Meaning —
⏳ The meaning of this text is being prepared (AI translation with an accuracy check). This usually takes a few minutes — this page will refresh when it is ready.
The meaning is ready. Show it.
The meaning could not be prepared right now.
A translation in is not yet available for this text.
The original text and transliteration are shown below.
ஶ்ரீமத்வால்மீகீய ராமாயணே அயோத்யாகாண்டம் ।
அத சத்வாரிம்ஶஸ்ஸர்கஃ ।
Shloka 1
அத ராமஶ்ச ஸீதா ச லக்ஷ்மணஶ்ச க்ரு'தாஞ்ஜலிஃ ।
உபஸங்க்ரு'ஹ்ய ராஜாநம் சக்ருர்தீநாஃ ப்ரதக்ஷிணம் ॥ 1 ॥
உபஸங்க்ரு'ஹ்ய ராஜாநம் சக்ருர்தீநாஃ ப்ரதக்ஷிணம் ॥ 1 ॥
atha rāmaśca sītā ca lakṣmaṇaśca kṛtāñjaliḥ |
upasaṅgṛhya rājānaṃ cakrurdīnāḥ pradakṣiṇam || 1 ||
upasaṅgṛhya rājānaṃ cakrurdīnāḥ pradakṣiṇam || 1 ||
Shloka 2
தம் சாபி ஸமநுஜ்ஞாப்ய தர்மஜ்ஞஸ்ஸீதயா ஸஹ ।
ராகவ ஶ்ஶோகஸம்மூடோ ஜநநீமப்யவாதயத் ॥ 2 ॥
ராகவ ஶ்ஶோகஸம்மூடோ ஜநநீமப்யவாதயத் ॥ 2 ॥
taṃ cāpi samanujñāpya dharmajñassītayā saha |
rāghava śśokasammūḍho jananīmabhyavādayat || 2 ||
rāghava śśokasammūḍho jananīmabhyavādayat || 2 ||
Shloka 3
அந்வக்ஷம் லக்ஷ்மணோ ப்ராதுஃ கௌஸல்யாம் அப்யவாதயத் ।
அத மாதுஃ ஸுமித்ராயா ஜக்ராஹ சரணௌ புநஃ ॥ 3 ॥
அத மாதுஃ ஸுமித்ராயா ஜக்ராஹ சரணௌ புநஃ ॥ 3 ॥
anvakṣaṃ lakṣmaṇo bhrātuḥ kausalyāṃ abhyavādayat |
atha mātuḥ sumitrāyā jagrāha caraṇau punaḥ || 3 ||
atha mātuḥ sumitrāyā jagrāha caraṇau punaḥ || 3 ||
Shloka 4
தம் வந்தமாநம் ருததீ மாதா ஸௌமித்ரிமப்ரவீத் ।
ஹிதகாமா மஹாபாஹும் மூத்நர்யுபாக்ராய லக்ஷ்மணம் ॥ 4 ॥
ஹிதகாமா மஹாபாஹும் மூத்நர்யுபாக்ராய லக்ஷ்மணம் ॥ 4 ॥
taṃ vandamānaṃ rudatī mātā saumitrimabravīt |
hitakāmā mahābāhuṃ mūdhnaryupāghrāya lakṣmaṇam || 4 ||
hitakāmā mahābāhuṃ mūdhnaryupāghrāya lakṣmaṇam || 4 ||
Shloka 5
ஸ்ரு'ஷ்டஸ்த்வம் வநவாஸாய ஸ்வநுரக்தஸ்ஸுஹ்ரு'ஜ்ஜநே ।
ராமே ப்ரமாதம் மா கார்ஷீஃ புத்ர ப்ராதரி கச்சதி ॥ 5 ॥
ராமே ப்ரமாதம் மா கார்ஷீஃ புத்ர ப்ராதரி கச்சதி ॥ 5 ॥
sṛṣṭastvaṃ vanavāsāya svanuraktassuhṛjjane |
rāme pramādaṃ mā kārṣīḥ putra bhrātari gacchati || 5 ||
rāme pramādaṃ mā kārṣīḥ putra bhrātari gacchati || 5 ||
Shloka 6
வ்யஸநீ வா ஸம்ரு'த்தோ வா கதிரேஷ தவாநக ।
ஏஷ லோகே ஸதாம் தர்மோ யஜ்ஜ்யேஷ்டவஶகோ பவேத் ॥ 6 ॥
ஏஷ லோகே ஸதாம் தர்மோ யஜ்ஜ்யேஷ்டவஶகோ பவேத் ॥ 6 ॥
vyasanī vā samṛddho vā gatireṣa tavānagha |
eṣa loke satāṃ dharmo yajjyeṣṭhavaśago bhavet || 6 ||
eṣa loke satāṃ dharmo yajjyeṣṭhavaśago bhavet || 6 ||
Shloka 7
இதம் ஹி வ்ரு'த்தமுசிதம் குலஸ்யாஸ்ய ஸநாதநம் ।
தாநம் தீக்ஷா ச யஜ்ஞேஷு தநுத்யாகோ ம்ரு'தேஷு ச ॥ 7 ॥
தாநம் தீக்ஷா ச யஜ்ஞேஷு தநுத்யாகோ ம்ரு'தேஷு ச ॥ 7 ॥
idaṃ hi vṛttamucitaṃ kulasyāsya sanātanam |
dānaṃ dīkṣā ca yajñeṣu tanutyāgo mṛdheṣu ca || 7 ||
dānaṃ dīkṣā ca yajñeṣu tanutyāgo mṛdheṣu ca || 7 ||
Shloka 8
லக்ஷ்மணம் த்வேவமுக்த்வா ஸா ஸம்ஸித்தம் ப்ரியராகவம் ।
