Valmiki Ramayana Sundara Kanda Sarga 28 — Oriya Script

⚠️ AI-generated translation — the Odia meaning was produced by AI and automatically cross-checked against the Sanskrit, but it may still contain errors. It has not yet been reviewed by a scholar. Please refer to a traditional commentary for study.

Summary — Odia

ଏହି ଅଂଶରେ ରାବଣର କଠୋର ଭର୍ତ୍ସନା ଶୁଣି ସୀତା ଭୟଭୀତ ଓ ଦୁଃଖିତା ହୋଇ ବିଳାପ କରୁଛନ୍ତି। ସେ ନିଜ ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟ, ଧର୍ମ ଓ ପତିବ୍ରତାର ବ୍ୟର୍ଥତା ତଥା ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ବିନାଶ ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କରି ଜୀବନ ତ୍ୟାଗ କରିବାକୁ ମନ ବାନ୍ଧୁଛନ୍ତି। ବେଣୀ ବାନ୍ଧିବା ପାଇଁ ଉଦ୍ୟତ ହୋଇ ସେ ଏକ ବୃକ୍ଷ ନିକଟରେ ଠିଆ ହୋଇ ରାମ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ନିଜ କୁଳକୁ ସ୍ମରଣ କରୁଛନ୍ତି। ସେହି ସମୟରେ ଅନେକ ଶୁଭ ନିମିତ୍ତ ପ୍ରକାଶ ପାଇଲା।

AI-generated · not yet verified

The Odia meaning of each verse is shown below the verse.

⚠️ AI-generated translation — the Marathi meaning was produced by AI and automatically cross-checked against the Sanskrit, but it may still contain errors. It has not yet been reviewed by a scholar. Please refer to a traditional commentary for study.

Summary — Marathi

या सर्गात रावणाच्या कठोर वचनांनी भयभीत झालेली सीता राक्षसींमध्ये विलाप करताना दाखवली आहे. आपले जीवन, धर्म, पतिव्रतात्व आणि रामाची आशा निष्फळ झाल्याचे ती दुःखाने म्हणते व विष किंवा शस्त्राने जीवित त्यागण्याचा विचार करते. रामाचे व लक्ष्मणाचे स्मरण करत ती पर्वताची शाखा धरते. त्या वेळी लोकांमध्ये धैर्याने संपादिलेली शुभ शकुन-निमित्ते प्रकट होतात.

AI-generated · not yet verified

The Marathi meaning of each verse is shown below the verse.

Meaning —

ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ରାମାଯଣେ ସୁନ୍ଦରକାଣ୍ଡମ୍ ।

ଅଥ ଅଷ୍ଟାଵିଂଶସ୍ସର୍ଗଃ ।

Shloka 1

ସା ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ଵଚୋ ନିଶମ୍ଯ ତଦ୍ରାଵଣସ୍ଯାପ୍ରିଯମପ୍ରିଯାର୍ତା ।
ସୀତା ଵିତତ୍ରାସ ଯଥା ଵନାନ୍ତେ ସିଂହାଭିପନ୍ନା ଗଜରାଜକନ୍ଯା ॥ 1 ॥

sā rākṣasendrasya vaco niśamya tadrāvaṇasyāpriyamapriyārtā |
sītā vitatrāsa yathā vanānte siṃhābhipannā gajarājakanyā || 1 ||

राक्षसांचा राजा रावण याचे ते अप्रिय असे वचन ऐकून, प्रियजनांच्या दुःखाने पीडित असलेली सीता, वनाच्या काठी सिंहाने पकडलेली हत्तीण जशी भयभीत होते तशी भयभीत झाली. ^AI

ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ରାଜା ରାବଣର ସେହି ଅପ୍ରିୟ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ପ୍ରିୟଜନଙ୍କ ଦୁଃଖରେ ଦୁଃଖିତା ସୀତା, ବନପ୍ରାନ୍ତରେ ସିଂହର ଆକ୍ରମଣରେ ପଡ଼ିଥିବା ହାତୀଶାବକ ପରି ଭୀତ ହୋଇଗଲେ ॥ ୧ ॥ ^AI

Shloka 2

ସା ରାକ୍ଷସୀମଧ୍ଯଗତା ଚ ଭୀରୁ ର୍ଵାଗ୍ଭିର୍ଭୃଶଂ ରାଵଣତର୍ଜିତା ଚ ।
କାନ୍ତାରମଧ୍ଯେ ଵିଜନେ ଵିସୃଷ୍ଟା ବାଲେଵ କନ୍ଯା ଵିଲଲାପ ସୀତା ॥ 2 ॥

sā rākṣasīmadhyagatā ca bhīru rvāgbhirbhṛśaṃ rāvaṇatarjitā ca |
kāntāramadhye vijane visṛṣṭā bāleva kanyā vilalāpa sītā || 2 ||

भित्र्या सीतेला राक्षसींच्या मध्ये ठेवले होते आणि रावणाने तिला कठोर शब्दांनी भरसून धमकावले होते; निर्जन अरण्याच्या मध्ये टाकलेली बालिकेसारखी ती सीता विलाप करू लागली. ^AI

