ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ରାମାଯଣେ ଅରଣ୍ଯକାଣ୍ଡମ୍ ।
ଅଥ ଦ୍ଵାତ୍ରିଂଶସ୍ସର୍ଗଃ ।
ତତଶ୍ଶୂର୍ପଣଖା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସହସ୍ରାଣି ଚତୁର୍ଦଶ ।
ହତାନ୍ଯେକେନ ରାମେଣ ରକ୍ଷସାଂ ଭୀମକର୍ମଣାମ୍ ॥ 1 ॥
ଦୂଷଣଂ ଚ ଖରଂ ଚୈଵ ହତଂ ତ୍ରିଶିରସା ସହ ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପୁନର୍ମହାନାଦଂ ନନାଦ ଜଲଦୋ ଯଥା ॥ 2 ॥
ସା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କର୍ମ ରାମସ୍ଯ କୃତମନ୍ଯୈସ୍ସୁଦୁଷ୍କରମ୍ ।
ଜଗାମ ପରମୋଦ୍ଵିଗ୍ନା ଲଙ୍କାଂ ରାଵଣପାଲିତାମ୍ ॥ 3 ॥
ସା ଦଦର୍ଶ ଵିମାନାଗ୍ରେ ରାଵଣଂ ଦୀପ୍ତତେଜସମ୍ ।
ଉପୋପଵିଷ୍ଟଂ ସଚିଵୈର୍ମରୁଦ୍ଭିରିଵ ଵାସଵମ୍ ॥ 4 ॥
ଆସୀନଂ ସୂର୍ଯସଙ୍କାଶେ କାଞ୍ଚନେ ପରମାସନେ ।
ରୁକ୍ମଵେଦିଗତଂ ପ୍ରାଜ୍ଯଂ ଜ୍ଵଲନ୍ତମିଵ ପାଵକମ୍ ॥ 5 ॥
ଦେଵଗନ୍ଧର୍ଵଭୂତାନାମୃଷୀଣାଂ ଚ ମହାତ୍ମନାମ୍ ।
ଅଜେଯଂ ସମରେ ଶୂରଂ ଵ୍ଯାତ୍ତାନନମିଵାନ୍ତକମ୍ ॥ 6 ॥
ଦେଵାସୁରଵିମର୍ଦେଷୁ ଵଜ୍ରାଶନିକୃତଵ୍ରଣମ୍ ।
ଐରାଵତଵିଷାଣଗ୍ରୈରୁଦ୍ଘୃଷ୍ଟକିଣଵକ୍ଷସମ୍ ॥ 7 ॥
ଵିଂଶଦ୍ଭୁଜଂ ଦଶଗ୍ରୀଵଂ ଦର୍ଶନୀଯପରିଚ୍ଛଦମ୍ ।
ଵିଶାଲଵକ୍ଷସଂ ଵୀରଂ ରାଜଲକ୍ଷଣ ଶୋଭିତମ୍ ॥ 8 ॥
ସ୍ନିଗ୍ଧଵୈଡୂର୍ଯସଙ୍କାଶଂ ତପ୍ତକାଞ୍ଚନକୁଣ୍ଡଲମ୍ ।
ସୁଭୁଜଂ ଶୁକ୍ଲଦଶନଂ ମହାସ୍ଯଂ ପର୍ଵତୋପମମ୍ ॥ 9 ॥
ଵିଷ୍ଣୁଚକ୍ରନିପାତୈଶ୍ଚ ଶତଶୋ ଦେଵସଂଯୁଗେ ।
ଅନ୍ଯୈଶ୍ଶସ୍ତ୍ରପ୍ରହାରୈଶ୍ଚ ମହାଯୁଦ୍ଧେଷୁ ତାଡିତମ୍ ॥ 10 ॥
ଅହତାଙ୍ଗଂ ସମସ୍ତୈଶ୍ଚ ଦେଵପ୍ରହରଣୈସ୍ତଥା ।
ଅକ୍ଷୋଭ୍ଯାଣାଂ ସମୁଦ୍ରାଣାଂ କ୍ଷୋଭଣଂ କ୍ଷିପ୍ରକାରିଣମ୍ ॥ 11 ॥
କ୍ଷେପ୍ତାରଂ ପର୍ଵତେନ୍ଦ୍ରାଣାଂ ସୁରାଣାଂ ଚ ପ୍ରମର୍ଦନମ୍ ।
ଉଚ୍ଛେତ୍ତାରଂ ଚ ଧର୍ମାଣାଂ ପରଦାରାଭିମର୍ଶନମ୍ ॥ 12 ॥
ସର୍ଵଦିଵ୍ଯାସ୍ତ୍ରଯୋକ୍ତାରଂ ଯଜ୍ଞଵିଘ୍ନକରଂ ସଦା ।
ପୁରୀଂ ଭୋଗଵତୀଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ପରାଜିତ୍ଯ ଚ ଵାସୁକିମ୍ ॥ 13 ॥
ତକ୍ଷକସ୍ଯ ପ୍ରିଯାଂ ଭାର୍ଯାଂ ପରାଜିତ୍ଯ ଜହାର ଯଃ ।
କୈଲାସପର୍ଵତଂ ଗତ୍ଵା ଵିଜିତ୍ଯ ନରଵାହନମ୍ ।
ଵିମାନଂ ପୁଷ୍ପକଂ ତସ୍ଯ କାମଗଂ ଵୈ ଜହାର ଯଃ ॥ 14 ॥
ଵନଂ ଚୈତ୍ରରଥଂ ଦିଵ୍ଯଂ ନଲିନୀଂ ନନ୍ଦନଂ ଵନମ୍ ।
ଵିନାଶଯତି ଯଃ କ୍ରୋଧାଦ୍ଦେଵୋଦ୍ଯାନାନି ଵୀର୍ଯଵାନ୍ ॥ 15 ॥
ଚନ୍ଦ୍ରସୂର୍ଯୌ ମହାଭାଗାଵୁତ୍ତିଷ୍ଠନ୍ତୌ ପରନ୍ତପୌ ।
ନିଵାରଯତି ବାହୁଭ୍ଯାଂ ଯଶ୍ଶୈଲଶିଖରୋପମଃ ॥ 16 ॥
ଦଶଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ତପସ୍ତପ୍ଵା ମହାଵନେ ।