ஸுமித்ரா கச்ச கச்சேதி புநஃ புநருவாச தம் ॥ 8 ॥
ஸுமித்ரா கச்ச கச்சேதி புநஃ புநருவாச தம் ॥ 8 ॥
lakṣmaṇaṃ tvevamuktvā sā saṃsiddhaṃ priyarāghavam |
sumitrā gaccha gaccheti punaḥ punaruvāca tam || 8 ||
sumitrā gaccha gaccheti punaḥ punaruvāca tam || 8 ||
Shloka 9
ராமம் தஶரதம் வித்தி மாம் வித்தி ஜநகாத்மஜாம் ।
அயோத்யாமடவீம் வித்தி கச்ச தாத யதாஸுகம் ॥ 9 ॥
அயோத்யாமடவீம் வித்தி கச்ச தாத யதாஸுகம் ॥ 9 ॥
rāmaṃ daśarathaṃ viddhi māṃ viddhi janakātmajām |
ayodhyāmaṭavīṃ vidhdi gaccha tāta yathāsukham || 9 ||
ayodhyāmaṭavīṃ vidhdi gaccha tāta yathāsukham || 9 ||
Shloka 10
ததஃ ஸுமந்த்ரஃ காகுத்ஸ்தம் ப்ராஞ்ஜலிர்வாக்யமப்ரவீத் ।
விநீதோ விநயஜ்ஞஶ்ச மாதலிர்வாஸவம் யதா ॥ 10 ॥
விநீதோ விநயஜ்ஞஶ்ச மாதலிர்வாஸவம் யதா ॥ 10 ॥
tataḥ sumantraḥ kākutsthaṃ prāñjalirvākyamabravīt |
vinīto vinayajñaśca mātalirvāsavaṃ yathā || 10 ||
vinīto vinayajñaśca mātalirvāsavaṃ yathā || 10 ||
Shloka 11
ரரதமாரோஹ பத்ரம் தே ராஜபுத்ர மஹாயஶஃ ।
க்ஷிப்ரம் த்வாம் ப்ராபயிஷ்யாமி யத்ர மாம் ராம வக்ஷ்யஸி ॥ 11 ॥
க்ஷிப்ரம் த்வாம் ப்ராபயிஷ்யாமி யத்ர மாம் ராம வக்ஷ்யஸி ॥ 11 ॥
rarathamāroha bhadraṃ te rājaputra mahāyaśaḥ |
kṣipraṃ tvāṃ prāpayiṣyāmi yatra māṃ rāma vakṣyasi || 11 ||
kṣipraṃ tvāṃ prāpayiṣyāmi yatra māṃ rāma vakṣyasi || 11 ||
Shloka 12
சதுர்தஶ ஹி வர்ஷாணி வஸ்தவ்யாநி வநே த்வயா ।
தாந்யுபக்ரமிதவ்யாநி யாநி தேவ்யாஸி சோதிதஃ ॥ 12 ॥
தாந்யுபக்ரமிதவ்யாநி யாநி தேவ்யாஸி சோதிதஃ ॥ 12 ॥
caturdaśa hi varṣāṇi vastavyāni vane tvayā |
tānyupakramitavyāni yāni devyāsi coditaḥ || 12 ||
tānyupakramitavyāni yāni devyāsi coditaḥ || 12 ||
Shloka 13
தம் ரதம் ஸூர்யஸங்காஶம் ஸீதா ஹ்ரு'ஷ்டேந சேதஸா ।
ஆருரோஹ வராரோஹா க்ரு'த்வாலங்காரமாத்மநஃ ॥ 13 ॥
ஆருரோஹ வராரோஹா க்ரு'த்வாலங்காரமாத்மநஃ ॥ 13 ॥
taṃ rathaṃ sūryasaṅkāśaṃ sītā hṛṣṭena cetasā |
āruroha varārohā kṛtvālaṅkāramātmanaḥ || 13 ||
āruroha varārohā kṛtvālaṅkāramātmanaḥ || 13 ||
Shloka 14
அதோ ஜ்வலநஸங்காஶம் சாமீகரவிபூஷிதம் ।
தமாருருஹதுஸ்தூர்ணம் ப்ராதரௌ ராமலக்ஷ்மணௌ ॥ 14 ॥
தமாருருஹதுஸ்தூர்ணம் ப்ராதரௌ ராமலக்ஷ்மணௌ ॥ 14 ॥
atho jvalanasaṅkāśaṃ cāmīkaravibhūṣitam |
tamāruruhatustūrṇaṃ bhrātarau rāmalakṣmaṇau || 14 ||
tamāruruhatustūrṇaṃ bhrātarau rāmalakṣmaṇau || 14 ||
Shloka 15
வநவாஸம் ஹி ஸங்க்யாய வாஸாம்ஸ்யாபரணாநி ச ।
பர்தாரமநுகச்சந்த்யை ஸீதாயை ஶ்வஶுரோ ததௌ ॥ 15 ॥
பர்தாரமநுகச்சந்த்யை ஸீதாயை ஶ்வஶுரோ ததௌ ॥ 15 ॥
vanavāsaṃ hi saṅkhyāya vāsāṃsyābharaṇāni ca |
bhartāramanugacchantyai sītāyai śvaśuro dadau || 15 ||
bhartāramanugacchantyai sītāyai śvaśuro dadau || 15 ||
Shloka 16
ததைவாயுதஜாலாநி ப்ராத்ரு'ப்யாம் கவசாநி ச ।
ரதோபஸ்தே ப்ரதிந்யஸ்ய ஸசர்ம கடிநம் ச தத் ॥ 16 ॥
ரதோபஸ்தே ப்ரதிந்யஸ்ய ஸசர்ம கடிநம் ச தத் ॥ 16 ॥
tathaivāyudhajālāni bhrātṛbhyāṃ kavacāni ca |
rathopasthe pratinyasya sacarma kaṭhinaṃ ca tat || 16 ||