ସେ ଭୀରୁ ସୀତା ରାକ୍ଷସୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରହି, ରାବଣର କଠୋର ଭର୍ତ୍ସନାରେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ, ନିର୍ଜନ ଅରଣ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ପରିତ୍ୟକ୍ତା ହୋଇ ବାଳିକା ପରି ବିଳାପ କଲେ ॥ ୨ ॥ ^AI

Shloka 3

ସତ୍ଯଂ ବତେଦଂ ପ୍ରଵଦନ୍ତି ଲୋକେ ନାକାଲମୃତ୍ଯୁର୍ଭଵତୀତି ସନ୍ତଃ ।
ଯତ୍ରାହମେଵଂ ପରିଭର୍ତ୍ସ୍ଯମାନା ଜୀଵାମି ଦୀନା କ୍ଷଣମପ୍ଯପୁଣ୍ଯା ॥ 3 ॥

satyaṃ batedaṃ pravadanti loke nākālamṛtyurbhavatīti santaḥ |
yatrāhamevaṃ paribhartsyamānā jīvāmi dīnā kṣaṇamapyapuṇyā || 3 ||

लोकांमध्ये सज्जन असे म्हणतात की अकाली मृत्यू होत नाही; हे खरेच आहे. कारण मी पापी आणि दीन असूनही असा अपमान सहन करत असताना एक क्षणभर तरी जिवंत आहे. ^AI

ସନ୍ତମାନେ ଲୋକରେ ଯାହା କହନ୍ତି—ଅକାଳ ମୃତ୍ୟୁ ଘଟେ ନାହିଁ—ଏହା ବୋଧହୁଏ ସତ୍ୟ । କାରଣ ମୁଁ ଏପରି ଅପବିତ୍ରା ଦୀନା ହୋଇ ଏହି ପରି ଭର୍ତ୍ସିତା ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଏକ କ୍ଷଣ ବଞ୍ଚି ଅଛି ॥ ୩ ॥ ^AI

Shloka 4

ସୁଖାଦ୍ଵିହୀନଂ ବହୁଦୁଃଖପୂର୍ଣ ମିଦଂ ତୁ ନୂନଂ ହୃଦଯଂ ସ୍ଥିରଂ ମେ ।
ଵିଶୀର୍ଯତେ ଯନ୍ନ ସହସ୍ରଧାଽଦ୍ଯ ଵଜ୍ରାହତଂ ଶୃଙ୍ଗମିଵାଚଲସ୍ଯ ॥ 4 ॥

sukhādvihīnaṃ bahuduḥkhapūrṇa midaṃ tu nūnaṃ hṛdayaṃ sthiraṃ me |
viśīryate yanna sahasradhā'dya vajrāhataṃ śṛṅgamivācalasya || 4 ||

सुखाने रहित आणि पुष्कळ दुःखांनी भरलेले हे माझे हृदय निश्चयाने स्थिर आहे; कारण वज्राच्या आघाताने पर्वताचे शिखर जसे फुटत नाही, तसे ते आज हजार तुकड्यांत फुटत नाही. ^AI

ସୁଖରୁ ବଞ୍ଚିତ ଓ ବହୁ ଦୁଃଖରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ମୋର ଏହି ହୃଦୟ ନିଶ୍ଚୟ ସ୍ଥିର ଅଟେ; ନଚେତ୍ ଆଜି ବଜ୍ରାଘାତରେ ପର୍ବତର ଶୃଙ୍ଗ ପରି ଏହା ସହସ୍ର ଖଣ୍ଡରେ ବିଦୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଯାଆନ୍ତା ॥ ୪ ॥ ^AI

Shloka 5

ନୈଵାସ୍ତି ଦୋଷୋ ମମ ନୂନମତ୍ର ଵଧ୍ଯାହମସ୍ଯାପ୍ରିଯଦର୍ଶନସ୍ଯ ।
ଭାଵଂ ନ ଚାସ୍ଯାହମନୁପ୍ରଦାତୁ ମଲଂ ଦ୍ଵିଜୋ ମନ୍ତ୍ରମିଵାଦ୍ଵିଜାଯ ॥ 5 ॥

naivāsti doṣo mama nūnamatra vadhyāhamasyāpriyadarśanasya |
bhāvaṃ na cāsyāhamanupradātu malaṃ dvijo mantramivādvijāya || 5 ||

यात माझा निश्चयाने काही दोष नाही; मी या अप्रियदर्शनाच्या राक्षसाकडून वध करण्यायोग्य आहे. तसेच मी त्याला माझा भाव देणार नाही, जसा ब्राह्मणेतर माणसाला ब्राह्मण मंत्र देत नाही. ^AI

