Valmiki Ramayana Aranya Kanda Sarga 55 — Oriya Script

⚠️ AI-generated translation — the Telugu meaning was produced by AI and automatically cross-checked against the Sanskrit, but it may still contain errors. It has not yet been reviewed by a scholar. Please refer to a traditional commentary for study.

Summary — Telugu

వాల్మీకి రామాయణం అరణ్యకాండ 55వ సర్గలో, రావణుడు భయంకరులైన రాక్షసులను పంపి, కామబాణములచే కొట్టబడినవాడై సీతను చూడడానికి ఆమె ఉన్న భవనములో ప్రవేశించెను. శోకమునకు లోనై, కన్నీళ్లతో నిండిన ముఖము కలది అయిన సీతకు అతడు తన భవనమును, దీర్ఘికలను, పుష్కరిణులను చూపించెను. తన రాజ్యము, సంపద, పరాక్రమము గురించి చెప్పి, రాముడు రాజ్యభ్రష్టుడు, దీనుడు అని పలికి, తనను సేవించమని సీతను కోరెను. అతను ఇలా పలుకుతుండగా, సీత తన వస్త్రపు అంచుతో ముఖాన్ని కప్పుకొని కన్నీళ్లను ఆపుకొన్నది. చివరగా రావణుడు సిగ్గును విడిచిపెట్టమని, తనకు ప్రసాదం చూపమని పలికెను.

AI-generated · not yet verified

The Telugu meaning of each verse is shown below the verse.

Meaning —

ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ରାମାଯଣେ ଅରଣ୍ଯକାଣ୍ଡମ୍ ।

ଅଥ ପଞ୍ଚପଞ୍ଚାଶସ୍ସର୍ଗଃ ।

Shloka 1

ସନ୍ଦିଶ୍ଯ ରାକ୍ଷସାନ୍ଘୋରାନ୍ ରାଵଣୋଽଷ୍ଟୌ ମହାବଲାନ୍ ।
ଆତ୍ମାନଂ ବୁଦ୍ଧିଵୈକ୍ଲବ୍ଯାତ୍କୃତକୃତ୍ଯମମନ୍ଯତ ॥ 1 ॥

sandiśya rākṣasānghorān rāvaṇo'ṣṭau mahābalān |
ātmānaṃ buddhivaiklabyātkṛtakṛtyamamanyata || 1 ||

భయంకరులైన ఎనిమిది మంది మహాబలవంతులైన రాక్షసులను పంపించి, రావణుడు బుద్ధి కలవరపాటుతో తాను కృతకృత్యుడిని అనుకొనెను. ^AI

Shloka 2

ସ ଚିନ୍ତଯାନୋ ଵୈଦେହୀଂ କାମବାଣସମର୍ପିତଃ ।
ପ୍ରଵିଵେଶ ଗୃହଂ ରମ୍ଯଂ ସୀତାଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁମଭିତ୍ଵରନ୍ ॥ 2 ॥

sa cintayāno vaidehīṃ kāmabāṇasamarpitaḥ |
praviveśa gṛhaṃ ramyaṃ sītāṃ draṣṭumabhitvaran || 2 ||

అతడు కామబాణములచే కొట్టబడినవాడై సీతను గూర్చి ఆలోచిస్తూ, ఆమెను చూడడానికి తొందరపడుతూ అందమైన గృహములో ప్రవేశించెను. ^AI

Shloka 3

ସ ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ତୁ ତଦ୍ଵେଶ୍ମ ରାଵଣୋ ରାକ୍ଷସାଧିପଃ ।
ଅପଶ୍ଯଦ୍ରାକ୍ଷସୀମଧ୍ଯେ ସୀତାଂ ଶୋକପରାଯଣାମ୍ ॥ 3 ॥

sa praviśya tu tadveśma rāvaṇo rākṣasādhipaḥ |
apaśyadrākṣasīmadhye sītāṃ śokaparāyaṇām || 3 ||

రాక్షసాధిపతియైన రావణుడు ఆ భవనములో ప్రవేశించి, రాక్షసుల మధ్యలో శోకమునకు లోనైన సీతను చూచెను. ^AI

Shloka 4

ଅଶ୍ରୁପୂର୍ଣମୁଖୀଂ ଦୀନାଂ ଶୋକଭାରାଭିପୀଡିତାମ୍ ।
ଵାଯୁଵେଗୈରିଵାକ୍ରାନ୍ତାଂ ମଜ୍ଜନ୍ତୀଂ ନାଵମର୍ଣଵେ ॥ 4 ॥

aśrupūrṇamukhīṃ dīnāṃ śokabhārābhipīḍitām |
vāyuvegairivākrāntāṃ majjantīṃ nāvamarṇave || 4 ||

కన్నీళ్లతో నిండిన ముఖము కలది, దీనురాలు, శోకభారముచే పీడింపబడినది, వాయువేగములచే ఆక్రమింపబడిన సముద్రములో మునిగిపోతున్న నావ వంటిది అయిన సీతను. ^AI

