ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ରାମାଯଣେ ସୁନ୍ଦରକାଣ୍ଡମ୍ ।
ଅଥ ଅଷ୍ଟାଦଶସ୍ସର୍ଗଃ ।
ତଥା ଵିପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯମାଣସ୍ଯ ଵନଂ ପୁଷ୍ପିତପାଦପମ୍ ।
ଵିଚିନ୍ଵତଶ୍ଚ ଵୈଦେହୀଂ କିଞ୍ଚିଚ୍ଛେଷା ନିଶାଽଭଵତ୍ ॥ 1 ॥
ଷଡଙ୍ଗଵେଦଵିଦୁଷାଂ କ୍ରତୁପ୍ରଵରଯାଜିନାମ୍ ।
ଶୁଶ୍ରାଵ ବ୍ରହ୍ମଘୋଷାଂଶ୍ଚ ସ ଵିରାତ୍ରେ ବ୍ରହ୍ମରକ୍ଷସାମ୍ ॥ 2 ॥
ଅଥ ମଙ୍ଗଲଵାଦିତ୍ରଶବ୍ଦୈଃ ଶ୍ରୁତିମନୋହରୈଃ ।
ପ୍ରାବୁଧ୍ଯତ ମହାବାହୁର୍ଦଶଗ୍ରୀଵୋ ମହାବଲଃ ॥ 3 ॥
ଵିବୁଧ୍ଯତୁ ଯଥାକାଲଂ ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍ ।
ସ୍ରସ୍ତମାଲ୍ଯାମ୍ବରଧରୋ ଵୈଦେହୀମନ୍ଵଚିନ୍ତଯତ୍ ॥ 4 ॥
ଭୃଶଂ ନିଯୁକ୍ତସ୍ତସ୍ଯାଂ ଚ ମଦନେନ ମଦୋତ୍କଟଃ ।
ନ ସ ତଂ ରାକ୍ଷସଃ କାମଂ ଶଶାକାତ୍ମନି ଗୂହିତୁମ୍ ॥ 5 ॥
ସ ସର୍ଵାଭରଣୈର୍ଯୁକ୍ତୋ ବିଭ୍ରଚ୍ଛ୍ରିଯମନୁତ୍ତମାମ୍ ।
ତାଂ ନଗୈର୍ବହୁଭିର୍ଜୁଷ୍ଟାଂ ସର୍ଵପୁଷ୍ପଫଲୋପଗୈଃ ॥ 6 ॥
ଵୃତାଂ ପୁଷ୍କରିଣୀଭିଶ୍ଚ ନାନାପୁଷ୍ପୋପଶୋଭିତାମ୍ ।
ସଦା ମଦୈଶ୍ଚ ଵିହଗୈର୍ଵିଚିତ୍ରାଂ ପରମାଦ୍ଭୁତାମ୍ ॥ 7 ॥
ଈହାମୃଗୈଶ୍ଚ ଵିଵିଧୈର୍ଜୁଷ୍ଟାଂ ଦୃଷ୍ଟିମନୋହରୈଃ ।
ଵୀଧୀଃ ସମ୍ପ୍ରେକ୍ଷମାଣଶ୍ଚ ମଣିକାଞ୍ଚନତୋରଣାଃ ॥ 8 ॥
ନାନାମୃଗଗଣାକୀର୍ଣାଂ ଫଲୈଃ ପ୍ରପତିତୈର୍ଵୃତାମ୍ ।
ଅଶୋକଵନିକାମେଵ ପ୍ରାଵିଶତ୍ସନ୍ତତଦ୍ରୁମାମ୍ ॥ 9 ॥
ଅଙ୍ଗନାଶତମାତ୍ରଂ ତୁ ତଂ ଵ୍ରଜନ୍ତମନୁଵ୍ରଜତ୍ ।
ମହେନ୍ଦ୍ରମିଵ ପୌଲସ୍ତ୍ଯଂ ଦେଵଗନ୍ଧର୍ଵଯୋଷିତଃ ॥ 10 ॥
ଦୀପିକାଃ କାଞ୍ଚନୀଃ କାଶ୍ଚିଜ୍ଜଗୃହୁସ୍ତତ୍ର ଯୋଷିତଃ ।
ଵାଲଵ୍ଯଜନହସ୍ତାଶ୍ଚ ତାଲଵୃନ୍ତାନି ଚାପରାଃ ॥ 11 ॥
କାଞ୍ଚନୈରପି ଭୃଙ୍ଗାରୈର୍ଜହ୍ରୁଃ ସଲିଲମଗ୍ରତଃ ।
ମଣ୍ଡଲାଗ୍ରାନ୍ ବୃସୀଶ୍ଚାପି ଗୃହ୍ଯାନ୍ଯାଃ ପୃଷ୍ଠତୋ ଯଯୁଃ ॥ 12 ॥
କାଚିଦ୍ରତ୍ନମଯୀଂ ସ୍ଥାଲୀଂ ପୂର୍ଣାଂ ପାନସ୍ଯ ଭାମିନୀ ।
ଦକ୍ଷିଣା ଦକ୍ଷିଣେନୈଵ ତଦା ଜଗ୍ରାହ ପାଣିନା ॥ 13 ॥
ରାଜହଂସପ୍ରତୀକାଶଂ ଛତ୍ରଂ ପୂର୍ଣଶଶିପ୍ରଭମ୍ ।
ସୌଵର୍ଣଦଣ୍ଡମପରା ଗୃହୀତ୍ଵା ପୃଷ୍ଠତୋ ଯଯୌ ॥ 14 ॥
ନିଦ୍ରାମଦପରୀତାକ୍ଷ୍ଯୋ ରାଵଣସ୍ଯୋତ୍ତମାଃ ସ୍ତ୍ରିଯଃ ।
ଅନୁଜଗ୍ମୁଃ ପତିଂ ଵୀରଂ ଘନଂ ଵିଦ୍ଯୁଲ୍ଲତା ଇଵ ॥ 15 ॥
ଵ୍ଯାଵିଦ୍ଧହାରକେଯୂରାଃ ସମାମୃଦିତଵର୍ଣକାଃ ।
ସମାଗଲିତକେଶାନ୍ତାଃ ସସ୍ଵେଦଵଦନାସ୍ତଥା ॥ 16 ॥
ଘୂର୍ଣନ୍ତ୍ଯୋ ମଦଶେଷେଣ ନିଦ୍ରଯା ଚ ଶୁଭାନନାଃ ।
ସ୍ଵେଦକ୍ଲିଷ୍ଟାଙ୍ଗକୁସୁମାସ୍ସୁମାଲ୍ଯାକୁଲମୂର୍ଧଜାଃ ॥ 17 ॥
ପ୍ରଯାନ୍ତଂ ନୈଋତପତିଂ ନାର୍ଯୋ ମଦିରଲୋଚନାଃ ।
ବହୁମାନାଚ୍ଚ କାମାଚ୍ଚ ପ୍ରିଯା ଭାର୍ଯାସ୍ତମନ୍ଵଯୁଃ ॥ 18 ॥
ସ ଚ କାମପରାଧୀନଃ ପତିସ୍ତାସାଂ ମହାବଲଃ ।