ଏଥିରେ ମୋର ନିଶ୍ଚୟ କୌଣସି ଦୋଷ ନାହିଁ; ମୁଁ ଏହି ଅପ୍ରିୟଦର୍ଶନ ରାବଣର ବଧ୍ୟା ଯୋଗ୍ୟା । ମୁଁ ତାହାର ମନୋଭାବକୁ ଅନୁସରଣ କରି ତାହାକୁ ଅପବିତ୍ରତା ପ୍ରଦାନ କରିବି ନାହିଁ, ଯେପରି ଅଦ୍ୱିଜ ଲୋକକୁ ଦ୍ୱିଜ ମନ୍ତ୍ର ଦିଏ ନାହିଁ ॥ ୫ ॥ ^AI

Shloka 6

ନୂନଂ ମମାଙ୍ଗାନ୍ଯଚିରାଦନାର୍ଯଃ ଶସ୍ତ୍ରୈଶ୍ଶିତୈଶ୍ଛେତ୍ସ୍ଯତି ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରଃ ।
ତସ୍ମିନନାଗଚ୍ଛତି ଲୋକନାଥେ ଗର୍ଭସ୍ଥଜନ୍ତୋରିଵ ଶଲ୍ଯକୃନ୍ତଃ ॥ 6 ॥

nūnaṃ mamāṅgānyacirādanāryaḥ śastraiśśitaiśchetsyati rākṣasendraḥ |
tasminanāgacchati lokanāthe garbhasthajantoriva śalyakṛntaḥ || 6 ||

निश्चयाने हा दुष्ट राक्षसराज माझ्या अवयवांना तीक्ष्ण शस्त्रांनी लवकरच छेदील; जसा शल्यवैद्य गर्भातील जंतूला (शस्त्राने) तुकडे करतो, तसे तो लोकनाथ राम न येताच (माझ्यावर हल्ला करेल). ^AI

ନିଶ୍ଚୟ ଦୁର୍ଜନ ରାକ୍ଷସରାଜା ଅଳ୍ପ ସମୟ ମଧ୍ୟରେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଅସ୍ତ୍ରରେ ମୋର ଅଙ୍ଗମାନ କାଟି ଦେବ; ଯେପରି ଲୋକନାଥ ରାମ ନ ଆସିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଗର୍ଭସ୍ଥ ଶିଶୁର ଶଲ୍ୟକର୍ତ୍ତା (ଶଲ୍ୟ ବାହାର କରିବା ବ୍ୟକ୍ତି) ପରି ॥ ୬ ॥ ^AI

Shloka 7

ଦୁଃଖଂ ବତେଦଂ ମମ ଦୁଃଖିତାଯା ମାସୌ ଚିରାଯାଧିଗମିଷ୍ଯତୋ ଦ୍ଵୌ ।
ବଦ୍ଧସ୍ଯ ଵଧ୍ଯସ୍ଯ ତଥା ନିଶାନ୍ତେ ରାଜାପରାଧାଦିଵ ତସ୍କରସ୍ଯ ॥ 7 ॥

duḥkhaṃ batedaṃ mama duḥkhitāyā māsau cirāyādhigamiṣyato dvau |
baddhasya vadhyasya tathā niśānte rājāparādhādiva taskarasya || 7 ||

अहो, दुःखी असलेल्या मला हे दुःख आहे की हे दोन महिने मला फार काळाने प्राप्त होतील; जसे राजाच्या अपराधामुळे बांधलेल्या आणि वधासाठी नेलेल्या चोराला रात्रीच्या अंतापर्यंत वाट पाहावी लागते. ^AI

ହାୟ, ଦୁଃଖିତା ମୋର ଏହି ଦୁଃଖ—ଏହି ଦୁଇ ମାସ ମୋ ପାଇଁ ବହୁ ଦୀର୍ଘ ହୋଇ ଆସିବ; ଯେପରି ରାଜାପରାଧରେ ବଦ୍ଧ ଓ ବଧ୍ୟ ଚୋରର ରାତ୍ରି ଦୀର୍ଘ ହୁଏ ॥ ୭ ॥ ^AI

Shloka 8

ହା ରାମ ହା ଲକ୍ଷ୍ମଣ ହା ସୁମିତ୍ରେ ହା ରାମମାତଃ ସହ ମେ ଜନନ୍ଯା ।
ଏଷା ଵିପଦ୍ଯାମ୍ଯହମଲ୍ପଭାଗ୍ଯା ମହାର୍ଣଵେ ନୌରିଵ ମୂଢଵାତା ॥ 8 ॥

hā rāma hā lakṣmaṇa hā sumitre hā rāmamātaḥ saha me jananyā |
eṣā vipadyāmyahamalpabhāgyā mahārṇave nauriva mūḍhavātā || 8 ||

हा राम, हा लक्ष्मण, हे सुमित्रे, हे रामाच्या माते, माझ्या आईसह; अशी अल्पभाग्य मी या विपत्तीत बुडत आहे, जशी वाऱ्याने भरकटलेली नाव मोठ्या समुद्रात बुडते. ^AI