ପୁରା ସ୍ଵଯମ୍ଭୁଵେ ଧୀରଶ୍ଶିରାଂସ୍ଯୁପଜହାର ଯଃ ॥ 17 ॥
ଦେଵଦାନଵଗନ୍ଧର୍ଵପିଶାଚପତଗୋରଗୈଃ ।
ଅଭଯଂ ଯସ୍ଯ ସଙ୍ଗ୍ରାମେ ମୃତ୍ଯୁତୋ ମାନୁଷାଦୃତେ ॥ 18 ॥
ମନ୍ତ୍ରୈରଭିଷ୍ଟୁତଂ ପୁଣ୍ଯମଧ୍ଵରେଷୁ ଦ୍ଵିଜାତିଭିଃ ।
ହଵିର୍ଧାନେଷୁ ଯସ୍ସୋମମୁପହନ୍ତି ମହାବଲଃ ॥ 19 ॥
ଆପ୍ତଯଜ୍ଞହରଂ କ୍ରୂରଂ ବ୍ରହ୍ମଘ୍ନଂ ଦୁଷ୍ଟଚାରିଣମ୍ ।
କର୍କଶଂ ନିରନୁକ୍ରୋଶଂ ପ୍ରଜାନାମହିତେ ରତମ୍ ॥ 20 ॥
ରାଵଣଂ ସର୍ଵଭୂତାନାଂ ସର୍ଵଲୋକଭଯାଵହମ୍ ।
ରାକ୍ଷସୀ ଭ୍ରାତରଂ ଶୂରଂ ସା ଦଦର୍ଶ ମହାବଲମ୍ ॥ 21 ॥
ତଂ ଦିଵ୍ଯଵସ୍ତ୍ରାଭରଣଂ ଦିଵ୍ଯମାଲ୍ଯୋପଶୋଭିତମ୍ ।
ଆସନେ ସୂପଵିଷ୍ଟଂ ଚ କାଲକାଲମିଵୋଦ୍ଯତମ୍ ॥ 22 ॥
ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରଂ ମହାଭାଗଂ ପୌଲସ୍ତ୍ଯକୁଲନନ୍ଦନମ୍ ॥ 23 ॥
ରାଵଣଂ ଶତ୍ରୁହନ୍ତାରଂ ମନ୍ତ୍ରିଭିଃ ପରିଵାରିତମ୍ ।
ଅଭିଗମ୍ଯାବ୍ରଵୀଦ୍ଵାକ୍ଯଂ ରାକ୍ଷସୀ ଭଯଵିହ୍ଵଲା ॥ 24 ॥
ତମବ୍ରଵୀଦ୍ଦୀପ୍ତଵିଶାଲଲୋଚନଂ ପ୍ରଦର୍ଶଯିତ୍ଵା ଭଯମୋହମୂର୍ଛିତା ।
ସୁଦାରୁଣଂ ଵାକ୍ଯମଭୀତଚାରିଣୀ ମହାତ୍ମନା ଶୂର୍ପଣଖା ଵିରୂପିତା ॥ 25 ॥
ଇତ୍ଯାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାଯଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ଆଦିକାଵ୍ଯେ ଅରଣ୍ଯକାଣ୍ଡେ ଦ୍ଵାତ୍ରିଂଶସ୍ସର୍ଗଃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |
atha dvātriṃśassargaḥ |
tataśśūrpaṇakhā dṛṣṭvā sahasrāṇi caturdaśa |
hatānyekena rāmeṇa rakṣasāṃ bhīmakarmaṇām || 1 ||
dūṣaṇaṃ ca kharaṃ caiva hataṃ triśirasā saha |
dṛṣṭvā punarmahānādaṃ nanāda jalado yathā || 2 ||
sā dṛṣṭvā karma rāmasya kṛtamanyaissuduṣkaram |
jagāma paramodvignā laṅkāṃ rāvaṇapālitām || 3 ||
sā dadarśa vimānāgre rāvaṇaṃ dīptatejasam |
upopaviṣṭaṃ sacivairmarudbhiriva vāsavam || 4 ||
āsīnaṃ sūryasaṅkāśe kāñcane paramāsane |
rukmavedigataṃ prājyaṃ jvalantamiva pāvakam || 5 ||
devagandharvabhūtānāmṛṣīṇāṃ ca mahātmanām |
ajeyaṃ samare śūraṃ vyāttānanamivāntakam || 6 ||
devāsuravimardeṣu vajrāśanikṛtavraṇam |
airāvataviṣāṇagrairudghṛṣṭakiṇavakṣasam || 7 ||
viṃśadbhujaṃ daśagrīvaṃ darśanīyaparicchadam |
