2.40 Ayodhyakanda - Chatvarimsha Sargah

ॐ

2.40 அயோத்யாகாண்ட - சத்வாரிம்ஶ ஸர்கஃ

Valmiki Tamil

ஶ்ரீமத்வால்மீகீய ராமாயணே அயோத்யாகாண்டம் ।

அத சத்வாரிம்ஶஸ்ஸர்கஃ ।

அத ராமஶ்ச ஸீதா ச லக்ஷ்மணஶ்ச க்ரு'தாஞ்ஜலிஃ ।

உபஸங்க்ரு'ஹ்ய ராஜாநம் சக்ருர்தீநாஃ ப்ரதக்ஷிணம் ॥ 1 ॥

தம் சாபி ஸமநுஜ்ஞாப்ய தர்மஜ்ஞஸ்ஸீதயா ஸஹ ।

ராகவ ஶ்ஶோகஸம்மூடோ ஜநநீமப்யவாதயத் ॥ 2 ॥

அந்வக்ஷம் லக்ஷ்மணோ ப்ராதுஃ கௌஸல்யாம் அப்யவாதயத் ।

அத மாதுஃ ஸுமித்ராயா ஜக்ராஹ சரணௌ புநஃ ॥ 3 ॥

தம் வந்தமாநம் ருததீ மாதா ஸௌமித்ரிமப்ரவீத் ।

ஹிதகாமா மஹாபாஹும் மூத்நர்யுபாக்ராய லக்ஷ்மணம் ॥ 4 ॥

ஸ்ரு'ஷ்டஸ்த்வம் வநவாஸாய ஸ்வநுரக்தஸ்ஸுஹ்ரு'ஜ்ஜநே ।

ராமே ப்ரமாதம் மா கார்ஷீஃ புத்ர ப்ராதரி கச்சதி ॥ 5 ॥

வ்யஸநீ வா ஸம்ரு'த்தோ வா கதிரேஷ தவாநக ।

ஏஷ லோகே ஸதாம் தர்மோ யஜ்ஜ்யேஷ்டவஶகோ பவேத் ॥ 6 ॥

இதம் ஹி வ்ரு'த்தமுசிதம் குலஸ்யாஸ்ய ஸநாதநம் ।

தாநம் தீக்ஷா ச யஜ்ஞேஷு தநுத்யாகோ ம்ரு'தேஷு ச ॥ 7 ॥

லக்ஷ்மணம் த்வேவமுக்த்வா ஸா ஸம்ஸித்தம் ப்ரியராகவம் ।

ஸுமித்ரா கச்ச கச்சேதி புநஃ புநருவாச தம் ॥ 8 ॥

ராமம் தஶரதம் வித்தி மாம் வித்தி ஜநகாத்மஜாம் ।

அயோத்யாமடவீம் வித்தி கச்ச தாத யதாஸுகம் ॥ 9 ॥

ததஃ ஸுமந்த்ரஃ காகுத்ஸ்தம் ப்ராஞ்ஜலிர்வாக்யமப்ரவீத் ।

விநீதோ விநயஜ்ஞஶ்ச மாதலிர்வாஸவம் யதா ॥ 10 ॥

ரரதமாரோஹ பத்ரம் தே ராஜபுத்ர மஹாயஶஃ ।

க்ஷிப்ரம் த்வாம் ப்ராபயிஷ்யாமி யத்ர மாம் ராம வக்ஷ்யஸி ॥ 11 ॥

சதுர்தஶ ஹி வர்ஷாணி வஸ்தவ்யாநி வநே த்வயா ।

