2.67 அயோத்யாகாண்ட - ஸப்தஷஷ்டிதம ஸர்கஃ

2.67 Ayodhyakanda - Saptashashtitama Sargah

✍️ Valmiki 🖋️ Tamil script
📄 Download PDF
ஶ்ரீமத்வால்மீகீய ராமாயணே அயோத்யாகாண்டம் ।
அத ஸப்தஷஷ்டிதமஸ்ஸர்கஃ ।
ஆக்ரந்திதநிராநந்தா ஸாஸ்ரகண்டஜநாகுலா ।
அயோத்யாயாமவததா ஸா வ்யதீயாய ஶர்வரீ ॥ 1 ॥
வ்யதீதாயாம் து ஶர்வர்யாமாதித்யஸ்யோதயே ததஃ ।
ஸமேத்ய ராஜகர்தாரஃ ஸபாமீயுர்த்விஜாதயஃ ॥ 2 ॥
மார்கண்டேயோऽத மௌத்கல்யோ வாமதேவஶ்ச காஶ்யபஃ ।
காத்யாயநோ கௌதமஶ்ச ஜாபாலிஶ்ச மஹாயஶாஃ ॥ 3 ॥
ஏதே த்விஜா ஸ்ஸஹாமாத்யைஃ ப்ரு'தக்வா ச முதீரயந் ।
வஸிஷ்டமேவாபிமுகாஃ ஶ்ரேஷ்டம் ராஜபுரோஹிதம் ॥ 4 ॥
அதீதா ஶர்வரீ துஃகம் யா நோ வர்ஷஶதோபமா ।
அஸ்மிந்பஞ்சத்வமாபந்நே புத்ரஶோகேந பார்திவே ॥ 5 ॥
ஸ்வர்கதஶ்ச மஹாராஜோ ராமஶ்சாரண்யமாஶ்ரிதஃ ।
லக்ஷ்மணஶ்சாபி தேஜஸ்வீ ராமேணைவ கதஸ்ஸஹ ॥ 6 ॥
உபௌ பரதஶத்ருக்நௌ கேகயேஷு பரந்தபௌ ।
புரே ராஜக்ரு'ஹே ரம்யே மாதாமஹநிவேஶநே ॥ 7 ॥
இக்ஷ்வாகூணாமிஹாத்யைவ கஶ்சித்ராஜா விதீயதாம் ।
அராஜகம் ஹி நோ ராஷ்ட்ரம் விநாஶம் ஸமவாப்நுயாத் ॥ 8 ॥
நாராஜகே ஜநபதே வித்யுந்மாலீ மஹாஸ்வநஃ ।
அபிவர்ஷதி பர்ஜந்யோ மஹீம் திவ்யேந வாரிணா ॥ 9 ॥
நாராஜகே ஜநபதே பீஜமுஷ்டிஃ ப்ரகீர்யதே ।
நாராஜகே பிதுஃ புத்ரோ பார்யா வா வர்ததே வஶே ॥ 10 ॥
நாராஜகே தநம் சாஸ்தி நாஸ்தி பார்யா ப்யராஜகே ।
இத மத்யாஹிதம் சாந்யத்குதஸ்ஸத்ய மராஜகே ॥ 11 ॥
நாராஜகே ஜநபதே காரயந்தி ஸபாம் நராஃ ।
உத்யாநாநி ச ரம்யாணி ஹ்ரு'ஷ்டாஃ புண்யக்ரு'ஹாணி ச ॥ 12 ॥
நாராஜகே ஜநபதே யஜ்ஞஶீலா த்விஜாதயஃ ।
ஸத்ராண்யந்வாஸதே தாந்தா ப்ராஹ்மணா ஸ்ஸம்ஶிதவ்ரதாஃ ॥ 13 ॥
நாராஜகே ஜநபதே மஹாயஜ்ஞேஷு யஜ்வநஃ ।
ப்ராஹ்மணா வஸுஸம்பந்நா விஸ்ரு'ஜந்த்யாப்ததக்ஷிணாஃ ॥ 14 ॥
நாராஜகே ஜநபதே ப்ரபூதநடநர்தகாஃ ।
உத்ஸவாஶ்ச ஸமாஜாஶ்ச வர்தந்தே ராஷ்ட்ரவர்தநாஃ ॥ 15 ॥
நாராஜகே ஜநபதே ஸித்தார்தா வ்யவஹாரிணஃ ।
கதாபிரநுரஜ்யந்தே கதாஶீலாஃ கதாப்ரியைஃ ॥ 16 ॥
நாராஜகே ஜநபதே உத்யாநாநி ஸமாகதாஃ ।
ஸாயாஹ்நே க்ரீடிதும் யாந்தி குமார்யோ ஹேமபூஷிதாஃ ॥ 17 ॥
நாராஜகே ஜநபதே வாஹநை ஶஶீக்ரகாமிபிஃ ।
நரா நிர்யாந்த்யரண்யாநி நாரீபிஸ்ஸஹ காமிநஃ ॥ 18 ॥
நாராஜகே ஜநபதே தநவந்தஸ்ஸுரக்ஷிதாஃ ।
ஶேரதே விவ்ரு'தத்வாராஃ க்ரு'ஷிகோரக்ஷஜீவிநஃ ॥ 19 ॥
நாராஜகே ஜநபதே பத்தகண்டாவிஷாணிநஃ ।
அடந்தி ராஜமார்கேஷு குஞ்ஜரா ஷஷ்டிஹாயநாஃ ॥ 20 ॥
நாராஜகே ஜநபதே ஶராந்ஸந்ததமஸ்யதாம் ।
ஶ்ரூயதே தலநிர்கோஷ இஷ்வஸ்த்ராணாமுபாஸநே ॥ 21 ॥
நாராஜகே ஜநபதே வணிஜோ தூரகாமிநஃ ।