ସୀତାସକ୍ତମନା ମନ୍ଦୋ ମନ୍ଦାଞ୍ଚିତଗତିର୍ବଭୌ ॥ 19 ॥
ତତଃ କାଞ୍ଚୀନିନାଦଂ ଚ ନୂପୁରାଣାଂ ଚ ନିସ୍ଵନମ୍ ।
ଶୁଶ୍ରାଵ ପରମସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ସ କପିର୍ମାରୁତାତ୍ମଜଃ ॥ 20 ॥
ତଂ ଚାପ୍ରତିମକର୍ମାଣମଚିନ୍ତ୍ଯବଲପୌରୁଷମ୍ ।
ଦ୍ଵାରଦେଶମନୁପ୍ରାପ୍ତଂ ଦଦର୍ଶ ହନୁମାନ୍ କପିଃ ॥ 21 ॥
ଦୀପିକାଭିରନେକାଭିଃ ସମନ୍ତାଦଵଭାସିତମ୍ ।
ଗନ୍ଧତୈଲାଵସିକ୍ତାଭିର୍ଧ୍ରିଯମାଣାଭିରଗ୍ରତଃ ॥ 22 ॥
କାମଦର୍ପମଦୈର୍ଯୁକ୍ତଂ ଜିହ୍ମତାମ୍ରାଯତେକ୍ଷଣମ୍ ।
ସମକ୍ଷମିଵ କନ୍ଦର୍ପମପଵିଦ୍ଧଶରାସନମ୍ ॥ 23 ॥
ମଥିତାମୃତଫେନାଭମରଜୋଵସ୍ତ୍ରମୁତ୍ତମମ୍ ।
ସଲୀଲମନୁକର୍ଷନ୍ତଂ ଵିମୁକ୍ତଂ ସକ୍ତମଙ୍ଗଦେ ॥ 24 ॥
ତଂ ପତ୍ରଵିଟପେ ଲୀନଃ ପତ୍ରପୁଷ୍ପଘନାଵୃତଃ ।
ସମୀପମିଵ ସଙ୍କ୍ରାନ୍ତଂ ନିଧ୍ଯାତୁମୁପଚକ୍ରମେ ॥ 25 ॥
ଅଵେକ୍ଷମାଣସ୍ତୁ ତତୋ ଦଦର୍ଶ କପିକୁଞ୍ଜରଃ ।
ରୂପଯୌଵନସମ୍ପନ୍ନା ରାଵଣସ୍ଯ ଵରସ୍ତ୍ରିଯଃ ॥ 26 ॥
ତାଭିଃ ପରିଵୃତୋ ରାଜା ସୁରୂପାଭିର୍ମହାଯଶାଃ ।
ତନ୍ମୃଗଦ୍ଵିଜସଙ୍ଘୁଷ୍ଟଂ ପ୍ରଵିଷ୍ଟଃ ପ୍ରମଦାଵନମ୍ ॥ 27 ॥
କ୍ଷୀବୋ ଵିଚିତ୍ରାଭରଣଃ ଶଙ୍କୁକର୍ଣୋ ମହାବଲଃ ।
ତେନ ଵିଶ୍ରଵସଃ ପୁତ୍ରଃ ସ ଦୃଷ୍ଟୋ ରାକ୍ଷସାଧିପଃ ॥ 28 ॥
ଵୃତଃ ପରମନାରୀଭିସ୍ତାରାଭିରିଵ ଚନ୍ଦ୍ରମାଃ ।
ତଂ ଦଦର୍ଶ ମହାତେଜାସ୍ତେଜୋଵନ୍ତଂ ମହାକପିଃ ॥ 29 ॥
ରାଵଣୋଽଯଂ ମହାବାହୁରିତି ସଞ୍ଚିନ୍ତ୍ଯ ଵାନରଃ ।
ଅଵପ୍ଲୁତୋ ମହାତେଜା ହନୁମାନ୍ମାରୁତାତ୍ମଜଃ ॥ 30 ॥
ସ ତଥାପ୍ଯୁଗ୍ରତେଜାଃ ସନ୍ନିର୍ଧୂତସ୍ତସ୍ଯ ତେଜସା ।
ପତ୍ରଗୁହ୍ଯାନ୍ତରେ ସକ୍ତୋ ହନୁମାନ୍ ସଂଵୃତୋଽଭଵତ୍ ॥ 31 ॥
ସ ତାମସିତକେଶାନ୍ତାଂ ସୁଶ୍ରୋଣୀଂ ସଂହତସ୍ତ୍ନୀମ୍ ।
ଦିଦୃକ୍ଷୁରସିତାପାଙ୍ଗାମୁପାଵର୍ତତ ରାଵଣଃ ॥ 32 ॥
ଇତ୍ଯାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାଯଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ଆଦିକାଵ୍ଯେ ସୁନ୍ଦରକାଣ୍ଡେ ଅଷ୍ଟାଦଶସ୍ସର୍ଗଃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe sundarakāṇḍam |
atha aṣṭādaśassargaḥ |
tathā viprekṣyamāṇasya vanaṃ puṣpitapādapam |
vicinvataśca vaidehīṃ kiñciccheṣā niśā'bhavat || 1 ||
ṣaḍaṅgavedaviduṣāṃ kratupravarayājinām |
śuśrāva brahmaghoṣāṃśca sa virātre brahmarakṣasām || 2 ||
atha maṅgalavāditraśabdaiḥ śrutimanoharaiḥ |
prābudhyata mahābāhurdaśagrīvo mahābalaḥ || 3 ||
vibudhyatu yathākālaṃ rākṣasendraḥ pratāpavān |
srastamālyāmbaradharo vaidehīmanvacintayat || 4 ||
