𑌶𑍍𑌰𑍀𑌮𑌦𑍍𑌵𑌾𑌲𑍍𑌮𑍀𑌕𑍀𑌯 𑌰𑌾𑌮𑌾𑌯𑌣𑍇 𑌸𑍁𑌨𑍍𑌦𑌰𑌕𑌾𑌣𑍍𑌡𑌮𑍍 ।
𑌅𑌥 𑌸𑌪𑍍𑌤𑌮𑌸𑍍𑌸𑌰𑍍𑌗𑌃 ।
𑌸 𑌵𑍇𑌶𑍍𑌮𑌜𑌾𑌲𑌂 𑌬𑌲𑌵𑌾𑌨𑍍 𑌦𑌦𑌰𑍍𑌶 𑌵𑍍𑌯𑌾𑌸𑌕𑍍𑌤𑌵𑍈𑌡𑍂𑌰𑍍𑌯𑌸𑍁𑌵𑌰𑍍𑌣𑌜𑌾𑌲𑌮𑍍 ।
𑌯𑌥𑌾 𑌮𑌹𑌤𑍍 𑌪𑍍𑌰𑌾𑌵𑍃𑌷𑌿 𑌮𑍇𑌘𑌜𑌾𑌲𑌂 𑌵𑌿𑌦𑍍𑌯𑍁𑌤𑍍𑌪𑌿𑌨𑌦𑍍𑌧𑌂 𑌸𑌵𑌿𑌹𑌙𑍍𑌗𑌜𑌾𑌲𑌮𑍍 ॥ 1 ॥
𑌨𑌿𑌵𑍇𑌶𑌨𑌾𑌨𑌾𑌂 𑌵𑌿𑌵𑌿𑌧𑌾𑌶𑍍𑌚 𑌶𑌾𑌲𑌾𑌃 𑌪𑍍𑌰𑌧𑌾𑌨𑌶𑌙𑍍𑌖𑌾𑌯𑍁𑌧𑌚𑌾𑌪𑌶𑌾𑌲𑌾𑌃 ।
𑌮𑌨𑍋𑌹𑌰𑌾𑌶𑍍𑌚𑌾𑌪𑌿 𑌪𑍁𑌨𑌰𑍍𑌵𑌿𑌶𑌾𑌲𑌾𑌃 𑌦𑌦𑌰𑍍𑌶 𑌵𑍇𑌶𑍍𑌮𑌾𑌦𑍍𑌰𑌿𑌷𑍁 𑌚𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑌶𑌾𑌲𑌾𑌃 ॥ 2 ॥
𑌗𑍃𑌹𑌾𑌣𑌿 𑌨𑌾𑌨𑌾𑌵𑌸𑍁𑌰𑌾𑌜𑌿𑌤𑌾𑌨𑌿 𑌦𑍇𑌵𑌾𑌸𑍁𑌰𑍈𑌶𑍍𑌚𑌾𑌪𑌿 𑌸𑍁𑌪𑍂𑌜𑌿𑌤𑌾𑌨𑌿 ।
𑌸𑌰𑍍𑌵𑍈𑌶𑍍𑌚 𑌦𑍋𑌷𑍈𑌃 𑌪𑌰𑌿𑌵𑌰𑍍𑌜𑌿𑌤𑌾𑌨𑌿 𑌕𑌪𑌿𑌰𑍍𑌦𑌦𑌰𑍍𑌶 𑌸𑍍𑌵𑌬𑌲𑌾𑌰𑍍𑌜𑌿𑌤𑌾𑌨𑌿 ॥ 3 ॥
𑌤𑌾𑌨𑌿 𑌪𑍍𑌰𑌯𑌤𑍍𑌨𑌾𑌭𑌿𑌸𑌮𑌾𑌹𑌿𑌤𑌾𑌨𑌿 𑌮𑌯𑍇𑌨 𑌸𑌾𑌕𑍍𑌷𑌾𑌦𑌿𑌵 𑌨𑌿𑌰𑍍𑌮𑌿𑌤𑌾𑌨𑌿 ।
𑌮𑌹𑍀𑌤𑌲𑍇 𑌸𑌰𑍍𑌵𑌗𑍁𑌣𑍋𑌤𑍍𑌤𑌰𑌾𑌣𑌿 𑌦𑌦𑌰𑍍𑌶 𑌲𑌙𑍍𑌕𑌾𑌧𑌿𑌪𑌤𑍇𑌰𑍍𑌗𑍃𑌹𑌾𑌣𑌿 ॥ 4 ॥
𑌤𑌤𑍋 𑌦𑌦𑌰𑍍𑌶𑍋𑌛𑍍𑌰𑌚𑌿𑌤𑌮𑍇𑌘𑌰𑍂𑌪𑌂 𑌮𑌨𑍋𑌹𑌰𑌂 𑌕𑌾𑌞𑍍𑌚𑌨𑌚𑌾𑌰𑍁𑌰𑍂𑌪𑌮𑍍 ।
𑌰𑌕𑍍𑌷𑍋𑌽𑌧𑌿𑌪𑌸𑍍𑌯𑌾𑌤𑍍𑌮𑌬𑌲𑌾𑌨𑍁𑌰𑍂𑌪𑌂 𑌗𑍃𑌹𑍋𑌤𑍍𑌤𑌮𑌂 𑌹𑍍𑌯𑌪𑍍𑌰𑌤𑌿𑌰𑍂𑌪𑌰𑍂𑌪𑌮𑍍 ॥ 5 ॥
𑌮𑌹𑍀𑌤𑌲𑍇 𑌸𑍍𑌵𑌰𑍍𑌗𑌮𑌿𑌵 𑌪𑍍𑌰𑌕𑍀𑌰𑍍𑌣𑌂 𑌶𑍍𑌰𑌿𑌯𑌾 𑌜𑍍𑌵𑌲𑌨𑍍𑌤𑌂 𑌬𑌹𑍁𑌰𑌤𑍍𑌨𑌕𑍀𑌰𑍍𑌣𑌮𑍍 ।
𑌨𑌾𑌨𑌾𑌤𑌰𑍂𑌣𑌾𑌂 𑌕𑍁𑌸𑍁𑌮𑌾𑌵𑌕𑍀𑌰𑍍𑌣𑌂 𑌗𑌿𑌰𑍇𑌰𑌿𑌵𑌾𑌗𑍍𑌰𑌂 𑌰𑌜𑌸𑌾𑌵𑌕𑍀𑌰𑍍𑌣𑌮𑍍 ॥ 6 ॥
𑌨𑌾𑌰𑍀𑌪𑍍𑌰𑌵𑍇𑌕𑍈𑌰𑌿𑌵 𑌦𑍀𑌪𑍍𑌯𑌮𑌾𑌨𑌂 𑌤𑌟𑌿𑌦𑍍𑌭𑌿𑌰𑌮𑍍𑌭𑍋𑌦𑌵𑌦𑌰𑍍𑌚𑍍𑌯𑌮𑌾𑌨𑌮𑍍 ।
𑌹𑌂𑌸𑌪𑍍𑌰𑌵𑍇𑌕𑍈𑌰𑌿𑌵 𑌵𑌾𑌹𑍍𑌯𑌮𑌾𑌨𑌂 𑌶𑍍𑌰𑌿𑌯𑌾 𑌯𑍁𑌤𑌂 𑌖𑍇 𑌸𑍁𑌕𑍃𑌤𑌾𑌂 𑌵𑌿𑌮𑌾𑌨𑌮𑍍 ॥ 7 ॥
𑌯𑌥𑌾 𑌨𑌗𑌾𑌗𑍍𑌰𑌂 𑌬𑌹𑍁𑌧𑌾𑌤𑍁𑌚𑌿𑌤𑍍𑌰𑌂 𑌯𑌥𑌾 𑌨𑌭𑌶𑍍𑌚 𑌗𑍍𑌰𑌹𑌚𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑌚𑌿𑌤𑍍𑌰𑌮𑍍 ।
𑌦𑌦𑌰𑍍𑌶𑌯𑍁𑌕𑍍𑌤𑍀𑌕𑍃𑌤𑌮𑍇𑌘𑌚𑌿𑌤𑍍𑌰𑌂 𑌵𑌿𑌮𑌾𑌨𑌰𑌤𑍍𑌨𑌂 𑌬𑌹𑍁𑌰𑌤𑍍𑌨𑌚𑌿𑌤𑍍𑌰𑌮𑍍 ॥ 8 ॥
𑌮𑌹𑍀 𑌕𑍃𑌤𑌾 𑌪𑌰𑍍𑌵𑌤𑌰𑌾𑌜𑌿𑌪𑍂𑌰𑍍𑌣𑌾 𑌶𑍈𑌲𑌾𑌃 𑌕𑍃𑌤𑌾 𑌵𑍃𑌕𑍍𑌷𑌵𑌿𑌤𑌾𑌨𑌪𑍂𑌰𑍍𑌣𑌾𑌃 ।
𑌵𑍃𑌕𑍍𑌷𑌾𑌃 𑌕𑍃𑌤𑌾𑌃 𑌪𑍁𑌷𑍍𑌪𑌵𑌿𑌤𑌾𑌨𑌪𑍂𑌰𑍍𑌣𑌾𑌃 𑌪𑍁𑌷𑍍𑌪𑌂 𑌕𑍃𑌤𑌂 𑌕𑍇𑌸𑌰𑌪𑌤𑍍𑌰𑌪𑍂𑌰𑍍𑌣𑌮𑍍 ॥ 9 ॥