Shloka 5

ମୃଗଯୂଥପରିଭ୍ରଷ୍ଟାଂ ମୃଗୀଂ ଶ୍ଵଭିରିଵାଵୃତାମ୍ ।
ଅଧୋମୁଖମୁଖୀଂ ସୀତାମଭ୍ଯେତ୍ଯ ଚ ନିଶାଚରଃ ॥ 5 ॥

mṛgayūthaparibhraṣṭāṃ mṛgīṃ śvabhirivāvṛtām |
adhomukhamukhīṃ sītāmabhyetya ca niśācaraḥ || 5 ||

మృగసమూహమునుండి తప్పిపోయిన ఆడజింక కుక్కలచే చుట్టుముట్టబడినట్లు ఉన్నది, క్రిందికి వంచిన ముఖము కలది అయిన సీతను సమీపించి, నిశాచరుడు. ^AI

Shloka 6

ତାଂ ତୁ ଶୋକପରାଂ ଦୀନାମଵଶାଂ ରାକ୍ଷସାଧିପଃ ।
ସ ବଲାଦ୍ଦର୍ଶଯାମାସ ଗୃହଂ ଦେଵଗୃହୋପମମ୍ ॥ 6 ॥

tāṃ tu śokaparāṃ dīnāmavaśāṃ rākṣasādhipaḥ |
sa balāddarśayāmāsa gṛhaṃ devagṛhopamam || 6 ||

శోకమునకు లోనైనది, దీనురాలు, అవశురాలు అయిన ఆమెకు రాక్షసాధిపతి బలవంతముగా దేవాలయమును పోలిన గృహమును చూపించెను. ^AI

Shloka 7

ହର୍ମ୍ଯପ୍ରାସାଦସମ୍ବାଧଂ ସ୍ତ୍ରୀସହସ୍ରନିଷେଵିତମ୍ ।
ନାନାପକ୍ଷିଗଣୈର୍ଜୁଷ୍ଟଂ ନାନାରତ୍ନସମନ୍ଵିତମ୍ ॥ 7 ॥

harmyaprāsādasambādhaṃ strīsahasraniṣevitam |
nānāpakṣigaṇairjuṣṭaṃ nānāratnasamanvitam || 7 ||

హర్మ్యములతోను ప్రాసాదములతోను నిండినది, వేయి మంది స్త్రీలచే సేవింపబడునది, నానా పక్షిసమూహములచే సేవింపబడునది, నానా రత్నములతో కూడినది. ^AI

Shloka 8

ଦାନ୍ତକୈସ୍ତାପନୀଯୈଶ୍ଚ ସ୍ଫାଟିକୈ ରାଜତୈରପି ।
ଵଜ୍ରଵୈଡୂର୍ଯଚିତ୍ରୈଶ୍ଚ ସ୍ତମ୍ଭୈର୍ଦୃଷ୍ଟିମନୋହରୈଃ ॥ 8 ॥

dāntakaistāpanīyaiśca sphāṭikai rājatairapi |
vajravaiḍūryacitraiśca stambhairdṛṣṭimanoharaiḥ || 8 ||

దంతముతోను, బంగారముతోను, స్ఫటికముతోను, వెండితోను, వజ్రముతోను, వైడూర్యముతోను చిత్రించబడిన, కంటికి మనసుకు ఆనందము కలిగించు స్తంభములతో కూడినది. ^AI

Shloka 9

ଦିଵ୍ଯଦୁନ୍ଦୁଭିନିର୍ହ୍ରାଦଂ ତପ୍ତକାଞ୍ଚନତୋରଣମ୍ ।
ସୋପାନଂ କାଞ୍ଚନଂ ଚିତ୍ରମାରୁରୋହ ତଯା ସହ ॥ 9 ॥

divyadundubhinirhrādaṃ taptakāñcanatoraṇam |
sopānaṃ kāñcanaṃ citramāruroha tayā saha || 9 ||

దివ్యమైన దుందుభుల ధ్వనితో, తప్తకాంచన తోరణములతో, చిత్రవిచిత్రమైన బంగారు మెట్లను ఆమెతో కలిసి ఎక్కెను. ^AI

Shloka 10

ଦାନ୍ତକା ରାଜତାଶ୍ଚୈଵ ଗଵାକ୍ଷାଃ ପ୍ରିଯଦର୍ଶନାଃ ।
ହେମଜାଲାଵତାଶ୍ଚାସନ୍ସ୍ତତ୍ର ପ୍ରାସାଦପଙ୍କ୍ତଯଃ ॥ 10 ॥

dāntakā rājatāścaiva gavākṣāḥ priyadarśanāḥ |
hemajālāvatāścāsanstatra prāsādapaṅktayaḥ || 10 ||

దంతముతో చేసినవి, వెండితో చేసినవి, ప్రియదర్శనమైన గవాక్షములు, బంగారు జాలరావణములు కలిగిన ప్రాసాద పంక్తులు అక్కడ ఉండెను. ^AI