viśālavakṣasaṃ vīraṃ rājalakṣaṇa śobhitam || 8 ||
snigdhavaiḍūryasaṅkāśaṃ taptakāñcanakuṇḍalam |
subhujaṃ śukladaśanaṃ mahāsyaṃ parvatopamam || 9 ||
viṣṇucakranipātaiśca śataśo devasaṃyuge |
anyaiśśastraprahāraiśca mahāyuddheṣu tāḍitam || 10 ||
ahatāṅgaṃ samastaiśca devapraharaṇaistathā |
akṣobhyāṇāṃ samudrāṇāṃ kṣobhaṇaṃ kṣiprakāriṇam || 11 ||
kṣeptāraṃ parvatendrāṇāṃ surāṇāṃ ca pramardanam |
ucchettāraṃ ca dharmāṇāṃ paradārābhimarśanam || 12 ||
sarvadivyāstrayoktāraṃ yajñavighnakaraṃ sadā |
purīṃ bhogavatīṃ prāpya parājitya ca vāsukim || 13 ||
takṣakasya priyāṃ bhāryāṃ parājitya jahāra yaḥ |
kailāsaparvataṃ gatvā vijitya naravāhanam |
vimānaṃ puṣpakaṃ tasya kāmagaṃ vai jahāra yaḥ || 14 ||
vanaṃ caitrarathaṃ divyaṃ nalinīṃ nandanaṃ vanam |
vināśayati yaḥ krodhāddevodyānāni vīryavān || 15 ||
candrasūryau mahābhāgāvuttiṣṭhantau parantapau |
nivārayati bāhubhyāṃ yaśśailaśikharopamaḥ || 16 ||
daśavarṣasahasrāṇi tapastapvā mahāvane |
purā svayambhuve dhīraśśirāṃsyupajahāra yaḥ || 17 ||
devadānavagandharvapiśācapatagoragaiḥ |
abhayaṃ yasya saṅgrāme mṛtyuto mānuṣādṛte || 18 ||
mantrairabhiṣṭutaṃ puṇyamadhvareṣu dvijātibhiḥ |
havirdhāneṣu yassomamupahanti mahābalaḥ || 19 ||
āptayajñaharaṃ krūraṃ brahmaghnaṃ duṣṭacāriṇam |
karkaśaṃ niranukrośaṃ prajānāmahite ratam || 20 ||
rāvaṇaṃ sarvabhūtānāṃ sarvalokabhayāvaham |
rākṣasī bhrātaraṃ śūraṃ sā dadarśa mahābalam || 21 ||
taṃ divyavastrābharaṇaṃ divyamālyopaśobhitam |
āsane sūpaviṣṭaṃ ca kālakālamivodyatam || 22 ||
rākṣasendraṃ mahābhāgaṃ paulastyakulanandanam || 23 ||
rāvaṇaṃ śatruhantāraṃ mantribhiḥ parivāritam |
abhigamyābravīdvākyaṃ rākṣasī bhayavihvalā || 24 ||
tamabravīddīptaviśālalocanaṃ pradarśayitvā bhayamohamūrchitā |