rathopasthe pratinyasya sacarma kaṭhinaṃ ca tat || 16 ||
Shloka 17
ஸீதாத்ரு'தீயாநாரூடாந் த்ரு'ஷ்ட்வா த்ரு'ஷ்டமசோதயத் ।
ஸுமந்த்ரஸ்ஸம்மதாநஶ்வாந் வாயுவேகஸமாந்ஜவே ॥ 17 ॥
ஸுமந்த்ரஸ்ஸம்மதாநஶ்வாந் வாயுவேகஸமாந்ஜவே ॥ 17 ॥
sītātṛtīyānārūḍhān dṛṣṭvā dṛṣṭamacodayat |
sumantrassammatānaśvān vāyuvegasamānjave || 17 ||
sumantrassammatānaśvān vāyuvegasamānjave || 17 ||
Shloka 18
ப்ரதியாதே மஹாரண்யம் சிரராத்ராய ராகவே ।
பபூவ நகரே மூர்சா பலமூர்சா ஜநஸ்ய ச ॥ 18 ॥
பபூவ நகரே மூர்சா பலமூர்சா ஜநஸ்ய ச ॥ 18 ॥
pratiyāte mahāraṇyaṃ cirarātrāya rāghave |
babhūva nagare mūrchā balamūrchā janasya ca || 18 ||
babhūva nagare mūrchā balamūrchā janasya ca || 18 ||
Shloka 19
தத்ஸமாகுலஸம்ப்ராந்தம் மத்தஸங்குபிதத்விபம் ।
ஹயஶிஞ்ஜிதநிர்கோஷம் புரமாஸீந்மஹாஸ்வநம் ॥ 19 ॥
ஹயஶிஞ்ஜிதநிர்கோஷம் புரமாஸீந்மஹாஸ்வநம் ॥ 19 ॥
tatsamākulasambhrāntaṃ mattasaṅkupitadvipam |
hayaśiñjitanirghoṣaṃ puramāsīnmahāsvanam || 19 ||
hayaśiñjitanirghoṣaṃ puramāsīnmahāsvanam || 19 ||
Shloka 20
தத ஸ்ஸபாலவ்ரு'த்தா ஸா புரீ பரமபீடிதா ।
ராமமேவாபிதுத்ராவ கர்மார்தா ஸலிலம் யதா ॥ 20 ॥
ராமமேவாபிதுத்ராவ கர்மார்தா ஸலிலம் யதா ॥ 20 ॥
tata ssabālavṛddhā sā purī paramapīḍitā |
rāmamevābhidudrāva gharmārtā salilaṃ yathā || 20 ||
rāmamevābhidudrāva gharmārtā salilaṃ yathā || 20 ||
Shloka 21
பார்ஶ்வதஃ ப்ரு'ஷ்டதஶ்சாபி லம்பமாநாஸ்ததுந்முகாஃ ।
பாஷ்பபூர்ணமுகாஸ்ஸர்வே தமூசுர்ப்ரு'ஶநிஸ்வநாஃ ॥ 21 ॥
பாஷ்பபூர்ணமுகாஸ்ஸர்வே தமூசுர்ப்ரு'ஶநிஸ்வநாஃ ॥ 21 ॥
pārśvataḥ pṛṣṭhataścāpi lambamānāstadunmukhāḥ |
bāṣpapūrṇamukhāssarve tamūcurbhṛśanisvanāḥ || 21 ||
bāṣpapūrṇamukhāssarve tamūcurbhṛśanisvanāḥ || 21 ||
Shloka 22
ஸம்யச்ச வாஜிநாம் ரஶ்மீந் ஸூத யாஹி ஶநைஶ்ஶநைஃ ।
முகம் த்ரக்ஷ்யாம ராமஸ்ய துர்தர்ஶம் நோ பவிஷ்யதி ॥ 22 ॥
முகம் த்ரக்ஷ்யாம ராமஸ்ய துர்தர்ஶம் நோ பவிஷ்யதி ॥ 22 ॥
saṃyaccha vājināṃ raśmīn sūta yāhi śanaiśśanaiḥ |
mukhaṃ drakṣyāma rāmasya durdarśaṃ no bhaviṣyati || 22 ||
mukhaṃ drakṣyāma rāmasya durdarśaṃ no bhaviṣyati || 22 ||
Shloka 23
ஆயஸம் ஹ்ரு'தயம் நூநம் ராமமாதுரஸம்ஶயம் ।
யத்தேவகர்பப்ரதிமே வநம் யாதி ந பித்யதே ॥ 23 ॥
யத்தேவகர்பப்ரதிமே வநம் யாதி ந பித்யதே ॥ 23 ॥
āyasaṃ hṛdayaṃ nūnaṃ rāmamāturasaṃśayam |
yaddevagarbhapratime vanaṃ yāti na bhidyate || 23 ||
yaddevagarbhapratime vanaṃ yāti na bhidyate || 23 ||
Shloka 24
க்ரு'தக்ரு'த்யா ஹி வைதேஹீ சாயேவாநுகதா பதிம் ।
ந ஜஹாதி ரதா தர்மே மேருமர்கப்ரபா யதா ॥ 24 ॥
ந ஜஹாதி ரதா தர்மே மேருமர்கப்ரபா யதா ॥ 24 ॥
kṛtakṛtyā hi vaidehī chāyevānugatā patim |
na jahāti ratā dharme merumarkaprabhā yathā || 24 ||
na jahāti ratā dharme merumarkaprabhā yathā || 24 ||
Shloka 25
அஹோ லக்ஷ்மண ஸித்தார்த ஸ்ஸததம் ப்ரியவாதிநம் ।
ப்ராதரம் தேவஸங்காஶம் யஸ்த்வம் பரிசரிஷ்யஸி ॥ 25 ॥
ப்ராதரம் தேவஸங்காஶம் யஸ்த்வம் பரிசரிஷ்யஸி ॥ 25 ॥
aho lakṣmaṇa siddhārtha ssatataṃ priyavādinam |
