ஶ்ரீமத்வால்மீகீய ராமாயணே அயோத்யாகாண்டம் ।
அத த்வாஶீதிதமஸ்ஸர்கஃ ।
தாமார்யகணஸம்பூர்ணாம் பரதஃ ப்ரக்ரஹாம் ஸபாம் ।
ததர்ஶ புத்திஸம்பந்நஃ பூர்ணசந்த்ரோ நிஶாமிவ ॥ 1 ॥
ஆஸநாநி யதாந்யாயமார்யாணாம் விஶதாம் ததா ।
வஸ்த்ராங்கராகப்ரபயா த்யோதிதா ஸா ஸபோத்தமா ॥ 2 ॥
ஸா வித்வஜ்ஜநஸம்பூர்ணா ஸபா ஸுருசிரா ததா ।
அத்ரு'ஶ்யத கநாபாயே பூர்ணசந்த்ரேவ ஶர்வரீ ॥ 3 ॥
ராஜ்ஞஸ்து ப்ரக்ரு'தீ ஸ்ஸர்வா ஸ்ஸமக்ராஃ ப்ரேக்ஷ்ய தர்மவித் ।
இதம் புரோஹிதோ வாக்யம் பரதம் ம்ரு'து சாப்ரவீத் ॥ 4 ॥
தாத ராஜா தஶரத ஸ்ஸ்வர்கதோ தர்மமாசரந் ।
தநதாந்யவதீம் ஸ்பீதாம் ப்ரதாய ப்ரு'திவீம் தவ ॥ 5 ॥
ராமஸ்ததா ஸத்யத்ரு'திஸ்ஸதாம் தர்மமநுஸ்மரந் ।
நாஜஹாத்பிதுராதேஶம் ஶஶீ ஜ்யோத்ஸ்நாமிவோதிதஃ ॥ 6 ॥
பித்ரா ப்ராத்ரா ச தே தத்தம் ராஜ்யம் நிஹதகண்டகம் ।
தத்புங்க்ஷ்வ முதிதாமாத்யஃ க்ஷிப்ரமேவாபிஷேசய ॥ 7 ॥
உதீச்யா ஶ்ச ப்ரதீச்யா ஶ்ச தாக்ஷிணாத்யாஶ்ச கேவலாஃ ।
கோட்யாபராந்தாஸ்ஸாமுத்ராரத்நாந்யபிஹரந்துதே ॥ 8 ॥
தச்ச்ருத்வா பரதோ வாக்யம் ஶோகேநாபிபரிப்லுதஃ ।
ஜகாம மநஸா ராமம் தர்மஜ்ஞோ தர்மகாங்க்ஷயா ॥ 9 ॥
ஸபாஷ்பகலயா வாசா கலஹம்ஸஸ்வரோ யுவா ।
விலலாப ஸபாமத்யே ஜகர்ஹே ச புரோஹிதம் ॥ 10 ॥
சரிதப்ரஹ்மசர்யஸ்ய வித்யாஸ்நாதஸ்ய தீமதஃ ।
தர்மே ப்ரயதமாநஸ்ய கோ ராஜ்யம் மத்விதோ ஹரேத் ॥ 11 ॥
கதம் தஶரதாஜ்ஜாதோ பவேத்ராஜ்யாபஹாரகஃ ।
ராஜ்யம் சாஹம் ச ராமஸ்ய தர்மம் வக்துமிஹார்ஹஸி ॥ 12 ॥
ஜ்யேஷ்ட ஶ்ஶ்ரேஷ்டஶ்ச தர்மாத்மா திலீபநஹுஷோபமஃ ।
லப்துமர்ஹதி காகுத்ஸ்தோ ராஜ்யம் தஶரதோ யதா ॥ 13 ॥
அநார்யஜுஷ்டமஸ்வர்க்யம் குர்யாம் பாபமஹம் யதி ।
இக்ஷ்வாகூணாமஹம் லோகே பவேயம் குலபாம்ஸநஃ ॥ 14 ॥
யத்தி மாத்ரா க்ரு'தம் பாபம் நாஹம் ததபி ரோசயே ।
இஹஸ்தோ வநதுர்கஸ்தம் நமஸ்யாமி க்ரு'தாஞ்ஜலிஃ ॥ 15 ॥
ராமமேவாநுகச்சாமி ராஜா ஸ த்விபதாம் வரஃ ।
த்ரயாணாமபி லோகாநாம் ராஜ்யமர்ஹதி ராகவஃ ॥ 16 ॥
தத்வாக்யம் தர்மஸம்யுக்தம் ஶ்ருத்வா ஸர்வே ஸபாஸதஃ ।
ஹர்ஷாந்முமுசுரஶ்ரூணி ராமே நிஹிதசேதஸஃ ॥ 17 ॥
யதி த்வார்யம் ந ஶக்ஷ்யாமி விநிவர்தயிதும் வநாத் ।
வநே தத்ரைவ வத்ஸ்யாமி யதாऽர்யோ லக்ஷ்மணஸ்ததா ॥ 18 ॥
ஸர்வோபாயம் து வர்திஷ்யே விநிவர்தயிதும் பலாத் ।
ஸமக்ஷமார்யமிஶ்ராணாம் ஸாதூநாம் குணவர்திநாம் ॥ 19 ॥
விஷ்டிகர்மாந்திகா ஸ்ஸர்வே மார்கஶோதகரக்ஷகாஃ ।
ப்ரஸ்தாபிதா மயா பூர்வம் யத்ராபி மம ரோசதே ॥ 20 ॥