bhṛśaṃ niyuktastasyāṃ ca madanena madotkaṭaḥ |
na sa taṃ rākṣasaḥ kāmaṃ śaśākātmani gūhitum || 5 ||
sa sarvābharaṇairyukto bibhracchriyamanuttamām |
tāṃ nagairbahubhirjuṣṭāṃ sarvapuṣpaphalopagaiḥ || 6 ||
vṛtāṃ puṣkariṇībhiśca nānāpuṣpopaśobhitām |
sadā madaiśca vihagairvicitrāṃ paramādbhutām || 7 ||
īhāmṛgaiśca vividhairjuṣṭāṃ dṛṣṭimanoharaiḥ |
vīdhīḥ samprekṣamāṇaśca maṇikāñcanatoraṇāḥ || 8 ||
nānāmṛgagaṇākīrṇāṃ phalaiḥ prapatitairvṛtām |
aśokavanikāmeva prāviśatsantatadrumām || 9 ||
aṅganāśatamātraṃ tu taṃ vrajantamanuvrajat |
mahendramiva paulastyaṃ devagandharvayoṣitaḥ || 10 ||
dīpikāḥ kāñcanīḥ kāścijjagṛhustatra yoṣitaḥ |
vālavyajanahastāśca tālavṛntāni cāparāḥ || 11 ||
kāñcanairapi bhṛṅgārairjahruḥ salilamagrataḥ |
maṇḍalāgrān bṛsīścāpi gṛhyānyāḥ pṛṣṭhato yayuḥ || 12 ||
kācidratnamayīṃ sthālīṃ pūrṇāṃ pānasya bhāminī |
dakṣiṇā dakṣiṇenaiva tadā jagrāha pāṇinā || 13 ||
rājahaṃsapratīkāśaṃ chatraṃ pūrṇaśaśiprabham |
sauvarṇadaṇḍamaparā gṛhītvā pṛṣṭhato yayau || 14 ||
nidrāmadaparītākṣyo rāvaṇasyottamāḥ striyaḥ |
anujagmuḥ patiṃ vīraṃ ghanaṃ vidyullatā iva || 15 ||
vyāviddhahārakeyūrāḥ samāmṛditavarṇakāḥ |
samāgalitakeśāntāḥ sasvedavadanāstathā || 16 ||
ghūrṇantyo madaśeṣeṇa nidrayā ca śubhānanāḥ |
svedakliṣṭāṅgakusumāssumālyākulamūrdhajāḥ || 17 ||
prayāntaṃ naiṛtapatiṃ nāryo madiralocanāḥ |
bahumānācca kāmācca priyā bhāryāstamanvayuḥ || 18 ||
sa ca kāmaparādhīnaḥ patistāsāṃ mahābalaḥ |
sītāsaktamanā mando mandāñcitagatirbabhau || 19 ||
tataḥ kāñcīninādaṃ ca nūpurāṇāṃ ca nisvanam |
śuśrāva paramastrīṇāṃ sa kapirmārutātmajaḥ || 20 ||
taṃ cāpratimakarmāṇamacintyabalapauruṣam |
dvāradeśamanuprāptaṃ dadarśa hanumān kapiḥ || 21 ||
dīpikābhiranekābhiḥ samantādavabhāsitam |
gandhatailāvasiktābhirdhriyamāṇābhiragrataḥ || 22 ||
kāmadarpamadairyuktaṃ jihmatāmrāyatekṣaṇam |
samakṣamiva kandarpamapaviddhaśarāsanam || 23 ||