கச்சந்தி க்ஷேமமத்வாநம் பஹுபண்யஸமாசிதாஃ ॥ 22 ॥
நாராஜகே ஜநபதே சரத்யேகசரோ வஶீ ।
பாவயந்நாத்மநாऽத்மாநம் யத்ர ஸாயங்க்ரு'ஹோ முநிஃ ॥ 23 ॥
நாராஜகே ஜநபதே யோகக்ஷேமம் ப்ரவர்ததே ।
நசாப்யராஜகே ஸேநா ஶத்ரூந்விஷஹதே யுதி ॥ 24 ॥
நாராஜகே ஜநபதே ஹ்ரு'ஷ்டைஃ பரமவாஜிபிஃ ।
நராஸ்ஸம்யாந்தி ஸஹஸா ரதைஶ்ச பரிமண்டிதாஃ ॥ 25 ॥
நாராஜகே ஜநபதே நராஶ்ஶாஸ்த்ரவிஶாரதாஃ ।
ஸம்வதந்தோऽவதிஷ்டந்தே வநேஷூபவநேஷு ச ॥ 26 ॥
நாராஜகே ஜநபதே மால்யமோதகதக்ஷிணாஃ ।
தேவதாப்யர்சநார்தாய கல்ப்யந்தே நியதைர்ஜநைஃ ॥ 27 ॥
நாராஜகே ஜநபதே சந்தநாகருரூஷிதாஃ ।
ராஜபுத்ரா விராஜந்தே வஸந்த இவ ஶாகிநஃ ॥ 28 ॥
யதா ஹ்யநுதகா நத்யஃ யதா வாऽப்யத்ரு'ணம் வநம் ।
அகோபாலா யதா காவஸ்ததா ராஷ்ட்ரமராஜகம் ॥ 29 ॥
நாராஜகே ஜநபதே ஸ்வகம் பவதி கஸ்யசித் ।
மத்ஸ்யா இவ நரா நித்யம் பக்ஷயந்தி பரஸ்பரம் ॥ 30 ॥
யே ஹி ஸம்பிந்நமர்யாதா நாஸ்திகாஶ்சிந்நஸம்ஶயாஃ ।
தேऽபி பாவாய கல்பந்தே ராஜதண்டநிபீடிதாஃ ॥ 31 ॥
யதா த்ரு'ஷ்டி ஶ்ஶரீரஸ்ய நித்யமேவ ப்ரவர்ததே ।
ததா நரேந்த்ரோ ராஷ்ட்ரஸ்ய ப்ரபவஸ்ஸத்யதர்மயோஃ ॥ 32 ॥
ராஜா ஸத்யம் ச தர்மஶ்ச ராஜா குலவதாம் குலம் ।
ராஜா மாதா பிதா சைவ ராஜா ஹிதகரோ ந்ரு'ணாம் ॥ 33 ॥
யமோ வைஶ்ரவண ஶ்ஶக்ரஃ வருணஶ்ச மஹாபலஃ ।
விஶேஷ்யந்தே நரேந்த்ரேண வ்ரு'த்தேந மஹதா ததஃ ॥ 34 ॥
அஹோ தம இவேதம் ஸ்யாந்நப்ரஜ்ஞாயேத கிஞ்சந ।
ராஜா சே ந்ந பவே ல்லோகே விபஜ ஸாத்வஸாதுநீ ॥ 35 ॥
ஜீவத்யபி மஹாராஜே தவைவ வசநம் வயம் ।
நாதிக்ரமாமஹே ஸர்வே வேலாம் ப்ராப்யேவ ஸாகரஃ ॥ 36 ॥
ஸ ந ஸ்ஸமீக்ஷ்ய த்விஜவர்ய வ்ரு'த்தம் ந்ரு'பம் விநா ராஜ்யமரண்யபூதம் ।
குமாரமிக்ஷ்வாகுஸுதம் வதாந்யம் த்வமேவ ராஜாநமிஹாபிஷிஞ்ச ॥ 37 ॥
இத்யார்ஷே ஶ்ரீமத்ராமாயணே வால்மீகீய ஆதிகாவ்யே அயோத்யாகாண்டே ஸப்தஷஷ்டிதமஸ்ஸர்கஃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |
atha saptaṣaṣṭitamassargaḥ |
ākranditanirānandā sāsrakaṇṭhajanākulā |
ayodhyāyāmavatatā sā vyatīyāya śarvarī || 1 ||
vyatītāyāṃ tu śarvaryāmādityasyodaye tataḥ |
sametya rājakartāraḥ sabhāmīyurdvijātayaḥ || 2 ||
mārkaṇḍeyo'tha maudgalyo vāmadevaśca kāśyapaḥ |
kātyāyano gautamaśca jābāliśca mahāyaśāḥ || 3 ||
ete dvijā ssahāmātyaiḥ pṛthagvā ca mudīrayan |
vasiṣṭhamevābhimukhāḥ śreṣṭhaṃ rājapurohitam || 4 ||
atītā śarvarī duḥkhaṃ yā no varṣaśatopamā |
asminpañcatvamāpanne putraśokena pārthive || 5 ||
svargataśca mahārājo rāmaścāraṇyamāśritaḥ |
