ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ରାମାଯଣେ ସୁନ୍ଦରକାଣ୍ଡମ୍ ।
ଅଥ ଷଟ୍ଷଷ୍ଟିତମସ୍ସର୍ଗଃ ।
ଏଵମୁକ୍ତୋ ହନୁମତା ରାମୋ ଦଶରଥାତ୍ମଜଃ ।
ତଂ ମଣିଂ ହୃଦଯେ କୃତ୍ଵା ପ୍ରରୁରୋଦ ସଲକ୍ଷ୍ମଣଃ ॥ 1 ॥
ତଂ ତୁ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମଣିଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ରାଘଵ ଶ୍ଶୋକକର୍ଶିତଃ ।
ନେତ୍ରାଭ୍ଯାମଶ୍ରୁପୂର୍ଣାଭ୍ଯାଂ ସୁଗ୍ରୀଵମିଦମବ୍ରଵୀତ୍ ॥ 2 ॥
ଯଥୈଵ ଧେନୁ ସ୍ସ୍ରଵତି ସ୍ନେହାଦ୍ଵତ୍ସସ୍ଯ ଵତ୍ସଲା ।
ତଥା ମମାପି ହୃଦଯଂ ମଣିରତ୍ନସ୍ଯ ଦର୍ଶନାତ୍ ॥ 3 ॥
ମଣିରତ୍ନମିଦଂ ଦତ୍ତଂ ଵୈଦେହ୍ଯାଶ୍ଶ୍ଵଶୁରେଣ ମେ ।
ଵଧୂକାଲେ ଯଥାବଦ୍ଧମଧିକଂ ମୂର୍ଧ୍ନି ଶୋଭତେ ॥ 4 ॥
ଅଯଂ ହି ଜଲସମ୍ଭୂତୋ ମଣିସ୍ସଜ୍ଜନପୂଜିତଃ ।
ଯଜ୍ଞେ ପରମତୁଷ୍ଟେନ ଦତ୍ତଶ୍ଶକ୍ରେଣ ଧୀମତା ॥ 5 ॥
ଇମଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମଣିଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ଯଥା ତାତସ୍ଯ ଦର୍ଶନମ୍ ।
ଅଦ୍ଯାସ୍ମ୍ଯଵଗତସ୍ସୌମ୍ଯ ଵୈଦେହସ୍ଯ ତଥା ଵିଭୋଃ ॥ 6 ॥
ଅଯଂ ହି ଶୋଭତେ ତସ୍ଯାଃ ପ୍ରିଯାଯା ମୂର୍ଧ୍ନି ମେ ମଣିଃ ।
ଅସ୍ଯାଦ୍ଯ ଦର୍ଶନେ ନାହଂ ପ୍ରାପ୍ତାଂ ତାମିଵ ଚିନ୍ତଯେ ॥ 7 ॥
କିମାହ ସୀତା ଵୈଦେହୀ ବ୍ରୂହି ସୌମ୍ଯ ପୁନଃ ପୁନଃ ।
ପିପାସୁମିଵ ତୋଯେନ ସିଞ୍ଚନ୍ତୀ ଵାକ୍ଯଵାରିଣା ॥ 8 ॥
ଇତସ୍ତୁ କିଂ ଦୁଃଖତରଂ ଯଦିମଂ ଵାରିସମ୍ଭଵମ୍ ।
ମଣିଂ ପଶ୍ଯାମି ସୌମିତ୍ରେ ଵୈଦେହୀମାଗତାଂ ଵିନା ॥ 9 ॥
ଚିରଂ ଜୀଵତି ଵୈଦେହୀ ଯଦି ମାସଂ ଧରିଷ୍ଯତି ।
କ୍ଷଣଂ ସୌମ୍ଯ ନ ଜୀଵେଯଂ ଵିନା ତାମସିତେକ୍ଷଣାମ୍ ॥ 10 ॥
ନଯ ମାମପି ତଂ ଦେଶଂ ଯତ୍ର ଦୃଷ୍ଟା ମମ ପ୍ରିଯା ।
ନ ତିଷ୍ଠେଯଂ କ୍ଷଣମପି ପ୍ରଵୃତ୍ତିମୁପଲଭ୍ଯ ଚ ॥ 11 ॥
କଥଂ ସା ମମ ସୁଶ୍ରୋଣୀ ଭୀରୁଭୀରୁ ସ୍ସତୀ ସଦା ।
ଭଯାଵହାନାଂ ଘୋରାଣାଂ ମଧ୍ଯେ ତିଷ୍ଠତି ରକ୍ଷସାମ୍ ॥ 12 ॥
ଶାରଦ ସ୍ତିମିରୋନ୍ମୁକ୍ତୋ ନୂନଂ ଚନ୍ଦ୍ରଂ ଇଵାମ୍ବୁଧୈଃ ।
ଆଵୃତଂ ଵଦନଂ ତସ୍ଯା ନ ଵିରାଜତି ରାକ୍ଷସୈଃ ॥ 13 ॥
କିମାହ ସୀତା ହନୁମଂସ୍ତତ୍ତ୍ଵତଃ କଥଯାଦ୍ଯ ମେ ।
ଏତେନ ଖଲୁ ଜୀଵିଷ୍ଯେ ଭେଷଜେନାତୁରୋ ଯଥା ॥ 14 ॥
ମଧୁରା ମଧୁରାଲାପା କିମାହ ମମ ଭାମିନୀ ।
ମଦ୍ଵିହୀନା ଵରାରୋହା ହନୁମନ୍ କଥଯସ୍ଵ ମେ ॥ 15 ॥
ଇତ୍ଯାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାଯଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ଆଦିକାଵ୍ଯେ ସୁନ୍ଦରକାଣ୍ଡେ ଷଟ୍ଷଷ୍ଟିତମସ୍ସର୍ଗଃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe sundarakāṇḍam |
atha ṣaṭṣaṣṭitamassargaḥ |
evamukto hanumatā rāmo daśarathātmajaḥ |
taṃ maṇiṃ hṛdaye kṛtvā praruroda salakṣmaṇaḥ || 1 ||
taṃ tu dṛṣṭvā maṇiśreṣṭhaṃ rāghava śśokakarśitaḥ |
netrābhyāmaśrupūrṇābhyāṃ sugrīvamidamabravīt || 2 ||
yathaiva dhenu ssravati snehādvatsasya vatsalā |
tathā mamāpi hṛdayaṃ maṇiratnasya darśanāt || 3 ||
maṇiratnamidaṃ dattaṃ vaidehyāśśvaśureṇa me |
vadhūkāle yathābaddhamadhikaṃ mūrdhni śobhate || 4 ||