ହା ରାମ! ହା ଲକ୍ଷ୍ମଣ! ହା ସୁମିତ୍ରା! ହା ରାମମାତା କୌଶଲ୍ୟା ମୋ ମାତାଙ୍କ ସହିତ! ଏହି ଅଳ୍ପଭାଗ୍ୟା ମୁଁ ମହାସାଗରରେ ଦୁର୍ବଳ ବାୟୁରେ ବ୍ୟାକୁଳ ହୋଇଥିବା ନୌକା ପରି ବିପଦରେ ପଡ଼ୁଅଛି ॥ ୮ ॥ ^AI

Shloka 9

ତରସ୍ଵିନୌ ଧାରଯତା ମୃଗସ୍ଯ ସତ୍ତ୍ଵେନ ରୂପଂ ମନୁଜେନ୍ଦ୍ରପୁତ୍ରୌ ।
ନୂନଂ ଵିଶସ୍ତୌ ମମ କାରଣାତ୍ତୌ ସିଂହର୍ଷଭୌ ଦ୍ଵାଵିଵ ଵୈଦ୍ଯୁତେନ ॥ 9 ॥

tarasvinau dhārayatā mṛgasya sattvena rūpaṃ manujendraputrau |
nūnaṃ viśastau mama kāraṇāttau siṃharṣabhau dvāviva vaidyutena || 9 ||

हे मनुजेंद्रपुत्रांनो, मृगाचे रूप धारण करणाऱ्या त्या बलवान राक्षसाने माझ्या कारणाने तुमचा निश्चितच वध केला असेल; जणू वीज पडून दोन सिंहश्रेष्ठ मारले गेले असावेत. ^AI

ମୃଗର ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା ସେହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାକ୍ଷସ ନିଶ୍ଚୟ ମୋ କାରଣରୁ ରାଜପୁତ୍ର ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ବିନାଶ କରିଛି; ଯେପରି ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପ୍ରହାରରେ ଦୁଇଟି ସିଂହଶ୍ରେଷ୍ଠ ବିନଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି। ^AI

Shloka 10

ନୂନଂ ସ କାଲୋ ମୃଗରୂପଧାରୀ ମାମଲ୍ପଭାଗ୍ଯାଂ ଲୁଲୁଭେ ତଦାନୀମ୍ ।
ଯତ୍ରାର୍ଯପୁତ୍ରଂ ଵିସସର୍ଜ ମୂଢା ରାମାନୁଜଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣପୂର୍ଵଜଂ ଚ ॥ 10 ॥

nūnaṃ sa kālo mṛgarūpadhārī māmalpabhāgyāṃ lulubhe tadānīm |
yatrāryaputraṃ visasarja mūḍhā rāmānujaṃ lakṣmaṇapūrvajaṃ ca || 10 ||

निश्चितच तो मृगरूपधारी काळच त्या वेळी मला, अल्पभाग्य स्त्रीला, लोभवत होता; कारण त्या वेळी मूर्खे मी आर्यपुत्रांना आणि रामाचा धाकटा भाऊ लक्ष्मणाला दूर पाठवले. ^AI

ନିଶ୍ଚୟ ସେହି ସମୟ ଥିଲା ଯେତେବେଳେ ମୃଗରୂପୀ ସେହି ରାକ୍ଷସ ମୋହରି ଭାଗ୍ୟହୀନା ମୋତେ ଲୋଭ ଦେଖାଇଲା, ଯେତେବେଳେ ମୁଁ ମୂର୍ଖା ହୋଇ ଆର୍ଯ୍ୟପୁତ୍ର ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ପଠାଇଲି। ^AI

Shloka 11

ହା ରାମ ସତ୍ଯଵ୍ରତ ଦୀର୍ଘବାହୋ ହା ପୂର୍ଣଚନ୍ଦ୍ରପ୍ରତିମାନଵକ୍ତ୍ର ।
ହା ଜୀଵଲୋକସ୍ଯ ହିତଃ ପ୍ରିଯଶ୍ଚ ଵଧ୍ଯାଂ ନ ମାଂ ଵେତ୍ସି ହି ରାକ୍ଷସାନାମ୍ ॥ 11 ॥

hā rāma satyavrata dīrghabāho hā pūrṇacandrapratimānavaktra |
hā jīvalokasya hitaḥ priyaśca vadhyāṃ na māṃ vetsi hi rākṣasānām || 11 ||

हा रामा, सत्यव्रता, दीर्घबाहू, हा पूर्णचंद्रासारख्या मुखाच्या, हा जीवलोकाचा हितकर्त्या आणि प्रिय, तू मला राक्षसांच्या वधासाठी योग्य असे का ओळखत नाहीस? ^AI

ହା ରାମ! ସତ୍ୟବ୍ରତ! ଦୀର୍ଘବାହୁ! ହା ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ରପରି ମୁଖଯୁକ୍ତ! ହା ଜୀବଲୋକର ହିତକାରୀ ଓ ପ୍ରିୟ! ମୁଁ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବଧ୍ୟ ହେବାର ଯୋଗ୍ୟା, ଏହା ତୁମେ ଜାଣ ନାହିଁ। ^AI