𑌕𑍃𑌤𑌾𑌨𑌿 𑌵𑍇𑌶𑍍𑌮𑌾𑌨𑌿 𑌚 𑌪𑌾𑌣𑍍𑌡𑍁𑌰𑌾𑌣𑌿 𑌤𑌥𑌾 𑌸𑍁𑌪𑍁𑌷𑍍𑌪𑌾𑌣𑍍𑌯𑌪𑌿 𑌪𑍁𑌷𑍍𑌕𑌰𑌾𑌣𑌿 ।
𑌪𑍁𑌨𑌶𑍍𑌚 𑌪𑌦𑍍𑌮𑌾𑌨𑌿 𑌸𑌕𑍇𑌸𑌰𑌾𑌣𑌿 𑌧𑌨𑍍𑌯𑌾𑌨𑌿 𑌚𑌿𑌤𑍍𑌰𑌾𑌣𑌿 𑌤𑌥𑌾 𑌵𑌨𑌾𑌨𑌿 ॥ 10 ॥
𑌪𑍁𑌷𑍍𑌪𑌾𑌹𑍍𑌵𑌯𑌂 𑌨𑌾𑌮𑌵𑌿𑌰𑌾𑌜𑌮𑌾𑌨𑌂 𑌰𑌤𑍍𑌨𑌪𑍍𑌰𑌭𑌾𑌭𑌿𑌶𑍍𑌚 𑌵𑌿𑌵𑌰𑍍𑌧𑌮𑌾𑌨𑌮𑍍 ।
𑌵𑍇𑌶𑍍𑌮𑍋𑌤𑍍𑌤𑌮𑌾𑌨𑌾𑌮𑌪𑌿 𑌚𑍋𑌚𑍍𑌯𑌮𑌾𑌨𑌂 𑌮𑌹𑌾𑌕𑌪𑌿𑌸𑍍𑌤𑌤𑍍𑌰 𑌮𑌹𑌾𑌵𑌿𑌮𑌾𑌨𑌮𑍍 ॥ 11 ॥
𑌕𑍃𑌤𑌾𑌶𑍍𑌚 𑌵𑍈𑌡𑍂𑌰𑍍𑌯𑌮𑌯𑌾 𑌵𑌿𑌹𑌙𑍍𑌗𑌾𑌃 𑌰𑍂𑌪𑍍𑌯𑌪𑍍𑌰𑌵𑌾𑌲𑍈𑌶𑍍𑌚 𑌤𑌥𑌾 𑌵𑌿𑌹𑌙𑍍𑌗𑌾𑌃 ।
𑌚𑌿𑌤𑍍𑌰𑌾𑌶𑍍𑌚 𑌨𑌾𑌨𑌾𑌵𑌸𑍁𑌭𑌿𑌰𑍍𑌭𑍁𑌜𑌙𑍍𑌗𑌾𑌃 𑌜𑌾𑌤𑍍𑌯𑌾𑌨𑍁𑌰𑍂𑌪𑌾𑌸𑍍𑌤𑍁𑌰𑌗𑌾𑌃 𑌶𑍁𑌭𑌾𑌙𑍍𑌗𑌾𑌃 ॥ 12 ॥
𑌪𑍍𑌰𑌵𑌾𑌲𑌜𑌾𑌮𑍍𑌬𑍂𑌨𑌦𑌪𑍁𑌷𑍍𑌪𑌪𑌕𑍍𑌷𑌾𑌃 𑌸𑌲𑍀𑌲𑌮𑌾𑌵𑌰𑍍𑌜𑌿𑌤𑌜𑌿𑌹𑍍𑌮𑌪𑌕𑍍𑌷𑌾𑌃 ।
𑌕𑌾𑌮𑌸𑍍𑌯 𑌸𑌾𑌕𑍍𑌷𑌾𑌦𑌿𑌵 𑌭𑌾𑌨𑍍𑌤𑌿 𑌪𑌕𑍍𑌷𑌾𑌃 𑌕𑍃𑌤𑌾 𑌵𑌿𑌹𑌙𑍍𑌗𑌾𑌃 𑌸𑍁𑌮𑍁𑌖𑌾𑌃 𑌸𑍁𑌪𑌕𑍍𑌷𑌾𑌃 ॥ 13 ॥
𑌨𑌿𑌯𑍁𑌜𑍍𑌯𑌮𑌾𑌨𑌾𑌸𑍍𑌤𑍁 𑌗𑌜𑌾𑌃 𑌸𑍁𑌹𑌸𑍍𑌤𑌾𑌃 𑌸𑌕𑍇𑌸𑌰𑌾𑌶𑍍𑌚𑍋𑌤𑍍𑌪𑌲𑌪𑌤𑍍𑌰𑌹𑌸𑍍𑌤𑌾𑌃 ।
𑌬𑌭𑍂𑌵𑌦𑍇𑌵𑍀 𑌚 𑌕𑍃𑌤𑌾 𑌸𑍁𑌹𑌸𑍍𑌤𑌾 𑌲𑌕𑍍𑌷𑍍𑌮𑍀 𑌸𑍍𑌤𑌥𑌾 𑌪𑌦𑍍𑌮𑌿𑌨𑌿 𑌪𑌦𑍍𑌮𑌹𑌸𑍍𑌤𑌾 ॥ 14 ॥
𑌇𑌤𑍀𑌵 𑌤𑌦𑍍𑌗𑍃𑌹𑌮𑌭𑌿𑌗𑌮𑍍𑌯 𑌶𑍋𑌭𑌨𑌂 𑌸𑌵𑌿𑌸𑍍𑌮𑌯𑍋 𑌨𑌗𑌮𑌿𑌵 𑌚𑌾𑌰𑍁𑌶𑍋𑌭𑌨𑌮𑍍 ।
𑌪𑍁𑌨𑌶𑍍𑌚 𑌤𑌤𑍍𑌪𑌰𑌮𑌸𑍁𑌗𑌨𑍍𑌧𑌿 𑌸𑍁𑌨𑍍𑌦𑌰𑌂 𑌹𑌿𑌮𑌾𑌤𑍍𑌯𑌯𑍇 𑌨𑌗𑌮𑌿𑌵 𑌚𑌾𑌰𑍁𑌕𑌨𑍍𑌦𑌰𑌮𑍍 ॥ 15 ॥
𑌤𑌤𑌃 𑌸 𑌤𑌾𑌂 𑌕𑌪𑌿𑌰𑌭𑌿𑌪𑌤𑍍𑌯 𑌪𑍂𑌜𑌿𑌤𑌾𑌂 𑌚𑌰𑌨𑍍 𑌪𑍁𑌰𑍀𑌂 𑌦𑌶𑌮𑍁𑌖𑌬𑌾𑌹𑍁𑌪𑌾𑌲𑌿𑌤𑌾𑌮𑍍 ।
𑌅𑌦𑍃𑌶𑍍𑌯 𑌤𑌾𑌂 𑌜𑌨𑌕𑌸𑍁𑌤𑌾𑌂 𑌸𑍁𑌪𑍂𑌜𑌿𑌤𑌾𑌂 𑌸𑍁𑌦𑍁𑌃𑌖𑌿𑌤𑌃 𑌪𑌤𑌿𑌗𑍁𑌣𑌵𑍇𑌗𑌵𑌰𑍍𑌜𑌿𑌤𑌾𑌮𑍍 ॥ 16 ॥
𑌤𑌤𑌸𑍍𑌤𑌦𑌾 𑌬𑌹𑍁𑌵𑌿𑌧𑌭𑌾𑌵𑌿𑌤𑌾𑌤𑍍𑌮𑌨𑌃 𑌕𑍃𑌤𑌾𑌤𑍍𑌮𑌨𑍋 𑌜𑌨𑌕𑌸𑍁𑌤𑌾𑌂 𑌸𑍁𑌵𑌰𑍍𑌤𑍍𑌮𑌨𑌃 ।
𑌅𑌪𑌶𑍍𑌯𑌤𑍋𑌽𑌭𑌵𑌦𑌤𑌿𑌦𑍁𑌃𑌖𑌿𑌤𑌂 𑌮𑌨𑌃 𑌸𑍁𑌚𑌕𑍍𑌷𑍁𑌷𑌃 𑌪𑍍𑌰𑌵𑌿𑌚𑌰𑌤𑍋 𑌮𑌹𑌾𑌤𑍍𑌮𑌨𑌃 ॥ 17 ॥
𑌇𑌤𑍍𑌯𑌾𑌰𑍍𑌷𑍇 𑌶𑍍𑌰𑍀𑌮𑌦𑍍𑌰𑌾𑌮𑌾𑌯𑌣𑍇 𑌵𑌾𑌲𑍍𑌮𑍀𑌕𑍀𑌯 𑌆𑌦𑌿𑌕𑌾𑌵𑍍𑌯𑍇 𑌸𑍁𑌨𑍍𑌦𑌰𑌕𑌾𑌣𑍍𑌡𑍇 𑌸𑌪𑍍𑌤𑌮𑌸𑍍𑌸𑌰𑍍𑌗𑌃 ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe sundarakāṇḍam |
atha saptamassargaḥ |