bhrātaraṃ devasaṅkāśaṃ yastvaṃ paricariṣyasi || 25 ||
bhrātaraṃ devasaṅkāśaṃ yastvaṃ paricariṣyasi || 25 ||
Shloka 26
மஹத்யேஷா ஹி தே ஸித்திரேஷ சாப்யுதயோ மஹாந் ।
ஏஷ ஸ்வர்கஸ்ய மார்கஶ்ச யதேநமநுகச்சஸி ॥ 26 ॥
ஏஷ ஸ்வர்கஸ்ய மார்கஶ்ச யதேநமநுகச்சஸி ॥ 26 ॥
mahatyeṣā hi te sidhdireṣa cābhyudayo mahān |
eṣa svargasya mārgaśca yadenamanugacchasi || 26 ||
eṣa svargasya mārgaśca yadenamanugacchasi || 26 ||
Shloka 27
ஏவம் வதந்தஸ்தே ஸோடும் ந ஶேகுர்பாஷ்பமாகதம் ।
நராஸ்தமநுகச்சந்தஃ ப்ரியமிக்ஷ்வாகுநந்தநம் ॥ 27 ॥
நராஸ்தமநுகச்சந்தஃ ப்ரியமிக்ஷ்வாகுநந்தநம் ॥ 27 ॥
evaṃ vadantaste soḍhuṃ na śekurbāṣpamāgatam |
narāstamanugacchantaḥ priyamikṣvākunandanam || 27 ||
narāstamanugacchantaḥ priyamikṣvākunandanam || 27 ||
Shloka 28
அத ராஜா வ்ரு'த ஸ்த்ரீபிர்தீநாபிர்தீநசேதநஃ ।
நிர்ஜகாம ப்ரியம் புத்ரம் த்ரக்ஷ்யாமீதி ப்ருவந் க்ரு'ஹாத் ॥ 28 ॥
நிர்ஜகாம ப்ரியம் புத்ரம் த்ரக்ஷ்யாமீதி ப்ருவந் க்ரு'ஹாத் ॥ 28 ॥
atha rājā vṛta strībhirdīnābhirdīnacetanaḥ |
nirjagāma priyaṃ putraṃ drakṣyāmīti bruvan gṛhāt || 28 ||
nirjagāma priyaṃ putraṃ drakṣyāmīti bruvan gṛhāt || 28 ||
Shloka 29
ஶுஶ்ருவே சாக்ரதஃ ஸ்த்ரீணாம் ருதந்தீநாம் மஹாஸ்வநஃ ।
யதா நாதஃ கரேணூநாம் பத்தே மஹதி குஞ்ஜரே ॥ 29 ॥
யதா நாதஃ கரேணூநாம் பத்தே மஹதி குஞ்ஜரே ॥ 29 ॥
śuśruve cāgrataḥ strīṇāṃ rudantīnāṃ mahāsvanaḥ |
yathā nādaḥ kareṇūnāṃ baddhe mahati kuñjare || 29 ||
yathā nādaḥ kareṇūnāṃ baddhe mahati kuñjare || 29 ||
Shloka 30
பிதா ஹி ராஜா காகுத்ஸ்தஃ ஶ்ரீமாந் ஸந்நஸ்ததாऽபவத் ।
பரிபூர்ணஃ ஶஶீ காலே க்ரஹேணோபப்லுதோ யதா ॥ 30 ॥
பரிபூர்ணஃ ஶஶீ காலே க்ரஹேணோபப்லுதோ யதா ॥ 30 ॥
pitā hi rājā kākutsthaḥ śrīmān sannastadā'bhavat |
paripūrṇaḥ śaśī kāle graheṇopapluto yathā || 30 ||
paripūrṇaḥ śaśī kāle graheṇopapluto yathā || 30 ||
Shloka 31
ஸ ச ஶ்ரீமாநசிந்த்யாத்மா ராமோ தஶரதாத்மஜஃ ।
ஸூதம் ஸஞ்சோதயாமாஸ த்வரிதம் வாஹ்யதாமிதி ॥ 31 ॥
ஸூதம் ஸஞ்சோதயாமாஸ த்வரிதம் வாஹ்யதாமிதி ॥ 31 ॥
sa ca śrīmānacintyātmā rāmo daśarathātmajaḥ |
sūtaṃ sañcodayāmāsa tvaritaṃ vāhyatāmiti || 31 ||
sūtaṃ sañcodayāmāsa tvaritaṃ vāhyatāmiti || 31 ||
Shloka 32
ராமோ யாஹீதி ஸூதம் தம் திஷ்டேதி ஸ ஜநஸ்ததா ।
உபயம் நாஶகத்ஸூதஃ கர்துமத்வநி சோதிதஃ ॥ 32 ॥
உபயம் நாஶகத்ஸூதஃ கர்துமத்வநி சோதிதஃ ॥ 32 ॥
rāmo yāhīti sūtaṃ taṃ tiṣṭheti sa janastadā |
ubhayaṃ nāśakatsūtaḥ kartumadhvani coditaḥ || 32 ||
ubhayaṃ nāśakatsūtaḥ kartumadhvani coditaḥ || 32 ||
Shloka 33
நிர்கச்சதி மஹாபாஹௌ ராமே பௌரஜநாஶ்ருபிஃ ।
பதிதைரப்யவஹிதம் ப்ரஶஶாம மஹீரஜஃ ॥ 33 ॥
பதிதைரப்யவஹிதம் ப்ரஶஶாம மஹீரஜஃ ॥ 33 ॥
nirgacchati mahābāhau rāme paurajanāśrubhiḥ |
patitairabhyavahitaṃ praśaśāma mahīrajaḥ || 33 ||
patitairabhyavahitaṃ praśaśāma mahīrajaḥ || 33 ||
Shloka 34
ருதிதாஶ்ருபரித்யூநம் ஹாஹாக்ரு'தமசேதநம் ।
ப்ரயாணே ராகவஸ்யாஸீத்புரம் பரமபீடிதம் ॥ 34 ॥