ஏவமுக்த்வா து தர்மாத்மா பரதோ ப்ராத்ரு'வத்ஸலஃ ।
ஸமீபஸ்தமுவாசேதம் ஸுமந்த்ரம் மந்த்ரகோவிதம் ॥ 21 ॥
தூர்ணமுத்தாய கச்ச த்வம் ஸுமந்த்ர மம ஶாஸநாத் ।
யாத்ராமாஜ்ஞாபய க்ஷிப்ரம் பலம் சைவ ஸமாநய ॥ 22 ॥
ஏவமுக்த ஸ்ஸுமந்த்ரஸ்து பரதேந மஹாத்மநா ।
ஹ்ரு'ஷ்டஸ்ததாऽதிஶத்ஸர்வம் யதாஸந்திஷ்டமிஷ்டவத் ॥ 23 ॥
தாஃ ப்ரஹ்ரு'ஷ்டாஃ ப்ரக்ரு'தயோ பலாத்யக்ஷா பலஸ்ய ச ।
ஶ்ருத்வா யாத்ராம் ஸமாஜ்ஞப்தாம் ராகவஸ்ய நிவர்தநே ॥ 24 ॥
ததோ யோதாங்கநா ஸ்ஸர்வா பர்த்ரூந்ஸர்வாந்க்ரு'ஹேக்ரு'ஹே ।
யாத்ராகமநமாஜ்ஞாய த்வரயந்தி ஸ்ம ஹர்ஷிதாஃ ॥ 25 ॥
தே ஹயைர்கோரதைஶ்ஶீக்ரைஸ்ஸ்யந்தநைஶ்ச மஹாஜவைஃ ஸஹ யோதைர்பலாத்யக்ஷா பலம் ஸர்வமசோதயந் ॥ 26 ॥
ஸஜ்ஜம் து தத்பலம் த்ரு'ஷ்ட்வா பரதோ குருஸந்நிதௌ ।
ரதம் மே த்வரயஸ்வேதி ஸுமந்த்ரம் பார்ஶ்வதோऽப்ரவீத் ॥ 27 ॥
பரதஸ்ய து தஸ்யாஜ்ஞாம் ப்ரதிக்ரு'ஹ்ய ச ஹர்ஷிதஃ ।
ரதம் க்ரு'ஹீத்வா ப்ரயயௌ யுக்தம் பரமவாஜிபிஃ ॥ 28 ॥
ஸ ராகவ ஸ்ஸத்யத்ரு'திஃ ப்ரதாபவாந் ப்ருவந் ஸுயுக்தம் த்ரு'டஸத்யவிக்ரமஃ ।
குரும் மஹாரண்யகதம் யஶஸ்விநம் ப்ரஸாதயிஷ்யந்பரதோऽப்ரவீத்ததா ॥ 29 ॥
தூர்ணம் ஸமுத்தாய ஸுமந்த்ர கச்ச பலஸ்ய யோகாய பலப்ரதாநாந் ।
ஆநேதுமிச்சாமி ஹி தம் வநஸ்தம் ப்ரஸாத்ய ராமம் ஜகதோ ஹிதாய ॥ 30 ॥
ஸஸூதபுத்ரோ பரதேந ஸம்யகாஜ்ஞாபிதஸ்ஸம்பரிபூர்ணகாமஃ ।
ஶஶாஸ ஸர்வாந்ப்ரக்ரு'திப்ரதாநாந்பலஸ்ய முக்யாம்ஶ்ச ஸுஹ்ரு'ஜ்ஜநம் ச ॥ 31 ॥
தத ஸ்ஸமுத்தாய குலே குலே தே ராஜந்யவைஶ்யா வ்ரு'ஷலாஶ்ச விப்ராஃ ।
அயூயுஜந்நுஷ்ட்ரகராந்ரதாம்ஶ்ச நாகாந்ஹயாம்ஶ்சைவ குலப்ரஸூதாந் ॥ 32 ॥
இத்யார்ஷே ஶ்ரீமத்ராமாயணே வால்மீகீய ஆதிகாவ்யே அயோத்யாகாண்டே த்வாஶீதிதமஸ்ஸர்கஃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |
atha dvāśītitamassargaḥ |
tāmāryagaṇasampūrṇāṃ bharataḥ pragrahāṃ sabhām |
dadarśa buddhisampannaḥ pūrṇacandro niśāmiva || 1 ||
āsanāni yathānyāyamāryāṇāṃ viśatāṃ tadā |
vastrāṅgarāgaprabhayā dyotitā sā sabhottamā || 2 ||
sā vidvajjanasampūrṇā sabhā surucirā tadā |
adṛśyata ghanāpāye pūrṇacandreva śarvarī || 3 ||
rājñastu prakṛtī ssarvā ssamagrāḥ prekṣya dharmavit |
idaṃ purohito vākyaṃ bharataṃ mṛdu cābravīt || 4 ||
tāta rājā daśaratha ssvargato dharmamācaran |
dhanadhānyavatīṃ sphītāṃ pradāya pṛthivīṃ tava || 5 ||