lakṣmaṇaścāpi tejasvī rāmeṇaiva gatassaha || 6 ||
ubhau bharataśatrughnau kekayeṣu parantapau |
pure rājagṛhe ramye mātāmahaniveśane || 7 ||
ikṣvākūṇāmihādyaiva kaścidrājā vidhīyatām |
arājakaṃ hi no rāṣṭraṃ vināśaṃ samavāpnuyāt || 8 ||
nārājake janapade vidyunmālī mahāsvanaḥ |
abhivarṣati parjanyo mahīṃ divyena vāriṇā || 9 ||
nārājake janapade bījamuṣṭiḥ prakīryate |
nārājake pituḥ putro bhāryā vā vartate vaśe || 10 ||
nārājake dhanaṃ cāsti nāsti bhāryā pyarājake |
ida matyāhitaṃ cānyatkutassatya marājake || 11 ||
nārājake janapade kārayanti sabhāṃ narāḥ |
udyānāni ca ramyāṇi hṛṣṭāḥ puṇyagṛhāṇi ca || 12 ||
nārājake janapade yajñaśīlā dvijātayaḥ |
satrāṇyanvāsate dāntā brāhmaṇā ssaṃśitavratāḥ || 13 ||
nārājake janapade mahāyajñeṣu yajvanaḥ |
brāhmaṇā vasusampannā visṛjantyāptadakṣiṇāḥ || 14 ||
nārājake janapade prabhūtanaṭanartakāḥ |
utsavāśca samājāśca vardhante rāṣṭravardhanāḥ || 15 ||
nārājake janapade siddhārthā vyavahāriṇaḥ |
kathābhiranurajyante kathāśīlāḥ kathāpriyaiḥ || 16 ||
nārājake janapade udyānāni samāgatāḥ |
sāyāhne krīḍituṃ yānti kumāryo hemabhūṣitāḥ || 17 ||
nārājake janapade vāhanai śaśīghragāmibhiḥ |
narā niryāntyaraṇyāni nārībhissaha kāminaḥ || 18 ||
nārājake janapade dhanavantassurakṣitāḥ |
śerate vivṛtadvārāḥ kṛṣigorakṣajīvinaḥ || 19 ||
nārājake janapade baddhaghaṇṭāviṣāṇinaḥ |
aṭanti rājamārgeṣu kuñjarā ṣaṣṭihāyanāḥ || 20 ||
nārājake janapade śarānsantatamasyatām |
śrūyate talanirghoṣa iṣvastrāṇāmupāsane || 21 ||
nārājake janapade vaṇijo dūragāminaḥ |
gacchanti kṣemamadhvānaṃ bahupaṇyasamācitāḥ || 22 ||
nārājake janapade caratyekacaro vaśī |
bhāvayannātmanā'tmānaṃ yatra sāyaṅgṛho muniḥ || 23 ||
nārājake janapade yogakṣemaṃ pravartate |
nacāpyarājake senā śatrūnviṣahate yudhi || 24 ||
nārājake janapade hṛṣṭaiḥ paramavājibhiḥ |
narāssaṃyānti sahasā rathaiśca parimaṇḍitāḥ || 25 ||
nārājake janapade narāśśāstraviśāradāḥ |
saṃvadanto'vatiṣṭhante vaneṣūpavaneṣu ca || 26 ||
nārājake janapade mālyamodakadakṣiṇāḥ |
devatābhyarcanārthāya kalpyante niyatairjanaiḥ || 27 ||
nārājake janapade candanāgarurūṣitāḥ |
