ஶ்ரீமத்வால்மீகீய ராமாயணே அயோத்யாகாண்டம் ।
அத த்வாவிம்ஶஸ்ஸர்கஃ ।
அத தம் வ்யதயா தீநம் ஸவிஶேஷமமர்ஷிதம் ।
ஶ்வஸந்தமிவ நாகேந்த்ரம் ரோஷவிஸ்பாரிதேக்ஷணம் ॥ 1 ॥
ஆஸாத்ய ராமஸ்ஸௌமித்ரிம் ஸுஹ்ரு'தம் ப்ராதரம் ப்ரியம் ।
உவாசேதம் ஸ தைர்யேண தாரயந்ஸத்த்வமாத்மவாந் ॥ 2 ॥
அத தம் வ்யதயா தீநம் ஸவிஶேஷமமர்ஷிதம் ।
ஶ்வஸந்தமிவ நாகேந்த்ரம் ரோஷவிஸ்பாரிதேக்ஷணம் ॥ 3 ॥
ஆஸாத்ய ராமஸ்ஸௌமித்ரிம் ஸுஹ்ரு'தம் ப்ராதரம் ப்ரியம் ।
உவாசேதம் ஸ தைர்யேண தாரயந்ஸத்த்வமாத்மவாந் ॥ 4 ॥
நிக்ரு'ஹ்ய ரோஷம் ஶோகம் ச தைர்யமாஶ்ரித்ய கேவலம் ।
அவமாநம் நிரஸ்யேமம் க்ரு'ஹீத்வா ஹர்ஷமுத்தமம் ॥ 5 ॥
உபக்ல்ரு'ப்தம் ஹி யத்கிஞ்சிதபிஷேகார்தமத்ய மே ஸர்வம் விஸர்ஜய க்ஷிப்ரம் குரு கார்யம் நிரத்யயம் ॥ 6 ॥
ஸௌமித்ரே யோऽபிஷேகார்தே மம ஸம்பார ஸம்ப்ரமஃ ।
அபிஷேகநிவ்ரு'த்த்யர்தே ஸோऽஸ்து ஸம்பாரஸம்ப்ரமஃ ॥ 7 ॥
யஸ்யா மதபிஷேகார்தே மாநஸம் பரிதப்யதே ।
மாதா மே ஸா யதா ந ஸ்யாத்ஸவிஶங்கா ததா குரு ॥ 8 ॥
தஸ்யாஶ்ஶங்காமயம் துஃகம் முஹூர்தமபி நோத்ஸஹே ।
மநஸி ப்ரதிஸஞ்ஜாதம் ஸௌமித்ரேऽஹமுபேக்ஷிதும் ॥ 9 ॥
ந புத்திபூர்வம் நாபுத்தம் ஸ்மராமீஹ கதாசந ।
மாத்ரு'ணாம் வா பிதுர்வாऽஹம் க்ரு'தமல்பம் ச விப்ரியம் ॥ 10 ॥
ஸத்யஸ்ஸத்யாபிஸந்தஶ்ச நித்யம் ஸத்யபராக்ரமஃ ।
பரலோகபயாத்பீதோ நிர்பயோऽஸ்து பிதா மம ॥ 11 ॥
தஸ்யாऽபி ஹி பவேதஸ்மிந்கர்மண்யப்ரதிஸம்ஹ்ரு'தே ।
ஸத்யம் நேதி மநஸ்தாபஸ்தஸ்ய தாபஸ்தபேச்ச மாம் ॥ 12 ॥
அபிஷேகவிதாநம் து தஸ்மாத்ஸம்ஹ்ரு'த்ய லக்ஷ்மண ।
அந்வகேவாஹமிச்சாமி வநம் கந்துமிதஃபுநஃ ॥ 13 ॥
மம ப்ரவ்ராஜநாதத்ய க்ரு'தக்ரு'த்யா ந்ரு'பாத்மஜா ।
ஸுதம் பரதமவ்யக்ரமபிஷேசயிதா ததஃ ॥ 14 ॥
மயி சீராஜிநதரே ஜடாமண்டலதாரிணி ।
கதேऽரண்யம் ச கைகேய்யா பவிஷ்யதி மநஸ்ஸுகம் ॥ 15 ॥
புத்திஃ ப்ரணீதா யேநேயம் மநஶ்ச ஸுஸமாஹிதம் ।
தம் து நார்ஹாமி ஸங்க்லேஷ்டும் ப்ரவ்ரஜிஷ்யாமி மா சிரம் ॥ 16 ॥
க்ரு'தாந்தஸ்த்வேவ ஸௌமித்ரே த்ரஷ்டவ்யோ மத்ப்ரவாஸநே ।
ராஜ்யஸ்ய ச விதீர்ணஸ்ய புநரேவ நிவர்தநே ॥ 17 ॥
கைகேய்யாஃ ப்ரதிபத்திர்ஹி கதம் ஸ்யாந்மம பீடநே ।
யதி பாவோ ந தைவோऽயம் க்ரு'தாந்தவிஹிதோ பவேத் ॥ 18 ॥
ஜாநாஸி ஹி யதா ஸௌம்ய ந மாத்ரு'ஷு மமாந்தரம் ।
பூதபூர்வம் விஶேஷோ வா தஸ்யா மயி ஸுதேऽபி வா ॥ 19 ॥
ஸோऽபிஷேகநிவ்ரு'த்த்யர்தைப்ரவாஸார்தைஶ்ச துர்வசைஃ ।
