Valmiki Ramayana Aranya Kanda Sarga 55 — Telugu Script

⚠️ AI-generated translation — the Telugu meaning was produced by AI and automatically cross-checked against the Sanskrit, but it may still contain errors. It has not yet been reviewed by a scholar. Please refer to a traditional commentary for study.

Summary — Telugu

వాల్మీకి రామాయణం అరణ్యకాండ 55వ సర్గలో, రావణుడు భయంకరులైన రాక్షసులను పంపి, కామబాణములచే కొట్టబడినవాడై సీతను చూడడానికి ఆమె ఉన్న భవనములో ప్రవేశించెను. శోకమునకు లోనై, కన్నీళ్లతో నిండిన ముఖము కలది అయిన సీతకు అతడు తన భవనమును, దీర్ఘికలను, పుష్కరిణులను చూపించెను. తన రాజ్యము, సంపద, పరాక్రమము గురించి చెప్పి, రాముడు రాజ్యభ్రష్టుడు, దీనుడు అని పలికి, తనను సేవించమని సీతను కోరెను. అతను ఇలా పలుకుతుండగా, సీత తన వస్త్రపు అంచుతో ముఖాన్ని కప్పుకొని కన్నీళ్లను ఆపుకొన్నది. చివరగా రావణుడు సిగ్గును విడిచిపెట్టమని, తనకు ప్రసాదం చూపమని పలికెను.

AI-generated · not yet verified

The Telugu meaning of each verse is shown below the verse.

Meaning —

శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే అరణ్యకాణ్డమ్ ।

అథ పఞ్చపఞ్చాశస్సర్గః ।

Shloka 1

సన్దిశ్య రాక్షసాన్ఘోరాన్ రావణోఽష్టౌ మహాబలాన్ ।
ఆత్మానం బుద్ధివైక్లబ్యాత్కృతకృత్యమమన్యత ॥ 1 ॥

sandiśya rākṣasānghorān rāvaṇo'ṣṭau mahābalān |
ātmānaṃ buddhivaiklabyātkṛtakṛtyamamanyata || 1 ||

భయంకరులైన ఎనిమిది మంది మహాబలవంతులైన రాక్షసులను పంపించి, రావణుడు బుద్ధి కలవరపాటుతో తాను కృతకృత్యుడిని అనుకొనెను. ^AI

Shloka 2

స చిన్తయానో వైదేహీం కామబాణసమర్పితః ।
ప్రవివేశ గృహం రమ్యం సీతాం ద్రష్టుమభిత్వరన్ ॥ 2 ॥

sa cintayāno vaidehīṃ kāmabāṇasamarpitaḥ |
praviveśa gṛhaṃ ramyaṃ sītāṃ draṣṭumabhitvaran || 2 ||

అతడు కామబాణములచే కొట్టబడినవాడై సీతను గూర్చి ఆలోచిస్తూ, ఆమెను చూడడానికి తొందరపడుతూ అందమైన గృహములో ప్రవేశించెను. ^AI

Shloka 3

స ప్రవిశ్య తు తద్వేశ్మ రావణో రాక్షసాధిపః ।
అపశ్యద్రాక్షసీమధ్యే సీతాం శోకపరాయణామ్ ॥ 3 ॥

sa praviśya tu tadveśma rāvaṇo rākṣasādhipaḥ |
apaśyadrākṣasīmadhye sītāṃ śokaparāyaṇām || 3 ||

రాక్షసాధిపతియైన రావణుడు ఆ భవనములో ప్రవేశించి, రాక్షసుల మధ్యలో శోకమునకు లోనైన సీతను చూచెను. ^AI

Shloka 4

అశ్రుపూర్ణముఖీం దీనాం శోకభారాభిపీడితామ్ ।
వాయువేగైరివాక్రాన్తాం మజ్జన్తీం నావమర్ణవే ॥ 4 ॥

aśrupūrṇamukhīṃ dīnāṃ śokabhārābhipīḍitām |
vāyuvegairivākrāntāṃ majjantīṃ nāvamarṇave || 4 ||

కన్నీళ్లతో నిండిన ముఖము కలది, దీనురాలు, శోకభారముచే పీడింపబడినది, వాయువేగములచే ఆక్రమింపబడిన సముద్రములో మునిగిపోతున్న నావ వంటిది అయిన సీతను. ^AI

Shloka 5

మృగయూథపరిభ్రష్టాం మృగీం శ్వభిరివావృతామ్ ।
అధోముఖముఖీం సీతామభ్యేత్య చ నిశాచరః ॥ 5 ॥

mṛgayūthaparibhraṣṭāṃ mṛgīṃ śvabhirivāvṛtām |
adhomukhamukhīṃ sītāmabhyetya ca niśācaraḥ || 5 ||

మృగసమూహమునుండి తప్పిపోయిన ఆడజింక కుక్కలచే చుట్టుముట్టబడినట్లు ఉన్నది, క్రిందికి వంచిన ముఖము కలది అయిన సీతను సమీపించి, నిశాచరుడు. ^AI