தாந்யுபக்ரமிதவ்யாநி யாநி தேவ்யாஸி சோதிதஃ ॥ 12 ॥

தம் ரதம் ஸூர்யஸங்காஶம் ஸீதா ஹ்ரு'ஷ்டேந சேதஸா ।

ஆருரோஹ வராரோஹா க்ரு'த்வாலங்காரமாத்மநஃ ॥ 13 ॥

அதோ ஜ்வலநஸங்காஶம் சாமீகரவிபூஷிதம் ।

தமாருருஹதுஸ்தூர்ணம் ப்ராதரௌ ராமலக்ஷ்மணௌ ॥ 14 ॥

வநவாஸம் ஹி ஸங்க்யாய வாஸாம்ஸ்யாபரணாநி ச ।

பர்தாரமநுகச்சந்த்யை ஸீதாயை ஶ்வஶுரோ ததௌ ॥ 15 ॥

ததைவாயுதஜாலாநி ப்ராத்ரு'ப்யாம் கவசாநி ச ।

ரதோபஸ்தே ப்ரதிந்யஸ்ய ஸசர்ம கடிநம் ச தத் ॥ 16 ॥

ஸீதாத்ரு'தீயாநாரூடாந் த்ரு'ஷ்ட்வா த்ரு'ஷ்டமசோதயத் ।

ஸுமந்த்ரஸ்ஸம்மதாநஶ்வாந் வாயுவேகஸமாந்ஜவே ॥ 17 ॥

ப்ரதியாதே மஹாரண்யம் சிரராத்ராய ராகவே ।

பபூவ நகரே மூர்சா பலமூர்சா ஜநஸ்ய ச ॥ 18 ॥

தத்ஸமாகுலஸம்ப்ராந்தம் மத்தஸங்குபிதத்விபம் ।

ஹயஶிஞ்ஜிதநிர்கோஷம் புரமாஸீந்மஹாஸ்வநம் ॥ 19 ॥

தத ஸ்ஸபாலவ்ரு'த்தா ஸா புரீ பரமபீடிதா ।

ராமமேவாபிதுத்ராவ கர்மார்தா ஸலிலம் யதா ॥ 20 ॥

பார்ஶ்வதஃ ப்ரு'ஷ்டதஶ்சாபி லம்பமாநாஸ்ததுந்முகாஃ ।

பாஷ்பபூர்ணமுகாஸ்ஸர்வே தமூசுர்ப்ரு'ஶநிஸ்வநாஃ ॥ 21 ॥

ஸம்யச்ச வாஜிநாம் ரஶ்மீந் ஸூத யாஹி ஶநைஶ்ஶநைஃ ।

முகம் த்ரக்ஷ்யாம ராமஸ்ய துர்தர்ஶம் நோ பவிஷ்யதி ॥ 22 ॥

ஆயஸம் ஹ்ரு'தயம் நூநம் ராமமாதுரஸம்ஶயம் ।

யத்தேவகர்பப்ரதிமே வநம் யாதி ந பித்யதே ॥ 23 ॥

க்ரு'தக்ரு'த்யா ஹி வைதேஹீ சாயேவாநுகதா பதிம் ।

ந ஜஹாதி ரதா தர்மே மேருமர்கப்ரபா யதா ॥ 24 ॥

அஹோ லக்ஷ்மண ஸித்தார்த ஸ்ஸததம் ப்ரியவாதிநம் ।

ப்ராதரம் தேவஸங்காஶம் யஸ்த்வம் பரிசரிஷ்யஸி ॥ 25 ॥

மஹத்யேஷா ஹி தே ஸித்திரேஷ சாப்யுதயோ மஹாந் ।