rāmastathā satyadhṛtissatāṃ dharmamanusmaran |
nājahātpiturādeśaṃ śaśī jyotsnāmivoditaḥ || 6 ||
pitrā bhrātrā ca te dattaṃ rājyaṃ nihatakaṇṭakam |
tadbhuṅkṣva muditāmātyaḥ kṣipramevābhiṣecaya || 7 ||
udīcyā śca pratīcyā śca dākṣiṇātyāśca kevalāḥ |
koṭyāparāntāssāmudrāratnānyabhiharantute || 8 ||
tacchrutvā bharato vākyaṃ śokenābhipariplutaḥ |
jagāma manasā rāmaṃ dharmajño dharmakāṅkṣayā || 9 ||
sabāṣpakalayā vācā kalahaṃsasvaro yuvā |
vilalāpa sabhāmadhye jagarhe ca purohitam || 10 ||
caritabrahmacaryasya vidyāsnātasya dhīmataḥ |
dharme prayatamānasya ko rājyaṃ madvidho haret || 11 ||
kathaṃ daśarathājjāto bhavedrājyāpahārakaḥ |
rājyaṃ cāhaṃ ca rāmasya dharmaṃ vaktumihārhasi || 12 ||
jyeṣṭha śśreṣṭhaśca dharmātmā dilīpanahuṣopamaḥ |
labdhumarhati kākutstho rājyaṃ daśaratho yathā || 13 ||
anāryajuṣṭamasvargyaṃ kuryāṃ pāpamahaṃ yadi |
ikṣvākūṇāmahaṃ loke bhaveyaṃ kulapāṃsanaḥ || 14 ||
yaddhi mātrā kṛtaṃ pāpaṃ nāhaṃ tadapi rocaye |
ihastho vanadurgasthaṃ namasyāmi kṛtāñjaliḥ || 15 ||
rāmamevānugacchāmi rājā sa dvipadāṃ varaḥ |
trayāṇāmapi lokānāṃ rājyamarhati rāghavaḥ || 16 ||
tadvākyaṃ dharmasaṃyuktaṃ śrutvā sarve sabhāsadaḥ |
harṣānmumucuraśrūṇi rāme nihitacetasaḥ || 17 ||
yadi tvāryaṃ na śakṣyāmi vinivartayituṃ vanāt |
vane tatraiva vatsyāmi yathā'ryo lakṣmaṇastathā || 18 ||
sarvopāyaṃ tu vartiṣye vinivartayituṃ balāt |
samakṣamāryamiśrāṇāṃ sādhūnāṃ guṇavartinām || 19 ||
viṣṭikarmāntikā ssarve mārgaśodhakarakṣakāḥ |
prasthāpitā mayā pūrvaṃ yatrāpi mama rocate || 20 ||
evamuktvā tu dharmātmā bharato bhrātṛvatsalaḥ |
samīpasthamuvācedaṃ sumantraṃ mantrakovidam || 21 ||
tūrṇamutthāya gaccha tvaṃ sumantra mama śāsanāt |
yātrāmājñāpaya kṣipraṃ balaṃ caiva samānaya || 22 ||
evamukta ssumantrastu bharatena mahātmanā |
hṛṣṭastadā'diśatsarvaṃ yathāsandiṣṭamiṣṭavat || 23 ||
tāḥ prahṛṣṭāḥ prakṛtayo balādhyakṣā balasya ca |
śrutvā yātrāṃ samājñaptāṃ rāghavasya nivartane || 24 ||
tato yodhāṅganā ssarvā bhartrūnsarvāngṛhegṛhe |