Shloka 6

తాం తు శోకపరాం దీనామవశాం రాక్షసాధిపః ।
స బలాద్దర్శయామాస గృహం దేవగృహోపమమ్ ॥ 6 ॥

tāṃ tu śokaparāṃ dīnāmavaśāṃ rākṣasādhipaḥ |
sa balāddarśayāmāsa gṛhaṃ devagṛhopamam || 6 ||

శోకమునకు లోనైనది, దీనురాలు, అవశురాలు అయిన ఆమెకు రాక్షసాధిపతి బలవంతముగా దేవాలయమును పోలిన గృహమును చూపించెను. ^AI

Shloka 7

హర్మ్యప్రాసాదసమ్బాధం స్త్రీసహస్రనిషేవితమ్ ।
నానాపక్షిగణైర్జుష్టం నానారత్నసమన్వితమ్ ॥ 7 ॥

harmyaprāsādasambādhaṃ strīsahasraniṣevitam |
nānāpakṣigaṇairjuṣṭaṃ nānāratnasamanvitam || 7 ||

హర్మ్యములతోను ప్రాసాదములతోను నిండినది, వేయి మంది స్త్రీలచే సేవింపబడునది, నానా పక్షిసమూహములచే సేవింపబడునది, నానా రత్నములతో కూడినది. ^AI

Shloka 8

దాన్తకైస్తాపనీయైశ్చ స్ఫాటికై రాజతైరపి ।
వజ్రవైడూర్యచిత్రైశ్చ స్తమ్భైర్దృష్టిమనోహరైః ॥ 8 ॥

dāntakaistāpanīyaiśca sphāṭikai rājatairapi |
vajravaiḍūryacitraiśca stambhairdṛṣṭimanoharaiḥ || 8 ||

దంతముతోను, బంగారముతోను, స్ఫటికముతోను, వెండితోను, వజ్రముతోను, వైడూర్యముతోను చిత్రించబడిన, కంటికి మనసుకు ఆనందము కలిగించు స్తంభములతో కూడినది. ^AI

Shloka 9

దివ్యదున్దుభినిర్హ్రాదం తప్తకాఞ్చనతోరణమ్ ।
సోపానం కాఞ్చనం చిత్రమారురోహ తయా సహ ॥ 9 ॥

divyadundubhinirhrādaṃ taptakāñcanatoraṇam |
sopānaṃ kāñcanaṃ citramāruroha tayā saha || 9 ||

దివ్యమైన దుందుభుల ధ్వనితో, తప్తకాంచన తోరణములతో, చిత్రవిచిత్రమైన బంగారు మెట్లను ఆమెతో కలిసి ఎక్కెను. ^AI

Shloka 10

దాన్తకా రాజతాశ్చైవ గవాక్షాః ప్రియదర్శనాః ।
హేమజాలావతాశ్చాసన్స్తత్ర ప్రాసాదపఙ్క్తయః ॥ 10 ॥

dāntakā rājatāścaiva gavākṣāḥ priyadarśanāḥ |
hemajālāvatāścāsanstatra prāsādapaṅktayaḥ || 10 ||

దంతముతో చేసినవి, వెండితో చేసినవి, ప్రియదర్శనమైన గవాక్షములు, బంగారు జాలరావణములు కలిగిన ప్రాసాద పంక్తులు అక్కడ ఉండెను. ^AI

Shloka 11

సుధామణివిచిత్రాణి భూమిభాగాని సర్వశః ।
దశగ్రీవస్స్వభవనే ప్రాదర్శయత మైథిలీమ్ ॥ 11 ॥

sudhāmaṇivicitrāṇi bhūmibhāgāni sarvaśaḥ |
daśagrīvassvabhavane prādarśayata maithilīm || 11 ||

సుధామణులతో విచిత్రమైన భూమిభాగములను అన్నిచోట్ల దశగ్రీవుడు తన భవనములో మైథిలిని చూపించెను. ^AI

Shloka 12

దీర్ఘికాః పుష్కరిణ్యశ్చ నానావృక్షసమన్వితాః ।
రావణో దర్శయామాస సీతాం శోకపరాయణామ్ ॥ 12 ॥

dīrghikāḥ puṣkariṇyaśca nānāvṛkṣasamanvitāḥ |
rāvaṇo darśayāmāsa sītāṃ śokaparāyaṇām || 12 ||

నానావృక్షములతో కూడిన దీర్ఘికలను, పుష్కరిణులను రావణుడు శోకపరాయణురాలైన సీతకు చూపించెను. ^AI

Shloka 13

దర్శయిత్వా తు వైదేహ్యాః కృత్స్నం తద్భవనోత్తమమ్ ।
ఉవాచ వాక్యం పాపాత్మా సీతాం లోభితుమిచ్ఛయా ॥ 13 ॥

darśayitvā tu vaidehyāḥ kṛtsnaṃ tadbhavanottamam |
uvāca vākyaṃ pāpātmā sītāṃ lobhitumicchayā || 13 ||

