ஶ்ரீமத்வால்மீகீய ராமாயணே அயோத்யாகாண்டம் ।
அத அஷ்டத்ரிம்ஶஸ்ஸர்கஃ ।
தஸ்யாம் சீரம் வஸாநாயாம் நாதவத்யாமநாதவத் ।
ப்ரசுக்ரோஶ ஜநஸ்ஸர்வோ திக்த்வாம் தஶரதம் த்விதி ॥ 1 ॥
தேந தத்ர ப்ரணாதேந துஃகிதஸ்ஸ மஹீபதிஃ ।
சிச்சேத ஜீவிதே ஶ்ரத்தாம் தர்மே யஶஸி சாத்மநஃ ॥ 2 ॥
ஸ நிஃஶ்வஸ்யோஷ்ணமைக்ஷ்வாக ஸ்தாம் பார்யாமிதமப்ரவீத் ।
கைகேயி குஶசீரேண ந ஸீதா கந்துமர்ஹதி ॥ 3 ॥
ஸுகுமாரீ ச பாலா ச ஸததம் ச ஸுகோசிதா ।
நேயம் வநஸ்ய யோக்யேதி ஸத்யமாஹ குருர்மம ॥ 4 ॥
இயம் ஹி கஸ்யாபகரோதி கிஞ்சி த்தபஸ்விநீ ராஜவரஸ்ய கந்யா ।
யா சீரமாஸாத்ய ஜநஸ்ய மத்யே ஸ்திதா விஸஞ்ஜ்ஞாஶ்ரமணீவ காசித் ॥ 5 ॥
சீராண்யபாஸ்யாஜ்ஜநகஸ்ய கந்யா நேயம் ப்ரதிஜ்ஞா மம தத்தபூர்வா ।
யதாஸுகம் கச்சது ராஜபுத்ரீ வநம் ஸமக்ரா ஸஹ ஸர்வரத்நைஃ ॥ 6 ॥
அஜீவநார்ஹேண மயா ந்ரு'ஶம்ஸா க்ரு'தா ப்ரதிஜ்ஞா நியமேந தாவத் ।
தவயா ஹி பால்யாத் ப்ரதிபந்நமேதத் தந்மாம் தஹேத்வேணுமிவாத்மபுஷ்பம் ॥ 7 ॥
ராமேண யதி தே பாபே கிஞ்சித்க்ரு'தமஶோபநம் ।
அபகாரஃ க இஹ தே வைதேஹ்யா தர்ஶிதோऽதமே ॥ 8 ॥
ம்ரு'கீவோத்புல்லநயநா ம்ரு'துஶீலா தபஸ்வீநீ ।
அபகாரம் கமிஹ தே கரோதி ஜநகாத்மஜா ॥ 9 ॥
நநு பர்யாப்த மேதத்தே பாபே ராமவிவாஸநம் ।
கிமேபிஃ க்ரு'பணைர்பூயஃ பாதகைரபி தே க்ரு'தைஃ ॥ 10 ॥
ப்ரதிஜ்ஞாதம் மயா தாவத் த்வயோக்தம் தேவி ஶ்ரு'ண்வதா ।
ராமம் யதபிஷேகாய த்வமிஹாகதமப்ரவீஃ ॥ 11 ॥
தத்த்வேதத்ஸமதிக்ரம்ய நிரயம் கந்துமிச்சஸி ।
மைதிலீமபி யா ஹி த்வமீக்ஷஸே சீரவாஸிநீம் ॥ 12 ॥
இதீவ ராஜா விலபந்மஹாத்மா ஶோகஸ்ய நாந்தம் ஸ ததர்ஶ கிஞ்சித் ।
ப்ரு'ஶாதுரத்வாச்ச பபாத பூமௌ தேநைவ புத்ரவ்யஸநேந மக்நஃ ॥ 13 ॥
ஏவம் ப்ருவந்தம் பிதரம் ராமஸ்ஸம்ப்ரஸ்திதோ வநம் ।
அவாக்சிரஸமாஸீநமிதம் வசநமப்ரவீத் ॥ 14 ॥
யம் தார்மிக கௌஶல்யா மம மாதா யஶஸ்விநீ ।
வ்ரு'த்தா சாக்ஷுத்ரஶீலா ச ந ச த்வாம் தேவ கர்ஹதே ॥ 15 ॥
மயா விஹீநாம் வரத ப்ரபந்நாம் ஶோகஸாகரம் ।
அத்ரு'ஷ்டபூர்வவ்யஸநாம் பூயஸ்ஸம்மந்துமர்ஹஸி ॥ 16 ॥
புத்ரஶோகம் யதா நர்ச்சேத்த்வயா பூஜ்யேந பூஜிதா ।
மாம் ஹி ஸஞ்சிந்தயந்தீ ஸா த்வயி ஜீவேத்தபஸ்விநீ ॥ 17 ॥
இமாம் மஹேந்ந்த்ரோபம ஜாதகர்திநீம் ததா விதாதும் ஜநநீம் மமார்ஹஸி ।
யதா வநஸ்தே மயி ஶோககர்ஶிதா ந ஜீவிதம் ந்யஸ்ய யமக்ஷயம் வ்ரஜேத் ॥ 18 ॥
இத்யார்ஷே ஶ்ரீமத்ராமாயணே வால்மீகீய ஆதிகாவ்யே அயோத்யாகாண்டே அஷ்டத்ரிம்ஶஸ்ஸர்கஃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |
atha aṣṭatriṃśassargaḥ |