sa veśmajālaṃ balavān dadarśa vyāsaktavaiḍūryasuvarṇajālam |
yathā mahat prāvṛṣi meghajālaṃ vidyutpinaddhaṃ savihaṅgajālam || 1 ||
niveśanānāṃ vividhāśca śālāḥ pradhānaśaṅkhāyudhacāpaśālāḥ |
manoharāścāpi punarviśālāḥ dadarśa veśmādriṣu candraśālāḥ || 2 ||
gṛhāṇi nānāvasurājitāni devāsuraiścāpi supūjitāni |
sarvaiśca doṣaiḥ parivarjitāni kapirdadarśa svabalārjitāni || 3 ||
tāni prayatnābhisamāhitāni mayena sākṣādiva nirmitāni |
mahītale sarvaguṇottarāṇi dadarśa laṅkādhipatergṛhāṇi || 4 ||
tato dadarśochracitamegharūpaṃ manoharaṃ kāñcanacārurūpam |
rakṣo'dhipasyātmabalānurūpaṃ gṛhottamaṃ hyapratirūparūpam || 5 ||
mahītale svargamiva prakīrṇaṃ śriyā jvalantaṃ bahuratnakīrṇam |
nānātarūṇāṃ kusumāvakīrṇaṃ girerivāgraṃ rajasāvakīrṇam || 6 ||
nārīpravekairiva dīpyamānaṃ taṭidbhirambhodavadarcyamānam |
haṃsapravekairiva vāhyamānaṃ śriyā yutaṃ khe sukṛtāṃ vimānam || 7 ||
yathā nagāgraṃ bahudhātucitraṃ yathā nabhaśca grahacandracitram |
dadarśayuktīkṛtameghacitraṃ vimānaratnaṃ bahuratnacitram || 8 ||
mahī kṛtā parvatarājipūrṇā śailāḥ kṛtā vṛkṣavitānapūrṇāḥ |
vṛkṣāḥ kṛtāḥ puṣpavitānapūrṇāḥ puṣpaṃ kṛtaṃ kesarapatrapūrṇam || 9 ||
