ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ରାମାଯଣେ ସୁନ୍ଦରକାଣ୍ଡମ୍ ।
ଅଥ ସପ୍ତମସ୍ସର୍ଗଃ ।
ସ ଵେଶ୍ମଜାଲଂ ବଲଵାନ୍ ଦଦର୍ଶ ଵ୍ଯାସକ୍ତଵୈଡୂର୍ଯସୁଵର୍ଣଜାଲମ୍ ।
ଯଥା ମହତ୍ ପ୍ରାଵୃଷି ମେଘଜାଲଂ ଵିଦ୍ଯୁତ୍ପିନଦ୍ଧଂ ସଵିହଙ୍ଗଜାଲମ୍ ॥ 1 ॥
ନିଵେଶନାନାଂ ଵିଵିଧାଶ୍ଚ ଶାଲାଃ ପ୍ରଧାନଶଙ୍ଖାଯୁଧଚାପଶାଲାଃ ।
ମନୋହରାଶ୍ଚାପି ପୁନର୍ଵିଶାଲାଃ ଦଦର୍ଶ ଵେଶ୍ମାଦ୍ରିଷୁ ଚନ୍ଦ୍ରଶାଲାଃ ॥ 2 ॥
ଗୃହାଣି ନାନାଵସୁରାଜିତାନି ଦେଵାସୁରୈଶ୍ଚାପି ସୁପୂଜିତାନି ।
ସର୍ଵୈଶ୍ଚ ଦୋଷୈଃ ପରିଵର୍ଜିତାନି କପିର୍ଦଦର୍ଶ ସ୍ଵବଲାର୍ଜିତାନି ॥ 3 ॥
ତାନି ପ୍ରଯତ୍ନାଭିସମାହିତାନି ମଯେନ ସାକ୍ଷାଦିଵ ନିର୍ମିତାନି ।
ମହୀତଲେ ସର୍ଵଗୁଣୋତ୍ତରାଣି ଦଦର୍ଶ ଲଙ୍କାଧିପତେର୍ଗୃହାଣି ॥ 4 ॥
ତତୋ ଦଦର୍ଶୋଛ୍ରଚିତମେଘରୂପଂ ମନୋହରଂ କାଞ୍ଚନଚାରୁରୂପମ୍ ।
ରକ୍ଷୋଽଧିପସ୍ଯାତ୍ମବଲାନୁରୂପଂ ଗୃହୋତ୍ତମଂ ହ୍ଯପ୍ରତିରୂପରୂପମ୍ ॥ 5 ॥
ମହୀତଲେ ସ୍ଵର୍ଗମିଵ ପ୍ରକୀର୍ଣଂ ଶ୍ରିଯା ଜ୍ଵଲନ୍ତଂ ବହୁରତ୍ନକୀର୍ଣମ୍ ।
ନାନାତରୂଣାଂ କୁସୁମାଵକୀର୍ଣଂ ଗିରେରିଵାଗ୍ରଂ ରଜସାଵକୀର୍ଣମ୍ ॥ 6 ॥
ନାରୀପ୍ରଵେକୈରିଵ ଦୀପ୍ଯମାନଂ ତଟିଦ୍ଭିରମ୍ଭୋଦଵଦର୍ଚ୍ଯମାନମ୍ ।
ହଂସପ୍ରଵେକୈରିଵ ଵାହ୍ଯମାନଂ ଶ୍ରିଯା ଯୁତଂ ଖେ ସୁକୃତାଂ ଵିମାନମ୍ ॥ 7 ॥
ଯଥା ନଗାଗ୍ରଂ ବହୁଧାତୁଚିତ୍ରଂ ଯଥା ନଭଶ୍ଚ ଗ୍ରହଚନ୍ଦ୍ରଚିତ୍ରମ୍ ।
ଦଦର୍ଶଯୁକ୍ତୀକୃତମେଘଚିତ୍ରଂ ଵିମାନରତ୍ନଂ ବହୁରତ୍ନଚିତ୍ରମ୍ ॥ 8 ॥
ମହୀ କୃତା ପର୍ଵତରାଜିପୂର୍ଣା ଶୈଲାଃ କୃତା ଵୃକ୍ଷଵିତାନପୂର୍ଣାଃ ।
ଵୃକ୍ଷାଃ କୃତାଃ ପୁଷ୍ପଵିତାନପୂର୍ଣାଃ ପୁଷ୍ପଂ କୃତଂ କେସରପତ୍ରପୂର୍ଣମ୍ ॥ 9 ॥
କୃତାନି ଵେଶ୍ମାନି ଚ ପାଣ୍ଡୁରାଣି ତଥା ସୁପୁଷ୍ପାଣ୍ଯପି ପୁଷ୍କରାଣି ।
ପୁନଶ୍ଚ ପଦ୍ମାନି ସକେସରାଣି ଧନ୍ଯାନି ଚିତ୍ରାଣି ତଥା ଵନାନି ॥ 10 ॥
ପୁଷ୍ପାହ୍ଵଯଂ ନାମଵିରାଜମାନଂ ରତ୍ନପ୍ରଭାଭିଶ୍ଚ ଵିଵର୍ଧମାନମ୍ ।
ଵେଶ୍ମୋତ୍ତମାନାମପି ଚୋଚ୍ଯମାନଂ ମହାକପିସ୍ତତ୍ର ମହାଵିମାନମ୍ ॥ 11 ॥
କୃତାଶ୍ଚ ଵୈଡୂର୍ଯମଯା ଵିହଙ୍ଗାଃ ରୂପ୍ଯପ୍ରଵାଲୈଶ୍ଚ ତଥା ଵିହଙ୍ଗାଃ ।
ଚିତ୍ରାଶ୍ଚ ନାନାଵସୁଭିର୍ଭୁଜଙ୍ଗାଃ ଜାତ୍ଯାନୁରୂପାସ୍ତୁରଗାଃ ଶୁଭାଙ୍ଗାଃ ॥ 12 ॥
ପ୍ରଵାଲଜାମ୍ବୂନଦପୁଷ୍ପପକ୍ଷାଃ ସଲୀଲମାଵର୍ଜିତଜିହ୍ମପକ୍ଷାଃ ।
କାମସ୍ଯ ସାକ୍ଷାଦିଵ ଭାନ୍ତି ପକ୍ଷାଃ କୃତା ଵିହଙ୍ଗାଃ ସୁମୁଖାଃ ସୁପକ୍ଷାଃ ॥ 13 ॥
ନିଯୁଜ୍ଯମାନାସ୍ତୁ ଗଜାଃ ସୁହସ୍ତାଃ ସକେସରାଶ୍ଚୋତ୍ପଲପତ୍ରହସ୍ତାଃ ।
ବଭୂଵଦେଵୀ ଚ କୃତା ସୁହସ୍ତା ଲକ୍ଷ୍ମୀ ସ୍ତଥା ପଦ୍ମିନି ପଦ୍ମହସ୍ତା ॥ 14 ॥
ଇତୀଵ ତଦ୍ଗୃହମଭିଗମ୍ଯ ଶୋଭନଂ ସଵିସ୍ମଯୋ ନଗମିଵ ଚାରୁଶୋଭନମ୍ ।
ପୁନଶ୍ଚ ତତ୍ପରମସୁଗନ୍ଧି ସୁନ୍ଦରଂ ହିମାତ୍ଯଯେ ନଗମିଵ ଚାରୁକନ୍ଦରମ୍ ॥ 15 ॥