yātrāgamanamājñāya tvarayanti sma harṣitāḥ || 25 ||
te hayairgorathaiśśīghraissyandanaiśca mahājavaiḥ saha yodhairbalādhyakṣā balaṃ sarvamacodayan || 26 ||
sajjaṃ tu tadbalaṃ dṛṣṭvā bharato gurusannidhau |
rathaṃ me tvarayasveti sumantraṃ pārśvato'bravīt || 27 ||
bharatasya tu tasyājñāṃ pratigṛhya ca harṣitaḥ |
rathaṃ gṛhītvā prayayau yuktaṃ paramavājibhiḥ || 28 ||
sa rāghava ssatyadhṛtiḥ pratāpavān bruvan suyuktaṃ dṛḍhasatyavikramaḥ |
guruṃ mahāraṇyagataṃ yaśasvinaṃ prasādayiṣyanbharato'bravīttadā || 29 ||
tūrṇaṃ samutthāya sumantra gaccha balasya yogāya balapradhānān |
ānetumicchāmi hi taṃ vanasthaṃ prasādya rāmaṃ jagato hitāya || 30 ||
sasūtaputro bharatena samyagājñāpitassamparipūrṇakāmaḥ |
śaśāsa sarvānprakṛtipradhānānbalasya mukhyāṃśca suhṛjjanaṃ ca || 31 ||
tata ssamutthāya kule kule te rājanyavaiśyā vṛṣalāśca viprāḥ |
ayūyujannuṣṭrakharānrathāṃśca nāgānhayāṃścaiva kulaprasūtān || 32 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe dvāśītitamassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे अयोध्याकाण्डम् ।
अथ द्वाशीतितमस्सर्गः ।
तामार्यगणसम्पूर्णां भरतः प्रग्रहां सभाम् ।
ददर्श बुद्धिसम्पन्नः पूर्णचन्द्रो निशामिव ॥ 1 ॥
आसनानि यथान्यायमार्याणां विशतां तदा ।
वस्त्राङ्गरागप्रभया द्योतिता सा सभोत्तमा ॥ 2 ॥
सा विद्वज्जनसम्पूर्णा सभा सुरुचिरा तदा ।
अदृश्यत घनापाये पूर्णचन्द्रेव शर्वरी ॥ 3 ॥
राज्ञस्तु प्रकृती स्सर्वा स्समग्राः प्रेक्ष्य धर्मवित् ।
इदं पुरोहितो वाक्यं भरतं मृदु चाब्रवीत् ॥ 4 ॥
तात राजा दशरथ स्स्वर्गतो धर्ममाचरन् ।
धनधान्यवतीं स्फीतां प्रदाय पृथिवीं तव ॥ 5 ॥
रामस्तथा सत्यधृतिस्सतां धर्ममनुस्मरन् ।
नाजहात्पितुरादेशं शशी ज्योत्स्नामिवोदितः ॥ 6 ॥
पित्रा भ्रात्रा च ते दत्तं राज्यं निहतकण्टकम् ।
तद्भुङ्क्ष्व मुदितामात्यः क्षिप्रमेवाभिषेचय ॥ 7 ॥
उदीच्या श्च प्रतीच्या श्च दाक्षिणात्याश्च केवलाः ।
कोट्यापरान्तास्सामुद्रारत्नान्यभिहरन्तुते ॥ 8 ॥
तच्छ्रुत्वा भरतो वाक्यं शोकेनाभिपरिप्लुतः ।
जगाम मनसा रामं धर्मज्ञो धर्मकाङ्क्षया ॥ 9 ॥
सबाष्पकलया वाचा कलहंसस्वरो युवा ।
विललाप सभामध्ये जगर्हे च पुरोहितम् ॥ 10 ॥
