ஶ்ரீமத்வால்மீகீய ராமாயணே அயோத்யாகாண்டம் ।
அத ஸப்தமஸ்ஸர்கஃ ।
ஜ்ஞாதிதாஸீ யதோ ஜாதா கைகேய்யாஸ்து ஸஹோஷிதா ।
ப்ராஸாதம் சந்த்ரஸங்காஶமாருரோஹ யத்ரு'ச்சயா ॥ 1 ॥
ஸிக்தராஜபதாம் க்ரு'த்ஸ்நாம் ப்ரகீர்ணகுஸுமோத்கராம் ।
அயோத்யாம் மந்தரா தஸ்மாத்ப்ராஸாதாதந்வவைக்ஷத ॥ 2 ॥
பதாகாபிர்வரார்ஹாபிர்த்வஜைஶ்ச ஸமலங்க்ரு'தாம் ।
வ்ரு'தாம் சந்தபதைஶ்சாபி ஶிரஸ்ஸ்நாதஜநைர்வ்ரு'தாம் ॥ 3 ॥
மால்யமோதகஹஸ்தைஶ்ச த்விஜேந்த்ரைரபிநாதிதாம் ।
ஶுக்லதேவக்ரு'ஹத்வாராம் ஸர்வவாதித்ரநிஸ்வநாம் ॥ 4 ॥
ஸம்ப்ரஹ்ரு'ஷ்டஜநாகீர்ணாம் ப்ரஹ்மகோஷாபிநாதிதாம் ।
ப்ரஹ்ரு'ஷ்டவரஹஸ்த்யஶ்வாம் ஸம்ப்ரணர்திதகோவ்ரு'ஷாம் ॥ 5 ॥
ப்ரஹ்ரு'ஷ்டமுதிதைஃ பௌரைருச்ச்ரிதத்வஜமாலிநீம் ।
அயோத்யாம் மந்தரா த்ரு'ஷ்ட்வா பரம் விஸ்மயமாகதா ॥ 6 ॥
ப்ரஹர்ஷோத்புல்லநயநாம் பாண்டுரக்ஷௌமவாஸிநீம் ।
அவிதூரே ஸ்திதாம் த்ரு'ஷ்ட்வா தாத்ரீம் பப்ரச்ச மந்தரா ॥ 7 ॥
உத்தமேநாபிஸம்யுக்தா ஹர்ஷேணார்தபரா ஸதீ ।
ராமமாதா தநம் கிந்நு ஜநேப்யஸ்ஸம்ப்ரயச்சதி ॥ 8 ॥
அதிமாத்ரப்ரஹர்ஷோऽயம் கிம் ஜநஸ்ய ச ஶம்ஸ மே ।
காரயிஷ்யதி கிம் வாபி ஸம்ப்ரஹ்ரு'ஷ்டோ மஹீபதிஃ ॥ 9 ॥
விதீர்யமாணா ஹர்ஷேண தாத்ரீ து பரயா முதா ।
ஆசசக்ஷேऽத குப்ஜாயை பூயஸீம் ராகவ ஶ்ரியம் ॥ 10 ॥
ஶ்வஃ புஷ்யேண ஜிதக்ரோதம் யௌவராஜ்யேந ராகவம் ।
ராஜா தஶரதோ ராமமபிஷேசயிதாऽநகம் ॥ 11 ॥
தாத்ர்யாஸ்து வசநம் ஶ்ரு'த்வா குப்ஜா க்ஷிப்ரமமர்ஷிதா ।
கைலாஸஶிகராகாரா த்ப்ராஸாதாதவரோஹத ॥ 12 ॥
ஸா தஹ்யமாநா கோபேந மந்தரா பாபதர்ஶிநீ ।
ஶயாநாமேத்ய கைகேயீமிதம் வசநமப்ரவீத் ॥ 13 ॥
உத்திஷ்ட மூடே கிம் ஶேஷே பயம் த்வாமபிவர்ததே ।
உபப்லுதாமௌகேந கிமாத்மாநம் ந புத்யஸே ॥ 14 ॥
அநிஷ்டே ஸுபகாகாரே ஸௌபாக்யேந விகத்தஸே ।
சலம் ஹி தவ ஸௌபாக்யம் நத்யாஸ்ஸ்ரோத இவோஷ்ணகே ॥ 15 ॥
ஏவமுக்தா து கைகேயீ ருஷ்டயா பருஷம் வசஃ ।
குப்ஜயா பாபதர்ஶிந்யா விஷாதமகமத்பரம் ॥ 16 ॥
கைகேயீ த்வப்ரவீத்குப்ஜாம் கச்சித்க்ஷேமம் நு மந்தரே ।
விஷண்ணவதநாம் ஹி த்வாம் லக்ஷயே ப்ரு'ஶதுஃகிதாம் ॥ 17 ॥
மந்தரா து வச ஶ்ஶ்ருத்வா கைகேய்யா மதுராக்ஷரம் ।
உவாச க்ரோதஸம்யுக்தா வாக்யம் வாக்யவிஶாரதா ॥ 18 ॥
ஸா விஷண்ணதரா பூத்வா குப்ஜா தஸ்யா ஹிதைஷிணீ ।
விஷாதயந்தீ ப்ரோவாச பேதயந்தீ ச ராகவம் ॥ 19 ॥
அக்ஷய்யம் ஸுமஹத்தேவி ப்ரவ்ரு'த்தம் த்வத்விநாஶநம் ।
ராமம் தஶரதோ ராஜா யௌவராஜ்யேऽபிஷேக்ஷ்யதி ॥ 20 ॥
ஸாऽஸ்ம்யகாதே பயே மக்நா துஃகஶோகஸமந்விதா ।
தஹ்யமாநாऽநலேநேவ த்வத்திதார்தமிஹாகதா ॥ 21 ॥
தவ துஃகேந கைகேயி மம துஃகம் மஹத்பவேத் ।
த்வத்வ்ரு'த்தௌ மம வ்ரு'த்திஶ்ச பவேதத்ர ந ஸம்ஶயஃ ॥ 22 ॥
