatravairaṇe |
tatovānarasainyenahanyamānanniśācaram || 11 ||
prābhajyatabalaṃsarvaṃvajradaṃṣṭrasyapaśyataḥ |
rākṣasānbhayavitrastānhanyamānān plavaṅgamaiḥ || 12 ||
dṛṣṭavāsaroṣatāmrākṣovajradaṃṣṭraḥpratāpavān |
praviveśadhanuṣpāṇistrāsayanharivāhinīm || 13 ||
śarairvidārayāmāsakaṅkapatrairajihmagaiḥ |
bibhedavānarāṃstatrasaptāṣṭaunavapañcaca || 14 ||
vivyādhaparamakruddhovajradaṃṣṭraḥpratāpavān |
trastāḥsarveharigaṇāḥśaraiḥsaṅkṛttakandarāḥ || 15 ||
aṅgadaṃsampradhāvantiprajāpatimivaprajāḥ |
tatoharigaṇān bhagnān dṛṣṭavāvālisutastadā || 16 ||
krodhenavajradaṃṣṭrantamudīkṣantamudaikṣata |
vajradaṃṣṭro'ṅgadaścobhausaṅgatauharirākṣasau || 17 ||
ceratuḥparamakruddhauharimattagajāviva |
tataśśatasahasreṇahariputrammahābalaḥ || 18 ||
jaghānamarmadeśeṣumātaṅgamivatomaraiḥ |
rudhirokṣitasarvāṅgovālisūnurmahābalaḥ || 19 ||
cikṣepavajradaṃṣṭrāyavṛkṣambhīmaparākramaḥ |
dṛṣṭāpatantantaṃvṛkṣamasambhrāntaścarākṣasaḥ || 20 ||
cicchedabahudhāso'pimathitaḥprādatadbhuvi |
tandṛṣṭavāvajradaṃṣṭrasyavikramamplavagarṣabha || 21 ||
pragṛhyavipulaṃśailañcikṣepacananādaca |
samāpatantandṛṣṭavāsarathādāplutyavīryavān || 22 ||
gadāpāṇirasambhrāntaḥpṛthivyāṃsamatiṣṭhata |
sāṅgadenagadākṣiptāgatvāturaṇamūrdhani || 23 ||
sacakrakūbaraṃsāśvampramamātharathantadā |
tato'nyacchikharaṅgṛhyavipulandrumabhūṣitam || 24 ||
vajradaṃṣṭrasyaśirasipātayāmāsasā'ṅgadaḥ |
abhavacchoṇitodgārīvajradaṃṣṭrassamūrchitaḥ || 25 ||
muhūrtamabhavanmūḍhogadāmāliṅ gyaniśśvasan |
saṃlabdasañjñogadayāvāliputramavasthitam || 26 ||
jaghānaparamakruddhovakṣodeśeniśācaraḥ |
gadāntyaktvātatastatramuṣṭiyuddhamavartata || 27 ||
anyonyañjaghnatustatratāvubhauharirākṣasau |
rudhirodgāriṇautautuprahārairjanitaśramau || 28 ||
babhūvatussuvikrāntāvaṅgārakabudhāviva |
tataḥparamatejasvīaṅgadaḥplavagarṣabhaḥ || 29 ||
utpāṭyavṛkṣaṃsthitavān bahupuṣpaphalāñcitam |
jagrāhacārṣabhañcarmakhaḍagañcavipulaṃśubham || 30 ||
kiṅkiṇājālasañchannañcarmaṇācapariṣkṛtam |
citrāṃścarucirānmārgāṃśceratuḥkapirākṣasau || 31 ||
jaghnatuścatadānyonyannirdayañjayakāṅ kṣiṇau |