rājaputrā virājante vasanta iva śākhinaḥ || 28 ||
yathā hyanudakā nadyaḥ yathā vā'pyatṛṇaṃ vanam |
agopālā yathā gāvastathā rāṣṭramarājakam || 29 ||
nārājake janapade svakaṃ bhavati kasyacit |
matsyā iva narā nityaṃ bhakṣayanti parasparam || 30 ||
ye hi sambhinnamaryādā nāstikāśchinnasaṃśayāḥ |
te'pi bhāvāya kalpante rājadaṇḍanipīḍitāḥ || 31 ||
yathā dṛṣṭi śśarīrasya nityameva pravartate |
tathā narendro rāṣṭrasya prabhavassatyadharmayoḥ || 32 ||
rājā satyaṃ ca dharmaśca rājā kulavatāṃ kulam |
rājā mātā pitā caiva rājā hitakaro nṛṇām || 33 ||
yamo vaiśravaṇa śśakraḥ varuṇaśca mahābalaḥ |
viśeṣyante narendreṇa vṛttena mahatā tataḥ || 34 ||
aho tama ivedaṃ syānnaprajñāyeta kiñcana |
rājā ce nna bhave lloke vibhaja sādhvasādhunī || 35 ||
jīvatyapi mahārāje tavaiva vacanaṃ vayam |
nātikramāmahe sarve velāṃ prāpyeva sāgaraḥ || 36 ||
sa na ssamīkṣya dvijavarya vṛttaṃ nṛpaṃ vinā rājyamaraṇyabhūtam |
kumāramikṣvākusutaṃ vadānyaṃ tvameva rājānamihābhiṣiñca || 37 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe saptaṣaṣṭitamassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे अयोध्याकाण्डम् ।
अथ सप्तषष्टितमस्सर्गः ।
आक्रन्दितनिरानन्दा सास्रकण्ठजनाकुला ।
अयोध्यायामवतता सा व्यतीयाय शर्वरी ॥ 1 ॥
व्यतीतायां तु शर्वर्यामादित्यस्योदये ततः ।
समेत्य राजकर्तारः सभामीयुर्द्विजातयः ॥ 2 ॥
मार्कण्डेयोऽथ मौद्गल्यो वामदेवश्च काश्यपः ।
कात्यायनो गौतमश्च जाबालिश्च महायशाः ॥ 3 ॥
एते द्विजा स्सहामात्यैः पृथग्वा च मुदीरयन् ।
वसिष्ठमेवाभिमुखाः श्रेष्ठं राजपुरोहितम् ॥ 4 ॥
अतीता शर्वरी दुःखं या नो वर्षशतोपमा ।
अस्मिन्पञ्चत्वमापन्ने पुत्रशोकेन पार्थिवे ॥ 5 ॥
स्वर्गतश्च महाराजो रामश्चारण्यमाश्रितः ।
लक्ष्मणश्चापि तेजस्वी रामेणैव गतस्सह ॥ 6 ॥
उभौ भरतशत्रुघ्नौ केकयेषु परन्तपौ ।
पुरे राजगृहे रम्ये मातामहनिवेशने ॥ 7 ॥
इक्ष्वाकूणामिहाद्यैव कश्चिद्राजा विधीयताम् ।
अराजकं हि नो राष्ट्रं विनाशं समवाप्नुयात् ॥ 8 ॥
नाराजके जनपदे विद्युन्माली महास्वनः ।
अभिवर्षति पर्जन्यो महीं दिव्येन वारिणा ॥ 9 ॥
नाराजके जनपदे बीजमुष्टिः प्रकीर्यते ।
नाराजके पितुः पुत्रो भार्या वा वर्तते वशे ॥ 10 ॥
नाराजके धनं चास्ति नास्ति भार्या प्यराजके ।