Shloka 11

ସୁଧାମଣିଵିଚିତ୍ରାଣି ଭୂମିଭାଗାନି ସର୍ଵଶଃ ।
ଦଶଗ୍ରୀଵସ୍ସ୍ଵଭଵନେ ପ୍ରାଦର୍ଶଯତ ମୈଥିଲୀମ୍ ॥ 11 ॥

sudhāmaṇivicitrāṇi bhūmibhāgāni sarvaśaḥ |
daśagrīvassvabhavane prādarśayata maithilīm || 11 ||

సుధామణులతో విచిత్రమైన భూమిభాగములను అన్నిచోట్ల దశగ్రీవుడు తన భవనములో మైథిలిని చూపించెను. ^AI

Shloka 12

ଦୀର୍ଘିକାଃ ପୁଷ୍କରିଣ୍ଯଶ୍ଚ ନାନାଵୃକ୍ଷସମନ୍ଵିତାଃ ।
ରାଵଣୋ ଦର୍ଶଯାମାସ ସୀତାଂ ଶୋକପରାଯଣାମ୍ ॥ 12 ॥

dīrghikāḥ puṣkariṇyaśca nānāvṛkṣasamanvitāḥ |
rāvaṇo darśayāmāsa sītāṃ śokaparāyaṇām || 12 ||

నానావృక్షములతో కూడిన దీర్ఘికలను, పుష్కరిణులను రావణుడు శోకపరాయణురాలైన సీతకు చూపించెను. ^AI

Shloka 13

ଦର୍ଶଯିତ୍ଵା ତୁ ଵୈଦେହ୍ଯାଃ କୃତ୍ସ୍ନଂ ତଦ୍ଭଵନୋତ୍ତମମ୍ ।
ଉଵାଚ ଵାକ୍ଯଂ ପାପାତ୍ମା ସୀତାଂ ଲୋଭିତୁମିଚ୍ଛଯା ॥ 13 ॥

darśayitvā tu vaidehyāḥ kṛtsnaṃ tadbhavanottamam |
uvāca vākyaṃ pāpātmā sītāṃ lobhitumicchayā || 13 ||

ఆ మొత్తం ఉత్తమ భవనమును వైదేహికి చూపించి, పాపాత్ముడు సీతను ఆశపెట్టుకొనుటకు కోరికతో మాటలు పలికెను. ^AI

Shloka 14

ଦଶ ରାକ୍ଷସକୋଟ୍ଯଶ୍ଚ ଦ୍ଵାଵିଂଶତିରଥାପରାଃ ।
ତେଷାଂ ପ୍ରଭୁରହଂ ସୀତେ ସର୍ଵେଷାଂ ଭୀମକର୍ମଣାମ୍ ॥ 14 ॥

daśa rākṣasakoṭyaśca dvāviṃśatirathāparāḥ |
teṣāṃ prabhurahaṃ sīte sarveṣāṃ bhīmakarmaṇām || 14 ||

పది కోట్ల రాక్షసులు, మరియు ఇరవై రెండు వేల రథములు కలవు. ఓ సీతా, భీమకర్మలు గల ఆ సమస్త రాక్షసులకు నేను ప్రభువును. ^AI

Shloka 15

ଵର୍ଜଯିତ୍ଵା ଜରାଵୃଦ୍ଧାନ୍ବାଲାଂଶ୍ଚ ରଜନୀଚରାନ୍ ।
ସହସ୍ରମେକମେକସ୍ଯ ମମ କାର୍ଯପୁରସ୍ସରମ୍ ॥ 15 ॥

varjayitvā jarāvṛddhānbālāṃśca rajanīcarān |
sahasramekamekasya mama kāryapurassaram || 15 ||

ముసలితనముతో వృద్ధులైనవారిని, బాలురను విడిచి, ప్రతి ఒక్కరికి వెయ్యి మంది నా కార్యమును ముందుంచుకొని ఉన్నారు. ^AI

Shloka 16

ଯଦିଦଂ ରାଜତନ୍ତ୍ରଂ ମେ ତ୍ଵଯି ସର୍ଵଂ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତମ୍ ।
ଜୀଵିତଂ ଚ ଵିଶାଲାକ୍ଷି ତ୍ଵଂ ମେ ପ୍ରାଣୈର୍ଗରୀଯସୀ ॥ 16 ॥

yadidaṃ rājatantraṃ me tvayi sarvaṃ pratiṣṭhitam |
jīvitaṃ ca viśālākṣi tvaṃ me prāṇairgarīyasī || 16 ||

ఓ విశాలాక్షీ, నా యొక్క ఈ రాజ్యతంత్రమంతయు నీయందే నిలిచియున్నది. నా జీవితము కూడా నీయందే ఉన్నది; నీవు నా ప్రాణములకంటే గొప్పదానవు. ^AI