vraṇaissāstrairaśobhetāmpuṣpitāvivakiṃśukau || 32 ||
yudhyamānau pariśrānau jānubhyāmavanīṃ gatau |
nimeṣāntaramātreṇa aṅgadah kapikuñjaraḥ || 33 ||
udatiṣṭhata dīptākṣo daṇḍāhata ivoragaḥ |
nirmalena sudhautena khaḍgenāsya mahacchiraḥ || 34 ||
jaghānavajradaṃṣṭrasyavālisūmarmahābalaḥ |
rudhirokṣitagātrasyababhūvapatitandvidhā || 35 ||
saroṣaparivṛttākṣaṃśubhaṅkhaḍagahataṃśiraḥ |
vajradaṃṣṭraṃhatandṛṣṭavārākṣasābhayamohitāḥ || 36 ||
trastāhyabhyadravan laṅkāṃvadhyamānāḥplavaṅgamaiḥ |
viṣaṇṇavadanāḥ dīnāhriyākiñcidavāṅmukhāḥ || 37 ||
nihatyataṃvajradharapratāpaḥsavālisūnuḥkapisainyamadhye |
jagāmaharṣammahitomahābalaḥsahasranetrastridaśairivāvṛtaḥ || 38 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe catuḥpañcāśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे युद्धकाण्डम् ।
अथ चतुःपञ्चाशस्सर्गः ।
स्वबलस्य च घातेन अङ्गदस्य बलेन च ।
राषसः क्रोधमाविष्टो वज्रदंष्ट्रो महाबलः ॥ 1 ॥
विष्पार्यचधनुर्घोरंशक्राशनिसमस्वनम् ।
वानराणामनीकानिप्राकिरच्छरवृष्टिभिः ॥ 2 ॥
राक्षसाश्चापिमुख्यास्तेरथेषुसमवस्थिताः ।
नानाप्रहरणाश्शूराःप्रायुध्यन्तस्तदारणे ॥ 3 ॥
वानराणाञ्चशूरायेतेसर्वेप्लवगर्षभाः ।
आयुध्यन्तशिलाहस्तास्समवेतास्समन्ततः ॥ 4 ॥
तत्रायुधसहस्राणितस्मिन्नायोधनेभृशम् ।
राक्षसाःकपिमुख्येषुपातयाञ्चक्रिरेतदा ॥ 5 ॥
वानराश्चापिरक्षस्सुगिरवृक्षान्महाशिलाः ।
प्रवीराःपातयामासुर्मत्तमातङ्गसन्निभाः ॥ 6 ॥
शूराणांयुद्यमानानांसमरेष्न्विवर्तिनाम् ।
तद्राक्षसगणानाञ्चसुयुद्धंसमवर्तत ॥ 7 ॥
प्रभिन्नशिरसःकेचिछचिन्नैःपादैश्चबाहुभिः ।
शस्स्रैरर्दितदेहाभ्यरुधिरेणसमुक्षिताः ॥ 8 ॥
हरयो राक्षसाश्चैन शेरते गां समाश्रिताः ।
कङ्कगृध्राबलाढ्यश्च गोमायुकुलसङ्कुलाः ॥ 9 ॥
कबन्धानिसमुत्पेतुर्भीमाणाम्भीषणानिवै ।
भुजपाणिशिरश्छिन्नकायाश्चभूतले ॥ 10 ॥
वानराराक्षसाश्चापिनिपेतुस्तत्रवैरणे ।
ततोवानरसैन्येनहन्यमानन्निशाचरम् ॥ 11 ॥
प्राभज्यतबलंसर्वंवज्रदंष्ट्रस्यपश्यतः ।
राक्षसान्भयवित्रस्तान्हन्यमानान् प्लवङ्गमैः ॥ 12 ॥
दृष्टवासरोषताम्राक्षोवज्रदंष्ट्रःप्रतापवान् ।
प्रविवेशधनुष्पाणिस्त्रासयन्हरिवाहिनीम् ॥ 13 ॥
शरैर्विदारयामासकङ्कपत्रैरजिह्मगैः ।
बिभेदवानरांस्तत्रसप्ताष्टौनवपञ्चच ॥ 14 ॥