ப்ரயாணே ராகவஸ்யாஸீத்புரம் பரமபீடிதம் ॥ 34 ॥
ruditāśruparidyūnaṃ hāhākṛtamacetanam |
prayāṇe rāghavasyāsītpuraṃ paramapīḍitam || 34 ||
prayāṇe rāghavasyāsītpuraṃ paramapīḍitam || 34 ||
Shloka 35
ஸுஸ்ராவ நயநைஃ ஸ்த்ரீணாமஸ்ரமாயாஸஸம்பவம் ।
மீநஸங்க்ஷோபசலிதை ஸ்ஸலிலம் பங்கஜைரிவ ॥ 35 ॥
மீநஸங்க்ஷோபசலிதை ஸ்ஸலிலம் பங்கஜைரிவ ॥ 35 ॥
susrāva nayanaiḥ strīṇāmasramāyāsasambhavam |
mīnasaṅkṣobhacalitai ssalilaṃ paṅkajairiva || 35 ||
mīnasaṅkṣobhacalitai ssalilaṃ paṅkajairiva || 35 ||
Shloka 36
த்ரு'ஷ்ட்வா து ந்ரு'பதி ஶ்ஶ்ரீமாநேகசித்தகதம் புரம் ।
நிபபாதைவ துஃகேந ஹதமூல இவ த்ருமஃ ॥ 36 ॥
நிபபாதைவ துஃகேந ஹதமூல இவ த்ருமஃ ॥ 36 ॥
dṛṣṭvā tu nṛpati śśrīmānekacittagataṃ puram |
nipapātaiva duḥkhena hatamūla iva drumaḥ || 36 ||
nipapātaiva duḥkhena hatamūla iva drumaḥ || 36 ||
Shloka 37
ததோ ஹலஹலாஶப்தோ ஜஜ்ஞே ராமஸ்ய ப்ரு'ஷ்டதஃ ।
நராணாம் ப்ரேக்ஷ்ய ராஜாநம் ஸீதந்தம் ப்ரு'ஶதுஃகிதம் ॥ 37 ॥
நராணாம் ப்ரேக்ஷ்ய ராஜாநம் ஸீதந்தம் ப்ரு'ஶதுஃகிதம் ॥ 37 ॥
tato halahalāśabdo jajñe rāmasya pṛṣṭhataḥ |
narāṇāṃ prekṣya rājānaṃ sīdantaṃ bhṛśaduḥkhitam || 37 ||
narāṇāṃ prekṣya rājānaṃ sīdantaṃ bhṛśaduḥkhitam || 37 ||
Shloka 38
ஹா ராமேதி ஜநாஃ கேசித்ராமமாதேதி சாபரே ।
அந்தஃபுரம் ஸம்ரு'த்தம் ச க்ரோஶந்தஃ பர்யதேவயந் ॥ 38 ॥
அந்தஃபுரம் ஸம்ரு'த்தம் ச க்ரோஶந்தஃ பர்யதேவயந் ॥ 38 ॥
hā rāmeti janāḥ kecidrāmamāteti cāpare |
antaḥpuraṃ samṛddhaṃ ca krośantaḥ paryadevayan || 38 ||
antaḥpuraṃ samṛddhaṃ ca krośantaḥ paryadevayan || 38 ||
Shloka 39
அந்வீக்ஷமாணோ ராமஸ்து விஷண்ணம் ப்ராந்தசேதஸம் ।
ராஜாநம் மாதரம் சைவ ததர்ஶாநுகதௌ பதி ॥ 39 ॥
ராஜாநம் மாதரம் சைவ ததர்ஶாநுகதௌ பதி ॥ 39 ॥
anvīkṣamāṇo rāmastu viṣaṇṇaṃ bhrāntacetasam |
rājānaṃ mātaraṃ caiva dadarśānugatau pathi || 39 ||
rājānaṃ mātaraṃ caiva dadarśānugatau pathi || 39 ||
Shloka 40
ஸ பத்த இவ பாஶேந கிஶோரோ மாதரம் யதா ।
தர்மபாஶேந ஸங்க்ஷிப்தஃ ப்ரகாஶம் நாப்யுதைக்ஷத ॥ 40 ॥
தர்மபாஶேந ஸங்க்ஷிப்தஃ ப்ரகாஶம் நாப்யுதைக்ஷத ॥ 40 ॥
sa baddha iva pāśena kiśoro mātaraṃ yathā |
dharmapāśena saṅkṣiptaḥ prakāśaṃ nābhyudaikṣata || 40 ||
dharmapāśena saṅkṣiptaḥ prakāśaṃ nābhyudaikṣata || 40 ||
Shloka 41
பதாதிநௌ ச யாநார்ஹாவதுஃகார்ஹௌ ஸுகோசிதௌ ।
த்ரு'ஷ்ட்வா ஸஞ்சோதயாமாஸ ஶீக்ரம் யாஹீதி ஸாரதிம் ॥ 41 ॥
த்ரு'ஷ்ட்வா ஸஞ்சோதயாமாஸ ஶீக்ரம் யாஹீதி ஸாரதிம் ॥ 41 ॥
padātinau ca yānārhāvaduḥkhārhau sukhocitau |
dṛṣṭvā sañcodayāmāsa śīghraṃ yāhīti sārathim || 41 ||
dṛṣṭvā sañcodayāmāsa śīghraṃ yāhīti sārathim || 41 ||
Shloka 42
ந ஹி தத்புருஷவ்யாக்ரோ துஃகதம் தர்ஶநம் பிதுஃ ।
மாதுஶ்ச ஸஹிதும் ஶக்தஸ்தோத்ரார்தித இவ த்விபஃ ॥ 42 ॥
மாதுஶ்ச ஸஹிதும் ஶக்தஸ்தோத்ரார்தித இவ த்விபஃ ॥ 42 ॥
na hi tatpuruṣavyāghro duḥkhadaṃ darśanaṃ pituḥ |
mātuśca sahituṃ śaktastotrārdita iva dvipaḥ || 42 ||
mātuśca sahituṃ śaktastotrārdita iva dvipaḥ || 42 ||