ayaṃ hi jalasambhūto maṇissajjanapūjitaḥ |
yajñe paramatuṣṭena dattaśśakreṇa dhīmatā || 5 ||
imaṃ dṛṣṭvā maṇiśreṣṭhaṃ yathā tātasya darśanam |
adyāsmyavagatassaumya vaidehasya tathā vibhoḥ || 6 ||
ayaṃ hi śobhate tasyāḥ priyāyā mūrdhni me maṇiḥ |
asyādya darśane nāhaṃ prāptāṃ tāmiva cintaye || 7 ||
kimāha sītā vaidehī brūhi saumya punaḥ punaḥ |
pipāsumiva toyena siñcantī vākyavāriṇā || 8 ||
itastu kiṃ duḥkhataraṃ yadimaṃ vārisambhavam |
maṇiṃ paśyāmi saumitre vaidehīmāgatāṃ vinā || 9 ||
ciraṃ jīvati vaidehī yadi māsaṃ dhariṣyati |
kṣaṇaṃ saumya na jīveyaṃ vinā tāmasitekṣaṇām || 10 ||
naya māmapi taṃ deśaṃ yatra dṛṣṭā mama priyā |
na tiṣṭheyaṃ kṣaṇamapi pravṛttimupalabhya ca || 11 ||
kathaṃ sā mama suśroṇī bhīrubhīru ssatī sadā |
bhayāvahānāṃ ghorāṇāṃ madhye tiṣṭhati rakṣasām || 12 ||
śārada stimironmukto nūnaṃ candraṃ ivāmbudhaiḥ |
āvṛtaṃ vadanaṃ tasyā na virājati rākṣasaiḥ || 13 ||
kimāha sītā hanumaṃstattvataḥ kathayādya me |
etena khalu jīviṣye bheṣajenāturo yathā || 14 ||
madhurā madhurālāpā kimāha mama bhāminī |
madvihīnā varārohā hanuman kathayasva me || 15 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye sundarakāṇḍe ṣaṭṣaṣṭitamassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे सुन्दरकाण्डम् ।
अथ षट्षष्टितमस्सर्गः ।
एवमुक्तो हनुमता रामो दशरथात्मजः ।
तं मणिं हृदये कृत्वा प्ररुरोद सलक्ष्मणः ॥ 1 ॥
तं तु दृष्ट्वा मणिश्रेष्ठं राघव श्शोककर्शितः ।
नेत्राभ्यामश्रुपूर्णाभ्यां सुग्रीवमिदमब्रवीत् ॥ 2 ॥
यथैव धेनु स्स्रवति स्नेहाद्वत्सस्य वत्सला ।
तथा ममापि हृदयं मणिरत्नस्य दर्शनात् ॥ 3 ॥
मणिरत्नमिदं दत्तं वैदेह्याश्श्वशुरेण मे ।
वधूकाले यथाबद्धमधिकं मूर्ध्नि शोभते ॥ 4 ॥
अयं हि जलसम्भूतो मणिस्सज्जनपूजितः ।
यज्ञे परमतुष्टेन दत्तश्शक्रेण धीमता ॥ 5 ॥
इमं दृष्ट्वा मणिश्रेष्ठं यथा तातस्य दर्शनम् ।
अद्यास्म्यवगतस्सौम्य वैदेहस्य तथा विभोः ॥ 6 ॥
अयं हि शोभते तस्याः प्रियाया मूर्ध्नि मे मणिः ।
अस्याद्य दर्शने नाहं प्राप्तां तामिव चिन्तये ॥ 7 ॥
किमाह सीता वैदेही ब्रूहि सौम्य पुनः पुनः ।
पिपासुमिव तोयेन सिञ्चन्ती वाक्यवारिणा ॥ 8 ॥
इतस्तु किं दुःखतरं यदिमं वारिसम्भवम् ।
मणिं पश्यामि सौमित्रे वैदेहीमागतां विना ॥ 9 ॥
चिरं जीवति वैदेही यदि मासं धरिष्यति ।
क्षणं सौम्य न जीवेयं विना तामसितेक्षणाम् ॥ 10 ॥
नय मामपि तं देशं यत्र दृष्टा मम प्रिया ।
न तिष्ठेयं क्षणमपि प्रवृत्तिमुपलभ्य च ॥ 11 ॥