विव्याधपरमक्रुद्धोवज्रदंष्ट्रःप्रतापवान् ।
त्रस्ताःसर्वेहरिगणाःशरैःसङ्कृत्तकन्दराः ॥ 15 ॥
अङ्गदंसम्प्रधावन्तिप्रजापतिमिवप्रजाः ।
ततोहरिगणान् भग्नान् दृष्टवावालिसुतस्तदा ॥ 16 ॥
क्रोधेनवज्रदंष्ट्रन्तमुदीक्षन्तमुदैक्षत ।
वज्रदंष्ट्रोऽङ्गदश्चोभौसङ्गतौहरिराक्षसौ ॥ 17 ॥
चेरतुःपरमक्रुद्धौहरिमत्तगजाविव ।
ततश्शतसहस्रेणहरिपुत्रम्महाबलः ॥ 18 ॥
जघानमर्मदेशेषुमातङ्गमिवतोमरैः ।
रुधिरोक्षितसर्वाङ्गोवालिसूनुर्महाबलः ॥ 19 ॥
चिक्षेपवज्रदंष्ट्रायवृक्षम्भीमपराक्रमः ।
दृष्टापतन्तन्तंवृक्षमसम्भ्रान्तश्चराक्षसः ॥ 20 ॥
चिच्छेदबहुधासोऽपिमथितःप्रादतद्भुवि ।
तन्दृष्टवावज्रदंष्ट्रस्यविक्रमम्प्लवगर्षभ ॥ 21 ॥
प्रगृह्यविपुलंशैलञ्चिक्षेपचननादच ।
समापतन्तन्दृष्टवासरथादाप्लुत्यवीर्यवान् ॥ 22 ॥
गदापाणिरसम्भ्रान्तःपृथिव्यांसमतिष्ठत ।
साङ्गदेनगदाक्षिप्तागत्वातुरणमूर्धनि ॥ 23 ॥
सचक्रकूबरंसाश्वम्प्रममाथरथन्तदा ।
ततोऽन्यच्छिखरङ्गृह्यविपुलन्द्रुमभूषितम् ॥ 24 ॥
वज्रदंष्ट्रस्यशिरसिपातयामाससाऽङ्गदः ।
अभवच्छोणितोद्गारीवज्रदंष्ट्रस्समूर्छितः ॥ 25 ॥
मुहूर्तमभवन्मूढोगदामालिङ् ग्यनिश्श्वसन् ।
संलब्दसञ्ज्ञोगदयावालिपुत्रमवस्थितम् ॥ 26 ॥
जघानपरमक्रुद्धोवक्षोदेशेनिशाचरः ।
गदान्त्यक्त्वाततस्तत्रमुष्टियुद्धमवर्तत ॥ 27 ॥
अन्योन्यञ्जघ्नतुस्तत्रतावुभौहरिराक्षसौ ।
रुधिरोद्गारिणौतौतुप्रहारैर्जनितश्रमौ ॥ 28 ॥
बभूवतुस्सुविक्रान्तावङ्गारकबुधाविव ।
ततःपरमतेजस्वीअङ्गदःप्लवगर्षभः ॥ 29 ॥
उत्पाट्यवृक्षंस्थितवान् बहुपुष्पफलाञ्चितम् ।
जग्राहचार्षभञ्चर्मखडगञ्चविपुलंशुभम् ॥ 30 ॥
किङ्किणाजालसञ्छन्नञ्चर्मणाचपरिष्कृतम् ।
चित्रांश्चरुचिरान्मार्गांश्चेरतुःकपिराक्षसौ ॥ 31 ॥
जघ्नतुश्चतदान्योन्यन्निर्दयञ्जयकाङ् क्षिणौ ।
व्रणैस्सास्त्रैरशोभेताम्पुष्पिताविवकिंशुकौ ॥ 32 ॥
युध्यमानौ परिश्रानौ जानुभ्यामवनीं गतौ ।
निमेषान्तरमात्रेण अङ्गदह् कपिकुञ्जरः ॥ 33 ॥
उदतिष्ठत दीप्ताक्षो दण्डाहत इवोरगः ।
निर्मलेन सुधौतेन खड्गेनास्य महच्छिरः ॥ 34 ॥
जघानवज्रदंष्ट्रस्यवालिसूमर्महाबलः ।
रुधिरोक्षितगात्रस्यबभूवपतितन्द्विधा ॥ 35 ॥
सरोषपरिवृत्ताक्षंशुभङ्खडगहतंशिरः ।
वज्रदंष्ट्रंहतन्दृष्टवाराक्षसाभयमोहिताः ॥ 36 ॥
त्रस्ताह्यभ्यद्रवन् लङ्कांवध्यमानाःप्लवङ्गमैः ।
विषण्णवदनाः दीनाह्रियाकिञ्चिदवाङ्मुखाः ॥ 37 ॥
निहत्यतंवज्रधरप्रतापःसवालिसूनुःकपिसैन्यमध्ये ।