Shloka 12

ଅନନ୍ଯ ଦୈଵତ୍ଵମିଯଂ କ୍ଷମା ଚ ଭୂମୌ ଚ ଶଯ୍ଯା ନିଯମଶ୍ଚ ଧର୍ମେ ।
ପତିଵ୍ରତାତ୍ଵଂ ଵିଫଲଂ ମମେଦଂ କୃତଂ କୃତଘ୍ନେଷ୍ଵିଵ ମାନୁଷାଣାମ୍ ॥ 12 ॥

ananya daivatvamiyaṃ kṣamā ca bhūmau ca śayyā niyamaśca dharme |
pativratātvaṃ viphalaṃ mamedaṃ kṛtaṃ kṛtaghneṣviva mānuṣāṇām || 12 ||

हे माझे अनन्य दैवत्व, ही क्षमा, भूमीवरची शय्या, धर्मातील नियम आणि पतिव्रतात्व — हे सर्व माझे निष्फळ झाले; जसे कृतघ्न माणसांवर केलेले उपकार निष्फळ होतात. ^AI

ଅନ୍ୟ ଦେବତାକୁ ନ ଜାଣିବା, ଏହି କ୍ଷମା, ଭୂମିରେ ଶୟନ, ଧର୍ମରେ ନିୟମ ଓ ପତିବ୍ରତା ଧର୍ମ—ଏସବୁ ମୋର ବ୍ୟର୍ଥ ହେଲା; ଯେପରି ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କୃତଘ୍ନମାନଙ୍କ ପ୍ରତି କରାଯାଇଥିବା ଉପକାର ବ୍ୟର୍ଥ ହୁଏ। ^AI

Shloka 13

ମୋଘୋ ହି ଧର୍ମଶ୍ଚରିତୋ ମଯାଯଂ ତଥୈକପତ୍ନୀତ୍ଵାମିଦଂ ନିରର୍ଥମ୍ ।
ଯା ତ୍ଵାଂ ନ ପଶ୍ଯାମି କୃଶା ଵିଵର୍ଣା ହୀନା ତ୍ଵଯା ସଙ୍ଗମନେ ନିରାଶା ॥ 13 ॥

mogho hi dharmaścarito mayāyaṃ tathaikapatnītvāmidaṃ nirartham |
yā tvāṃ na paśyāmi kṛśā vivarṇā hīnā tvayā saṅgamane nirāśā || 13 ||

मी आचरलेला हा धर्म व्यर्थ गेला आणि हे एकपत्नीत्वही निरर्थक झाले; कारण हे रामा, मी तुला पाहत नाही, दुबळी आणि विवर्ण झालेली आहे; तुझ्याशी संगमाची आशाही नाहीशी झाली आहे. ^AI

ମୁଁ ଆଚରଣ କରିଥିବା ଏହି ଧର୍ମ ବ୍ୟର୍ଥ ହେଲା, ଏହି ଏକପତ୍ନୀତ୍ୱ ମଧ୍ୟ ନିରର୍ଥକ ହେଲା; କାରଣ ହେ ରାମ! ମୁଁ ତୁମକୁ ନ ଦେଖି କ୍ଷୀଣ ଓ ବିବର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଛି, ତୁମ ସହ ମିଳନରୁ ବଞ୍ଚିତା ହୋଇ ନିରାଶା ହୋଇଛି। ^AI

Shloka 14

ପିତୁର୍ନିଦେଶଂ ନିଯମେନ କୃତ୍ଵା ଵନାନ୍ନିଵୃତ୍ତଶ୍ଚରିତଵ୍ରତଶ୍ଚ ।
ସ୍ତ୍ରୀଭିସ୍ତୁ ମନ୍ଯେ ଵିପୁଲେକ୍ଷଣାଭିସ୍ତ୍ଵଂ ରଂସ୍ଯସେ ଵୀତଭଯଃ କୃତାର୍ଥଃ ॥ 14 ॥

piturnideśaṃ niyamena kṛtvā vanānnivṛttaścaritavrataśca |
strībhistu manye vipulekṣaṇābhistvaṃ raṃsyase vītabhayaḥ kṛtārthaḥ || 14 ||

तू पित्याची आज्ञा नियमाने पाळून वनातून परत आलास आणि व्रतांचे आचरण पूर्ण केलेस; माझ्या मते आता तू भयरहित आणि कृतार्थ होऊन विशाल नेत्रांच्या स्त्रियांसोबत रममाण होशील. ^AI

ପିତାଙ୍କ ଆଦେଶକୁ ନିୟମରେ ପାଳନ କରି ବନରୁ ଫେରିଛ, ବ୍ରତ ଆଚରଣ କରିଛ; ମୁଁ ମନେ କରୁଛି, ତୁମେ ଏବେ ନିର୍ଭୟ ଓ କୃତାର୍ଥ ହୋଇ ବିଶାଳନେତ୍ରା ନାରୀମାନଙ୍କ ସହ ରମଣ କରିବ। ^AI