Shloka 17

ବହୂନାଂସ୍ତ୍ରୀସହସ୍ରାଣାଂ ମମ ଯୋଽସୌ ପରିଗ୍ରହଃ ।
ତାସାଂ ତ୍ଵମୀଶ୍ଵରା ସୀତେ ମମ ଭାର୍ଯା ଭଵ ପ୍ରିଯେ ॥ 17 ॥

bahūnāṃstrīsahasrāṇāṃ mama yo'sau parigrahaḥ |
tāsāṃ tvamīśvarā sīte mama bhāryā bhava priye || 17 ||

ఓ సీతా, నా వద్ద ఉన్న అనేక వేల స్త్రీల సమూహానికి నీవే ప్రభువువు; ఓ ప్రియురాలా, నా భార్యవు కమ్ము. ^AI

Shloka 18

ସାଧୁ କିଂ ତେଽନ୍ଯଯା ବୁଦ୍ଧ୍ଯା ରୋଚଯସ୍ଵ ଵଚୋ ମମ ।
ଭଜସ୍ଵମାଭିତପ୍ତସ୍ଯ ପ୍ରସାଦଂ କର୍ତୁମର୍ହସି ॥ 18 ॥

sādhu kiṃ te'nyayā buddhyā rocayasva vaco mama |
bhajasvamābhitaptasya prasādaṃ kartumarhasi || 18 ||

ఓ సీతా, మంచిది; వేరే బుద్ధితో ఏమి ప్రయోజనం? నా మాటను అంగీకరించుము. నా వలన తపించిపోతున్న నాకు అనుగ్రహం చేయుము. ^AI

Shloka 19

ପରିକ୍ଷିପ୍ତା ସମୁଦ୍ରେଣ ଲଙ୍କେଯଂ ଶତଯୋଜନା ।
ନେଯଂ ଧର୍ଷଯିତୁଂ ଶକ୍ଯା ସେନ୍ଦ୍ରୈରପି ସୁରାସୁରୈଃ ॥ 19 ॥

parikṣiptā samudreṇa laṅkeyaṃ śatayojanā |
neyaṃ dharṣayituṃ śakyā sendrairapi surāsuraiḥ || 19 ||

ఈ లంక సముద్రంతో చుట్టబడి నూరు యోజనాల విస్తీర్ణం కలదు. ఇంద్రుడితో సహా దేవతలు, అసురులు కూడా దీనిని ధిక్కరించలేరు. ^AI

Shloka 20

ନ ଦେଵେଷୁ ନ ଯକ୍ଷେଷୁ ନ ଗନ୍ଧର୍ଵେଷୁ ପକ୍ଷିଷୁ ।
ଅହଂ ପଶ୍ଯାମି ଲୋକେଷୁ ଯୋ ମେ ଵୀର୍ଯସମୋ ଭଵେତ୍ ॥ 20 ॥

na deveṣu na yakṣeṣu na gandharveṣu pakṣiṣu |
ahaṃ paśyāmi lokeṣu yo me vīryasamo bhavet || 20 ||

దేవతలలో, యక్షులలో, గంధర్వులలో, పక్షులలో, లోకాలలో నా పరాక్రమానికి సమానమైన వాడు ఎవరినీ నేను చూడలేదు. ^AI

Shloka 21

ରାଜ୍ଯଭ୍ରଷ୍ଟେନ ଦୀନେନ ତାପସେନ ଗତାଯୁଷା ।
କିଂ କରିଷ୍ଯସି ରାମେଣ ମାନୁଷେଣାଲ୍ପତେଜସା ॥ 21 ॥

rājyabhraṣṭena dīnena tāpasena gatāyuṣā |
kiṃ kariṣyasi rāmeṇa mānuṣeṇālpatejasā || 21 ||

రాజ్యభ్రష్టుడు, దీనుడు, తపస్వి, ఆయుష్షు తరిగినవాడు, మనుష్యుడు, అల్పతేజస్వి అయిన రాముడితో ఏమి చేస్తావు? ^AI

Shloka 22

ଭଜସ୍ଵ ସୀତେ ମାମେଵ ଭର୍ତାହଂ ସଦୃଶସ୍ତଵ ।
ଯୌଵନଂ ହ୍ଯଧ୍ରୁଵଂ ଭୀରୁ ରମସ୍ଵେହ ମଯା ସହ ॥ 22 ॥

bhajasva sīte māmeva bhartāhaṃ sadṛśastava |
yauvanaṃ hyadhruvaṃ bhīru ramasveha mayā saha || 22 ||

ఓ సీతా, నన్నే సేవించుము; నేనే నీకు తగిన భర్తను. ఓ భీరువా, యౌవనం స్థిరం కాదు; ఇక్కడ నాతో కలిసి సుఖించుము. ^AI

Shloka 23

ଦର୍ଶନେ ମାକୃଥା ବୁଦ୍ଧିଂ ରାଘଵସ୍ଯ ଵରାନନେ ।
କାସ୍ଯ ଶକ୍ତିରିହାଗନ୍ତୁମପି ସୀତେ ମନୋରଥୈଃ ॥ 23 ॥

darśane mākṛthā buddhiṃ rāghavasya varānane |
kāsya śaktirihāgantumapi sīte manorathaiḥ || 23 ||