जगामहर्षम्महितोमहाबलःसहस्रनेत्रस्त्रिदशैरिवावृतः ॥ 38 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये युद्धकाण्डे चतुःपञ्चाशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha catuḥpañcāśassargaḥ |
svabalasya ca ghātena aṅgadasya balena ca |
rāṣasaḥ krodhamāviṣṭo vajradaṃṣṭro mahābalaḥ || 1 ||
viṣpāryacadhanurghoraṃśakrāśanisamasvanam |
vānarāṇāmanīkāniprākiraccharavṛṣṭibhiḥ || 2 ||
rākṣasāścāpimukhyāsteratheṣusamavasthitāḥ |
nānāpraharaṇāśśūrāḥprāyudhyantastadāraṇe || 3 ||
vānarāṇāñcaśūrāyetesarveplavagarṣabhāḥ |
āyudhyantaśilāhastāssamavetāssamantataḥ || 4 ||
tatrāyudhasahasrāṇitasminnāyodhanebhṛśam |
rākṣasāḥkapimukhyeṣupātayāñcakriretadā || 5 ||
vānarāścāpirakṣassugiravṛkṣānmahāśilāḥ |
pravīrāḥpātayāmāsurmattamātaṅgasannibhāḥ || 6 ||
śūrāṇāṃyudyamānānāṃsamareṣnvivartinām |
tadrākṣasagaṇānāñcasuyuddhaṃsamavartata || 7 ||
prabhinnaśirasaḥkecichacinnaiḥpādaiścabāhubhiḥ |
śassrairarditadehābhyarudhireṇasamukṣitāḥ || 8 ||
harayo rākṣasāścaina śerate gāṃ samāśritāḥ |
kaṅkagṛdhrābalāḍhyaśca gomāyukulasaṅkulāḥ || 9 ||
kabandhānisamutpeturbhīmāṇāmbhīṣaṇānivai |
bhujapāṇiśiraśchinnakāyāścabhūtale || 10 ||
vānarārākṣasāścāpinipetustatravairaṇe |
tatovānarasainyenahanyamānanniśācaram || 11 ||
prābhajyatabalaṃsarvaṃvajradaṃṣṭrasyapaśyataḥ |
rākṣasānbhayavitrastānhanyamānān plavaṅgamaiḥ || 12 ||
dṛṣṭavāsaroṣatāmrākṣovajradaṃṣṭraḥpratāpavān |
praviveśadhanuṣpāṇistrāsayanharivāhinīm || 13 ||
śarairvidārayāmāsakaṅkapatrairajihmagaiḥ |
bibhedavānarāṃstatrasaptāṣṭaunavapañcaca || 14 ||
vivyādhaparamakruddhovajradaṃṣṭraḥpratāpavān |
trastāḥsarveharigaṇāḥśaraiḥsaṅkṛttakandarāḥ || 15 ||
aṅgadaṃsampradhāvantiprajāpatimivaprajāḥ |
tatoharigaṇān bhagnān dṛṣṭavāvālisutastadā || 16 ||
krodhenavajradaṃṣṭrantamudīkṣantamudaikṣata |
vajradaṃṣṭro'ṅgadaścobhausaṅgatauharirākṣasau || 17 ||
ceratuḥparamakruddhauharimattagajāviva |
tataśśatasahasreṇahariputrammahābalaḥ || 18 ||
jaghānamarmadeśeṣumātaṅgamivatomaraiḥ |
rudhirokṣitasarvāṅgovālisūnurmahābalaḥ || 19 ||
cikṣepavajradaṃṣṭrāyavṛkṣambhīmaparākramaḥ |