ତତଃ ସ ତାଂ କପିରଭିପତ୍ଯ ପୂଜିତାଂ ଚରନ୍ ପୁରୀଂ ଦଶମୁଖବାହୁପାଲିତାମ୍ ।
ଅଦୃଶ୍ଯ ତାଂ ଜନକସୁତାଂ ସୁପୂଜିତାଂ ସୁଦୁଃଖିତଃ ପତିଗୁଣଵେଗଵର୍ଜିତାମ୍ ॥ 16 ॥
ତତସ୍ତଦା ବହୁଵିଧଭାଵିତାତ୍ମନଃ କୃତାତ୍ମନୋ ଜନକସୁତାଂ ସୁଵର୍ତ୍ମନଃ ।
ଅପଶ୍ଯତୋଽଭଵଦତିଦୁଃଖିତଂ ମନଃ ସୁଚକ୍ଷୁଷଃ ପ୍ରଵିଚରତୋ ମହାତ୍ମନଃ ॥ 17 ॥
ଇତ୍ଯାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାଯଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ଆଦିକାଵ୍ଯେ ସୁନ୍ଦରକାଣ୍ଡେ ସପ୍ତମସ୍ସର୍ଗଃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe sundarakāṇḍam |
atha saptamassargaḥ |
sa veśmajālaṃ balavān dadarśa vyāsaktavaiḍūryasuvarṇajālam |
yathā mahat prāvṛṣi meghajālaṃ vidyutpinaddhaṃ savihaṅgajālam || 1 ||
niveśanānāṃ vividhāśca śālāḥ pradhānaśaṅkhāyudhacāpaśālāḥ |
manoharāścāpi punarviśālāḥ dadarśa veśmādriṣu candraśālāḥ || 2 ||
gṛhāṇi nānāvasurājitāni devāsuraiścāpi supūjitāni |
sarvaiśca doṣaiḥ parivarjitāni kapirdadarśa svabalārjitāni || 3 ||
tāni prayatnābhisamāhitāni mayena sākṣādiva nirmitāni |
mahītale sarvaguṇottarāṇi dadarśa laṅkādhipatergṛhāṇi || 4 ||
tato dadarśochracitamegharūpaṃ manoharaṃ kāñcanacārurūpam |
rakṣo'dhipasyātmabalānurūpaṃ gṛhottamaṃ hyapratirūparūpam || 5 ||
mahītale svargamiva prakīrṇaṃ śriyā jvalantaṃ bahuratnakīrṇam |
nānātarūṇāṃ kusumāvakīrṇaṃ girerivāgraṃ rajasāvakīrṇam || 6 ||
nārīpravekairiva dīpyamānaṃ taṭidbhirambhodavadarcyamānam |
haṃsapravekairiva vāhyamānaṃ śriyā yutaṃ khe sukṛtāṃ vimānam || 7 ||
yathā nagāgraṃ bahudhātucitraṃ yathā nabhaśca grahacandracitram |
dadarśayuktīkṛtameghacitraṃ vimānaratnaṃ bahuratnacitram || 8 ||
mahī kṛtā parvatarājipūrṇā śailāḥ kṛtā vṛkṣavitānapūrṇāḥ |
vṛkṣāḥ kṛtāḥ puṣpavitānapūrṇāḥ puṣpaṃ kṛtaṃ kesarapatrapūrṇam || 9 ||
kṛtāni veśmāni ca pāṇḍurāṇi tathā supuṣpāṇyapi puṣkarāṇi |
punaśca padmāni sakesarāṇi dhanyāni citrāṇi tathā vanāni || 10 ||
puṣpāhvayaṃ nāmavirājamānaṃ ratnaprabhābhiśca vivardhamānam |
veśmottamānāmapi cocyamānaṃ mahākapistatra mahāvimānam || 11 ||