ఓ వరాననా, రాఘవుని చూడాలనే బుద్ధిని చేయకుము. ఓ సీతా, మనోరథాలతో ఇక్కడికి రావడానికి అతనికి ఏ శక్తి ఉంది? ^AI

Shloka 24

ନ ଶକ୍ଯୋ ଵାଯୁରାକାଶେ ପାଶୈର୍ବଦ୍ଧୁଂ ମହାଜଵଃ ।
ଦୀପ୍ଯମାନସ୍ଯ ଵାପ୍ଯଗ୍ନେର୍ଗୃହୀତୁଂ ଵିମଲାଂ ଶିଖାମ୍ ॥ 24 ॥

na śakyo vāyurākāśe pāśairbaddhuṃ mahājavaḥ |
dīpyamānasya vāpyagnergṛhītuṃ vimalāṃ śikhām || 24 ||

ఆకాశంలో మహావేగం కల వాయువును పాశాలతో బంధించడం సాధ్యం కాదు; ప్రకాశిస్తున్న అగ్ని యొక్క నిర్మలమైన జ్వాలను పట్టుకోవడం కూడా సాధ్యం కాదు. ^AI

Shloka 25

ତ୍ରଯାଣାମପି ଲୋକାନାଂ ନ ତଂ ପଶ୍ଯାମି ଶୋଭନେ ।
ଵିକ୍ରମେଣ ନଯେଦ୍ଯସ୍ତ୍ଵାଂ ମଦ୍ବାହୁପରିପାଲିତାମ୍ ॥ 25 ॥

trayāṇāmapi lokānāṃ na taṃ paśyāmi śobhane |
vikrameṇa nayedyastvāṃ madbāhuparipālitām || 25 ||

ఓ సుందరీ, ముల్లోకాలలోనూ నా బాహువులచే పరిరక్షింపబడే నిన్ను పరాక్రమంతో తీసుకొనిపోగల వానిని నేను చూడలేదు. ^AI

Shloka 26

ଲଙ୍କାଯାଂ ସୁମହଦ୍ରାଜ୍ଯମିଦଂ ତ୍ଵମନୁପାଲଯ ।
ତ୍ଵତ୍ପ୍ରେଷ୍ଯା ମଦ୍ଵିଧାଶ୍ଚୈଵ ଦେଵାଶ୍ଚାପି ଚରାଚରାଃ ॥ 26 ॥

laṅkāyāṃ sumahadrājyamidaṃ tvamanupālaya |
tvatpreṣyā madvidhāścaiva devāścāpi carācarāḥ || 26 ||

లంకలో ఈ గొప్ప రాజ్యాన్ని నువ్వు పరిపాలించు. నీ సేవకులు, నా వంటివారు, దేవతలు, చరాచర జీవులూ కూడా. ^AI

Shloka 27

ଅଭିଷେକୋଦକକ୍ଲିନ୍ନା ତୁଷ୍ଟା ଚ ରମଯସ୍ଵ ମାମ୍ ।
ଦୁଷ୍କୃତଂ ଯତ୍ପରା କର୍ମ ଵନଵାସେନ ତଦ୍ଗତମ୍ ॥ 27 ॥

abhiṣekodakaklinnā tuṣṭā ca ramayasva mām |
duṣkṛtaṃ yatparā karma vanavāsena tadgatam || 27 ||

అభిషేక జలంతో తడిసినదానివై, సంతృప్తి చెంది నన్ను ఆనందింపజేయుము. వనవాసము వలన ఏ పాపకర్మ జరిగిందో అది పోయింది. ^AI

Shloka 28

ଯଶ୍ଚ ତେ ସୁକୃତୋ ଧର୍ମସ୍ତସ୍ଯେହ ଫଲମାପ୍ନୁହି ।
ଇହ ମାଲ୍ଯାନି ସର୍ଵାଣି ଦିଵ୍ଯଗନ୍ଧାନି ମୈଥିଲି ॥ 28 ॥

yaśca te sukṛto dharmastasyeha phalamāpnuhi |
iha mālyāni sarvāṇi divyagandhāni maithili || 28 ||

ఓ మైథిలీ, నీకు కలిగిన సుకృత ధర్మ ఫలాన్ని ఇక్కడ పొందుము. ఇక్కడ దివ్య సుగంధములతో కూడిన పుష్పమాలలన్నీ ఉన్నాయి. ^AI

Shloka 29

ଭୂଷଣାନି ଚ ମୁଖ୍ଯାନି ସେଵସ୍ଵ ଚ ମଯା ସହ ।
ପୁଷ୍ପକଂ ନାମ ସୁଶ୍ରୋଣି ଭ୍ରାତୁର୍ଵୈଶ୍ରଵଣସ୍ଯ ମେ ॥ 29 ॥

bhūṣaṇāni ca mukhyāni sevasva ca mayā saha |
puṣpakaṃ nāma suśroṇi bhrāturvaiśravaṇasya me || 29 ||