tasyāṃ cīraṃ vasānāyāṃ nāthavatyāmanāthavat |
pracukrośa janassarvo dhiktvāṃ daśarathaṃ tviti || 1 ||
tena tatra praṇādena duḥkhitassa mahīpatiḥ |
ciccheda jīvite śraddhāṃ dharme yaśasi cātmanaḥ || 2 ||
sa niḥśvasyoṣṇamaikṣvāka stāṃ bhāryāmidamabravīt |
kaikeyi kuśacīreṇa na sītā gantumarhati || 3 ||
sukumārī ca bālā ca satataṃ ca sukhocitā |
neyaṃ vanasya yogyeti satyamāha gururmama || 4 ||
iyaṃ hi kasyāpakaroti kiñci ttapasvinī rājavarasya kanyā |
yā cīramāsādya janasya madhye sthitā visañjñāśramaṇīva kācit || 5 ||
cīrāṇyapāsyājjanakasya kanyā neyaṃ pratijñā mama dattapūrvā |
yathāsukhaṃ gacchatu rājaputrī vanaṃ samagrā saha sarvaratnaiḥ || 6 ||
ajīvanārheṇa mayā nṛśaṃsā kṛtā pratijñā niyamena tāvat |
tavayā hi bālyāt pratipannametat tanmāṃ dahedveṇumivātmapuṣpam || 7 ||
rāmeṇa yadi te pāpe kiñcitkṛtamaśobhanam |
apakāraḥ ka iha te vaidehyā darśito'dhame || 8 ||
mṛgīvotphullanayanā mṛduśīlā tapasvīnī |
apakāraṃ kamiha te karoti janakātmajā || 9 ||
nanu paryāpta metatte pāpe rāmavivāsanam |
kimebhiḥ kṛpaṇairbhūyaḥ pātakairapi te kṛtaiḥ || 10 ||
pratijñātaṃ mayā tāvat tvayoktaṃ devi śṛṇvatā |
rāmaṃ yadabhiṣekāya tvamihāgatamabravīḥ || 11 ||
tattvetatsamatikramya nirayaṃ gantumicchasi |
maithilīmapi yā hi tvamīkṣase cīravāsinīm || 12 ||
itīva rājā vilapanmahātmā śokasya nāntaṃ sa dadarśa kiñcit |
bhṛśāturatvācca papāta bhūmau tenaiva putravyasanena magnaḥ || 13 ||
evaṃ bruvantaṃ pitaraṃ rāmassamprasthito vanam |
avākchirasamāsīnamidaṃ vacanamabravīt || 14 ||
yaṃ dhārmika kauśalyā mama mātā yaśasvinī |
vṛddhā cākṣudraśīlā ca na ca tvāṃ deva garhate || 15 ||
mayā vihīnāṃ varada prapannāṃ śokasāgaram |
adṛṣṭapūrvavyasanāṃ bhūyassammantumarhasi || 16 ||
putraśokaṃ yathā narcchettvayā pūjyena pūjitā |
māṃ hi sañcintayantī sā tvayi jīvettapasvinī || 17 ||
imāṃ mahenndropama jātagardhinīṃ tathā vidhātuṃ jananīṃ mamārhasi |
yathā vanasthe mayi śokakarśitā na jīvitaṃ nyasya yamakṣayaṃ vrajet || 18 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe aṣṭatriṃśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे अयोध्याकाण्डम् ।