sudāruṇaṃ vākyamabhītacāriṇī mahātmanā śūrpaṇakhā virūpitā || 25 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe dvātriṃśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे अरण्यकाण्डम् ।
अथ द्वात्रिंशस्सर्गः ।
ततश्शूर्पणखा दृष्ट्वा सहस्राणि चतुर्दश ।
हतान्येकेन रामेण रक्षसां भीमकर्मणाम् ॥ 1 ॥
दूषणं च खरं चैव हतं त्रिशिरसा सह ।
दृष्ट्वा पुनर्महानादं ननाद जलदो यथा ॥ 2 ॥
सा दृष्ट्वा कर्म रामस्य कृतमन्यैस्सुदुष्करम् ।
जगाम परमोद्विग्ना लङ्कां रावणपालिताम् ॥ 3 ॥
सा ददर्श विमानाग्रे रावणं दीप्ततेजसम् ।
उपोपविष्टं सचिवैर्मरुद्भिरिव वासवम् ॥ 4 ॥
आसीनं सूर्यसङ्काशे काञ्चने परमासने ।
रुक्मवेदिगतं प्राज्यं ज्वलन्तमिव पावकम् ॥ 5 ॥
देवगन्धर्वभूतानामृषीणां च महात्मनाम् ।
अजेयं समरे शूरं व्यात्ताननमिवान्तकम् ॥ 6 ॥
देवासुरविमर्देषु वज्राशनिकृतव्रणम् ।
ऐरावतविषाणग्रैरुद्घृष्टकिणवक्षसम् ॥ 7 ॥
विंशद्भुजं दशग्रीवं दर्शनीयपरिच्छदम् ।
विशालवक्षसं वीरं राजलक्षण शोभितम् ॥ 8 ॥
स्निग्धवैडूर्यसङ्काशं तप्तकाञ्चनकुण्डलम् ।
सुभुजं शुक्लदशनं महास्यं पर्वतोपमम् ॥ 9 ॥
विष्णुचक्रनिपातैश्च शतशो देवसंयुगे ।
अन्यैश्शस्त्रप्रहारैश्च महायुद्धेषु ताडितम् ॥ 10 ॥
अहताङ्गं समस्तैश्च देवप्रहरणैस्तथा ।
अक्षोभ्याणां समुद्राणां क्षोभणं क्षिप्रकारिणम् ॥ 11 ॥
क्षेप्तारं पर्वतेन्द्राणां सुराणां च प्रमर्दनम् ।
उच्छेत्तारं च धर्माणां परदाराभिमर्शनम् ॥ 12 ॥
सर्वदिव्यास्त्रयोक्तारं यज्ञविघ्नकरं सदा ।
पुरीं भोगवतीं प्राप्य पराजित्य च वासुकिम् ॥ 13 ॥
तक्षकस्य प्रियां भार्यां पराजित्य जहार यः ।
कैलासपर्वतं गत्वा विजित्य नरवाहनम् ।
विमानं पुष्पकं तस्य कामगं वै जहार यः ॥ 14 ॥
वनं चैत्ररथं दिव्यं नलिनीं नन्दनं वनम् ।
विनाशयति यः क्रोधाद्देवोद्यानानि वीर्यवान् ॥ 15 ॥
चन्द्रसूर्यौ महाभागावुत्तिष्ठन्तौ परन्तपौ ।
निवारयति बाहुभ्यां यश्शैलशिखरोपमः ॥ 16 ॥
दशवर्षसहस्राणि तपस्तप्वा महावने ।
पुरा स्वयम्भुवे धीरश्शिरांस्युपजहार यः ॥ 17 ॥
देवदानवगन्धर्वपिशाचपतगोरगैः ।