kṛtāśca vaiḍūryamayā vihaṅgāḥ rūpyapravālaiśca tathā vihaṅgāḥ |
citrāśca nānāvasubhirbhujaṅgāḥ jātyānurūpāsturagāḥ śubhāṅgāḥ || 12 ||
pravālajāmbūnadapuṣpapakṣāḥ salīlamāvarjitajihmapakṣāḥ |
kāmasya sākṣādiva bhānti pakṣāḥ kṛtā vihaṅgāḥ sumukhāḥ supakṣāḥ || 13 ||
niyujyamānāstu gajāḥ suhastāḥ sakesarāścotpalapatrahastāḥ |
babhūvadevī ca kṛtā suhastā lakṣmī stathā padmini padmahastā || 14 ||
itīva tadgṛhamabhigamya śobhanaṃ savismayo nagamiva cāruśobhanam |
punaśca tatparamasugandhi sundaraṃ himātyaye nagamiva cārukandaram || 15 ||
tataḥ sa tāṃ kapirabhipatya pūjitāṃ caran purīṃ daśamukhabāhupālitām |
adṛśya tāṃ janakasutāṃ supūjitāṃ suduḥkhitaḥ patiguṇavegavarjitām || 16 ||
tatastadā bahuvidhabhāvitātmanaḥ kṛtātmano janakasutāṃ suvartmanaḥ |
apaśyato'bhavadatiduḥkhitaṃ manaḥ sucakṣuṣaḥ pravicarato mahātmanaḥ || 17 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye sundarakāṇḍe saptamassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे सुन्दरकाण्डम् ।
अथ सप्तमस्सर्गः ।
स वेश्मजालं बलवान् ददर्श व्यासक्तवैडूर्यसुवर्णजालम् ।
यथा महत् प्रावृषि मेघजालं विद्युत्पिनद्धं सविहङ्गजालम् ॥ 1 ॥
निवेशनानां विविधाश्च शालाः प्रधानशङ्खायुधचापशालाः ।
मनोहराश्चापि पुनर्विशालाः ददर्श वेश्माद्रिषु चन्द्रशालाः ॥ 2 ॥
गृहाणि नानावसुराजितानि देवासुरैश्चापि सुपूजितानि ।
सर्वैश्च दोषैः परिवर्जितानि कपिर्ददर्श स्वबलार्जितानि ॥ 3 ॥
तानि प्रयत्नाभिसमाहितानि मयेन साक्षादिव निर्मितानि ।
महीतले सर्वगुणोत्तराणि ददर्श लङ्काधिपतेर्गृहाणि ॥ 4 ॥
ततो ददर्शोछ्रचितमेघरूपं मनोहरं काञ्चनचारुरूपम् ।
रक्षोऽधिपस्यात्मबलानुरूपं गृहोत्तमं ह्यप्रतिरूपरूपम् ॥ 5 ॥
महीतले स्वर्गमिव प्रकीर्णं श्रिया ज्वलन्तं बहुरत्नकीर्णम् ।
नानातरूणां कुसुमावकीर्णं गिरेरिवाग्रं रजसावकीर्णम् ॥ 6 ॥
नारीप्रवेकैरिव दीप्यमानं तटिद्भिरम्भोदवदर्च्यमानम् ।
हंसप्रवेकैरिव वाह्यमानं श्रिया युतं खे सुकृतां विमानम् ॥ 7 ॥
यथा नगाग्रं बहुधातुचित्रं यथा नभश्च ग्रहचन्द्रचित्रम् ।