इद मत्याहितं चान्यत्कुतस्सत्य मराजके ॥ 11 ॥
नाराजके जनपदे कारयन्ति सभां नराः ।
उद्यानानि च रम्याणि हृष्टाः पुण्यगृहाणि च ॥ 12 ॥
नाराजके जनपदे यज्ञशीला द्विजातयः ।
सत्राण्यन्वासते दान्ता ब्राह्मणा स्संशितव्रताः ॥ 13 ॥
नाराजके जनपदे महायज्ञेषु यज्वनः ।
ब्राह्मणा वसुसम्पन्ना विसृजन्त्याप्तदक्षिणाः ॥ 14 ॥
नाराजके जनपदे प्रभूतनटनर्तकाः ।
उत्सवाश्च समाजाश्च वर्धन्ते राष्ट्रवर्धनाः ॥ 15 ॥
नाराजके जनपदे सिद्धार्था व्यवहारिणः ।
कथाभिरनुरज्यन्ते कथाशीलाः कथाप्रियैः ॥ 16 ॥
नाराजके जनपदे उद्यानानि समागताः ।
सायाह्ने क्रीडितुं यान्ति कुमार्यो हेमभूषिताः ॥ 17 ॥
नाराजके जनपदे वाहनै शशीघ्रगामिभिः ।
नरा निर्यान्त्यरण्यानि नारीभिस्सह कामिनः ॥ 18 ॥
नाराजके जनपदे धनवन्तस्सुरक्षिताः ।
शेरते विवृतद्वाराः कृषिगोरक्षजीविनः ॥ 19 ॥
नाराजके जनपदे बद्धघण्टाविषाणिनः ।
अटन्ति राजमार्गेषु कुञ्जरा षष्टिहायनाः ॥ 20 ॥
नाराजके जनपदे शरान्सन्ततमस्यताम् ।
श्रूयते तलनिर्घोष इष्वस्त्राणामुपासने ॥ 21 ॥
नाराजके जनपदे वणिजो दूरगामिनः ।
गच्छन्ति क्षेममध्वानं बहुपण्यसमाचिताः ॥ 22 ॥
नाराजके जनपदे चरत्येकचरो वशी ।
भावयन्नात्मनाऽत्मानं यत्र सायङ्गृहो मुनिः ॥ 23 ॥
नाराजके जनपदे योगक्षेमं प्रवर्तते ।
नचाप्यराजके सेना शत्रून्विषहते युधि ॥ 24 ॥
नाराजके जनपदे हृष्टैः परमवाजिभिः ।
नरास्संयान्ति सहसा रथैश्च परिमण्डिताः ॥ 25 ॥
नाराजके जनपदे नराश्शास्त्रविशारदाः ।
संवदन्तोऽवतिष्ठन्ते वनेषूपवनेषु च ॥ 26 ॥
नाराजके जनपदे माल्यमोदकदक्षिणाः ।
देवताभ्यर्चनार्थाय कल्प्यन्ते नियतैर्जनैः ॥ 27 ॥
नाराजके जनपदे चन्दनागरुरूषिताः ।
राजपुत्रा विराजन्ते वसन्त इव शाखिनः ॥ 28 ॥
यथा ह्यनुदका नद्यः यथा वाऽप्यतृणं वनम् ।
अगोपाला यथा गावस्तथा राष्ट्रमराजकम् ॥ 29 ॥
नाराजके जनपदे स्वकं भवति कस्यचित् ।
मत्स्या इव नरा नित्यं भक्षयन्ति परस्परम् ॥ 30 ॥
ये हि सम्भिन्नमर्यादा नास्तिकाश्छिन्नसंशयाः ।
तेऽपि भावाय कल्पन्ते राजदण्डनिपीडिताः ॥ 31 ॥
यथा दृष्टि श्शरीरस्य नित्यमेव प्रवर्तते ।
तथा नरेन्द्रो राष्ट्रस्य प्रभवस्सत्यधर्मयोः ॥ 32 ॥
राजा सत्यं च धर्मश्च राजा कुलवतां कुलम् ।
राजा माता पिता चैव राजा हितकरो नृणाम् ॥ 33 ॥
यमो वैश्रवण श्शक्रः वरुणश्च महाबलः ।
विशेष्यन्ते नरेन्द्रेण वृत्तेन महता ततः ॥ 34 ॥
अहो तम इवेदं स्यान्नप्रज्ञायेत किञ्चन ।
राजा चे न्न भवे ल्लोके विभज साध्वसाधुनी ॥ 35 ॥
जीवत्यपि महाराजे तवैव वचनं वयम् ।