अथ अष्टत्रिंशस्सर्गः ।
तस्यां चीरं वसानायां नाथवत्यामनाथवत् ।
प्रचुक्रोश जनस्सर्वो धिक्त्वां दशरथं त्विति ॥ 1 ॥
तेन तत्र प्रणादेन दुःखितस्स महीपतिः ।
चिच्छेद जीविते श्रद्धां धर्मे यशसि चात्मनः ॥ 2 ॥
स निःश्वस्योष्णमैक्ष्वाक स्तां भार्यामिदमब्रवीत् ।
कैकेयि कुशचीरेण न सीता गन्तुमर्हति ॥ 3 ॥
सुकुमारी च बाला च सततं च सुखोचिता ।
नेयं वनस्य योग्येति सत्यमाह गुरुर्मम ॥ 4 ॥
इयं हि कस्यापकरोति किञ्चि त्तपस्विनी राजवरस्य कन्या ।
या चीरमासाद्य जनस्य मध्ये स्थिता विसञ्ज्ञाश्रमणीव काचित् ॥ 5 ॥
चीराण्यपास्याज्जनकस्य कन्या नेयं प्रतिज्ञा मम दत्तपूर्वा ।
यथासुखं गच्छतु राजपुत्री वनं समग्रा सह सर्वरत्नैः ॥ 6 ॥
अजीवनार्हेण मया नृशंसा कृता प्रतिज्ञा नियमेन तावत् ।
तवया हि बाल्यात् प्रतिपन्नमेतत् तन्मां दहेद्वेणुमिवात्मपुष्पम् ॥ 7 ॥
रामेण यदि ते पापे किञ्चित्कृतमशोभनम् ।
अपकारः क इह ते वैदेह्या दर्शितोऽधमे ॥ 8 ॥
मृगीवोत्फुल्लनयना मृदुशीला तपस्वीनी ।
अपकारं कमिह ते करोति जनकात्मजा ॥ 9 ॥
ननु पर्याप्त मेतत्ते पापे रामविवासनम् ।
किमेभिः कृपणैर्भूयः पातकैरपि ते कृतैः ॥ 10 ॥
प्रतिज्ञातं मया तावत् त्वयोक्तं देवि शृण्वता ।
रामं यदभिषेकाय त्वमिहागतमब्रवीः ॥ 11 ॥
तत्त्वेतत्समतिक्रम्य निरयं गन्तुमिच्छसि ।
मैथिलीमपि या हि त्वमीक्षसे चीरवासिनीम् ॥ 12 ॥
इतीव राजा विलपन्महात्मा शोकस्य नान्तं स ददर्श किञ्चित् ।
भृशातुरत्वाच्च पपात भूमौ तेनैव पुत्रव्यसनेन मग्नः ॥ 13 ॥
एवं ब्रुवन्तं पितरं रामस्सम्प्रस्थितो वनम् ।
अवाक्छिरसमासीनमिदं वचनमब्रवीत् ॥ 14 ॥
यं धार्मिक कौशल्या मम माता यशस्विनी ।
वृद्धा चाक्षुद्रशीला च न च त्वां देव गर्हते ॥ 15 ॥
मया विहीनां वरद प्रपन्नां शोकसागरम् ।
अदृष्टपूर्वव्यसनां भूयस्सम्मन्तुमर्हसि ॥ 16 ॥
पुत्रशोकं यथा नर्च्छेत्त्वया पूज्येन पूजिता ।
मां हि सञ्चिन्तयन्ती सा त्वयि जीवेत्तपस्विनी ॥ 17 ॥
इमां महेन्न्द्रोपम जातगर्धिनीं तथा विधातुं जननीं ममार्हसि ।
यथा वनस्थे मयि शोककर्शिता न जीवितं न्यस्य यमक्षयं व्रजेत् ॥ 18 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये अयोध्याकाण्डे अष्टत्रिंशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |
atha aṣṭatriṃśassargaḥ |
tasyāṃ cīraṃ vasānāyāṃ nāthavatyāmanāthavat |
pracukrośa janassarvo dhiktvāṃ daśarathaṃ tviti || 1 ||