ఓ సుశ్రోణీ, ముఖ్యమైన ఆభరణాలను నాతో కలిసి అనుభవించు. నా సోదరుడు వైశ్రవణుని పుష్పకము అనే విమానము ఉన్నది. ^AI

Shloka 30

ଵିମାନଂ ସୂର୍ଯସଙ୍କାଶଂ ତରସା ନିର୍ଜିତଂ ମଯା ।
ଵିଶାଲଂ ରମଣୀଯଂ ଚ ତଦ୍ଵିମାନମନୁତ୍ତମ୍ ॥ 30 ॥

vimānaṃ sūryasaṅkāśaṃ tarasā nirjitaṃ mayā |
viśālaṃ ramaṇīyaṃ ca tadvimānamanuttam || 30 ||

సూర్యుని వంటి ప్రకాశముగల ఆ విమానాన్ని నేను బలముతో జయించాను. ఆ విమానము విశాలమైనది, మనోహరమైనది, సాటిలేనిది. ^AI

Shloka 31

ତତ୍ର ସୀତେ ମଯା ସାର୍ଧଂ ଵିହରସ୍ଵ ଯଥାସୁଖମ୍ ।
ଵଦନଂ ପଦ୍ମସଙ୍କାଶମମଲଂ ଚାରୁଦର୍ଶନମ୍ ।
ଶୋକାର୍ତନ୍ତୁ ଵରାରୋହେ ନ ଭ୍ରାଜତି ଵରାନନେ ॥ 31 ॥

tatra sīte mayā sārdhaṃ viharasva yathāsukham |
vadanaṃ padmasaṅkāśamamalaṃ cārudarśanam |
śokārtantu varārohe na bhrājati varānane || 31 ||

ఓ సీతే, అక్కడ నాతో కలిసి నీ ఇష్టము వచ్చినట్లు సుఖముగా విహరించు. పద్మము వంటి వదనము, నిర్మలమైనది, అందమైన దర్శనము కలది. ఓ వరారోహే, శోకముతో కూడిన నీ ముఖము ప్రకాశించడము లేదు. ^AI

Shloka 32

ଏଵଂ ଵଦତି ତସ୍ମିତ୍ସା ଵସ୍ତ୍ରାନ୍ତେନ ଵରାଙ୍ଗନା ।
ପିଧାଯେନ୍ଦୁନିଭଂ ସୀତା ମୁଖମଶ୍ରୂଣ୍ଯଵର୍ତଯତ୍ ॥ 32 ॥

evaṃ vadati tasmitsā vastrāntena varāṅganā |
pidhāyendunibhaṃ sītā mukhamaśrūṇyavartayat || 32 ||

అతను ఇలా పలుకుతుండగా, ఆ వరాంగన సీత తన వస్త్రపు అంచుతో చంద్రుని వంటి తన ముఖాన్ని కప్పుకొని కన్నీళ్లను ఆపుకొన్నది. ^AI

Shloka 33

ଧ୍ଯାଯନ୍ତୀଂ ତାମିଵାସ୍ଵସ୍ଥାଂ ଦୀନାଂ ଚିନ୍ତାହତପ୍ରଭାମ୍ ।
ଉଵାଚ ଵଚନଂ ପାପୋ ରାଵଣୋ ରାକ୍ଷସେଶ୍ଵରଃ ॥ 33 ॥

dhyāyantīṃ tāmivāsvasthāṃ dīnāṃ cintāhataprabhām |
uvāca vacanaṃ pāpo rāvaṇo rākṣaseśvaraḥ || 33 ||

అలా ధ్యానిస్తూ అశాంతిలో ఉన్నట్లుగా, దీనంగా, చింతచే కాంతి కోల్పోయిన ఆమెతో పాపాత్ముడైన రాక్షసేశ్వరుడు రావణుడు ఈ మాటలు పలికాడు. ^AI

Shloka 34

ଅଲଂ ଵ୍ରୀଡେନ ଵୈଦେହି ଧର୍ମଲୋପକୃତେନ ଚ ॥ 34 ॥

alaṃ vrīḍena vaidehi dharmalopakṛtena ca || 34 ||

ఓ వైదేహీ, ధర్మలోపం కలిగించే సిగ్గును విడిచిపెట్టు. ^AI

Shloka 35

ଆର୍ଷୋଽଯଂ ଦୈଵନିଷ୍ଯନ୍ଦୋ ଯସ୍ତ୍ଵାମଭିଗମିଷ୍ଯତି ।
ଏତୌ ପାଦୌ ମଯା ସ୍ନିଗ୍ଧୌ ଶିରୋଭିଃ ପରିପୀଡିତୌ ॥ 35 ॥

ārṣo'yaṃ daivaniṣyando yastvāmabhigamiṣyati |
etau pādau mayā snigdhau śirobhiḥ paripīḍitau || 35 ||