உக்ரைர்வாக்யைரஹம் தஸ்யா நாந்யத்தைவாத்ஸமர்தயே ॥ 20 ॥
கதம் ப்ரக்ரு'திஸம்பந்நா ராஜபுத்ரீ ததாகுணா ।
ப்ரூயாத்ஸா ப்ராக்ரு'தேவ ஸ்த்ரீ மத்பீடாம் பர்த்ரு'ஸந்நிதௌ ॥ 21 ॥
யதசிந்த்யந்து தத்தைவம் பூதேஷ்வபி ந விஹந்யதே ।
வ்யக்தம் மயி ச தஸ்யாம் ச பதிதோ ஹி விபர்யயஃ ॥ 22 ॥
கஶ்சித்தைவேந ஸௌமித்ரே யோத்துமுத்ஸஹதே புமாந் ।
யஸ்ய ந க்ரஹணம் கிஞ்சித்கர்மணோऽந்யத்ர த்ரு'ஶ்யதே ॥ 23 ॥
ஸுகதுஃகே பயக்ரோதௌ லாபாலாபௌ பவாபவௌ ।
யச்ச கிஞ்சித்ததாபூதம் நநு தைவஸ்ய கர்ம தத் ॥ 24 ॥
ரு'ஷயோऽப்யுக்ரதபஸோ தைவேநாபிப்ரபீடிதாஃ ।
உத்ஸ்ரு'ஜ்ய நியமாம்ஸ்தீவ்ராந்ப்ரஶ்யந்தே காமமந்யுபிஃ ॥ 25 ॥
அஸங்கல்பிதமேவேஹ யதகஸ்மாத்ப்ரவர்ததே ।
நிவர்த்யாரம்பமாரப்தம் நநு தைவஸ்ய கர்ம தத் ॥ 26 ॥
ஏதயா தத்த்வயா புத்த்யா ஸம்ஸ்தப்யாத்மாநமாத்மநா ।
வ்யாஹதேऽப்யபிஷேகே மே பரிதாபோ ந வித்யதே ॥ 27 ॥
தஸ்மாதபரிதாபஸ்ஸம்ஸ்த்வமப்யநுவிதாய மாம் ।
ப்ரதிஸம்ஹாரய க்ஷிப்ரமாபிஷேசநிகீம் க்ரியாம் ॥ 28 ॥
ஏபிரேவ கடை ஸ்ஸர்வைரபிஷேசநஸம்ப்ரு'தைஃ ।
மம லக்ஷ்மண தாபஸ்யே வ்ரதஸ்நாநம் பவிஷ்யதி ॥ 29 ॥
அதவா கிம் மமைதேந ராஜத்ரவ்யமயேந து ।
உத்த்ரு'தம் மே ஸ்வயம் தோயம் வ்ரதாதேஶம் கரிஷ்யதி ॥ 30 ॥
மா ச லக்ஷ்மண ஸந்தாபம் கார்ஷீர்லக்ஷ்ம்யா விபர்யயே ।
ராஜ்யம் வா வநவாஸோ வா வநவாஸோ மஹோதயஃ ॥ 31 ॥
ந லக்ஷ்மணாஸ்மிந்கலு கர்மவிக்நே மாதா யவீயஸ்யதிஶங்கநீயா ।
தைவாபிபந்நா ஹி வதத்யநிஷ்டம் ஜாநாஸி தைவம் ச ததா ப்ரபாவம் ॥ 32 ॥
இத்யார்ஷே ஶ்ரீமத்ராமாயணே வால்மீகீய ஆதிகாவ்யே அயோத்யாகாண்டே த்வாவிம்ஶஸ்ஸர்கஃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |
atha dvāviṃśassargaḥ |
atha taṃ vyathayā dīnaṃ saviśeṣamamarṣitam |
śvasantamiva nāgendraṃ roṣavisphāritekṣaṇam || 1 ||
āsādya rāmassaumitriṃ suhṛdaṃ bhrātaraṃ priyam |
uvācedaṃ sa dhairyeṇa dhārayansattvamātmavān || 2 ||
atha taṃ vyathayā dīnaṃ saviśeṣamamarṣitam |
śvasantamiva nāgendraṃ roṣavisphāritekṣaṇam || 3 ||
āsādya rāmassaumitriṃ suhṛdaṃ bhrātaraṃ priyam |
uvācedaṃ sa dhairyeṇa dhārayansattvamātmavān || 4 ||
nigṛhya roṣaṃ śokaṃ ca dhairyamāśritya kevalam |
avamānaṃ nirasyemaṃ gṛhītvā harṣamuttamam || 5 ||