Shloka 43
ப்ரத்யகாரமிவாயாந்தீ வத்ஸலா வத்ஸகாரணாத் ।
பத்தவத்ஸா யதா தேநூ ராமமாதாப்யதாவத ॥ 43 ॥
பத்தவத்ஸா யதா தேநூ ராமமாதாப்யதாவத ॥ 43 ॥
pratyagāramivāyāntī vatsalā vatsakāraṇāt |
baddhavatsā yathā dhenū rāmamātābhyadhāvata || 43 ||
baddhavatsā yathā dhenū rāmamātābhyadhāvata || 43 ||
Shloka 44
ததா ருதந்தீம் கௌஸல்யாம் ரதம் தமநுதாவதீம் ।
க்ரோஶந்தீம் ராம ராமேதி ஹா ஸீதே லக்ஷ்மணேதி ச ॥ 44 ॥
க்ரோஶந்தீம் ராம ராமேதி ஹா ஸீதே லக்ஷ்மணேதி ச ॥ 44 ॥
tathā rudantīṃ kausalyāṃ rathaṃ tamanudhāvatīm |
krośantīṃ rāma rāmeti hā sīte lakṣmaṇeti ca || 44 ||
krośantīṃ rāma rāmeti hā sīte lakṣmaṇeti ca || 44 ||
Shloka 45
ராமலக்ஷ்மணஸீதார்தம் ஸ்ரவந்தீம் வாரி நேத்ரஜம் ।
அஸக்ரு'த்ப்ரைக்ஷத ததா ந்ரு'த்யந்தீமிவ மாதரம் ॥ 45 ॥
அஸக்ரு'த்ப்ரைக்ஷத ததா ந்ரு'த்யந்தீமிவ மாதரம் ॥ 45 ॥
rāmalakṣmaṇasītārthaṃ sravantīṃ vāri netrajam |
asakṛtpraikṣata tadā nṛtyantīmiva mātaram || 45 ||
asakṛtpraikṣata tadā nṛtyantīmiva mātaram || 45 ||
Shloka 46
திஷ்டேதி ராஜா சுக்ரோஶ யாஹி யாஹீதி ராகவஃ ।
ஸுமந்த்ரஸ்ய பபூவாத்மா சக்ரயோரிவ சாந்தரா ॥ 46 ॥
ஸுமந்த்ரஸ்ய பபூவாத்மா சக்ரயோரிவ சாந்தரா ॥ 46 ॥
tiṣṭheti rājā cukrośa yāhi yāhīti rāghavaḥ |
sumantrasya babhūvātmā cakrayoriva cāntarā || 46 ||
sumantrasya babhūvātmā cakrayoriva cāntarā || 46 ||
Shloka 47
நாஶ்ரௌஷமிதி ராஜாநமுபாலப்தோऽபி வக்ஷ்யஸி ।
சிரம் துஃகஸ்ய பாபிஷ்டமிதி ராமஸ்தமப்ரவீத் ॥ 47 ॥
சிரம் துஃகஸ்ய பாபிஷ்டமிதி ராமஸ்தமப்ரவீத் ॥ 47 ॥
nāśrauṣamiti rājānamupālabdho'pi vakṣyasi |
ciraṃ duḥkhasya pāpiṣṭhamiti rāmastamabravīt || 47 ||
ciraṃ duḥkhasya pāpiṣṭhamiti rāmastamabravīt || 47 ||
Shloka 48
ராமஸ்ய ஸ வசஃ குர்வந்நநுஜ்ஞாப்ய ச தம் ஜநம் ।
வ்ரஜதோऽபி ஹயாந் ஶீக்ரம் சோதயாமாஸ ஸாரதிஃ ॥ 48 ॥
வ்ரஜதோऽபி ஹயாந் ஶீக்ரம் சோதயாமாஸ ஸாரதிஃ ॥ 48 ॥
rāmasya sa vacaḥ kurvannanujñāpya ca taṃ janam |
vrajato'pi hayān śīghraṃ codayāmāsa sārathiḥ || 48 ||
vrajato'pi hayān śīghraṃ codayāmāsa sārathiḥ || 48 ||
Shloka 49
ந்யவர்தத ஜநோ ராஜ்ஞோ ராமம் க்ரு'த்வா ப்ரதக்ஷிணம் ।
மநஸாப்யஶ்ருவேகைஶ்ச ந ந்யவர்தத மாநுஷம் ॥ 49 ॥
மநஸாப்யஶ்ருவேகைஶ்ச ந ந்யவர்தத மாநுஷம் ॥ 49 ॥
nyavartata jano rājño rāmaṃ kṛtvā pradakṣiṇam |
manasāpyaśruvegaiśca na nyavartata mānuṣam || 49 ||
manasāpyaśruvegaiśca na nyavartata mānuṣam || 49 ||
Shloka 50
யமிச்சேத்புநராயாந்தம் நைநம் தூரமநுவ்ரஜேத் ।
இத்யமாத்யா மஹாராஜமூசுர்தஶரதம் வசஃ ॥ 50 ॥
இத்யமாத்யா மஹாராஜமூசுர்தஶரதம் வசஃ ॥ 50 ॥
yamicchetpunarāyāntaṃ nainaṃ dūramanuvrajet |
ityamātyā mahārājamūcurdaśarathaṃ vacaḥ || 50 ||
ityamātyā mahārājamūcurdaśarathaṃ vacaḥ || 50 ||
Shloka 51
தேஷாம் வசஃ ஸர்வகுணோபபந்நம் ப்ரஸ்விந்நகாத்ரஃ ப்ரவிஷண்ணரூபஃ ।
நிஶம்ய ராஜா க்ரு'பணஃ ஸபார்யோ வ்யவஸ்திதஸ்தம் ஸுதமீக்ஷமாணஃ ॥ 51 ॥
நிஶம்ய ராஜா க்ரு'பணஃ ஸபார்யோ வ்யவஸ்திதஸ்தம் ஸுதமீக்ஷமாணஃ ॥ 51 ॥