Shloka 15

ଅହଂ ତୁ ରାମ ତ୍ଵଯି ଜାତକାମା ଚିରଂ ଵିନାଶାଯ ନିବଦ୍ଧଭାଵା ।
ମୋଘଂ ଚରିତ୍ଵାଥ ତପୋ ଵ୍ରତଞ୍ଚ ତ୍ଯକ୍ଷ୍ଯାମି ଧିଗ୍ଜୀଵିତମଲ୍ପଭାଗ୍ଯାମ୍ ॥ 15 ॥

ahaṃ tu rāma tvayi jātakāmā ciraṃ vināśāya nibaddhabhāvā |
moghaṃ caritvātha tapo vratañca tyakṣyāmi dhigjīvitamalpabhāgyām || 15 ||

हे रामा, मी तुझ्यावर अनुरक्त झालेली आणि बऱ्याच काळापासून विनाशासाठीच मन निबद्ध केलेली आहे; मी व्यर्थ तप आणि व्रत आचरून आता जीवित त्यागीन; अल्पभाग्य माझ्या जीविताचा धिक्कार असो. ^AI

ହେ ରାମ! ମୁଁ ତୁମଠାରେ ଅନୁରକ୍ତା ହୋଇ ବହୁକାଳ ଧରି ବିନାଶ ପାଇଁ ମନ ବାନ୍ଧି ରଖିଛି; ମୋର ତପ ଓ ବ୍ରତ ବ୍ୟର୍ଥ ହେଲା; ମୁଁ ଏହି ଜୀବନ ତ୍ୟାଗ କରିବି—ଧିକ୍କାର ଏ ଭାଗ୍ୟହୀନା ଜୀବନକୁ। ^AI

Shloka 16

ସା ଜୀଵିତଂ କ୍ଷିପ୍ରମହଂ ତ୍ଯଜେଯଂ ଵିଷେଣ ଶସ୍ତ୍ରେଣ ଶିତେନ ଵାପି ।
ଵିଷସ୍ଯ ଦାତା ନ ହି ମେଽସ୍ତି କଶ୍ଚି ଚ୍ଛସ୍ତ୍ରସ୍ଯ ଵା ଵେଶ୍ମନି ରାକ୍ଷସସ୍ଯ ॥ 16 ॥

sā jīvitaṃ kṣipramahaṃ tyajeyaṃ viṣeṇa śastreṇa śitena vāpi |
viṣasya dātā na hi me'sti kaści cchastrasya vā veśmani rākṣasasya || 16 ||

मी हे जीवित लवकरच विषाने किंवा तीक्ष्ण शस्त्राने त्यागीन; कारण राक्षसाच्या या महालात मला विष देणारा किंवा शस्त्र देणारा कोणीही नाही. ^AI

ସେହି ମୁଁ ଶୀଘ୍ର ବିଷ କିମ୍ବା ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଶସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଏହି ଜୀବନ ତ୍ୟାଗ କରିବି; କିନ୍ତୁ ଏହି ରାକ୍ଷସର ଗୃହରେ ମୋତେ ବିଷ କିମ୍ବା ଶସ୍ତ୍ର ଦେବା ପାଇଁ କେହି ନାହିଁ। ^AI

Shloka 17

ଇତୀଵ ଦେଵୀ ବହୁଧା ଵିଲପ୍ଯ ସର୍ଵାତ୍ମନା ରାମମନୁସ୍ମରନ୍ତୀ ।
ପ୍ରଵେପମାନା ପରିଶୁଷ୍କଵକ୍ତ୍ରା ନଗୋତ୍ତମଂ ପୁଷ୍ପିତମାସସାଦ ॥ 17 ॥

itīva devī bahudhā vilapya sarvātmanā rāmamanusmarantī |
pravepamānā pariśuṣkavaktrā nagottamaṃ puṣpitamāsasāda || 17 ||

अशी बहुधा विलाप करून, सर्वात्म्याने रामाचे स्मरण करणारी, थरथर कापणारी, परिशुष्क (सुकलेले) मुख असलेली ती देवी (सीता) फुललेल्या श्रेष्ठ पर्वताजवळ पोहोचली. ^AI

ଏହିପରି ବହୁପ୍ରକାରେ ବିଳାପ କରି, ସର୍ବାନ୍ତଃକରଣରେ ରାମଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରୁଥିବା ସେହି ଦେବୀ ଥରୁଥାଇ, ଶୁଷ୍କ ମୁଖୀ ହୋଇ ପୁଷ୍ପିତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୃକ୍ଷ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ । ^AI

Shloka 18

ସା ଶୋକତପ୍ତା ବହୁଧା ଵିଚିନ୍ତ୍ଯ ସୀତାଽଥ ଵେଣ୍ଯୁଦ୍ଗ୍ରଥନଂ ଗୃହୀତ୍ଵା ।
ଉଦ୍ବୁଧ୍ଯ ଵେଣ୍ଯୁଦ୍ଗ୍ରଥନେନ ଶୀଘ୍ରମହଂ ଗମିଷ୍ଯାମି ଯମସ୍ଯ ମୂଲମ୍ ॥ 18 ॥

sā śokataptā bahudhā vicintya sītā'tha veṇyudgrathanaṃ gṛhītvā |
udbudhya veṇyudgrathanena śīghramahaṃ gamiṣyāmi yamasya mūlam || 18 ||