tena tatra praṇādena duḥkhitassa mahīpatiḥ |
ciccheda jīvite śraddhāṃ dharme yaśasi cātmanaḥ || 2 ||
sa niḥśvasyoṣṇamaikṣvāka stāṃ bhāryāmidamabravīt |
kaikeyi kuśacīreṇa na sītā gantumarhati || 3 ||
sukumārī ca bālā ca satataṃ ca sukhocitā |
neyaṃ vanasya yogyeti satyamāha gururmama || 4 ||
iyaṃ hi kasyāpakaroti kiñci ttapasvinī rājavarasya kanyā |
yā cīramāsādya janasya madhye sthitā visañjñāśramaṇīva kācit || 5 ||
cīrāṇyapāsyājjanakasya kanyā neyaṃ pratijñā mama dattapūrvā |
yathāsukhaṃ gacchatu rājaputrī vanaṃ samagrā saha sarvaratnaiḥ || 6 ||
ajīvanārheṇa mayā nṛśaṃsā kṛtā pratijñā niyamena tāvat |
tavayā hi bālyāt pratipannametat tanmāṃ dahedveṇumivātmapuṣpam || 7 ||
rāmeṇa yadi te pāpe kiñcitkṛtamaśobhanam |
apakāraḥ ka iha te vaidehyā darśito'dhame || 8 ||
mṛgīvotphullanayanā mṛduśīlā tapasvīnī |
apakāraṃ kamiha te karoti janakātmajā || 9 ||
nanu paryāpta metatte pāpe rāmavivāsanam |
kimebhiḥ kṛpaṇairbhūyaḥ pātakairapi te kṛtaiḥ || 10 ||
pratijñātaṃ mayā tāvat tvayoktaṃ devi śṛṇvatā |
rāmaṃ yadabhiṣekāya tvamihāgatamabravīḥ || 11 ||
tattvetatsamatikramya nirayaṃ gantumicchasi |
maithilīmapi yā hi tvamīkṣase cīravāsinīm || 12 ||
itīva rājā vilapanmahātmā śokasya nāntaṃ sa dadarśa kiñcit |
bhṛśāturatvācca papāta bhūmau tenaiva putravyasanena magnaḥ || 13 ||
evaṃ bruvantaṃ pitaraṃ rāmassamprasthito vanam |
avākchirasamāsīnamidaṃ vacanamabravīt || 14 ||
yaṃ dhārmika kauśalyā mama mātā yaśasvinī |
vṛddhā cākṣudraśīlā ca na ca tvāṃ deva garhate || 15 ||
mayā vihīnāṃ varada prapannāṃ śokasāgaram |
adṛṣṭapūrvavyasanāṃ bhūyassammantumarhasi || 16 ||
putraśokaṃ yathā narcchettvayā pūjyena pūjitā |
māṃ hi sañcintayantī sā tvayi jīvettapasvinī || 17 ||
imāṃ mahenndropama jātagardhinīṃ tathā vidhātuṃ jananīṃ mamārhasi |
yathā vanasthe mayi śokakarśitā na jīvitaṃ nyasya yamakṣayaṃ vrajet || 18 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe aṣṭatriṃśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Tamil script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.