ఋషులకు సంబంధించినది, దైవప్రేరితమైనది అయిన ఈ భావం నిన్ను చేరుతుంది. నా ఈ రెండు పాదాలు స్నేహంతో నీ తలలచే నొక్కబడినవి. ^AI

Shloka 36

ପ୍ରସାଦଂ କୁରୁ ମେ କ୍ଷିପ୍ରଂ ଵଶ୍ଯୋ ଦାସୋଽହମସ୍ମିତେ ।
ଇମାଶ୍ଶୂନ୍ଯ ମଯା ଵାଚଶ୍ଶୁଷ୍ଯମାଣେନ ଭାଷିତାଃ ॥ 36 ॥

prasādaṃ kuru me kṣipraṃ vaśyo dāso'hamasmite |
imāśśūnya mayā vācaśśuṣyamāṇena bhāṣitāḥ || 36 ||

ఓ నవ్వు గలదానా, నాపై వెంటనే ప్రసాదం చూపు; నేను నీకు వశుడైన దాసుడను. ఎండిపోతున్న నాచేత పలుకబడిన ఈ మాటలు వ్యర్థమైనవి. ^AI

Shloka 37

ନ ଚାପି ରାଵଣଃ କାଞ୍ଚିନ୍ମୂର୍ଧ୍ନା ସ୍ତ୍ରୀଂ ପ୍ରଣମେତ ହ ।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ଦଶଗ୍ରୀଵୋ ମୈଥିଲୀଂ ଜନକାତ୍ମଜାମ୍ ॥ 37 ॥

na cāpi rāvaṇaḥ kāñcinmūrdhnā strīṃ praṇameta ha |
evamuktvā daśagrīvo maithilīṃ janakātmajām || 37 ||

రావణుడు ఏ స్త్రీకీ తలతో నమస్కారం చేయడు. ఇలా పలికి దశగ్రీవుడు జనకుని కుమార్తె అయిన మైథిలిని. ^AI

ଇତ୍ଯାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାଯଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ଆଦିକାଵ୍ଯେ ଅରଣ୍ଯକାଣ୍ଡେ ପଞ୍ଚପଞ୍ଚାଶସ୍ସର୍ଗଃ ॥

Sanskrit — Devanagari (original)