நராதிபகுலே ஜாதா மஹிஷீ த்வம் மஹீபதேஃ ।
உக்ரத்வம் ராஜதர்மாணாம் கதம் தேவி ந புத்யஸே ॥ 23 ॥
தர்மாவாதீ ஶடோ பர்தா ஶ்லக்ஷ்ணவாதீ ச தாருணஃ ।
ஶுத்தபாவே ந ஜாநீஷே தேநைவ மதிஸந்திதா ॥ 24 ॥
உபஸ்திதஃ ப்ரயுஞ்ஜாநஸ்த்வயி ஸாந்த்வமநர்தகம் ।
அர்தேநைவாத்ய தே பர்தா கௌஸல்யாம் யோஜயிஷ்யதி ॥ 25 ॥
உபவாஹ்ய ஸ துஷ்டாத்மா பரதம் தவ பந்துஷு ।
கால்யே ஸ்தாபயிதா ராமம் ராஜ்யே நிஹதகண்டகே ॥ 26 ॥
ஶத்ருஃ பதிப்ரவாதேந மாத்ரேவ ஹிதகாம்யயா ।
ஆஶீவிஷ இவாங்கேந பாலே பரித்ரு'தஸ்த்வயா ॥ 27 ॥
யதா ஹி குர்யாத்ஸர்போ வா ஶத்ருர்வா ப்ரத்யுபேக்ஷிதஃ ।
ராஜ்ஞா தஶரதேநாத்ய ஸபுத்ரா த்வம் ததா க்ரு'தா ॥ 28 ॥
பாபேநாந்ரு'தஸாந்த்வேந பாலே நித்யஸுகோசிதே ।
ராமம் ஸ்தாபயதா ராஜ்யே ஸாநுபந்தா ஹதா ஹ்யஸி ॥ 29 ॥
ஸா ப்ராப்தகாலம் கைகேயி க்ஷிப்ரம் குரு ஹிதம் தவ ।
த்ராயஸ்வ புத்ரமாத்மாநம் மாம் ச விஸ்மயதர்ஶநே ॥ 30 ॥
மந்தாராயா வசஶ்ஶ்ருத்வா ஶயாநா ஸா ஶுபாநநா ।
உத்தஸ்தௌ ஹர்ஷஸம்பூர்ணா சந்த்ரலேகேவ ஶாரதீ ॥ 31 ॥
அதீவ ஸா து ஸம்ஹ்ரு'ஷ்டா கைகேயீ விஸ்மயாந்விதா ।
ஏகமாபரணம் தஸ்யை குப்ஜாயை ப்ரததௌ ஶுபம் ॥ 32 ॥
தத்வா த்வாபரணம் தஸ்யை குப்ஜாயை ப்ரமதோத்தமா ।
கைகேயீ மந்தராம் த்ரு'ஷ்ட்வா புநரேவாப்ரவீதிதம் ॥ 33 ॥
இதம் து மந்தரே மஹ்யமாக்யாஸி பரமம் ப்ரியம் ।
ஏதந்மே ப்ரியமாக்யாதுஃ கிம் வா பூயஃ கரோமி தே ॥ 34 ॥
ராமே வா பரதே வாऽஹம் விஶேஷம் நோபலக்ஷயே ।
தஸ்மாத்துஷ்டாऽஸ்மி யத்ராஜா ராமம் ராஜ்யேऽபிஷேக்ஷ்யதி ॥ 35 ॥
ந மே பரம் கிஞ்சிதிதஸ்த்வயா புநஃ ப்ரியம் ப்ரியார்ஹே ஸுவசம் வசஃபரம் ।
ததா ஹ்யவோசஸ்த்வமதஃ ப்ரியோத்தரம் வரம் பரம் தே ப்ரததாமி தம் வ்ரு'ணு ॥ 36 ॥
இத்யார்ஷே ஶ்ரீமத்ராமாயணே வால்மீகீய ஆதிகாவ்யே அயோத்யாகாண்டே ஸப்தமஸ்ஸர்கஃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |
atha saptamassargaḥ |
jñātidāsī yato jātā kaikeyyāstu sahoṣitā |
prāsādaṃ candrasaṅkāśamāruroha yadṛcchayā || 1 ||
siktarājapathāṃ kṛtsnāṃ prakīrṇakusumotkarām |
ayodhyāṃ mantharā tasmātprāsādādanvavaikṣata || 2 ||
patākābhirvarārhābhirdhvajaiśca samalaṅkṛtām |
vṛtāṃ chandapathaiścāpi śirassnātajanairvṛtām || 3 ||
mālyamodakahastaiśca dvijendrairabhināditām |
śukladevagṛhadvārāṃ sarvavāditranisvanām || 4 ||
samprahṛṣṭajanākīrṇāṃ brahmaghoṣābhināditām |
prahṛṣṭavarahastyaśvāṃ sampraṇarditagovṛṣām || 5 ||
prahṛṣṭamuditaiḥ paurairucchritadhvajamālinīm |