mathitāmṛtaphenābhamarajovastramuttamam |
salīlamanukarṣantaṃ vimuktaṃ saktamaṅgade || 24 ||
taṃ patraviṭape līnaḥ patrapuṣpaghanāvṛtaḥ |
samīpamiva saṅkrāntaṃ nidhyātumupacakrame || 25 ||
avekṣamāṇastu tato dadarśa kapikuñjaraḥ |
rūpayauvanasampannā rāvaṇasya varastriyaḥ || 26 ||
tābhiḥ parivṛto rājā surūpābhirmahāyaśāḥ |
tanmṛgadvijasaṅghuṣṭaṃ praviṣṭaḥ pramadāvanam || 27 ||
kṣībo vicitrābharaṇaḥ śaṅkukarṇo mahābalaḥ |
tena viśravasaḥ putraḥ sa dṛṣṭo rākṣasādhipaḥ || 28 ||
vṛtaḥ paramanārībhistārābhiriva candramāḥ |
taṃ dadarśa mahātejāstejovantaṃ mahākapiḥ || 29 ||
rāvaṇo'yaṃ mahābāhuriti sañcintya vānaraḥ |
avapluto mahātejā hanumānmārutātmajaḥ || 30 ||
sa tathāpyugratejāḥ sannirdhūtastasya tejasā |
patraguhyāntare sakto hanumān saṃvṛto'bhavat || 31 ||
sa tāmasitakeśāntāṃ suśroṇīṃ saṃhatastnīm |
didṛkṣurasitāpāṅgāmupāvartata rāvaṇaḥ || 32 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye sundarakāṇḍe aṣṭādaśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे सुन्दरकाण्डम् ।
अथ अष्टादशस्सर्गः ।
तथा विप्रेक्ष्यमाणस्य वनं पुष्पितपादपम् ।
विचिन्वतश्च वैदेहीं किञ्चिच्छेषा निशाऽभवत् ॥ 1 ॥
षडङ्गवेदविदुषां क्रतुप्रवरयाजिनाम् ।
शुश्राव ब्रह्मघोषांश्च स विरात्रे ब्रह्मरक्षसाम् ॥ 2 ॥
अथ मङ्गलवादित्रशब्दैः श्रुतिमनोहरैः ।
प्राबुध्यत महाबाहुर्दशग्रीवो महाबलः ॥ 3 ॥
विबुध्यतु यथाकालं राक्षसेन्द्रः प्रतापवान् ।
स्रस्तमाल्याम्बरधरो वैदेहीमन्वचिन्तयत् ॥ 4 ॥
भृशं नियुक्तस्तस्यां च मदनेन मदोत्कटः ।
न स तं राक्षसः कामं शशाकात्मनि गूहितुम् ॥ 5 ॥
स सर्वाभरणैर्युक्तो बिभ्रच्छ्रियमनुत्तमाम् ।
तां नगैर्बहुभिर्जुष्टां सर्वपुष्पफलोपगैः ॥ 6 ॥
वृतां पुष्करिणीभिश्च नानापुष्पोपशोभिताम् ।
सदा मदैश्च विहगैर्विचित्रां परमाद्भुताम् ॥ 7 ॥
ईहामृगैश्च विविधैर्जुष्टां दृष्टिमनोहरैः ।
वीधीः सम्प्रेक्षमाणश्च मणिकाञ्चनतोरणाः ॥ 8 ॥
नानामृगगणाकीर्णां फलैः प्रपतितैर्वृताम् ।
अशोकवनिकामेव प्राविशत्सन्ततद्रुमाम् ॥ 9 ॥