kṛtāni veśmāni ca pāṇḍurāṇi tathā supuṣpāṇyapi puṣkarāṇi |
punaśca padmāni sakesarāṇi dhanyāni citrāṇi tathā vanāni || 10 ||
puṣpāhvayaṃ nāmavirājamānaṃ ratnaprabhābhiśca vivardhamānam |
veśmottamānāmapi cocyamānaṃ mahākapistatra mahāvimānam || 11 ||
kṛtāśca vaiḍūryamayā vihaṅgāḥ rūpyapravālaiśca tathā vihaṅgāḥ |
citrāśca nānāvasubhirbhujaṅgāḥ jātyānurūpāsturagāḥ śubhāṅgāḥ || 12 ||
pravālajāmbūnadapuṣpapakṣāḥ salīlamāvarjitajihmapakṣāḥ |
kāmasya sākṣādiva bhānti pakṣāḥ kṛtā vihaṅgāḥ sumukhāḥ supakṣāḥ || 13 ||
niyujyamānāstu gajāḥ suhastāḥ sakesarāścotpalapatrahastāḥ |
babhūvadevī ca kṛtā suhastā lakṣmī stathā padmini padmahastā || 14 ||
itīva tadgṛhamabhigamya śobhanaṃ savismayo nagamiva cāruśobhanam |
punaśca tatparamasugandhi sundaraṃ himātyaye nagamiva cārukandaram || 15 ||
tataḥ sa tāṃ kapirabhipatya pūjitāṃ caran purīṃ daśamukhabāhupālitām |
adṛśya tāṃ janakasutāṃ supūjitāṃ suduḥkhitaḥ patiguṇavegavarjitām || 16 ||
tatastadā bahuvidhabhāvitātmanaḥ kṛtātmano janakasutāṃ suvartmanaḥ |
apaśyato'bhavadatiduḥkhitaṃ manaḥ sucakṣuṣaḥ pravicarato mahātmanaḥ || 17 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye sundarakāṇḍe saptamassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे सुन्दरकाण्डम् ।