ayodhyāṃ mantharā dṛṣṭvā paraṃ vismayamāgatā || 6 ||
praharṣotphullanayanāṃ pāṇḍurakṣaumavāsinīm |
avidūre sthitāṃ dṛṣṭvā dhātrīṃ papraccha mantharā || 7 ||
uttamenābhisaṃyuktā harṣeṇārthaparā satī |
rāmamātā dhanaṃ kinnu janebhyassamprayacchati || 8 ||
atimātrapraharṣo'yaṃ kiṃ janasya ca śaṃsa me |
kārayiṣyati kiṃ vāpi samprahṛṣṭo mahīpatiḥ || 9 ||
vidīryamāṇā harṣeṇa dhātrī tu parayā mudā |
ācacakṣe'tha kubjāyai bhūyasīṃ rāghava śriyam || 10 ||
śvaḥ puṣyeṇa jitakrodhaṃ yauvarājyena rāghavam |
rājā daśaratho rāmamabhiṣecayitā'nagham || 11 ||
dhātryāstu vacanaṃ śṛtvā kubjā kṣipramamarṣitā |
kailāsaśikharākārā tprāsādādavarohata || 12 ||
sā dahyamānā kopena mantharā pāpadarśinī |
śayānāmetya kaikeyīmidaṃ vacanamabravīt || 13 ||
uttiṣṭha mūḍhe kiṃ śeṣe bhayaṃ tvāmabhivartate |
upaplutāmaughena kimātmānaṃ na budhyase || 14 ||
aniṣṭe subhagākāre saubhāgyena vikatthase |
calaṃ hi tava saubhāgyaṃ nadyāssrota ivoṣṇage || 15 ||
evamuktā tu kaikeyī ruṣṭayā paruṣaṃ vacaḥ |
kubjayā pāpadarśinyā viṣādamagamatparam || 16 ||
kaikeyī tvabravītkubjāṃ kaccitkṣemaṃ nu manthare |
viṣaṇṇavadanāṃ hi tvāṃ lakṣaye bhṛśaduḥkhitām || 17 ||
mantharā tu vaca śśrutvā kaikeyyā madhurākṣaram |
uvāca krodhasaṃyuktā vākyaṃ vākyaviśāradā || 18 ||
sā viṣaṇṇatarā bhūtvā kubjā tasyā hitaiṣiṇī |
viṣādayantī provāca bhedayantī ca rāghavam || 19 ||
akṣayyaṃ sumahaddevi pravṛttaṃ tvadvināśanam |
rāmaṃ daśaratho rājā yauvarājye'bhiṣekṣyati || 20 ||
sā'smyagādhe bhaye magnā duḥkhaśokasamanvitā |
dahyamānā'naleneva tvaddhitārthamihāgatā || 21 ||
tava duḥkhena kaikeyi mama duḥkhaṃ mahadbhavet |
tvadvṛddhau mama vṛddhiśca bhavedatra na saṃśayaḥ || 22 ||
narādhipakule jātā mahiṣī tvaṃ mahīpateḥ |
ugratvaṃ rājadharmāṇāṃ kathaṃ devi na budhyase || 23 ||
dharmāvādī śaṭho bhartā ślakṣṇavādī ca dāruṇaḥ |
śuddhabhāve na jānīṣe tenaiva matisandhitā || 24 ||
upasthitaḥ prayuñjānastvayi sāntvamanarthakam |
arthenaivādya te bhartā kausalyāṃ yojayiṣyati || 25 ||
upavāhya sa duṣṭātmā bharataṃ tava bandhuṣu |
kālye sthāpayitā rāmaṃ rājye nihatakaṇṭake || 26 ||
śatruḥ patipravādena mātreva hitakāmyayā |
āśīviṣa ivāṅkena bāle paridhṛtastvayā || 27 ||