ददर्शयुक्तीकृतमेघचित्रं विमानरत्नं बहुरत्नचित्रम् ॥ 8 ॥
मही कृता पर्वतराजिपूर्णा शैलाः कृता वृक्षवितानपूर्णाः ।
वृक्षाः कृताः पुष्पवितानपूर्णाः पुष्पं कृतं केसरपत्रपूर्णम् ॥ 9 ॥
कृतानि वेश्मानि च पाण्डुराणि तथा सुपुष्पाण्यपि पुष्कराणि ।
पुनश्च पद्मानि सकेसराणि धन्यानि चित्राणि तथा वनानि ॥ 10 ॥
पुष्पाह्वयं नामविराजमानं रत्नप्रभाभिश्च विवर्धमानम् ।
वेश्मोत्तमानामपि चोच्यमानं महाकपिस्तत्र महाविमानम् ॥ 11 ॥
कृताश्च वैडूर्यमया विहङ्गाः रूप्यप्रवालैश्च तथा विहङ्गाः ।
चित्राश्च नानावसुभिर्भुजङ्गाः जात्यानुरूपास्तुरगाः शुभाङ्गाः ॥ 12 ॥
प्रवालजाम्बूनदपुष्पपक्षाः सलीलमावर्जितजिह्मपक्षाः ।
कामस्य साक्षादिव भान्ति पक्षाः कृता विहङ्गाः सुमुखाः सुपक्षाः ॥ 13 ॥
नियुज्यमानास्तु गजाः सुहस्ताः सकेसराश्चोत्पलपत्रहस्ताः ।
बभूवदेवी च कृता सुहस्ता लक्ष्मी स्तथा पद्मिनि पद्महस्ता ॥ 14 ॥
इतीव तद्गृहमभिगम्य शोभनं सविस्मयो नगमिव चारुशोभनम् ।
पुनश्च तत्परमसुगन्धि सुन्दरं हिमात्यये नगमिव चारुकन्दरम् ॥ 15 ॥
ततः स तां कपिरभिपत्य पूजितां चरन् पुरीं दशमुखबाहुपालिताम् ।
अदृश्य तां जनकसुतां सुपूजितां सुदुःखितः पतिगुणवेगवर्जिताम् ॥ 16 ॥
ततस्तदा बहुविधभावितात्मनः कृतात्मनो जनकसुतां सुवर्त्मनः ।
अपश्यतोऽभवदतिदुःखितं मनः सुचक्षुषः प्रविचरतो महात्मनः ॥ 17 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये सुन्दरकाण्डे सप्तमस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe sundarakāṇḍam |
atha saptamassargaḥ |
sa veśmajālaṃ balavān dadarśa vyāsaktavaiḍūryasuvarṇajālam |
yathā mahat prāvṛṣi meghajālaṃ vidyutpinaddhaṃ savihaṅgajālam || 1 ||
niveśanānāṃ vividhāśca śālāḥ pradhānaśaṅkhāyudhacāpaśālāḥ |
manoharāścāpi punarviśālāḥ dadarśa veśmādriṣu candraśālāḥ || 2 ||
gṛhāṇi nānāvasurājitāni devāsuraiścāpi supūjitāni |
sarvaiśca doṣaiḥ parivarjitāni kapirdadarśa svabalārjitāni || 3 ||
tāni prayatnābhisamāhitāni mayena sākṣādiva nirmitāni |
mahītale sarvaguṇottarāṇi dadarśa laṅkādhipatergṛhāṇi || 4 ||
tato dadarśochracitamegharūpaṃ manoharaṃ kāñcanacārurūpam |