नातिक्रमामहे सर्वे वेलां प्राप्येव सागरः ॥ 36 ॥
स न स्समीक्ष्य द्विजवर्य वृत्तं नृपं विना राज्यमरण्यभूतम् ।
कुमारमिक्ष्वाकुसुतं वदान्यं त्वमेव राजानमिहाभिषिञ्च ॥ 37 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये अयोध्याकाण्डे सप्तषष्टितमस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |
atha saptaṣaṣṭitamassargaḥ |
ākranditanirānandā sāsrakaṇṭhajanākulā |
ayodhyāyāmavatatā sā vyatīyāya śarvarī || 1 ||
vyatītāyāṃ tu śarvaryāmādityasyodaye tataḥ |
sametya rājakartāraḥ sabhāmīyurdvijātayaḥ || 2 ||
mārkaṇḍeyo'tha maudgalyo vāmadevaśca kāśyapaḥ |
kātyāyano gautamaśca jābāliśca mahāyaśāḥ || 3 ||
ete dvijā ssahāmātyaiḥ pṛthagvā ca mudīrayan |
vasiṣṭhamevābhimukhāḥ śreṣṭhaṃ rājapurohitam || 4 ||
atītā śarvarī duḥkhaṃ yā no varṣaśatopamā |
asminpañcatvamāpanne putraśokena pārthive || 5 ||
svargataśca mahārājo rāmaścāraṇyamāśritaḥ |
lakṣmaṇaścāpi tejasvī rāmeṇaiva gatassaha || 6 ||
ubhau bharataśatrughnau kekayeṣu parantapau |
pure rājagṛhe ramye mātāmahaniveśane || 7 ||
ikṣvākūṇāmihādyaiva kaścidrājā vidhīyatām |
arājakaṃ hi no rāṣṭraṃ vināśaṃ samavāpnuyāt || 8 ||
nārājake janapade vidyunmālī mahāsvanaḥ |
abhivarṣati parjanyo mahīṃ divyena vāriṇā || 9 ||
nārājake janapade bījamuṣṭiḥ prakīryate |
nārājake pituḥ putro bhāryā vā vartate vaśe || 10 ||
nārājake dhanaṃ cāsti nāsti bhāryā pyarājake |
ida matyāhitaṃ cānyatkutassatya marājake || 11 ||
nārājake janapade kārayanti sabhāṃ narāḥ |
udyānāni ca ramyāṇi hṛṣṭāḥ puṇyagṛhāṇi ca || 12 ||
nārājake janapade yajñaśīlā dvijātayaḥ |
satrāṇyanvāsate dāntā brāhmaṇā ssaṃśitavratāḥ || 13 ||
nārājake janapade mahāyajñeṣu yajvanaḥ |
brāhmaṇā vasusampannā visṛjantyāptadakṣiṇāḥ || 14 ||
nārājake janapade prabhūtanaṭanartakāḥ |
utsavāśca samājāśca vardhante rāṣṭravardhanāḥ || 15 ||
nārājake janapade siddhārthā vyavahāriṇaḥ |
kathābhiranurajyante kathāśīlāḥ kathāpriyaiḥ || 16 ||
nārājake janapade udyānāni samāgatāḥ |
sāyāhne krīḍituṃ yānti kumāryo hemabhūṣitāḥ || 17 ||
nārājake janapade vāhanai śaśīghragāmibhiḥ |
narā niryāntyaraṇyāni nārībhissaha kāminaḥ || 18 ||