अभयं यस्य सङ्ग्रामे मृत्युतो मानुषादृते ॥ 18 ॥
मन्त्रैरभिष्टुतं पुण्यमध्वरेषु द्विजातिभिः ।
हविर्धानेषु यस्सोममुपहन्ति महाबलः ॥ 19 ॥
आप्तयज्ञहरं क्रूरं ब्रह्मघ्नं दुष्टचारिणम् ।
कर्कशं निरनुक्रोशं प्रजानामहिते रतम् ॥ 20 ॥
रावणं सर्वभूतानां सर्वलोकभयावहम् ।
राक्षसी भ्रातरं शूरं सा ददर्श महाबलम् ॥ 21 ॥
तं दिव्यवस्त्राभरणं दिव्यमाल्योपशोभितम् ।
आसने सूपविष्टं च कालकालमिवोद्यतम् ॥ 22 ॥
राक्षसेन्द्रं महाभागं पौलस्त्यकुलनन्दनम् ॥ 23 ॥
रावणं शत्रुहन्तारं मन्त्रिभिः परिवारितम् ।
अभिगम्याब्रवीद्वाक्यं राक्षसी भयविह्वला ॥ 24 ॥
तमब्रवीद्दीप्तविशाललोचनं प्रदर्शयित्वा भयमोहमूर्छिता ।
सुदारुणं वाक्यमभीतचारिणी महात्मना शूर्पणखा विरूपिता ॥ 25 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये अरण्यकाण्डे द्वात्रिंशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |
atha dvātriṃśassargaḥ |
tataśśūrpaṇakhā dṛṣṭvā sahasrāṇi caturdaśa |
hatānyekena rāmeṇa rakṣasāṃ bhīmakarmaṇām || 1 ||
dūṣaṇaṃ ca kharaṃ caiva hataṃ triśirasā saha |
dṛṣṭvā punarmahānādaṃ nanāda jalado yathā || 2 ||
sā dṛṣṭvā karma rāmasya kṛtamanyaissuduṣkaram |
jagāma paramodvignā laṅkāṃ rāvaṇapālitām || 3 ||
sā dadarśa vimānāgre rāvaṇaṃ dīptatejasam |
upopaviṣṭaṃ sacivairmarudbhiriva vāsavam || 4 ||
āsīnaṃ sūryasaṅkāśe kāñcane paramāsane |
rukmavedigataṃ prājyaṃ jvalantamiva pāvakam || 5 ||
devagandharvabhūtānāmṛṣīṇāṃ ca mahātmanām |
ajeyaṃ samare śūraṃ vyāttānanamivāntakam || 6 ||
devāsuravimardeṣu vajrāśanikṛtavraṇam |
airāvataviṣāṇagrairudghṛṣṭakiṇavakṣasam || 7 ||
viṃśadbhujaṃ daśagrīvaṃ darśanīyaparicchadam |
viśālavakṣasaṃ vīraṃ rājalakṣaṇa śobhitam || 8 ||
snigdhavaiḍūryasaṅkāśaṃ taptakāñcanakuṇḍalam |
subhujaṃ śukladaśanaṃ mahāsyaṃ parvatopamam || 9 ||
viṣṇucakranipātaiśca śataśo devasaṃyuge |
anyaiśśastraprahāraiśca mahāyuddheṣu tāḍitam || 10 ||