upaklṛptaṃ hi yatkiñcidabhiṣekārthamadya me sarvaṃ visarjaya kṣipraṃ kuru kāryaṃ niratyayam || 6 ||
saumitre yo'bhiṣekārthe mama sambhāra sambhramaḥ |
abhiṣekanivṛttyarthe so'stu sambhārasambhramaḥ || 7 ||
yasyā madabhiṣekārthe mānasaṃ paritapyate |
mātā me sā yathā na syātsaviśaṅkā tathā kuru || 8 ||
tasyāśśaṅkāmayaṃ duḥkhaṃ muhūrtamapi notsahe |
manasi pratisañjātaṃ saumitre'hamupekṣitum || 9 ||
na buddhipūrvaṃ nābuddhaṃ smarāmīha kadācana |
mātṛṇāṃ vā piturvā'haṃ kṛtamalpaṃ ca vipriyam || 10 ||
satyassatyābhisandhaśca nityaṃ satyaparākramaḥ |
paralokabhayādbhīto nirbhayo'stu pitā mama || 11 ||
tasyā'pi hi bhavedasminkarmaṇyapratisaṃhṛte |
satyaṃ neti manastāpastasya tāpastapecca mām || 12 ||
abhiṣekavidhānaṃ tu tasmātsaṃhṛtya lakṣmaṇa |
anvagevāhamicchāmi vanaṃ gantumitaḥpunaḥ || 13 ||
mama pravrājanādadya kṛtakṛtyā nṛpātmajā |
sutaṃ bharatamavyagramabhiṣecayitā tataḥ || 14 ||
mayi cīrājinadhare jaṭāmaṇḍaladhāriṇi |
gate'raṇyaṃ ca kaikeyyā bhaviṣyati manassukham || 15 ||
buddhiḥ praṇītā yeneyaṃ manaśca susamāhitam |
taṃ tu nārhāmi saṅkleṣṭuṃ pravrajiṣyāmi mā ciram || 16 ||
kṛtāntastveva saumitre draṣṭavyo matpravāsane |
rājyasya ca vitīrṇasya punareva nivartane || 17 ||
kaikeyyāḥ pratipattirhi kathaṃ syānmama pīḍane |
yadi bhāvo na daivo'yaṃ kṛtāntavihito bhavet || 18 ||
jānāsi hi yathā saumya na mātṛṣu mamāntaram |
bhūtapūrvaṃ viśeṣo vā tasyā mayi sute'pi vā || 19 ||
so'bhiṣekanivṛttyarthaipravāsārthaiśca durvacaiḥ |
ugrairvākyairahaṃ tasyā nānyaddaivātsamarthaye || 20 ||
kathaṃ prakṛtisampannā rājaputrī tathāguṇā |
brūyātsā prākṛteva strī matpīḍāṃ bhartṛsannidhau || 21 ||
yadacintyantu taddaivaṃ bhūteṣvapi na vihanyate |
vyaktaṃ mayi ca tasyāṃ ca patito hi viparyayaḥ || 22 ||
kaściddaivena saumitre yoddhumutsahate pumān |
yasya na grahaṇaṃ kiñcitkarmaṇo'nyatra dṛśyate || 23 ||
sukhaduḥkhe bhayakrodhau lābhālābhau bhavābhavau |