nārājake janapade dhanavantassurakṣitāḥ |
śerate vivṛtadvārāḥ kṛṣigorakṣajīvinaḥ || 19 ||
nārājake janapade baddhaghaṇṭāviṣāṇinaḥ |
aṭanti rājamārgeṣu kuñjarā ṣaṣṭihāyanāḥ || 20 ||
nārājake janapade śarānsantatamasyatām |
śrūyate talanirghoṣa iṣvastrāṇāmupāsane || 21 ||
nārājake janapade vaṇijo dūragāminaḥ |
gacchanti kṣemamadhvānaṃ bahupaṇyasamācitāḥ || 22 ||
nārājake janapade caratyekacaro vaśī |
bhāvayannātmanā'tmānaṃ yatra sāyaṅgṛho muniḥ || 23 ||
nārājake janapade yogakṣemaṃ pravartate |
nacāpyarājake senā śatrūnviṣahate yudhi || 24 ||
nārājake janapade hṛṣṭaiḥ paramavājibhiḥ |
narāssaṃyānti sahasā rathaiśca parimaṇḍitāḥ || 25 ||
nārājake janapade narāśśāstraviśāradāḥ |
saṃvadanto'vatiṣṭhante vaneṣūpavaneṣu ca || 26 ||
nārājake janapade mālyamodakadakṣiṇāḥ |
devatābhyarcanārthāya kalpyante niyatairjanaiḥ || 27 ||
nārājake janapade candanāgarurūṣitāḥ |
rājaputrā virājante vasanta iva śākhinaḥ || 28 ||
yathā hyanudakā nadyaḥ yathā vā'pyatṛṇaṃ vanam |
agopālā yathā gāvastathā rāṣṭramarājakam || 29 ||
nārājake janapade svakaṃ bhavati kasyacit |
matsyā iva narā nityaṃ bhakṣayanti parasparam || 30 ||
ye hi sambhinnamaryādā nāstikāśchinnasaṃśayāḥ |
te'pi bhāvāya kalpante rājadaṇḍanipīḍitāḥ || 31 ||
yathā dṛṣṭi śśarīrasya nityameva pravartate |
tathā narendro rāṣṭrasya prabhavassatyadharmayoḥ || 32 ||
rājā satyaṃ ca dharmaśca rājā kulavatāṃ kulam |
rājā mātā pitā caiva rājā hitakaro nṛṇām || 33 ||
yamo vaiśravaṇa śśakraḥ varuṇaśca mahābalaḥ |
viśeṣyante narendreṇa vṛttena mahatā tataḥ || 34 ||
aho tama ivedaṃ syānnaprajñāyeta kiñcana |
rājā ce nna bhave lloke vibhaja sādhvasādhunī || 35 ||
jīvatyapi mahārāje tavaiva vacanaṃ vayam |
nātikramāmahe sarve velāṃ prāpyeva sāgaraḥ || 36 ||
sa na ssamīkṣya dvijavarya vṛttaṃ nṛpaṃ vinā rājyamaraṇyabhūtam |
kumāramikṣvākusutaṃ vadānyaṃ tvameva rājānamihābhiṣiñca || 37 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe saptaṣaṣṭitamassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Tamil script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.
🕉 InfoLyter.in