yathā hi kuryātsarpo vā śatrurvā pratyupekṣitaḥ |
rājñā daśarathenādya saputrā tvaṃ tathā kṛtā || 28 ||
pāpenānṛtasāntvena bāle nityasukhocite |
rāmaṃ sthāpayatā rājye sānubandhā hatā hyasi || 29 ||
sā prāptakālaṃ kaikeyi kṣipraṃ kuru hitaṃ tava |
trāyasva putramātmānaṃ māṃ ca vismayadarśane || 30 ||
manthārāyā vacaśśrutvā śayānā sā śubhānanā |
uttasthau harṣasampūrṇā candralekheva śāradī || 31 ||
atīva sā tu saṃhṛṣṭā kaikeyī vismayānvitā |
ekamābharaṇaṃ tasyai kubjāyai pradadau śubham || 32 ||
datvā tvābharaṇaṃ tasyai kubjāyai pramadottamā |
kaikeyī mantharāṃ dṛṣṭvā punarevābravīdidam || 33 ||
idaṃ tu manthare mahyamākhyāsi paramaṃ priyam |
etanme priyamākhyātuḥ kiṃ vā bhūyaḥ karomi te || 34 ||
rāme vā bharate vā'haṃ viśeṣaṃ nopalakṣaye |
tasmāttuṣṭā'smi yadrājā rāmaṃ rājye'bhiṣekṣyati || 35 ||
na me paraṃ kiñciditastvayā punaḥ priyaṃ priyārhe suvacaṃ vacaḥparam |
tathā hyavocastvamataḥ priyottaraṃ varaṃ paraṃ te pradadāmi taṃ vṛṇu || 36 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe saptamassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे अयोध्याकाण्डम् ।
अथ सप्तमस्सर्गः ।
ज्ञातिदासी यतो जाता कैकेय्यास्तु सहोषिता ।
प्रासादं चन्द्रसङ्काशमारुरोह यदृच्छया ॥ 1 ॥
सिक्तराजपथां कृत्स्नां प्रकीर्णकुसुमोत्कराम् ।
अयोध्यां मन्थरा तस्मात्प्रासादादन्ववैक्षत ॥ 2 ॥
पताकाभिर्वरार्हाभिर्ध्वजैश्च समलङ्कृताम् ।
वृतां छन्दपथैश्चापि शिरस्स्नातजनैर्वृताम् ॥ 3 ॥
माल्यमोदकहस्तैश्च द्विजेन्द्रैरभिनादिताम् ।
शुक्लदेवगृहद्वारां सर्ववादित्रनिस्वनाम् ॥ 4 ॥
सम्प्रहृष्टजनाकीर्णां ब्रह्मघोषाभिनादिताम् ।
प्रहृष्टवरहस्त्यश्वां सम्प्रणर्दितगोवृषाम् ॥ 5 ॥
प्रहृष्टमुदितैः पौरैरुच्छ्रितध्वजमालिनीम् ।
अयोध्यां मन्थरा दृष्ट्वा परं विस्मयमागता ॥ 6 ॥
प्रहर्षोत्फुल्लनयनां पाण्डुरक्षौमवासिनीम् ।
अविदूरे स्थितां दृष्ट्वा धात्रीं पप्रच्छ मन्थरा ॥ 7 ॥
उत्तमेनाभिसंयुक्ता हर्षेणार्थपरा सती ।
राममाता धनं किन्नु जनेभ्यस्सम्प्रयच्छति ॥ 8 ॥
अतिमात्रप्रहर्षोऽयं किं जनस्य च शंस मे ।
कारयिष्यति किं वापि सम्प्रहृष्टो महीपतिः ॥ 9 ॥
विदीर्यमाणा हर्षेण धात्री तु परया मुदा ।
आचचक्षेऽथ कुब्जायै भूयसीं राघव श्रियम् ॥ 10 ॥
श्वः पुष्येण जितक्रोधं यौवराज्येन राघवम् ।