rakṣo'dhipasyātmabalānurūpaṃ gṛhottamaṃ hyapratirūparūpam || 5 ||
mahītale svargamiva prakīrṇaṃ śriyā jvalantaṃ bahuratnakīrṇam |
nānātarūṇāṃ kusumāvakīrṇaṃ girerivāgraṃ rajasāvakīrṇam || 6 ||
nārīpravekairiva dīpyamānaṃ taṭidbhirambhodavadarcyamānam |
haṃsapravekairiva vāhyamānaṃ śriyā yutaṃ khe sukṛtāṃ vimānam || 7 ||
yathā nagāgraṃ bahudhātucitraṃ yathā nabhaśca grahacandracitram |
dadarśayuktīkṛtameghacitraṃ vimānaratnaṃ bahuratnacitram || 8 ||
mahī kṛtā parvatarājipūrṇā śailāḥ kṛtā vṛkṣavitānapūrṇāḥ |
vṛkṣāḥ kṛtāḥ puṣpavitānapūrṇāḥ puṣpaṃ kṛtaṃ kesarapatrapūrṇam || 9 ||
kṛtāni veśmāni ca pāṇḍurāṇi tathā supuṣpāṇyapi puṣkarāṇi |
punaśca padmāni sakesarāṇi dhanyāni citrāṇi tathā vanāni || 10 ||
puṣpāhvayaṃ nāmavirājamānaṃ ratnaprabhābhiśca vivardhamānam |
veśmottamānāmapi cocyamānaṃ mahākapistatra mahāvimānam || 11 ||
kṛtāśca vaiḍūryamayā vihaṅgāḥ rūpyapravālaiśca tathā vihaṅgāḥ |
citrāśca nānāvasubhirbhujaṅgāḥ jātyānurūpāsturagāḥ śubhāṅgāḥ || 12 ||
pravālajāmbūnadapuṣpapakṣāḥ salīlamāvarjitajihmapakṣāḥ |
kāmasya sākṣādiva bhānti pakṣāḥ kṛtā vihaṅgāḥ sumukhāḥ supakṣāḥ || 13 ||
niyujyamānāstu gajāḥ suhastāḥ sakesarāścotpalapatrahastāḥ |
babhūvadevī ca kṛtā suhastā lakṣmī stathā padmini padmahastā || 14 ||
itīva tadgṛhamabhigamya śobhanaṃ savismayo nagamiva cāruśobhanam |
punaśca tatparamasugandhi sundaraṃ himātyaye nagamiva cārukandaram || 15 ||
tataḥ sa tāṃ kapirabhipatya pūjitāṃ caran purīṃ daśamukhabāhupālitām |
adṛśya tāṃ janakasutāṃ supūjitāṃ suduḥkhitaḥ patiguṇavegavarjitām || 16 ||
tatastadā bahuvidhabhāvitātmanaḥ kṛtātmano janakasutāṃ suvartmanaḥ |
apaśyato'bhavadatiduḥkhitaṃ manaḥ sucakṣuṣaḥ pravicarato mahātmanaḥ || 17 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye sundarakāṇḍe saptamassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Oriya script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.