शोकाने तप्त झालेली ती सीता बहुधा विचार करून, वेणी गुंफण्याची वस्तू घेऊन, त्या वेणीच्या ग्रंथनाने (गुंफण्याने) जागे होऊन (उठून) मी लवकर यमाच्या मुळाकडे (यमलोकाकडे) जाईन. ^AI

ଶୋକରେ ତପ୍ତା ସୀତା ବହୁପ୍ରକାରେ ଚିନ୍ତା କରି, ବେଣୀ ବାନ୍ଧିବା ପାଇଁ ଉଦ୍ୟତ ହୋଇ କହିଲେ—'ବେଣୀ ବାନ୍ଧି ମୁଁ ଶୀଘ୍ର ଯମରାଜାଙ୍କ ମୂଳ (ନିକଟ)କୁ ଯିବି ।' ^AI

Shloka 19

ଉପସ୍ଥିତା ସା ମୃଦୁସର୍ଵଗାତ୍ରୀ ଶାଖାଂ ଗୃହତ୍ଵାଽଧ ନଗସ୍ଯ ତସ୍ଯ ।
ତସ୍ଯାସ୍ତୁ ରାମଂ ପ୍ରଵିଚିନ୍ତଯନ୍ତ୍ଯା ରାମାନୁଜଂ ସ୍ଵଂ ଚ କୁଲଂ ଶୁଭାଙ୍ଗ୍ଯାଃ ॥ 19 ॥

upasthitā sā mṛdusarvagātrī śākhāṃ gṛhatvā'dha nagasya tasya |
tasyāstu rāmaṃ pravicintayantyā rāmānujaṃ svaṃ ca kulaṃ śubhāṅgyāḥ || 19 ||

मृदु सर्वांग असलेल्या त्या स्त्रीने त्या पर्वताची शाखा खाली धरली; त्या शुभांगीच्या (सीतेच्या) मनात रामाचे, रामाच्या धाकट्या भावाचे (लक्ष्मणाचे) आणि आपल्या कुळाचे चिंतन चालू असताना. ^AI

ସେହି କୋମଳ ସର୍ବାଙ୍ଗୀ ଶୁଭାଙ୍ଗୀ ସୀତା ସେହି ବୃକ୍ଷର ଶାଖା ଧରି ନିକଟରେ ଠିଆ ହେଲେ; ସେ ରାମଙ୍କୁ, ରାମାନୁଜ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଓ ନିଜ କୁଳକୁ ବାରମ୍ବାର ସ୍ମରଣ କରୁଥିଲେ । ^AI

Shloka 20

ଶେକାନିମିତ୍ତାନି ତଥା ବହୂନି ଧୈର୍ଯାର୍ଜିତାନି ପ୍ରଵରାଣି ଲୋକେ ।
ପ୍ରାଦୁର୍ନିମିତ୍ତାନି ତଦା ବଭୂଵୁଃ ପୁରାପି ସିଦ୍ଧାନ୍ଯୁପଲକ୍ଷିତାନି ॥ 20 ॥

śekānimittāni tathā bahūni dhairyārjitāni pravarāṇi loke |
prādurnimittāni tadā babhūvuḥ purāpi siddhānyupalakṣitāni || 20 ||

तसेच लोकांमध्ये धैर्याने संपादिलेली अनेक शुभ शकुन-निमित्ते त्या वेळी प्रकट झाली; ती पूर्वीही सिद्ध झालेली अशी ओळखली गेलेली होती. ^AI

ସେହି ସମୟରେ ଅନେକ ଶୁଭ ନିମିତ୍ତ ପ୍ରକାଶ ପାଇଲା, ଯାହା ଲୋକଲୋକରେ ଧୈର୍ଯ୍ୟ ସହିତ ସଂଗୃହୀତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନିମିତ୍ତ ଥିଲା ଏବଂ ପୂର୍ବରୁ ମଧ୍ୟ ସିଦ୍ଧ ବୋଲି ଉପଲକ୍ଷିତ ହୋଇଥିଲା । ^AI

ଇତ୍ଯାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାଯଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ଆଦିକାଵ୍ଯେ ସୁନ୍ଦରକାଣ୍ଡେ ଅଷ୍ଟାଵିଂଶସ୍ସର୍ଗଃ ॥

Sanskrit — Devanagari (original)