राजा दशरथो राममभिषेचयिताऽनघम् ॥ 11 ॥
धात्र्यास्तु वचनं शृत्वा कुब्जा क्षिप्रममर्षिता ।
कैलासशिखराकारा त्प्रासादादवरोहत ॥ 12 ॥
सा दह्यमाना कोपेन मन्थरा पापदर्शिनी ।
शयानामेत्य कैकेयीमिदं वचनमब्रवीत् ॥ 13 ॥
उत्तिष्ठ मूढे किं शेषे भयं त्वामभिवर्तते ।
उपप्लुतामौघेन किमात्मानं न बुध्यसे ॥ 14 ॥
अनिष्टे सुभगाकारे सौभाग्येन विकत्थसे ।
चलं हि तव सौभाग्यं नद्यास्स्रोत इवोष्णगे ॥ 15 ॥
एवमुक्ता तु कैकेयी रुष्टया परुषं वचः ।
कुब्जया पापदर्शिन्या विषादमगमत्परम् ॥ 16 ॥
कैकेयी त्वब्रवीत्कुब्जां कच्चित्क्षेमं नु मन्थरे ।
विषण्णवदनां हि त्वां लक्षये भृशदुःखिताम् ॥ 17 ॥
मन्थरा तु वच श्श्रुत्वा कैकेय्या मधुराक्षरम् ।
उवाच क्रोधसंयुक्ता वाक्यं वाक्यविशारदा ॥ 18 ॥
सा विषण्णतरा भूत्वा कुब्जा तस्या हितैषिणी ।
विषादयन्ती प्रोवाच भेदयन्ती च राघवम् ॥ 19 ॥
अक्षय्यं सुमहद्देवि प्रवृत्तं त्वद्विनाशनम् ।
रामं दशरथो राजा यौवराज्येऽभिषेक्ष्यति ॥ 20 ॥
साऽस्म्यगाधे भये मग्ना दुःखशोकसमन्विता ।
दह्यमानाऽनलेनेव त्वद्धितार्थमिहागता ॥ 21 ॥
तव दुःखेन कैकेयि मम दुःखं महद्भवेत् ।
त्वद्वृद्धौ मम वृद्धिश्च भवेदत्र न संशयः ॥ 22 ॥
नराधिपकुले जाता महिषी त्वं महीपतेः ।
उग्रत्वं राजधर्माणां कथं देवि न बुध्यसे ॥ 23 ॥
धर्मावादी शठो भर्ता श्लक्ष्णवादी च दारुणः ।
शुद्धभावे न जानीषे तेनैव मतिसन्धिता ॥ 24 ॥
उपस्थितः प्रयुञ्जानस्त्वयि सान्त्वमनर्थकम् ।
अर्थेनैवाद्य ते भर्ता कौसल्यां योजयिष्यति ॥ 25 ॥
उपवाह्य स दुष्टात्मा भरतं तव बन्धुषु ।
काल्ये स्थापयिता रामं राज्ये निहतकण्टके ॥ 26 ॥
शत्रुः पतिप्रवादेन मात्रेव हितकाम्यया ।
आशीविष इवाङ्केन बाले परिधृतस्त्वया ॥ 27 ॥
यथा हि कुर्यात्सर्पो वा शत्रुर्वा प्रत्युपेक्षितः ।
राज्ञा दशरथेनाद्य सपुत्रा त्वं तथा कृता ॥ 28 ॥
पापेनानृतसान्त्वेन बाले नित्यसुखोचिते ।
रामं स्थापयता राज्ये सानुबन्धा हता ह्यसि ॥ 29 ॥
सा प्राप्तकालं कैकेयि क्षिप्रं कुरु हितं तव ।
त्रायस्व पुत्रमात्मानं मां च विस्मयदर्शने ॥ 30 ॥
मन्थाराया वचश्श्रुत्वा शयाना सा शुभानना ।
उत्तस्थौ हर्षसम्पूर्णा चन्द्रलेखेव शारदी ॥ 31 ॥
अतीव सा तु संहृष्टा कैकेयी विस्मयान्विता ।
एकमाभरणं तस्यै कुब्जायै प्रददौ शुभम् ॥ 32 ॥
दत्वा त्वाभरणं तस्यै कुब्जायै प्रमदोत्तमा ।
कैकेयी मन्थरां दृष्ट्वा पुनरेवाब्रवीदिदम् ॥ 33 ॥
इदं तु मन्थरे मह्यमाख्यासि परमं प्रियम् ।
एतन्मे प्रियमाख्यातुः किं वा भूयः करोमि ते ॥ 34 ॥