चरितब्रह्मचर्यस्य विद्यास्नातस्य धीमतः ।
धर्मे प्रयतमानस्य को राज्यं मद्विधो हरेत् ॥ 11 ॥
कथं दशरथाज्जातो भवेद्राज्यापहारकः ।
राज्यं चाहं च रामस्य धर्मं वक्तुमिहार्हसि ॥ 12 ॥
ज्येष्ठ श्श्रेष्ठश्च धर्मात्मा दिलीपनहुषोपमः ।
लब्धुमर्हति काकुत्स्थो राज्यं दशरथो यथा ॥ 13 ॥
अनार्यजुष्टमस्वर्ग्यं कुर्यां पापमहं यदि ।
इक्ष्वाकूणामहं लोके भवेयं कुलपांसनः ॥ 14 ॥
यद्धि मात्रा कृतं पापं नाहं तदपि रोचये ।
इहस्थो वनदुर्गस्थं नमस्यामि कृताञ्जलिः ॥ 15 ॥
राममेवानुगच्छामि राजा स द्विपदां वरः ।
त्रयाणामपि लोकानां राज्यमर्हति राघवः ॥ 16 ॥
तद्वाक्यं धर्मसंयुक्तं श्रुत्वा सर्वे सभासदः ।
हर्षान्मुमुचुरश्रूणि रामे निहितचेतसः ॥ 17 ॥
यदि त्वार्यं न शक्ष्यामि विनिवर्तयितुं वनात् ।
वने तत्रैव वत्स्यामि यथाऽर्यो लक्ष्मणस्तथा ॥ 18 ॥
सर्वोपायं तु वर्तिष्ये विनिवर्तयितुं बलात् ।
समक्षमार्यमिश्राणां साधूनां गुणवर्तिनाम् ॥ 19 ॥
विष्टिकर्मान्तिका स्सर्वे मार्गशोधकरक्षकाः ।
प्रस्थापिता मया पूर्वं यत्रापि मम रोचते ॥ 20 ॥
एवमुक्त्वा तु धर्मात्मा भरतो भ्रातृवत्सलः ।
समीपस्थमुवाचेदं सुमन्त्रं मन्त्रकोविदम् ॥ 21 ॥
तूर्णमुत्थाय गच्छ त्वं सुमन्त्र मम शासनात् ।
यात्रामाज्ञापय क्षिप्रं बलं चैव समानय ॥ 22 ॥
एवमुक्त स्सुमन्त्रस्तु भरतेन महात्मना ।
हृष्टस्तदाऽदिशत्सर्वं यथासन्दिष्टमिष्टवत् ॥ 23 ॥
ताः प्रहृष्टाः प्रकृतयो बलाध्यक्षा बलस्य च ।
श्रुत्वा यात्रां समाज्ञप्तां राघवस्य निवर्तने ॥ 24 ॥
ततो योधाङ्गना स्सर्वा भर्त्रून्सर्वान्गृहेगृहे ।
यात्रागमनमाज्ञाय त्वरयन्ति स्म हर्षिताः ॥ 25 ॥
ते हयैर्गोरथैश्शीघ्रैस्स्यन्दनैश्च महाजवैः सह योधैर्बलाध्यक्षा बलं सर्वमचोदयन् ॥ 26 ॥
सज्जं तु तद्बलं दृष्ट्वा भरतो गुरुसन्निधौ ।
रथं मे त्वरयस्वेति सुमन्त्रं पार्श्वतोऽब्रवीत् ॥ 27 ॥
भरतस्य तु तस्याज्ञां प्रतिगृह्य च हर्षितः ।
रथं गृहीत्वा प्रययौ युक्तं परमवाजिभिः ॥ 28 ॥
स राघव स्सत्यधृतिः प्रतापवान् ब्रुवन् सुयुक्तं दृढसत्यविक्रमः ।
गुरुं महारण्यगतं यशस्विनं प्रसादयिष्यन्भरतोऽब्रवीत्तदा ॥ 29 ॥
तूर्णं समुत्थाय सुमन्त्र गच्छ बलस्य योगाय बलप्रधानान् ।
आनेतुमिच्छामि हि तं वनस्थं प्रसाद्य रामं जगतो हिताय ॥ 30 ॥
ससूतपुत्रो भरतेन सम्यगाज्ञापितस्सम्परिपूर्णकामः ।