yacca kiñcittathābhūtaṃ nanu daivasya karma tat || 24 ||
ṛṣayo'pyugratapaso daivenābhiprapīḍitāḥ |
utsṛjya niyamāṃstīvrānbhraśyante kāmamanyubhiḥ || 25 ||
asaṅkalpitameveha yadakasmātpravartate |
nivartyārambhamārabdhaṃ nanu daivasya karma tat || 26 ||
etayā tattvayā buddhyā saṃstabhyātmānamātmanā |
vyāhate'pyabhiṣeke me paritāpo na vidyate || 27 ||
tasmādaparitāpassaṃstvamapyanuvidhāya mām |
pratisaṃhāraya kṣipramābhiṣecanikīṃ kriyām || 28 ||
ebhireva ghaṭai ssarvairabhiṣecanasambhṛtaiḥ |
mama lakṣmaṇa tāpasye vratasnānaṃ bhaviṣyati || 29 ||
athavā kiṃ mamaitena rājadravyamayena tu |
uddhṛtaṃ me svayaṃ toyaṃ vratādeśaṃ kariṣyati || 30 ||
mā ca lakṣmaṇa santāpaṃ kārṣīrlakṣmyā viparyaye |
rājyaṃ vā vanavāso vā vanavāso mahodayaḥ || 31 ||
na lakṣmaṇāsminkhalu karmavighne mātā yavīyasyatiśaṅkanīyā |
daivābhipannā hi vadatyaniṣṭaṃ jānāsi daivaṃ ca tathā prabhāvam || 32 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe dvāviṃśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे अयोध्याकाण्डम् ।
अथ द्वाविंशस्सर्गः ।
अथ तं व्यथया दीनं सविशेषममर्षितम् ।
श्वसन्तमिव नागेन्द्रं रोषविस्फारितेक्षणम् ॥ 1 ॥
आसाद्य रामस्सौमित्रिं सुहृदं भ्रातरं प्रियम् ।
उवाचेदं स धैर्येण धारयन्सत्त्वमात्मवान् ॥ 2 ॥
अथ तं व्यथया दीनं सविशेषममर्षितम् ।
श्वसन्तमिव नागेन्द्रं रोषविस्फारितेक्षणम् ॥ 3 ॥
आसाद्य रामस्सौमित्रिं सुहृदं भ्रातरं प्रियम् ।
उवाचेदं स धैर्येण धारयन्सत्त्वमात्मवान् ॥ 4 ॥
निगृह्य रोषं शोकं च धैर्यमाश्रित्य केवलम् ।
अवमानं निरस्येमं गृहीत्वा हर्षमुत्तमम् ॥ 5 ॥
उपक्लृप्तं हि यत्किञ्चिदभिषेकार्थमद्य मे सर्वं विसर्जय क्षिप्रं कुरु कार्यं निरत्ययम् ॥ 6 ॥
सौमित्रे योऽभिषेकार्थे मम सम्भार सम्भ्रमः ।
अभिषेकनिवृत्त्यर्थे सोऽस्तु सम्भारसम्भ्रमः ॥ 7 ॥
यस्या मदभिषेकार्थे मानसं परितप्यते ।
माता मे सा यथा न स्यात्सविशङ्का तथा कुरु ॥ 8 ॥
तस्याश्शङ्कामयं दुःखं मुहूर्तमपि नोत्सहे ।
मनसि प्रतिसञ्जातं सौमित्रेऽहमुपेक्षितुम् ॥ 9 ॥
न बुद्धिपूर्वं नाबुद्धं स्मरामीह कदाचन ।