श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे अरण्यकाण्डम् ।

अथ पञ्चपञ्चाशस्सर्गः ।

सन्दिश्य राक्षसान्घोरान् रावणोऽष्टौ महाबलान् ।

आत्मानं बुद्धिवैक्लब्यात्कृतकृत्यममन्यत ॥ 1 ॥

स चिन्तयानो वैदेहीं कामबाणसमर्पितः ।

प्रविवेश गृहं रम्यं सीतां द्रष्टुमभित्वरन् ॥ 2 ॥

स प्रविश्य तु तद्वेश्म रावणो राक्षसाधिपः ।

अपश्यद्राक्षसीमध्ये सीतां शोकपरायणाम् ॥ 3 ॥

अश्रुपूर्णमुखीं दीनां शोकभाराभिपीडिताम् ।

वायुवेगैरिवाक्रान्तां मज्जन्तीं नावमर्णवे ॥ 4 ॥

मृगयूथपरिभ्रष्टां मृगीं श्वभिरिवावृताम् ।

अधोमुखमुखीं सीतामभ्येत्य च निशाचरः ॥ 5 ॥

तां तु शोकपरां दीनामवशां राक्षसाधिपः ।

स बलाद्दर्शयामास गृहं देवगृहोपमम् ॥ 6 ॥

हर्म्यप्रासादसम्बाधं स्त्रीसहस्रनिषेवितम् ।

नानापक्षिगणैर्जुष्टं नानारत्नसमन्वितम् ॥ 7 ॥

दान्तकैस्तापनीयैश्च स्फाटिकै राजतैरपि ।

वज्रवैडूर्यचित्रैश्च स्तम्भैर्दृष्टिमनोहरैः ॥ 8 ॥

दिव्यदुन्दुभिनिर्ह्रादं तप्तकाञ्चनतोरणम् ।

सोपानं काञ्चनं चित्रमारुरोह तया सह ॥ 9 ॥

दान्तका राजताश्चैव गवाक्षाः प्रियदर्शनाः ।

हेमजालावताश्चासन्स्तत्र प्रासादपङ्क्तयः ॥ 10 ॥

सुधामणिविचित्राणि भूमिभागानि सर्वशः ।

दशग्रीवस्स्वभवने प्रादर्शयत मैथिलीम् ॥ 11 ॥

दीर्घिकाः पुष्करिण्यश्च नानावृक्षसमन्विताः ।

रावणो दर्शयामास सीतां शोकपरायणाम् ॥ 12 ॥

दर्शयित्वा तु वैदेह्याः कृत्स्नं तद्भवनोत्तमम् ।

उवाच वाक्यं पापात्मा सीतां लोभितुमिच्छया ॥ 13 ॥

दश राक्षसकोट्यश्च द्वाविंशतिरथापराः ।

तेषां प्रभुरहं सीते सर्वेषां भीमकर्मणाम् ॥ 14 ॥

वर्जयित्वा जरावृद्धान्बालांश्च रजनीचरान् ।

सहस्रमेकमेकस्य मम कार्यपुरस्सरम् ॥ 15 ॥

यदिदं राजतन्त्रं मे त्वयि सर्वं प्रतिष्ठितम् ।

जीवितं च विशालाक्षि त्वं मे प्राणैर्गरीयसी ॥ 16 ॥

बहूनांस्त्रीसहस्राणां मम योऽसौ परिग्रहः ।

तासां त्वमीश्वरा सीते मम भार्या भव प्रिये ॥ 17 ॥

साधु किं तेऽन्यया बुद्ध्या रोचयस्व वचो मम ।

भजस्वमाभितप्तस्य प्रसादं कर्तुमर्हसि ॥ 18 ॥

परिक्षिप्ता समुद्रेण लङ्केयं शतयोजना ।

नेयं धर्षयितुं शक्या सेन्द्रैरपि सुरासुरैः ॥ 19 ॥

न देवेषु न यक्षेषु न गन्धर्वेषु पक्षिषु ।

अहं पश्यामि लोकेषु यो मे वीर्यसमो भवेत् ॥ 20 ॥

राज्यभ्रष्टेन दीनेन तापसेन गतायुषा ।

किं करिष्यसि रामेण मानुषेणाल्पतेजसा ॥ 21 ॥

भजस्व सीते मामेव भर्ताहं सदृशस्तव ।

यौवनं ह्यध्रुवं भीरु रमस्वेह मया सह ॥ 22 ॥

दर्शने माकृथा बुद्धिं राघवस्य वरानने ।

कास्य शक्तिरिहागन्तुमपि सीते मनोरथैः ॥ 23 ॥

न शक्यो वायुराकाशे पाशैर्बद्धुं महाजवः ।

दीप्यमानस्य वाप्यग्नेर्गृहीतुं विमलां शिखाम् ॥ 24 ॥

त्रयाणामपि लोकानां न तं पश्यामि शोभने ।

विक्रमेण नयेद्यस्त्वां मद्बाहुपरिपालिताम् ॥ 25 ॥

लङ्कायां सुमहद्राज्यमिदं त्वमनुपालय ।

त्वत्प्रेष्या मद्विधाश्चैव देवाश्चापि चराचराः ॥ 26 ॥

अभिषेकोदकक्लिन्ना तुष्टा च रमयस्व माम् ।

दुष्कृतं यत्परा कर्म वनवासेन तद्गतम् ॥ 27 ॥

यश्च ते सुकृतो धर्मस्तस्येह फलमाप्नुहि ।

इह माल्यानि सर्वाणि दिव्यगन्धानि मैथिलि ॥ 28 ॥

भूषणानि च मुख्यानि सेवस्व च मया सह ।

पुष्पकं नाम सुश्रोणि भ्रातुर्वैश्रवणस्य मे ॥ 29 ॥

विमानं सूर्यसङ्काशं तरसा निर्जितं मया ।

विशालं रमणीयं च तद्विमानमनुत्तम् ॥ 30 ॥

तत्र सीते मया सार्धं विहरस्व यथासुखम् ।

वदनं पद्मसङ्काशममलं चारुदर्शनम् ।

शोकार्तन्तु वरारोहे न भ्राजति वरानने ॥ 31 ॥

एवं वदति तस्मित्सा वस्त्रान्तेन वराङ्गना ।

पिधायेन्दुनिभं सीता मुखमश्रूण्यवर्तयत् ॥ 32 ॥

ध्यायन्तीं तामिवास्वस्थां दीनां चिन्ताहतप्रभाम् ।

उवाच वचनं पापो रावणो राक्षसेश्वरः ॥ 33 ॥

अलं व्रीडेन वैदेहि धर्मलोपकृतेन च ॥ 34 ॥

आर्षोऽयं दैवनिष्यन्दो यस्त्वामभिगमिष्यति ।

एतौ पादौ मया स्निग्धौ शिरोभिः परिपीडितौ ॥ 35 ॥

प्रसादं कुरु मे क्षिप्रं वश्यो दासोऽहमस्मिते ।

इमाश्शून्य मया वाचश्शुष्यमाणेन भाषिताः ॥ 36 ॥

न चापि रावणः काञ्चिन्मूर्ध्ना स्त्रीं प्रणमेत ह ।

एवमुक्त्वा दशग्रीवो मैथिलीं जनकात्मजाम् ॥ 37 ॥

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये अरण्यकाण्डे पञ्चपञ्चाशस्सर्गः ॥

🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Oriya script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version. It is a transliteration, not a translation — see “Meaning” for translations where available.

3.55 ଅରଣ୍ଯକାଣ୍ଡ - ପଞ୍ଚପଞ୍ଚାଶ ସର୍ଗଃ