teṣāṃ vacaḥ sarvaguṇopapannaṃ prasvinnagātraḥ praviṣaṇṇarūpaḥ |
niśamya rājā kṛpaṇaḥ sabhāryo vyavasthitastaṃ sutamīkṣamāṇaḥ || 51 ||
niśamya rājā kṛpaṇaḥ sabhāryo vyavasthitastaṃ sutamīkṣamāṇaḥ || 51 ||
இத்யார்ஷே ஶ்ரீமத்ராமாயணே வால்மீகீய ஆதிகாவ்யே அயோத்யாகாண்டே சத்வாரிம்ஶஸ்ஸர்கஃ ॥
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे अयोध्याकाण्डम् ।
अथ चत्वारिंशस्सर्गः ।
अथ रामश्च सीता च लक्ष्मणश्च कृताञ्जलिः ।
उपसङ्गृह्य राजानं चक्रुर्दीनाः प्रदक्षिणम् ॥ 1 ॥
तं चापि समनुज्ञाप्य धर्मज्ञस्सीतया सह ।
राघव श्शोकसम्मूढो जननीमभ्यवादयत् ॥ 2 ॥
अन्वक्षं लक्ष्मणो भ्रातुः कौसल्यां अभ्यवादयत् ।
अथ मातुः सुमित्राया जग्राह चरणौ पुनः ॥ 3 ॥
तं वन्दमानं रुदती माता सौमित्रिमब्रवीत् ।
हितकामा महाबाहुं मूध्नर्युपाघ्राय लक्ष्मणम् ॥ 4 ॥
सृष्टस्त्वं वनवासाय स्वनुरक्तस्सुहृज्जने ।
रामे प्रमादं मा कार्षीः पुत्र भ्रातरि गच्छति ॥ 5 ॥
व्यसनी वा समृद्धो वा गतिरेष तवानघ ।
एष लोके सतां धर्मो यज्ज्येष्ठवशगो भवेत् ॥ 6 ॥
इदं हि वृत्तमुचितं कुलस्यास्य सनातनम् ।
दानं दीक्षा च यज्ञेषु तनुत्यागो मृधेषु च ॥ 7 ॥
लक्ष्मणं त्वेवमुक्त्वा सा संसिद्धं प्रियराघवम् ।
सुमित्रा गच्छ गच्छेति पुनः पुनरुवाच तम् ॥ 8 ॥
रामं दशरथं विद्धि मां विद्धि जनकात्मजाम् ।
अयोध्यामटवीं विध्दि गच्छ तात यथासुखम् ॥ 9 ॥
ततः सुमन्त्रः काकुत्स्थं प्राञ्जलिर्वाक्यमब्रवीत् ।
विनीतो विनयज्ञश्च मातलिर्वासवं यथा ॥ 10 ॥
ररथमारोह भद्रं ते राजपुत्र महायशः ।
क्षिप्रं त्वां प्रापयिष्यामि यत्र मां राम वक्ष्यसि ॥ 11 ॥
चतुर्दश हि वर्षाणि वस्तव्यानि वने त्वया ।
तान्युपक्रमितव्यानि यानि देव्यासि चोदितः ॥ 12 ॥
तं रथं सूर्यसङ्काशं सीता हृष्टेन चेतसा ।
आरुरोह वरारोहा कृत्वालङ्कारमात्मनः ॥ 13 ॥
अथो ज्वलनसङ्काशं चामीकरविभूषितम् ।
तमारुरुहतुस्तूर्णं भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ ॥ 14 ॥
वनवासं हि सङ्ख्याय वासांस्याभरणानि च ।
भर्तारमनुगच्छन्त्यै सीतायै श्वशुरो ददौ ॥ 15 ॥
तथैवायुधजालानि भ्रातृभ्यां कवचानि च ।
रथोपस्थे प्रतिन्यस्य सचर्म कठिनं च तत् ॥ 16 ॥
सीतातृतीयानारूढान् दृष्ट्वा दृष्टमचोदयत् ।
सुमन्त्रस्सम्मतानश्वान् वायुवेगसमान्जवे ॥ 17 ॥
प्रतियाते महारण्यं चिररात्राय राघवे ।
बभूव नगरे मूर्छा बलमूर्छा जनस्य च ॥ 18 ॥
तत्समाकुलसम्भ्रान्तं मत्तसङ्कुपितद्विपम् ।
हयशिञ्जितनिर्घोषं पुरमासीन्महास्वनम् ॥ 19 ॥
तत स्सबालवृद्धा सा पुरी परमपीडिता ।
राममेवाभिदुद्राव घर्मार्ता सलिलं यथा ॥ 20 ॥
पार्श्वतः पृष्ठतश्चापि लम्बमानास्तदुन्मुखाः ।
बाष्पपूर्णमुखास्सर्वे तमूचुर्भृशनिस्वनाः ॥ 21 ॥
संयच्छ वाजिनां रश्मीन् सूत याहि शनैश्शनैः ।
मुखं द्रक्ष्याम रामस्य दुर्दर्शं नो भविष्यति ॥ 22 ॥
आयसं हृदयं नूनं राममातुरसंशयम् ।
यद्देवगर्भप्रतिमे वनं याति न भिद्यते ॥ 23 ॥
कृतकृत्या हि वैदेही छायेवानुगता पतिम् ।
न जहाति रता धर्मे मेरुमर्कप्रभा यथा ॥ 24 ॥
अहो लक्ष्मण सिद्धार्थ स्सततं प्रियवादिनम् ।
भ्रातरं देवसङ्काशं यस्त्वं परिचरिष्यसि ॥ 25 ॥