शशास सर्वान्प्रकृतिप्रधानान्बलस्य मुख्यांश्च सुहृज्जनं च ॥ 31 ॥
तत स्समुत्थाय कुले कुले ते राजन्यवैश्या वृषलाश्च विप्राः ।
अयूयुजन्नुष्ट्रखरान्रथांश्च नागान्हयांश्चैव कुलप्रसूतान् ॥ 32 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये अयोध्याकाण्डे द्वाशीतितमस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |
atha dvāśītitamassargaḥ |
tāmāryagaṇasampūrṇāṃ bharataḥ pragrahāṃ sabhām |
dadarśa buddhisampannaḥ pūrṇacandro niśāmiva || 1 ||
āsanāni yathānyāyamāryāṇāṃ viśatāṃ tadā |
vastrāṅgarāgaprabhayā dyotitā sā sabhottamā || 2 ||
sā vidvajjanasampūrṇā sabhā surucirā tadā |
adṛśyata ghanāpāye pūrṇacandreva śarvarī || 3 ||
rājñastu prakṛtī ssarvā ssamagrāḥ prekṣya dharmavit |
idaṃ purohito vākyaṃ bharataṃ mṛdu cābravīt || 4 ||
tāta rājā daśaratha ssvargato dharmamācaran |
dhanadhānyavatīṃ sphītāṃ pradāya pṛthivīṃ tava || 5 ||
rāmastathā satyadhṛtissatāṃ dharmamanusmaran |
nājahātpiturādeśaṃ śaśī jyotsnāmivoditaḥ || 6 ||
pitrā bhrātrā ca te dattaṃ rājyaṃ nihatakaṇṭakam |
tadbhuṅkṣva muditāmātyaḥ kṣipramevābhiṣecaya || 7 ||
udīcyā śca pratīcyā śca dākṣiṇātyāśca kevalāḥ |
koṭyāparāntāssāmudrāratnānyabhiharantute || 8 ||
tacchrutvā bharato vākyaṃ śokenābhipariplutaḥ |
jagāma manasā rāmaṃ dharmajño dharmakāṅkṣayā || 9 ||
sabāṣpakalayā vācā kalahaṃsasvaro yuvā |
vilalāpa sabhāmadhye jagarhe ca purohitam || 10 ||
caritabrahmacaryasya vidyāsnātasya dhīmataḥ |
dharme prayatamānasya ko rājyaṃ madvidho haret || 11 ||
kathaṃ daśarathājjāto bhavedrājyāpahārakaḥ |
rājyaṃ cāhaṃ ca rāmasya dharmaṃ vaktumihārhasi || 12 ||
jyeṣṭha śśreṣṭhaśca dharmātmā dilīpanahuṣopamaḥ |
labdhumarhati kākutstho rājyaṃ daśaratho yathā || 13 ||
anāryajuṣṭamasvargyaṃ kuryāṃ pāpamahaṃ yadi |
ikṣvākūṇāmahaṃ loke bhaveyaṃ kulapāṃsanaḥ || 14 ||
yaddhi mātrā kṛtaṃ pāpaṃ nāhaṃ tadapi rocaye |
ihastho vanadurgasthaṃ namasyāmi kṛtāñjaliḥ || 15 ||
rāmamevānugacchāmi rājā sa dvipadāṃ varaḥ |
trayāṇāmapi lokānāṃ rājyamarhati rāghavaḥ || 16 ||