अङ्गनाशतमात्रं तु तं व्रजन्तमनुव्रजत् ।
महेन्द्रमिव पौलस्त्यं देवगन्धर्वयोषितः ॥ 10 ॥
दीपिकाः काञ्चनीः काश्चिज्जगृहुस्तत्र योषितः ।
वालव्यजनहस्ताश्च तालवृन्तानि चापराः ॥ 11 ॥
काञ्चनैरपि भृङ्गारैर्जह्रुः सलिलमग्रतः ।
मण्डलाग्रान् बृसीश्चापि गृह्यान्याः पृष्ठतो ययुः ॥ 12 ॥
काचिद्रत्नमयीं स्थालीं पूर्णां पानस्य भामिनी ।
दक्षिणा दक्षिणेनैव तदा जग्राह पाणिना ॥ 13 ॥
राजहंसप्रतीकाशं छत्रं पूर्णशशिप्रभम् ।
सौवर्णदण्डमपरा गृहीत्वा पृष्ठतो ययौ ॥ 14 ॥
निद्रामदपरीताक्ष्यो रावणस्योत्तमाः स्त्रियः ।
अनुजग्मुः पतिं वीरं घनं विद्युल्लता इव ॥ 15 ॥
व्याविद्धहारकेयूराः समामृदितवर्णकाः ।
समागलितकेशान्ताः सस्वेदवदनास्तथा ॥ 16 ॥
घूर्णन्त्यो मदशेषेण निद्रया च शुभाननाः ।
स्वेदक्लिष्टाङ्गकुसुमास्सुमाल्याकुलमूर्धजाः ॥ 17 ॥
प्रयान्तं नैऋतपतिं नार्यो मदिरलोचनाः ।
बहुमानाच्च कामाच्च प्रिया भार्यास्तमन्वयुः ॥ 18 ॥
स च कामपराधीनः पतिस्तासां महाबलः ।
सीतासक्तमना मन्दो मन्दाञ्चितगतिर्बभौ ॥ 19 ॥
ततः काञ्चीनिनादं च नूपुराणां च निस्वनम् ।
शुश्राव परमस्त्रीणां स कपिर्मारुतात्मजः ॥ 20 ॥
तं चाप्रतिमकर्माणमचिन्त्यबलपौरुषम् ।
द्वारदेशमनुप्राप्तं ददर्श हनुमान् कपिः ॥ 21 ॥
दीपिकाभिरनेकाभिः समन्तादवभासितम् ।
गन्धतैलावसिक्ताभिर्ध्रियमाणाभिरग्रतः ॥ 22 ॥
कामदर्पमदैर्युक्तं जिह्मताम्रायतेक्षणम् ।
समक्षमिव कन्दर्पमपविद्धशरासनम् ॥ 23 ॥
मथितामृतफेनाभमरजोवस्त्रमुत्तमम् ।
सलीलमनुकर्षन्तं विमुक्तं सक्तमङ्गदे ॥ 24 ॥
तं पत्रविटपे लीनः पत्रपुष्पघनावृतः ।
समीपमिव सङ्क्रान्तं निध्यातुमुपचक्रमे ॥ 25 ॥
अवेक्षमाणस्तु ततो ददर्श कपिकुञ्जरः ।
रूपयौवनसम्पन्ना रावणस्य वरस्त्रियः ॥ 26 ॥
ताभिः परिवृतो राजा सुरूपाभिर्महायशाः ।
तन्मृगद्विजसङ्घुष्टं प्रविष्टः प्रमदावनम् ॥ 27 ॥
क्षीबो विचित्राभरणः शङ्कुकर्णो महाबलः ।
तेन विश्रवसः पुत्रः स दृष्टो राक्षसाधिपः ॥ 28 ॥
वृतः परमनारीभिस्ताराभिरिव चन्द्रमाः ।
तं ददर्श महातेजास्तेजोवन्तं महाकपिः ॥ 29 ॥
रावणोऽयं महाबाहुरिति सञ्चिन्त्य वानरः ।
अवप्लुतो महातेजा हनुमान्मारुतात्मजः ॥ 30 ॥