कथं सा मम सुश्रोणी भीरुभीरु स्सती सदा ।
भयावहानां घोराणां मध्ये तिष्ठति रक्षसाम् ॥ 12 ॥
शारद स्तिमिरोन्मुक्तो नूनं चन्द्रं इवाम्बुधैः ।
आवृतं वदनं तस्या न विराजति राक्षसैः ॥ 13 ॥
किमाह सीता हनुमंस्तत्त्वतः कथयाद्य मे ।
एतेन खलु जीविष्ये भेषजेनातुरो यथा ॥ 14 ॥
मधुरा मधुरालापा किमाह मम भामिनी ।
मद्विहीना वरारोहा हनुमन् कथयस्व मे ॥ 15 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये सुन्दरकाण्डे षट्षष्टितमस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe sundarakāṇḍam |
atha ṣaṭṣaṣṭitamassargaḥ |
evamukto hanumatā rāmo daśarathātmajaḥ |
taṃ maṇiṃ hṛdaye kṛtvā praruroda salakṣmaṇaḥ || 1 ||
taṃ tu dṛṣṭvā maṇiśreṣṭhaṃ rāghava śśokakarśitaḥ |
netrābhyāmaśrupūrṇābhyāṃ sugrīvamidamabravīt || 2 ||
yathaiva dhenu ssravati snehādvatsasya vatsalā |
tathā mamāpi hṛdayaṃ maṇiratnasya darśanāt || 3 ||
maṇiratnamidaṃ dattaṃ vaidehyāśśvaśureṇa me |
vadhūkāle yathābaddhamadhikaṃ mūrdhni śobhate || 4 ||
ayaṃ hi jalasambhūto maṇissajjanapūjitaḥ |
yajñe paramatuṣṭena dattaśśakreṇa dhīmatā || 5 ||
imaṃ dṛṣṭvā maṇiśreṣṭhaṃ yathā tātasya darśanam |
adyāsmyavagatassaumya vaidehasya tathā vibhoḥ || 6 ||
ayaṃ hi śobhate tasyāḥ priyāyā mūrdhni me maṇiḥ |
asyādya darśane nāhaṃ prāptāṃ tāmiva cintaye || 7 ||
kimāha sītā vaidehī brūhi saumya punaḥ punaḥ |
pipāsumiva toyena siñcantī vākyavāriṇā || 8 ||
itastu kiṃ duḥkhataraṃ yadimaṃ vārisambhavam |
maṇiṃ paśyāmi saumitre vaidehīmāgatāṃ vinā || 9 ||
ciraṃ jīvati vaidehī yadi māsaṃ dhariṣyati |
kṣaṇaṃ saumya na jīveyaṃ vinā tāmasitekṣaṇām || 10 ||
naya māmapi taṃ deśaṃ yatra dṛṣṭā mama priyā |
na tiṣṭheyaṃ kṣaṇamapi pravṛttimupalabhya ca || 11 ||
kathaṃ sā mama suśroṇī bhīrubhīru ssatī sadā |
bhayāvahānāṃ ghorāṇāṃ madhye tiṣṭhati rakṣasām || 12 ||
śārada stimironmukto nūnaṃ candraṃ ivāmbudhaiḥ |
āvṛtaṃ vadanaṃ tasyā na virājati rākṣasaiḥ || 13 ||
kimāha sītā hanumaṃstattvataḥ kathayādya me |
etena khalu jīviṣye bheṣajenāturo yathā || 14 ||
madhurā madhurālāpā kimāha mama bhāminī |
madvihīnā varārohā hanuman kathayasva me || 15 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye sundarakāṇḍe ṣaṭṣaṣṭitamassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Oriya script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.