रामे वा भरते वाऽहं विशेषं नोपलक्षये ।
तस्मात्तुष्टाऽस्मि यद्राजा रामं राज्येऽभिषेक्ष्यति ॥ 35 ॥
न मे परं किञ्चिदितस्त्वया पुनः प्रियं प्रियार्हे सुवचं वचःपरम् ।
तथा ह्यवोचस्त्वमतः प्रियोत्तरं वरं परं ते प्रददामि तं वृणु ॥ 36 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये अयोध्याकाण्डे सप्तमस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |
atha saptamassargaḥ |
jñātidāsī yato jātā kaikeyyāstu sahoṣitā |
prāsādaṃ candrasaṅkāśamāruroha yadṛcchayā || 1 ||
siktarājapathāṃ kṛtsnāṃ prakīrṇakusumotkarām |
ayodhyāṃ mantharā tasmātprāsādādanvavaikṣata || 2 ||
patākābhirvarārhābhirdhvajaiśca samalaṅkṛtām |
vṛtāṃ chandapathaiścāpi śirassnātajanairvṛtām || 3 ||
mālyamodakahastaiśca dvijendrairabhināditām |
śukladevagṛhadvārāṃ sarvavāditranisvanām || 4 ||
samprahṛṣṭajanākīrṇāṃ brahmaghoṣābhināditām |
prahṛṣṭavarahastyaśvāṃ sampraṇarditagovṛṣām || 5 ||
prahṛṣṭamuditaiḥ paurairucchritadhvajamālinīm |
ayodhyāṃ mantharā dṛṣṭvā paraṃ vismayamāgatā || 6 ||
praharṣotphullanayanāṃ pāṇḍurakṣaumavāsinīm |
avidūre sthitāṃ dṛṣṭvā dhātrīṃ papraccha mantharā || 7 ||
uttamenābhisaṃyuktā harṣeṇārthaparā satī |
rāmamātā dhanaṃ kinnu janebhyassamprayacchati || 8 ||
atimātrapraharṣo'yaṃ kiṃ janasya ca śaṃsa me |
kārayiṣyati kiṃ vāpi samprahṛṣṭo mahīpatiḥ || 9 ||
vidīryamāṇā harṣeṇa dhātrī tu parayā mudā |
ācacakṣe'tha kubjāyai bhūyasīṃ rāghava śriyam || 10 ||
śvaḥ puṣyeṇa jitakrodhaṃ yauvarājyena rāghavam |
rājā daśaratho rāmamabhiṣecayitā'nagham || 11 ||
dhātryāstu vacanaṃ śṛtvā kubjā kṣipramamarṣitā |
kailāsaśikharākārā tprāsādādavarohata || 12 ||
sā dahyamānā kopena mantharā pāpadarśinī |
śayānāmetya kaikeyīmidaṃ vacanamabravīt || 13 ||
uttiṣṭha mūḍhe kiṃ śeṣe bhayaṃ tvāmabhivartate |
upaplutāmaughena kimātmānaṃ na budhyase || 14 ||
aniṣṭe subhagākāre saubhāgyena vikatthase |
calaṃ hi tava saubhāgyaṃ nadyāssrota ivoṣṇage || 15 ||
evamuktā tu kaikeyī ruṣṭayā paruṣaṃ vacaḥ |
kubjayā pāpadarśinyā viṣādamagamatparam || 16 ||
kaikeyī tvabravītkubjāṃ kaccitkṣemaṃ nu manthare |
viṣaṇṇavadanāṃ hi tvāṃ lakṣaye bhṛśaduḥkhitām || 17 ||
mantharā tu vaca śśrutvā kaikeyyā madhurākṣaram |