अथ सप्तमस्सर्गः ।
स वेश्मजालं बलवान् ददर्श व्यासक्तवैडूर्यसुवर्णजालम् ।
यथा महत् प्रावृषि मेघजालं विद्युत्पिनद्धं सविहङ्गजालम् ॥ 1 ॥
निवेशनानां विविधाश्च शालाः प्रधानशङ्खायुधचापशालाः ।
मनोहराश्चापि पुनर्विशालाः ददर्श वेश्माद्रिषु चन्द्रशालाः ॥ 2 ॥
गृहाणि नानावसुराजितानि देवासुरैश्चापि सुपूजितानि ।
सर्वैश्च दोषैः परिवर्जितानि कपिर्ददर्श स्वबलार्जितानि ॥ 3 ॥
तानि प्रयत्नाभिसमाहितानि मयेन साक्षादिव निर्मितानि ।
महीतले सर्वगुणोत्तराणि ददर्श लङ्काधिपतेर्गृहाणि ॥ 4 ॥
ततो ददर्शोछ्रचितमेघरूपं मनोहरं काञ्चनचारुरूपम् ।
रक्षोऽधिपस्यात्मबलानुरूपं गृहोत्तमं ह्यप्रतिरूपरूपम् ॥ 5 ॥
महीतले स्वर्गमिव प्रकीर्णं श्रिया ज्वलन्तं बहुरत्नकीर्णम् ।
नानातरूणां कुसुमावकीर्णं गिरेरिवाग्रं रजसावकीर्णम् ॥ 6 ॥
नारीप्रवेकैरिव दीप्यमानं तटिद्भिरम्भोदवदर्च्यमानम् ।
हंसप्रवेकैरिव वाह्यमानं श्रिया युतं खे सुकृतां विमानम् ॥ 7 ॥
यथा नगाग्रं बहुधातुचित्रं यथा नभश्च ग्रहचन्द्रचित्रम् ।
ददर्शयुक्तीकृतमेघचित्रं विमानरत्नं बहुरत्नचित्रम् ॥ 8 ॥
मही कृता पर्वतराजिपूर्णा शैलाः कृता वृक्षवितानपूर्णाः ।
वृक्षाः कृताः पुष्पवितानपूर्णाः पुष्पं कृतं केसरपत्रपूर्णम् ॥ 9 ॥
कृतानि वेश्मानि च पाण्डुराणि तथा सुपुष्पाण्यपि पुष्कराणि ।