ahatāṅgaṃ samastaiśca devapraharaṇaistathā |
akṣobhyāṇāṃ samudrāṇāṃ kṣobhaṇaṃ kṣiprakāriṇam || 11 ||
kṣeptāraṃ parvatendrāṇāṃ surāṇāṃ ca pramardanam |
ucchettāraṃ ca dharmāṇāṃ paradārābhimarśanam || 12 ||
sarvadivyāstrayoktāraṃ yajñavighnakaraṃ sadā |
purīṃ bhogavatīṃ prāpya parājitya ca vāsukim || 13 ||
takṣakasya priyāṃ bhāryāṃ parājitya jahāra yaḥ |
kailāsaparvataṃ gatvā vijitya naravāhanam |
vimānaṃ puṣpakaṃ tasya kāmagaṃ vai jahāra yaḥ || 14 ||
vanaṃ caitrarathaṃ divyaṃ nalinīṃ nandanaṃ vanam |
vināśayati yaḥ krodhāddevodyānāni vīryavān || 15 ||
candrasūryau mahābhāgāvuttiṣṭhantau parantapau |
nivārayati bāhubhyāṃ yaśśailaśikharopamaḥ || 16 ||
daśavarṣasahasrāṇi tapastapvā mahāvane |
purā svayambhuve dhīraśśirāṃsyupajahāra yaḥ || 17 ||
devadānavagandharvapiśācapatagoragaiḥ |
abhayaṃ yasya saṅgrāme mṛtyuto mānuṣādṛte || 18 ||
mantrairabhiṣṭutaṃ puṇyamadhvareṣu dvijātibhiḥ |
havirdhāneṣu yassomamupahanti mahābalaḥ || 19 ||
āptayajñaharaṃ krūraṃ brahmaghnaṃ duṣṭacāriṇam |
karkaśaṃ niranukrośaṃ prajānāmahite ratam || 20 ||
rāvaṇaṃ sarvabhūtānāṃ sarvalokabhayāvaham |
rākṣasī bhrātaraṃ śūraṃ sā dadarśa mahābalam || 21 ||
taṃ divyavastrābharaṇaṃ divyamālyopaśobhitam |
āsane sūpaviṣṭaṃ ca kālakālamivodyatam || 22 ||
rākṣasendraṃ mahābhāgaṃ paulastyakulanandanam || 23 ||
rāvaṇaṃ śatruhantāraṃ mantribhiḥ parivāritam |
abhigamyābravīdvākyaṃ rākṣasī bhayavihvalā || 24 ||
tamabravīddīptaviśālalocanaṃ pradarśayitvā bhayamohamūrchitā |
sudāruṇaṃ vākyamabhītacāriṇī mahātmanā śūrpaṇakhā virūpitā || 25 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe dvātriṃśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Oriya script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.