uvāca krodhasaṃyuktā vākyaṃ vākyaviśāradā || 18 ||
sā viṣaṇṇatarā bhūtvā kubjā tasyā hitaiṣiṇī |
viṣādayantī provāca bhedayantī ca rāghavam || 19 ||
akṣayyaṃ sumahaddevi pravṛttaṃ tvadvināśanam |
rāmaṃ daśaratho rājā yauvarājye'bhiṣekṣyati || 20 ||
sā'smyagādhe bhaye magnā duḥkhaśokasamanvitā |
dahyamānā'naleneva tvaddhitārthamihāgatā || 21 ||
tava duḥkhena kaikeyi mama duḥkhaṃ mahadbhavet |
tvadvṛddhau mama vṛddhiśca bhavedatra na saṃśayaḥ || 22 ||
narādhipakule jātā mahiṣī tvaṃ mahīpateḥ |
ugratvaṃ rājadharmāṇāṃ kathaṃ devi na budhyase || 23 ||
dharmāvādī śaṭho bhartā ślakṣṇavādī ca dāruṇaḥ |
śuddhabhāve na jānīṣe tenaiva matisandhitā || 24 ||
upasthitaḥ prayuñjānastvayi sāntvamanarthakam |
arthenaivādya te bhartā kausalyāṃ yojayiṣyati || 25 ||
upavāhya sa duṣṭātmā bharataṃ tava bandhuṣu |
kālye sthāpayitā rāmaṃ rājye nihatakaṇṭake || 26 ||
śatruḥ patipravādena mātreva hitakāmyayā |
āśīviṣa ivāṅkena bāle paridhṛtastvayā || 27 ||
yathā hi kuryātsarpo vā śatrurvā pratyupekṣitaḥ |
rājñā daśarathenādya saputrā tvaṃ tathā kṛtā || 28 ||
pāpenānṛtasāntvena bāle nityasukhocite |
rāmaṃ sthāpayatā rājye sānubandhā hatā hyasi || 29 ||
sā prāptakālaṃ kaikeyi kṣipraṃ kuru hitaṃ tava |
trāyasva putramātmānaṃ māṃ ca vismayadarśane || 30 ||
manthārāyā vacaśśrutvā śayānā sā śubhānanā |
uttasthau harṣasampūrṇā candralekheva śāradī || 31 ||
atīva sā tu saṃhṛṣṭā kaikeyī vismayānvitā |
ekamābharaṇaṃ tasyai kubjāyai pradadau śubham || 32 ||
datvā tvābharaṇaṃ tasyai kubjāyai pramadottamā |
kaikeyī mantharāṃ dṛṣṭvā punarevābravīdidam || 33 ||
idaṃ tu manthare mahyamākhyāsi paramaṃ priyam |
etanme priyamākhyātuḥ kiṃ vā bhūyaḥ karomi te || 34 ||
rāme vā bharate vā'haṃ viśeṣaṃ nopalakṣaye |
tasmāttuṣṭā'smi yadrājā rāmaṃ rājye'bhiṣekṣyati || 35 ||
na me paraṃ kiñciditastvayā punaḥ priyaṃ priyārhe suvacaṃ vacaḥparam |
tathā hyavocastvamataḥ priyottaraṃ varaṃ paraṃ te pradadāmi taṃ vṛṇu || 36 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe saptamassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Tamil script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.