मातृणां वा पितुर्वाऽहं कृतमल्पं च विप्रियम् ॥ 10 ॥
सत्यस्सत्याभिसन्धश्च नित्यं सत्यपराक्रमः ।
परलोकभयाद्भीतो निर्भयोऽस्तु पिता मम ॥ 11 ॥
तस्याऽपि हि भवेदस्मिन्कर्मण्यप्रतिसंहृते ।
सत्यं नेति मनस्तापस्तस्य तापस्तपेच्च माम् ॥ 12 ॥
अभिषेकविधानं तु तस्मात्संहृत्य लक्ष्मण ।
अन्वगेवाहमिच्छामि वनं गन्तुमितःपुनः ॥ 13 ॥
मम प्रव्राजनादद्य कृतकृत्या नृपात्मजा ।
सुतं भरतमव्यग्रमभिषेचयिता ततः ॥ 14 ॥
मयि चीराजिनधरे जटामण्डलधारिणि ।
गतेऽरण्यं च कैकेय्या भविष्यति मनस्सुखम् ॥ 15 ॥
बुद्धिः प्रणीता येनेयं मनश्च सुसमाहितम् ।
तं तु नार्हामि सङ्क्लेष्टुं प्रव्रजिष्यामि मा चिरम् ॥ 16 ॥
कृतान्तस्त्वेव सौमित्रे द्रष्टव्यो मत्प्रवासने ।
राज्यस्य च वितीर्णस्य पुनरेव निवर्तने ॥ 17 ॥
कैकेय्याः प्रतिपत्तिर्हि कथं स्यान्मम पीडने ।
यदि भावो न दैवोऽयं कृतान्तविहितो भवेत् ॥ 18 ॥
जानासि हि यथा सौम्य न मातृषु ममान्तरम् ।
भूतपूर्वं विशेषो वा तस्या मयि सुतेऽपि वा ॥ 19 ॥
सोऽभिषेकनिवृत्त्यर्थैप्रवासार्थैश्च दुर्वचैः ।
उग्रैर्वाक्यैरहं तस्या नान्यद्दैवात्समर्थये ॥ 20 ॥
कथं प्रकृतिसम्पन्ना राजपुत्री तथागुणा ।
ब्रूयात्सा प्राकृतेव स्त्री मत्पीडां भर्तृसन्निधौ ॥ 21 ॥
यदचिन्त्यन्तु तद्दैवं भूतेष्वपि न विहन्यते ।
व्यक्तं मयि च तस्यां च पतितो हि विपर्ययः ॥ 22 ॥
कश्चिद्दैवेन सौमित्रे योद्धुमुत्सहते पुमान् ।
यस्य न ग्रहणं किञ्चित्कर्मणोऽन्यत्र दृश्यते ॥ 23 ॥
सुखदुःखे भयक्रोधौ लाभालाभौ भवाभवौ ।
यच्च किञ्चित्तथाभूतं ननु दैवस्य कर्म तत् ॥ 24 ॥
ऋषयोऽप्युग्रतपसो दैवेनाभिप्रपीडिताः ।
उत्सृज्य नियमांस्तीव्रान्भ्रश्यन्ते काममन्युभिः ॥ 25 ॥
असङ्कल्पितमेवेह यदकस्मात्प्रवर्तते ।
निवर्त्यारम्भमारब्धं ननु दैवस्य कर्म तत् ॥ 26 ॥
एतया तत्त्वया बुद्ध्या संस्तभ्यात्मानमात्मना ।
व्याहतेऽप्यभिषेके मे परितापो न विद्यते ॥ 27 ॥
तस्मादपरितापस्संस्त्वमप्यनुविधाय माम् ।
प्रतिसंहारय क्षिप्रमाभिषेचनिकीं क्रियाम् ॥ 28 ॥
एभिरेव घटै स्सर्वैरभिषेचनसम्भृतैः ।
मम लक्ष्मण तापस्ये व्रतस्नानं भविष्यति ॥ 29 ॥
अथवा किं ममैतेन राजद्रव्यमयेन तु ।
उद्धृतं मे स्वयं तोयं व्रतादेशं करिष्यति ॥ 30 ॥
मा च लक्ष्मण सन्तापं कार्षीर्लक्ष्म्या विपर्यये ।