स तथाप्युग्रतेजाः सन्निर्धूतस्तस्य तेजसा ।
पत्रगुह्यान्तरे सक्तो हनुमान् संवृतोऽभवत् ॥ 31 ॥
स तामसितकेशान्तां सुश्रोणीं संहतस्त्नीम् ।
दिदृक्षुरसितापाङ्गामुपावर्तत रावणः ॥ 32 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये सुन्दरकाण्डे अष्टादशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe sundarakāṇḍam |
atha aṣṭādaśassargaḥ |
tathā viprekṣyamāṇasya vanaṃ puṣpitapādapam |
vicinvataśca vaidehīṃ kiñciccheṣā niśā'bhavat || 1 ||
ṣaḍaṅgavedaviduṣāṃ kratupravarayājinām |
śuśrāva brahmaghoṣāṃśca sa virātre brahmarakṣasām || 2 ||
atha maṅgalavāditraśabdaiḥ śrutimanoharaiḥ |
prābudhyata mahābāhurdaśagrīvo mahābalaḥ || 3 ||
vibudhyatu yathākālaṃ rākṣasendraḥ pratāpavān |
srastamālyāmbaradharo vaidehīmanvacintayat || 4 ||
bhṛśaṃ niyuktastasyāṃ ca madanena madotkaṭaḥ |
na sa taṃ rākṣasaḥ kāmaṃ śaśākātmani gūhitum || 5 ||
sa sarvābharaṇairyukto bibhracchriyamanuttamām |
tāṃ nagairbahubhirjuṣṭāṃ sarvapuṣpaphalopagaiḥ || 6 ||
vṛtāṃ puṣkariṇībhiśca nānāpuṣpopaśobhitām |
sadā madaiśca vihagairvicitrāṃ paramādbhutām || 7 ||
īhāmṛgaiśca vividhairjuṣṭāṃ dṛṣṭimanoharaiḥ |
vīdhīḥ samprekṣamāṇaśca maṇikāñcanatoraṇāḥ || 8 ||
nānāmṛgagaṇākīrṇāṃ phalaiḥ prapatitairvṛtām |
aśokavanikāmeva prāviśatsantatadrumām || 9 ||
aṅganāśatamātraṃ tu taṃ vrajantamanuvrajat |
mahendramiva paulastyaṃ devagandharvayoṣitaḥ || 10 ||
dīpikāḥ kāñcanīḥ kāścijjagṛhustatra yoṣitaḥ |
vālavyajanahastāśca tālavṛntāni cāparāḥ || 11 ||
kāñcanairapi bhṛṅgārairjahruḥ salilamagrataḥ |
maṇḍalāgrān bṛsīścāpi gṛhyānyāḥ pṛṣṭhato yayuḥ || 12 ||
kācidratnamayīṃ sthālīṃ pūrṇāṃ pānasya bhāminī |
dakṣiṇā dakṣiṇenaiva tadā jagrāha pāṇinā || 13 ||
rājahaṃsapratīkāśaṃ chatraṃ pūrṇaśaśiprabham |
sauvarṇadaṇḍamaparā gṛhītvā pṛṣṭhato yayau || 14 ||
nidrāmadaparītākṣyo rāvaṇasyottamāḥ striyaḥ |
anujagmuḥ patiṃ vīraṃ ghanaṃ vidyullatā iva || 15 ||