पुनश्च पद्मानि सकेसराणि धन्यानि चित्राणि तथा वनानि ॥ 10 ॥
पुष्पाह्वयं नामविराजमानं रत्नप्रभाभिश्च विवर्धमानम् ।
वेश्मोत्तमानामपि चोच्यमानं महाकपिस्तत्र महाविमानम् ॥ 11 ॥
कृताश्च वैडूर्यमया विहङ्गाः रूप्यप्रवालैश्च तथा विहङ्गाः ।
चित्राश्च नानावसुभिर्भुजङ्गाः जात्यानुरूपास्तुरगाः शुभाङ्गाः ॥ 12 ॥
प्रवालजाम्बूनदपुष्पपक्षाः सलीलमावर्जितजिह्मपक्षाः ।
कामस्य साक्षादिव भान्ति पक्षाः कृता विहङ्गाः सुमुखाः सुपक्षाः ॥ 13 ॥
नियुज्यमानास्तु गजाः सुहस्ताः सकेसराश्चोत्पलपत्रहस्ताः ।
बभूवदेवी च कृता सुहस्ता लक्ष्मी स्तथा पद्मिनि पद्महस्ता ॥ 14 ॥
इतीव तद्गृहमभिगम्य शोभनं सविस्मयो नगमिव चारुशोभनम् ।
पुनश्च तत्परमसुगन्धि सुन्दरं हिमात्यये नगमिव चारुकन्दरम् ॥ 15 ॥
ततः स तां कपिरभिपत्य पूजितां चरन् पुरीं दशमुखबाहुपालिताम् ।
अदृश्य तां जनकसुतां सुपूजितां सुदुःखितः पतिगुणवेगवर्जिताम् ॥ 16 ॥
ततस्तदा बहुविधभावितात्मनः कृतात्मनो जनकसुतां सुवर्त्मनः ।
अपश्यतोऽभवदतिदुःखितं मनः सुचक्षुषः प्रविचरतो महात्मनः ॥ 17 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये सुन्दरकाण्डे सप्तमस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe sundarakāṇḍam |
atha saptamassargaḥ |
sa veśmajālaṃ balavān dadarśa vyāsaktavaiḍūryasuvarṇajālam |
yathā mahat prāvṛṣi meghajālaṃ vidyutpinaddhaṃ savihaṅgajālam || 1 ||