राज्यं वा वनवासो वा वनवासो महोदयः ॥ 31 ॥
न लक्ष्मणास्मिन्खलु कर्मविघ्ने माता यवीयस्यतिशङ्कनीया ।
दैवाभिपन्ना हि वदत्यनिष्टं जानासि दैवं च तथा प्रभावम् ॥ 32 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये अयोध्याकाण्डे द्वाविंशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |
atha dvāviṃśassargaḥ |
atha taṃ vyathayā dīnaṃ saviśeṣamamarṣitam |
śvasantamiva nāgendraṃ roṣavisphāritekṣaṇam || 1 ||
āsādya rāmassaumitriṃ suhṛdaṃ bhrātaraṃ priyam |
uvācedaṃ sa dhairyeṇa dhārayansattvamātmavān || 2 ||
atha taṃ vyathayā dīnaṃ saviśeṣamamarṣitam |
śvasantamiva nāgendraṃ roṣavisphāritekṣaṇam || 3 ||
āsādya rāmassaumitriṃ suhṛdaṃ bhrātaraṃ priyam |
uvācedaṃ sa dhairyeṇa dhārayansattvamātmavān || 4 ||
nigṛhya roṣaṃ śokaṃ ca dhairyamāśritya kevalam |
avamānaṃ nirasyemaṃ gṛhītvā harṣamuttamam || 5 ||
upaklṛptaṃ hi yatkiñcidabhiṣekārthamadya me sarvaṃ visarjaya kṣipraṃ kuru kāryaṃ niratyayam || 6 ||
saumitre yo'bhiṣekārthe mama sambhāra sambhramaḥ |
abhiṣekanivṛttyarthe so'stu sambhārasambhramaḥ || 7 ||
yasyā madabhiṣekārthe mānasaṃ paritapyate |
mātā me sā yathā na syātsaviśaṅkā tathā kuru || 8 ||
tasyāśśaṅkāmayaṃ duḥkhaṃ muhūrtamapi notsahe |
manasi pratisañjātaṃ saumitre'hamupekṣitum || 9 ||
na buddhipūrvaṃ nābuddhaṃ smarāmīha kadācana |
mātṛṇāṃ vā piturvā'haṃ kṛtamalpaṃ ca vipriyam || 10 ||
satyassatyābhisandhaśca nityaṃ satyaparākramaḥ |
paralokabhayādbhīto nirbhayo'stu pitā mama || 11 ||
tasyā'pi hi bhavedasminkarmaṇyapratisaṃhṛte |
satyaṃ neti manastāpastasya tāpastapecca mām || 12 ||
abhiṣekavidhānaṃ tu tasmātsaṃhṛtya lakṣmaṇa |
anvagevāhamicchāmi vanaṃ gantumitaḥpunaḥ || 13 ||
mama pravrājanādadya kṛtakṛtyā nṛpātmajā |
sutaṃ bharatamavyagramabhiṣecayitā tataḥ || 14 ||
mayi cīrājinadhare jaṭāmaṇḍaladhāriṇi |
gate'raṇyaṃ ca kaikeyyā bhaviṣyati manassukham || 15 ||
buddhiḥ praṇītā yeneyaṃ manaśca susamāhitam |