महत्येषा हि ते सिध्दिरेष चाभ्युदयो महान् ।
एष स्वर्गस्य मार्गश्च यदेनमनुगच्छसि ॥ 26 ॥
एवं वदन्तस्ते सोढुं न शेकुर्बाष्पमागतम् ।
नरास्तमनुगच्छन्तः प्रियमिक्ष्वाकुनन्दनम् ॥ 27 ॥
अथ राजा वृत स्त्रीभिर्दीनाभिर्दीनचेतनः ।
निर्जगाम प्रियं पुत्रं द्रक्ष्यामीति ब्रुवन् गृहात् ॥ 28 ॥
शुश्रुवे चाग्रतः स्त्रीणां रुदन्तीनां महास्वनः ।
यथा नादः करेणूनां बद्धे महति कुञ्जरे ॥ 29 ॥
पिता हि राजा काकुत्स्थः श्रीमान् सन्नस्तदाऽभवत् ।
परिपूर्णः शशी काले ग्रहेणोपप्लुतो यथा ॥ 30 ॥
स च श्रीमानचिन्त्यात्मा रामो दशरथात्मजः ।
सूतं सञ्चोदयामास त्वरितं वाह्यतामिति ॥ 31 ॥
रामो याहीति सूतं तं तिष्ठेति स जनस्तदा ।
उभयं नाशकत्सूतः कर्तुमध्वनि चोदितः ॥ 32 ॥
निर्गच्छति महाबाहौ रामे पौरजनाश्रुभिः ।
पतितैरभ्यवहितं प्रशशाम महीरजः ॥ 33 ॥
रुदिताश्रुपरिद्यूनं हाहाकृतमचेतनम् ।
प्रयाणे राघवस्यासीत्पुरं परमपीडितम् ॥ 34 ॥
सुस्राव नयनैः स्त्रीणामस्रमायाससम्भवम् ।
मीनसङ्क्षोभचलितै स्सलिलं पङ्कजैरिव ॥ 35 ॥
दृष्ट्वा तु नृपति श्श्रीमानेकचित्तगतं पुरम् ।
निपपातैव दुःखेन हतमूल इव द्रुमः ॥ 36 ॥
ततो हलहलाशब्दो जज्ञे रामस्य पृष्ठतः ।
नराणां प्रेक्ष्य राजानं सीदन्तं भृशदुःखितम् ॥ 37 ॥
हा रामेति जनाः केचिद्राममातेति चापरे ।
अन्तःपुरं समृद्धं च क्रोशन्तः पर्यदेवयन् ॥ 38 ॥
अन्वीक्षमाणो रामस्तु विषण्णं भ्रान्तचेतसम् ।
राजानं मातरं चैव ददर्शानुगतौ पथि ॥ 39 ॥
स बद्ध इव पाशेन किशोरो मातरं यथा ।
धर्मपाशेन सङ्क्षिप्तः प्रकाशं नाभ्युदैक्षत ॥ 40 ॥
पदातिनौ च यानार्हावदुःखार्हौ सुखोचितौ ।
दृष्ट्वा सञ्चोदयामास शीघ्रं याहीति सारथिम् ॥ 41 ॥
न हि तत्पुरुषव्याघ्रो दुःखदं दर्शनं पितुः ।
मातुश्च सहितुं शक्तस्तोत्रार्दित इव द्विपः ॥ 42 ॥
प्रत्यगारमिवायान्ती वत्सला वत्सकारणात् ।
बद्धवत्सा यथा धेनू राममाताभ्यधावत ॥ 43 ॥
तथा रुदन्तीं कौसल्यां रथं तमनुधावतीम् ।
क्रोशन्तीं राम रामेति हा सीते लक्ष्मणेति च ॥ 44 ॥
रामलक्ष्मणसीतार्थं स्रवन्तीं वारि नेत्रजम् ।
असकृत्प्रैक्षत तदा नृत्यन्तीमिव मातरम् ॥ 45 ॥
तिष्ठेति राजा चुक्रोश याहि याहीति राघवः ।
सुमन्त्रस्य बभूवात्मा चक्रयोरिव चान्तरा ॥ 46 ॥
नाश्रौषमिति राजानमुपालब्धोऽपि वक्ष्यसि ।
चिरं दुःखस्य पापिष्ठमिति रामस्तमब्रवीत् ॥ 47 ॥
रामस्य स वचः कुर्वन्ननुज्ञाप्य च तं जनम् ।
व्रजतोऽपि हयान् शीघ्रं चोदयामास सारथिः ॥ 48 ॥
न्यवर्तत जनो राज्ञो रामं कृत्वा प्रदक्षिणम् ।
मनसाप्यश्रुवेगैश्च न न्यवर्तत मानुषम् ॥ 49 ॥
यमिच्छेत्पुनरायान्तं नैनं दूरमनुव्रजेत् ।
इत्यमात्या महाराजमूचुर्दशरथं वचः ॥ 50 ॥
तेषां वचः सर्वगुणोपपन्नं प्रस्विन्नगात्रः प्रविषण्णरूपः ।
निशम्य राजा कृपणः सभार्यो व्यवस्थितस्तं सुतमीक्षमाणः ॥ 51 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये अयोध्याकाण्डे चत्वारिंशस्सर्गः ॥
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Tamil script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.
It is a transliteration, not a translation — see “Meaning” for translations where available.