tadvākyaṃ dharmasaṃyuktaṃ śrutvā sarve sabhāsadaḥ |
harṣānmumucuraśrūṇi rāme nihitacetasaḥ || 17 ||
yadi tvāryaṃ na śakṣyāmi vinivartayituṃ vanāt |
vane tatraiva vatsyāmi yathā'ryo lakṣmaṇastathā || 18 ||
sarvopāyaṃ tu vartiṣye vinivartayituṃ balāt |
samakṣamāryamiśrāṇāṃ sādhūnāṃ guṇavartinām || 19 ||
viṣṭikarmāntikā ssarve mārgaśodhakarakṣakāḥ |
prasthāpitā mayā pūrvaṃ yatrāpi mama rocate || 20 ||
evamuktvā tu dharmātmā bharato bhrātṛvatsalaḥ |
samīpasthamuvācedaṃ sumantraṃ mantrakovidam || 21 ||
tūrṇamutthāya gaccha tvaṃ sumantra mama śāsanāt |
yātrāmājñāpaya kṣipraṃ balaṃ caiva samānaya || 22 ||
evamukta ssumantrastu bharatena mahātmanā |
hṛṣṭastadā'diśatsarvaṃ yathāsandiṣṭamiṣṭavat || 23 ||
tāḥ prahṛṣṭāḥ prakṛtayo balādhyakṣā balasya ca |
śrutvā yātrāṃ samājñaptāṃ rāghavasya nivartane || 24 ||
tato yodhāṅganā ssarvā bhartrūnsarvāngṛhegṛhe |
yātrāgamanamājñāya tvarayanti sma harṣitāḥ || 25 ||
te hayairgorathaiśśīghraissyandanaiśca mahājavaiḥ saha yodhairbalādhyakṣā balaṃ sarvamacodayan || 26 ||
sajjaṃ tu tadbalaṃ dṛṣṭvā bharato gurusannidhau |
rathaṃ me tvarayasveti sumantraṃ pārśvato'bravīt || 27 ||
bharatasya tu tasyājñāṃ pratigṛhya ca harṣitaḥ |
rathaṃ gṛhītvā prayayau yuktaṃ paramavājibhiḥ || 28 ||
sa rāghava ssatyadhṛtiḥ pratāpavān bruvan suyuktaṃ dṛḍhasatyavikramaḥ |
guruṃ mahāraṇyagataṃ yaśasvinaṃ prasādayiṣyanbharato'bravīttadā || 29 ||
tūrṇaṃ samutthāya sumantra gaccha balasya yogāya balapradhānān |
ānetumicchāmi hi taṃ vanasthaṃ prasādya rāmaṃ jagato hitāya || 30 ||
sasūtaputro bharatena samyagājñāpitassamparipūrṇakāmaḥ |
śaśāsa sarvānprakṛtipradhānānbalasya mukhyāṃśca suhṛjjanaṃ ca || 31 ||
tata ssamutthāya kule kule te rājanyavaiśyā vṛṣalāśca viprāḥ |
ayūyujannuṣṭrakharānrathāṃśca nāgānhayāṃścaiva kulaprasūtān || 32 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe dvāśītitamassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Tamil script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.