ஏஷ ஸ்வர்கஸ்ய மார்கஶ்ச யதேநமநுகச்சஸி ॥ 26 ॥

ஏவம் வதந்தஸ்தே ஸோடும் ந ஶேகுர்பாஷ்பமாகதம் ।

நராஸ்தமநுகச்சந்தஃ ப்ரியமிக்ஷ்வாகுநந்தநம் ॥ 27 ॥

அத ராஜா வ்ரு'த ஸ்த்ரீபிர்தீநாபிர்தீநசேதநஃ ।

நிர்ஜகாம ப்ரியம் புத்ரம் த்ரக்ஷ்யாமீதி ப்ருவந் க்ரு'ஹாத் ॥ 28 ॥

ஶுஶ்ருவே சாக்ரதஃ ஸ்த்ரீணாம் ருதந்தீநாம் மஹாஸ்வநஃ ।

யதா நாதஃ கரேணூநாம் பத்தே மஹதி குஞ்ஜரே ॥ 29 ॥

பிதா ஹி ராஜா காகுத்ஸ்தஃ ஶ்ரீமாந் ஸந்நஸ்ததாऽபவத் ।

பரிபூர்ணஃ ஶஶீ காலே க்ரஹேணோபப்லுதோ யதா ॥ 30 ॥

ஸ ச ஶ்ரீமாநசிந்த்யாத்மா ராமோ தஶரதாத்மஜஃ ।

ஸூதம் ஸஞ்சோதயாமாஸ த்வரிதம் வாஹ்யதாமிதி ॥ 31 ॥

ராமோ யாஹீதி ஸூதம் தம் திஷ்டேதி ஸ ஜநஸ்ததா ।

உபயம் நாஶகத்ஸூதஃ கர்துமத்வநி சோதிதஃ ॥ 32 ॥

நிர்கச்சதி மஹாபாஹௌ ராமே பௌரஜநாஶ்ருபிஃ ।

பதிதைரப்யவஹிதம் ப்ரஶஶாம மஹீரஜஃ ॥ 33 ॥

ருதிதாஶ்ருபரித்யூநம் ஹாஹாக்ரு'தமசேதநம் ।

ப்ரயாணே ராகவஸ்யாஸீத்புரம் பரமபீடிதம் ॥ 34 ॥

ஸுஸ்ராவ நயநைஃ ஸ்த்ரீணாமஸ்ரமாயாஸஸம்பவம் ।

மீநஸங்க்ஷோபசலிதை ஸ்ஸலிலம் பங்கஜைரிவ ॥ 35 ॥

த்ரு'ஷ்ட்வா து ந்ரு'பதி ஶ்ஶ்ரீமாநேகசித்தகதம் புரம் ।

நிபபாதைவ துஃகேந ஹதமூல இவ த்ருமஃ ॥ 36 ॥

ததோ ஹலஹலாஶப்தோ ஜஜ்ஞே ராமஸ்ய ப்ரு'ஷ்டதஃ ।

நராணாம் ப்ரேக்ஷ்ய ராஜாநம் ஸீதந்தம் ப்ரு'ஶதுஃகிதம் ॥ 37 ॥

ஹா ராமேதி ஜநாஃ கேசித்ராமமாதேதி சாபரே ।

அந்தஃபுரம் ஸம்ரு'த்தம் ச க்ரோஶந்தஃ பர்யதேவயந் ॥ 38 ॥

அந்வீக்ஷமாணோ ராமஸ்து விஷண்ணம் ப்ராந்தசேதஸம் ।

ராஜாநம் மாதரம் சைவ ததர்ஶாநுகதௌ பதி ॥ 39 ॥