dṛṣṭāpatantantaṃvṛkṣamasambhrāntaścarākṣasaḥ || 20 ||
cicchedabahudhāso'pimathitaḥprādatadbhuvi |
tandṛṣṭavāvajradaṃṣṭrasyavikramamplavagarṣabha || 21 ||
pragṛhyavipulaṃśailañcikṣepacananādaca |
samāpatantandṛṣṭavāsarathādāplutyavīryavān || 22 ||
gadāpāṇirasambhrāntaḥpṛthivyāṃsamatiṣṭhata |
sāṅgadenagadākṣiptāgatvāturaṇamūrdhani || 23 ||
sacakrakūbaraṃsāśvampramamātharathantadā |
tato'nyacchikharaṅgṛhyavipulandrumabhūṣitam || 24 ||
vajradaṃṣṭrasyaśirasipātayāmāsasā'ṅgadaḥ |
abhavacchoṇitodgārīvajradaṃṣṭrassamūrchitaḥ || 25 ||
muhūrtamabhavanmūḍhogadāmāliṅ gyaniśśvasan |
saṃlabdasañjñogadayāvāliputramavasthitam || 26 ||
jaghānaparamakruddhovakṣodeśeniśācaraḥ |
gadāntyaktvātatastatramuṣṭiyuddhamavartata || 27 ||
anyonyañjaghnatustatratāvubhauharirākṣasau |
rudhirodgāriṇautautuprahārairjanitaśramau || 28 ||
babhūvatussuvikrāntāvaṅgārakabudhāviva |
tataḥparamatejasvīaṅgadaḥplavagarṣabhaḥ || 29 ||
utpāṭyavṛkṣaṃsthitavān bahupuṣpaphalāñcitam |
jagrāhacārṣabhañcarmakhaḍagañcavipulaṃśubham || 30 ||
kiṅkiṇājālasañchannañcarmaṇācapariṣkṛtam |
citrāṃścarucirānmārgāṃśceratuḥkapirākṣasau || 31 ||
jaghnatuścatadānyonyannirdayañjayakāṅ kṣiṇau |
vraṇaissāstrairaśobhetāmpuṣpitāvivakiṃśukau || 32 ||
yudhyamānau pariśrānau jānubhyāmavanīṃ gatau |
nimeṣāntaramātreṇa aṅgadah kapikuñjaraḥ || 33 ||
udatiṣṭhata dīptākṣo daṇḍāhata ivoragaḥ |
nirmalena sudhautena khaḍgenāsya mahacchiraḥ || 34 ||
jaghānavajradaṃṣṭrasyavālisūmarmahābalaḥ |
rudhirokṣitagātrasyababhūvapatitandvidhā || 35 ||
saroṣaparivṛttākṣaṃśubhaṅkhaḍagahataṃśiraḥ |
vajradaṃṣṭraṃhatandṛṣṭavārākṣasābhayamohitāḥ || 36 ||
trastāhyabhyadravan laṅkāṃvadhyamānāḥplavaṅgamaiḥ |
viṣaṇṇavadanāḥ dīnāhriyākiñcidavāṅmukhāḥ || 37 ||
nihatyataṃvajradharapratāpaḥsavālisūnuḥkapisainyamadhye |
jagāmaharṣammahitomahābalaḥsahasranetrastridaśairivāvṛtaḥ || 38 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe catuḥpañcāśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Tamil script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.