vyāviddhahārakeyūrāḥ samāmṛditavarṇakāḥ |
samāgalitakeśāntāḥ sasvedavadanāstathā || 16 ||
ghūrṇantyo madaśeṣeṇa nidrayā ca śubhānanāḥ |
svedakliṣṭāṅgakusumāssumālyākulamūrdhajāḥ || 17 ||
prayāntaṃ naiṛtapatiṃ nāryo madiralocanāḥ |
bahumānācca kāmācca priyā bhāryāstamanvayuḥ || 18 ||
sa ca kāmaparādhīnaḥ patistāsāṃ mahābalaḥ |
sītāsaktamanā mando mandāñcitagatirbabhau || 19 ||
tataḥ kāñcīninādaṃ ca nūpurāṇāṃ ca nisvanam |
śuśrāva paramastrīṇāṃ sa kapirmārutātmajaḥ || 20 ||
taṃ cāpratimakarmāṇamacintyabalapauruṣam |
dvāradeśamanuprāptaṃ dadarśa hanumān kapiḥ || 21 ||
dīpikābhiranekābhiḥ samantādavabhāsitam |
gandhatailāvasiktābhirdhriyamāṇābhiragrataḥ || 22 ||
kāmadarpamadairyuktaṃ jihmatāmrāyatekṣaṇam |
samakṣamiva kandarpamapaviddhaśarāsanam || 23 ||
mathitāmṛtaphenābhamarajovastramuttamam |
salīlamanukarṣantaṃ vimuktaṃ saktamaṅgade || 24 ||
taṃ patraviṭape līnaḥ patrapuṣpaghanāvṛtaḥ |
samīpamiva saṅkrāntaṃ nidhyātumupacakrame || 25 ||
avekṣamāṇastu tato dadarśa kapikuñjaraḥ |
rūpayauvanasampannā rāvaṇasya varastriyaḥ || 26 ||
tābhiḥ parivṛto rājā surūpābhirmahāyaśāḥ |
tanmṛgadvijasaṅghuṣṭaṃ praviṣṭaḥ pramadāvanam || 27 ||
kṣībo vicitrābharaṇaḥ śaṅkukarṇo mahābalaḥ |
tena viśravasaḥ putraḥ sa dṛṣṭo rākṣasādhipaḥ || 28 ||
vṛtaḥ paramanārībhistārābhiriva candramāḥ |
taṃ dadarśa mahātejāstejovantaṃ mahākapiḥ || 29 ||
rāvaṇo'yaṃ mahābāhuriti sañcintya vānaraḥ |
avapluto mahātejā hanumānmārutātmajaḥ || 30 ||
sa tathāpyugratejāḥ sannirdhūtastasya tejasā |
patraguhyāntare sakto hanumān saṃvṛto'bhavat || 31 ||
sa tāmasitakeśāntāṃ suśroṇīṃ saṃhatastnīm |
didṛkṣurasitāpāṅgāmupāvartata rāvaṇaḥ || 32 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye sundarakāṇḍe aṣṭādaśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Oriya script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.