ஸ பத்த இவ பாஶேந கிஶோரோ மாதரம் யதா ।

தர்மபாஶேந ஸங்க்ஷிப்தஃ ப்ரகாஶம் நாப்யுதைக்ஷத ॥ 40 ॥

பதாதிநௌ ச யாநார்ஹாவதுஃகார்ஹௌ ஸுகோசிதௌ ।

த்ரு'ஷ்ட்வா ஸஞ்சோதயாமாஸ ஶீக்ரம் யாஹீதி ஸாரதிம் ॥ 41 ॥

ந ஹி தத்புருஷவ்யாக்ரோ துஃகதம் தர்ஶநம் பிதுஃ ।

மாதுஶ்ச ஸஹிதும் ஶக்தஸ்தோத்ரார்தித இவ த்விபஃ ॥ 42 ॥

ப்ரத்யகாரமிவாயாந்தீ வத்ஸலா வத்ஸகாரணாத் ।

பத்தவத்ஸா யதா தேநூ ராமமாதாப்யதாவத ॥ 43 ॥

ததா ருதந்தீம் கௌஸல்யாம் ரதம் தமநுதாவதீம் ।

க்ரோஶந்தீம் ராம ராமேதி ஹா ஸீதே லக்ஷ்மணேதி ச ॥ 44 ॥

ராமலக்ஷ்மணஸீதார்தம் ஸ்ரவந்தீம் வாரி நேத்ரஜம் ।

அஸக்ரு'த்ப்ரைக்ஷத ததா ந்ரு'த்யந்தீமிவ மாதரம் ॥ 45 ॥

திஷ்டேதி ராஜா சுக்ரோஶ யாஹி யாஹீதி ராகவஃ ।

ஸுமந்த்ரஸ்ய பபூவாத்மா சக்ரயோரிவ சாந்தரா ॥ 46 ॥

நாஶ்ரௌஷமிதி ராஜாநமுபாலப்தோऽபி வக்ஷ்யஸி ।

சிரம் துஃகஸ்ய பாபிஷ்டமிதி ராமஸ்தமப்ரவீத் ॥ 47 ॥

ராமஸ்ய ஸ வசஃ குர்வந்நநுஜ்ஞாப்ய ச தம் ஜநம் ।

வ்ரஜதோऽபி ஹயாந் ஶீக்ரம் சோதயாமாஸ ஸாரதிஃ ॥ 48 ॥

ந்யவர்தத ஜநோ ராஜ்ஞோ ராமம் க்ரு'த்வா ப்ரதக்ஷிணம் ।

மநஸாப்யஶ்ருவேகைஶ்ச ந ந்யவர்தத மாநுஷம் ॥ 49 ॥

யமிச்சேத்புநராயாந்தம் நைநம் தூரமநுவ்ரஜேத் ।

இத்யமாத்யா மஹாராஜமூசுர்தஶரதம் வசஃ ॥ 50 ॥

தேஷாம் வசஃ ஸர்வகுணோபபந்நம் ப்ரஸ்விந்நகாத்ரஃ ப்ரவிஷண்ணரூபஃ ।

நிஶம்ய ராஜா க்ரு'பணஃ ஸபார்யோ வ்யவஸ்திதஸ்தம் ஸுதமீக்ஷமாணஃ ॥ 51 ॥

இத்யார்ஷே ஶ்ரீமத்ராமாயணே வால்மீகீய ஆதிகாவ்யே அயோத்யாகாண்டே சத்வாரிம்ஶஸ்ஸர்கஃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |

atha catvāriṃśassargaḥ |

atha rāmaśca sītā ca lakṣmaṇaśca kṛtāñjaliḥ |

upasaṅgṛhya rājānaṃ cakrurdīnāḥ pradakṣiṇam || 1 ||

taṃ cāpi samanujñāpya dharmajñassītayā saha |

rāghava śśokasammūḍho jananīmabhyavādayat || 2 ||

anvakṣaṃ lakṣmaṇo bhrātuḥ kausalyāṃ abhyavādayat |

atha mātuḥ sumitrāyā jagrāha caraṇau punaḥ || 3 ||

taṃ vandamānaṃ rudatī mātā saumitrimabravīt |

hitakāmā mahābāhuṃ mūdhnaryupāghrāya lakṣmaṇam || 4 ||

sṛṣṭastvaṃ vanavāsāya svanuraktassuhṛjjane |

rāme pramādaṃ mā kārṣīḥ putra bhrātari gacchati || 5 ||

vyasanī vā samṛddho vā gatireṣa tavānagha |

eṣa loke satāṃ dharmo yajjyeṣṭhavaśago bhavet || 6 ||

idaṃ hi vṛttamucitaṃ kulasyāsya sanātanam |

dānaṃ dīkṣā ca yajñeṣu tanutyāgo mṛdheṣu ca || 7 ||

lakṣmaṇaṃ tvevamuktvā sā saṃsiddhaṃ priyarāghavam |

sumitrā gaccha gaccheti punaḥ punaruvāca tam || 8 ||

rāmaṃ daśarathaṃ viddhi māṃ viddhi janakātmajām |

ayodhyāmaṭavīṃ vidhdi gaccha tāta yathāsukham || 9 ||

tataḥ sumantraḥ kākutsthaṃ prāñjalirvākyamabravīt |

vinīto vinayajñaśca mātalirvāsavaṃ yathā || 10 ||

rarathamāroha bhadraṃ te rājaputra mahāyaśaḥ |

kṣipraṃ tvāṃ prāpayiṣyāmi yatra māṃ rāma vakṣyasi || 11 ||

caturdaśa hi varṣāṇi vastavyāni vane tvayā |

tānyupakramitavyāni yāni devyāsi coditaḥ || 12 ||

taṃ rathaṃ sūryasaṅkāśaṃ sītā hṛṣṭena cetasā |

āruroha varārohā kṛtvālaṅkāramātmanaḥ || 13 ||

atho jvalanasaṅkāśaṃ cāmīkaravibhūṣitam |

tamāruruhatustūrṇaṃ bhrātarau rāmalakṣmaṇau || 14 ||

vanavāsaṃ hi saṅkhyāya vāsāṃsyābharaṇāni ca |

bhartāramanugacchantyai sītāyai śvaśuro dadau || 15 ||

tathaivāyudhajālāni bhrātṛbhyāṃ kavacāni ca |

rathopasthe pratinyasya sacarma kaṭhinaṃ ca tat || 16 ||

sītātṛtīyānārūḍhān dṛṣṭvā dṛṣṭamacodayat |

sumantrassammatānaśvān vāyuvegasamānjave || 17 ||

pratiyāte mahāraṇyaṃ cirarātrāya rāghave |

babhūva nagare mūrchā balamūrchā janasya ca || 18 ||

tatsamākulasambhrāntaṃ mattasaṅkupitadvipam |

hayaśiñjitanirghoṣaṃ puramāsīnmahāsvanam || 19 ||

tata ssabālavṛddhā sā purī paramapīḍitā |

rāmamevābhidudrāva gharmārtā salilaṃ yathā || 20 ||

pārśvataḥ pṛṣṭhataścāpi lambamānāstadunmukhāḥ |

bāṣpapūrṇamukhāssarve tamūcurbhṛśanisvanāḥ || 21 ||

saṃyaccha vājināṃ raśmīn sūta yāhi śanaiśśanaiḥ |

mukhaṃ drakṣyāma rāmasya durdarśaṃ no bhaviṣyati || 22 ||

āyasaṃ hṛdayaṃ nūnaṃ rāmamāturasaṃśayam |

yaddevagarbhapratime vanaṃ yāti na bhidyate || 23 ||

kṛtakṛtyā hi vaidehī chāyevānugatā patim |

na jahāti ratā dharme merumarkaprabhā yathā || 24 ||

aho lakṣmaṇa siddhārtha ssatataṃ priyavādinam |

bhrātaraṃ devasaṅkāśaṃ yastvaṃ paricariṣyasi || 25 ||

mahatyeṣā hi te sidhdireṣa cābhyudayo mahān |

eṣa svargasya mārgaśca yadenamanugacchasi || 26 ||