niveśanānāṃ vividhāśca śālāḥ pradhānaśaṅkhāyudhacāpaśālāḥ |
manoharāścāpi punarviśālāḥ dadarśa veśmādriṣu candraśālāḥ || 2 ||
gṛhāṇi nānāvasurājitāni devāsuraiścāpi supūjitāni |
sarvaiśca doṣaiḥ parivarjitāni kapirdadarśa svabalārjitāni || 3 ||
tāni prayatnābhisamāhitāni mayena sākṣādiva nirmitāni |
mahītale sarvaguṇottarāṇi dadarśa laṅkādhipatergṛhāṇi || 4 ||
tato dadarśochracitamegharūpaṃ manoharaṃ kāñcanacārurūpam |
rakṣo'dhipasyātmabalānurūpaṃ gṛhottamaṃ hyapratirūparūpam || 5 ||
mahītale svargamiva prakīrṇaṃ śriyā jvalantaṃ bahuratnakīrṇam |
nānātarūṇāṃ kusumāvakīrṇaṃ girerivāgraṃ rajasāvakīrṇam || 6 ||
nārīpravekairiva dīpyamānaṃ taṭidbhirambhodavadarcyamānam |
haṃsapravekairiva vāhyamānaṃ śriyā yutaṃ khe sukṛtāṃ vimānam || 7 ||
yathā nagāgraṃ bahudhātucitraṃ yathā nabhaśca grahacandracitram |
dadarśayuktīkṛtameghacitraṃ vimānaratnaṃ bahuratnacitram || 8 ||
mahī kṛtā parvatarājipūrṇā śailāḥ kṛtā vṛkṣavitānapūrṇāḥ |
vṛkṣāḥ kṛtāḥ puṣpavitānapūrṇāḥ puṣpaṃ kṛtaṃ kesarapatrapūrṇam || 9 ||
kṛtāni veśmāni ca pāṇḍurāṇi tathā supuṣpāṇyapi puṣkarāṇi |
punaśca padmāni sakesarāṇi dhanyāni citrāṇi tathā vanāni || 10 ||