श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे सुन्दरकाण्डम् ।

अथ अष्टाविंशस्सर्गः ।

सा राक्षसेन्द्रस्य वचो निशम्य तद्रावणस्याप्रियमप्रियार्ता ।

सीता वितत्रास यथा वनान्ते सिंहाभिपन्ना गजराजकन्या ॥ 1 ॥

सा राक्षसीमध्यगता च भीरु र्वाग्भिर्भृशं रावणतर्जिता च ।

कान्तारमध्ये विजने विसृष्टा बालेव कन्या विललाप सीता ॥ 2 ॥

सत्यं बतेदं प्रवदन्ति लोके नाकालमृत्युर्भवतीति सन्तः ।

यत्राहमेवं परिभर्त्स्यमाना जीवामि दीना क्षणमप्यपुण्या ॥ 3 ॥

सुखाद्विहीनं बहुदुःखपूर्ण मिदं तु नूनं हृदयं स्थिरं मे ।

विशीर्यते यन्न सहस्रधाऽद्य वज्राहतं शृङ्गमिवाचलस्य ॥ 4 ॥

नैवास्ति दोषो मम नूनमत्र वध्याहमस्याप्रियदर्शनस्य ।

भावं न चास्याहमनुप्रदातु मलं द्विजो मन्त्रमिवाद्विजाय ॥ 5 ॥

नूनं ममाङ्गान्यचिरादनार्यः शस्त्रैश्शितैश्छेत्स्यति राक्षसेन्द्रः ।

तस्मिननागच्छति लोकनाथे गर्भस्थजन्तोरिव शल्यकृन्तः ॥ 6 ॥

दुःखं बतेदं मम दुःखिताया मासौ चिरायाधिगमिष्यतो द्वौ ।

बद्धस्य वध्यस्य तथा निशान्ते राजापराधादिव तस्करस्य ॥ 7 ॥

हा राम हा लक्ष्मण हा सुमित्रे हा राममातः सह मे जनन्या ।

एषा विपद्याम्यहमल्पभाग्या महार्णवे नौरिव मूढवाता ॥ 8 ॥

तरस्विनौ धारयता मृगस्य सत्त्वेन रूपं मनुजेन्द्रपुत्रौ ।

नूनं विशस्तौ मम कारणात्तौ सिंहर्षभौ द्वाविव वैद्युतेन ॥ 9 ॥

नूनं स कालो मृगरूपधारी मामल्पभाग्यां लुलुभे तदानीम् ।

यत्रार्यपुत्रं विससर्ज मूढा रामानुजं लक्ष्मणपूर्वजं च ॥ 10 ॥

हा राम सत्यव्रत दीर्घबाहो हा पूर्णचन्द्रप्रतिमानवक्त्र ।

हा जीवलोकस्य हितः प्रियश्च वध्यां न मां वेत्सि हि राक्षसानाम् ॥ 11 ॥

अनन्य दैवत्वमियं क्षमा च भूमौ च शय्या नियमश्च धर्मे ।

पतिव्रतात्वं विफलं ममेदं कृतं कृतघ्नेष्विव मानुषाणाम् ॥ 12 ॥

मोघो हि धर्मश्चरितो मयायं तथैकपत्नीत्वामिदं निरर्थम् ।

या त्वां न पश्यामि कृशा विवर्णा हीना त्वया सङ्गमने निराशा ॥ 13 ॥

पितुर्निदेशं नियमेन कृत्वा वनान्निवृत्तश्चरितव्रतश्च ।

स्त्रीभिस्तु मन्ये विपुलेक्षणाभिस्त्वं रंस्यसे वीतभयः कृतार्थः ॥ 14 ॥

अहं तु राम त्वयि जातकामा चिरं विनाशाय निबद्धभावा ।

मोघं चरित्वाथ तपो व्रतञ्च त्यक्ष्यामि धिग्जीवितमल्पभाग्याम् ॥ 15 ॥

सा जीवितं क्षिप्रमहं त्यजेयं विषेण शस्त्रेण शितेन वापि ।

विषस्य दाता न हि मेऽस्ति कश्चि च्छस्त्रस्य वा वेश्मनि राक्षसस्य ॥ 16 ॥

इतीव देवी बहुधा विलप्य सर्वात्मना राममनुस्मरन्ती ।

प्रवेपमाना परिशुष्कवक्त्रा नगोत्तमं पुष्पितमाससाद ॥ 17 ॥

सा शोकतप्ता बहुधा विचिन्त्य सीताऽथ वेण्युद्ग्रथनं गृहीत्वा ।

उद्बुध्य वेण्युद्ग्रथनेन शीघ्रमहं गमिष्यामि यमस्य मूलम् ॥ 18 ॥

उपस्थिता सा मृदुसर्वगात्री शाखां गृहत्वाऽध नगस्य तस्य ।

तस्यास्तु रामं प्रविचिन्तयन्त्या रामानुजं स्वं च कुलं शुभाङ्ग्याः ॥ 19 ॥

शेकानिमित्तानि तथा बहूनि धैर्यार्जितानि प्रवराणि लोके ।

प्रादुर्निमित्तानि तदा बभूवुः पुरापि सिद्धान्युपलक्षितानि ॥ 20 ॥

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये सुन्दरकाण्डे अष्टाविंशस्सर्गः ॥

🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Oriya script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version. It is a transliteration, not a translation — see “Meaning” for translations where available.

5.28 ସୁନ୍ଦରକାଣ୍ଡ - ଅଷ୍ଟାଵିଂଶ ସର୍ଗଃ