evaṃ vadantaste soḍhuṃ na śekurbāṣpamāgatam |

narāstamanugacchantaḥ priyamikṣvākunandanam || 27 ||

atha rājā vṛta strībhirdīnābhirdīnacetanaḥ |

nirjagāma priyaṃ putraṃ drakṣyāmīti bruvan gṛhāt || 28 ||

śuśruve cāgrataḥ strīṇāṃ rudantīnāṃ mahāsvanaḥ |

yathā nādaḥ kareṇūnāṃ baddhe mahati kuñjare || 29 ||

pitā hi rājā kākutsthaḥ śrīmān sannastadā'bhavat |

paripūrṇaḥ śaśī kāle graheṇopapluto yathā || 30 ||

sa ca śrīmānacintyātmā rāmo daśarathātmajaḥ |

sūtaṃ sañcodayāmāsa tvaritaṃ vāhyatāmiti || 31 ||

rāmo yāhīti sūtaṃ taṃ tiṣṭheti sa janastadā |

ubhayaṃ nāśakatsūtaḥ kartumadhvani coditaḥ || 32 ||

nirgacchati mahābāhau rāme paurajanāśrubhiḥ |

patitairabhyavahitaṃ praśaśāma mahīrajaḥ || 33 ||

ruditāśruparidyūnaṃ hāhākṛtamacetanam |

prayāṇe rāghavasyāsītpuraṃ paramapīḍitam || 34 ||

susrāva nayanaiḥ strīṇāmasramāyāsasambhavam |

mīnasaṅkṣobhacalitai ssalilaṃ paṅkajairiva || 35 ||

dṛṣṭvā tu nṛpati śśrīmānekacittagataṃ puram |

nipapātaiva duḥkhena hatamūla iva drumaḥ || 36 ||

tato halahalāśabdo jajñe rāmasya pṛṣṭhataḥ |

narāṇāṃ prekṣya rājānaṃ sīdantaṃ bhṛśaduḥkhitam || 37 ||

hā rāmeti janāḥ kecidrāmamāteti cāpare |

antaḥpuraṃ samṛddhaṃ ca krośantaḥ paryadevayan || 38 ||

anvīkṣamāṇo rāmastu viṣaṇṇaṃ bhrāntacetasam |

rājānaṃ mātaraṃ caiva dadarśānugatau pathi || 39 ||

sa baddha iva pāśena kiśoro mātaraṃ yathā |

dharmapāśena saṅkṣiptaḥ prakāśaṃ nābhyudaikṣata || 40 ||

padātinau ca yānārhāvaduḥkhārhau sukhocitau |

dṛṣṭvā sañcodayāmāsa śīghraṃ yāhīti sārathim || 41 ||

na hi tatpuruṣavyāghro duḥkhadaṃ darśanaṃ pituḥ |

mātuśca sahituṃ śaktastotrārdita iva dvipaḥ || 42 ||

pratyagāramivāyāntī vatsalā vatsakāraṇāt |

baddhavatsā yathā dhenū rāmamātābhyadhāvata || 43 ||

tathā rudantīṃ kausalyāṃ rathaṃ tamanudhāvatīm |

krośantīṃ rāma rāmeti hā sīte lakṣmaṇeti ca || 44 ||

rāmalakṣmaṇasītārthaṃ sravantīṃ vāri netrajam |

asakṛtpraikṣata tadā nṛtyantīmiva mātaram || 45 ||

tiṣṭheti rājā cukrośa yāhi yāhīti rāghavaḥ |

sumantrasya babhūvātmā cakrayoriva cāntarā || 46 ||

nāśrauṣamiti rājānamupālabdho'pi vakṣyasi |

ciraṃ duḥkhasya pāpiṣṭhamiti rāmastamabravīt || 47 ||

rāmasya sa vacaḥ kurvannanujñāpya ca taṃ janam |

vrajato'pi hayān śīghraṃ codayāmāsa sārathiḥ || 48 ||

nyavartata jano rājño rāmaṃ kṛtvā pradakṣiṇam |

manasāpyaśruvegaiśca na nyavartata mānuṣam || 49 ||

yamicchetpunarāyāntaṃ nainaṃ dūramanuvrajet |

ityamātyā mahārājamūcurdaśarathaṃ vacaḥ || 50 ||

teṣāṃ vacaḥ sarvaguṇopapannaṃ prasvinnagātraḥ praviṣaṇṇarūpaḥ |

niśamya rājā kṛpaṇaḥ sabhāryo vyavasthitastaṃ sutamīkṣamāṇaḥ || 51 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe catvāriṃśassargaḥ ||