puṣpāhvayaṃ nāmavirājamānaṃ ratnaprabhābhiśca vivardhamānam |
veśmottamānāmapi cocyamānaṃ mahākapistatra mahāvimānam || 11 ||
kṛtāśca vaiḍūryamayā vihaṅgāḥ rūpyapravālaiśca tathā vihaṅgāḥ |
citrāśca nānāvasubhirbhujaṅgāḥ jātyānurūpāsturagāḥ śubhāṅgāḥ || 12 ||
pravālajāmbūnadapuṣpapakṣāḥ salīlamāvarjitajihmapakṣāḥ |
kāmasya sākṣādiva bhānti pakṣāḥ kṛtā vihaṅgāḥ sumukhāḥ supakṣāḥ || 13 ||
niyujyamānāstu gajāḥ suhastāḥ sakesarāścotpalapatrahastāḥ |
babhūvadevī ca kṛtā suhastā lakṣmī stathā padmini padmahastā || 14 ||
itīva tadgṛhamabhigamya śobhanaṃ savismayo nagamiva cāruśobhanam |
punaśca tatparamasugandhi sundaraṃ himātyaye nagamiva cārukandaram || 15 ||
tataḥ sa tāṃ kapirabhipatya pūjitāṃ caran purīṃ daśamukhabāhupālitām |
adṛśya tāṃ janakasutāṃ supūjitāṃ suduḥkhitaḥ patiguṇavegavarjitām || 16 ||
tatastadā bahuvidhabhāvitātmanaḥ kṛtātmano janakasutāṃ suvartmanaḥ |
apaśyato'bhavadatiduḥkhitaṃ manaḥ sucakṣuṣaḥ pravicarato mahātmanaḥ || 17 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye sundarakāṇḍe saptamassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Grantha script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.