taṃ tu nārhāmi saṅkleṣṭuṃ pravrajiṣyāmi mā ciram || 16 ||
kṛtāntastveva saumitre draṣṭavyo matpravāsane |
rājyasya ca vitīrṇasya punareva nivartane || 17 ||
kaikeyyāḥ pratipattirhi kathaṃ syānmama pīḍane |
yadi bhāvo na daivo'yaṃ kṛtāntavihito bhavet || 18 ||
jānāsi hi yathā saumya na mātṛṣu mamāntaram |
bhūtapūrvaṃ viśeṣo vā tasyā mayi sute'pi vā || 19 ||
so'bhiṣekanivṛttyarthaipravāsārthaiśca durvacaiḥ |
ugrairvākyairahaṃ tasyā nānyaddaivātsamarthaye || 20 ||
kathaṃ prakṛtisampannā rājaputrī tathāguṇā |
brūyātsā prākṛteva strī matpīḍāṃ bhartṛsannidhau || 21 ||
yadacintyantu taddaivaṃ bhūteṣvapi na vihanyate |
vyaktaṃ mayi ca tasyāṃ ca patito hi viparyayaḥ || 22 ||
kaściddaivena saumitre yoddhumutsahate pumān |
yasya na grahaṇaṃ kiñcitkarmaṇo'nyatra dṛśyate || 23 ||
sukhaduḥkhe bhayakrodhau lābhālābhau bhavābhavau |
yacca kiñcittathābhūtaṃ nanu daivasya karma tat || 24 ||
ṛṣayo'pyugratapaso daivenābhiprapīḍitāḥ |
utsṛjya niyamāṃstīvrānbhraśyante kāmamanyubhiḥ || 25 ||
asaṅkalpitameveha yadakasmātpravartate |
nivartyārambhamārabdhaṃ nanu daivasya karma tat || 26 ||
etayā tattvayā buddhyā saṃstabhyātmānamātmanā |
vyāhate'pyabhiṣeke me paritāpo na vidyate || 27 ||
tasmādaparitāpassaṃstvamapyanuvidhāya mām |
pratisaṃhāraya kṣipramābhiṣecanikīṃ kriyām || 28 ||
ebhireva ghaṭai ssarvairabhiṣecanasambhṛtaiḥ |
mama lakṣmaṇa tāpasye vratasnānaṃ bhaviṣyati || 29 ||
athavā kiṃ mamaitena rājadravyamayena tu |
uddhṛtaṃ me svayaṃ toyaṃ vratādeśaṃ kariṣyati || 30 ||
mā ca lakṣmaṇa santāpaṃ kārṣīrlakṣmyā viparyaye |
rājyaṃ vā vanavāso vā vanavāso mahodayaḥ || 31 ||
na lakṣmaṇāsminkhalu karmavighne mātā yavīyasyatiśaṅkanīyā |
daivābhipannā hi vadatyaniṣṭaṃ jānāsi daivaṃ ca tathā prabhāvam || 32 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe dvāviṃśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Tamil script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.