ఆ మొత్తం ఉత్తమ భవనమును వైదేహికి చూపించి, పాపాత్ముడు సీతను ఆశపెట్టుకొనుటకు కోరికతో మాటలు పలికెను. ^AI

Shloka 14

దశ రాక్షసకోట్యశ్చ ద్వావింశతిరథాపరాః ।
తేషాం ప్రభురహం సీతే సర్వేషాం భీమకర్మణామ్ ॥ 14 ॥

daśa rākṣasakoṭyaśca dvāviṃśatirathāparāḥ |
teṣāṃ prabhurahaṃ sīte sarveṣāṃ bhīmakarmaṇām || 14 ||

పది కోట్ల రాక్షసులు, మరియు ఇరవై రెండు వేల రథములు కలవు. ఓ సీతా, భీమకర్మలు గల ఆ సమస్త రాక్షసులకు నేను ప్రభువును. ^AI

Shloka 15

వర్జయిత్వా జరావృద్ధాన్బాలాంశ్చ రజనీచరాన్ ।
సహస్రమేకమేకస్య మమ కార్యపురస్సరమ్ ॥ 15 ॥

varjayitvā jarāvṛddhānbālāṃśca rajanīcarān |
sahasramekamekasya mama kāryapurassaram || 15 ||

ముసలితనముతో వృద్ధులైనవారిని, బాలురను విడిచి, ప్రతి ఒక్కరికి వెయ్యి మంది నా కార్యమును ముందుంచుకొని ఉన్నారు. ^AI

Shloka 16

యదిదం రాజతన్త్రం మే త్వయి సర్వం ప్రతిష్ఠితమ్ ।
జీవితం చ విశాలాక్షి త్వం మే ప్రాణైర్గరీయసీ ॥ 16 ॥

yadidaṃ rājatantraṃ me tvayi sarvaṃ pratiṣṭhitam |
jīvitaṃ ca viśālākṣi tvaṃ me prāṇairgarīyasī || 16 ||

ఓ విశాలాక్షీ, నా యొక్క ఈ రాజ్యతంత్రమంతయు నీయందే నిలిచియున్నది. నా జీవితము కూడా నీయందే ఉన్నది; నీవు నా ప్రాణములకంటే గొప్పదానవు. ^AI

Shloka 17

బహూనాంస్త్రీసహస్రాణాం మమ యోఽసౌ పరిగ్రహః ।
తాసాం త్వమీశ్వరా సీతే మమ భార్యా భవ ప్రియే ॥ 17 ॥

bahūnāṃstrīsahasrāṇāṃ mama yo'sau parigrahaḥ |
tāsāṃ tvamīśvarā sīte mama bhāryā bhava priye || 17 ||

ఓ సీతా, నా వద్ద ఉన్న అనేక వేల స్త్రీల సమూహానికి నీవే ప్రభువువు; ఓ ప్రియురాలా, నా భార్యవు కమ్ము. ^AI

Shloka 18

సాధు కిం తేఽన్యయా బుద్ధ్యా రోచయస్వ వచో మమ ।
భజస్వమాభితప్తస్య ప్రసాదం కర్తుమర్హసి ॥ 18 ॥

sādhu kiṃ te'nyayā buddhyā rocayasva vaco mama |
bhajasvamābhitaptasya prasādaṃ kartumarhasi || 18 ||

ఓ సీతా, మంచిది; వేరే బుద్ధితో ఏమి ప్రయోజనం? నా మాటను అంగీకరించుము. నా వలన తపించిపోతున్న నాకు అనుగ్రహం చేయుము. ^AI

Shloka 19

పరిక్షిప్తా సముద్రేణ లఙ్కేయం శతయోజనా ।
నేయం ధర్షయితుం శక్యా సేన్ద్రైరపి సురాసురైః ॥ 19 ॥

parikṣiptā samudreṇa laṅkeyaṃ śatayojanā |
neyaṃ dharṣayituṃ śakyā sendrairapi surāsuraiḥ || 19 ||

ఈ లంక సముద్రంతో చుట్టబడి నూరు యోజనాల విస్తీర్ణం కలదు. ఇంద్రుడితో సహా దేవతలు, అసురులు కూడా దీనిని ధిక్కరించలేరు. ^AI

Shloka 20

న దేవేషు న యక్షేషు న గన్ధర్వేషు పక్షిషు ।
అహం పశ్యామి లోకేషు యో మే వీర్యసమో భవేత్ ॥ 20 ॥

na deveṣu na yakṣeṣu na gandharveṣu pakṣiṣu |
ahaṃ paśyāmi lokeṣu yo me vīryasamo bhavet || 20 ||

దేవతలలో, యక్షులలో, గంధర్వులలో, పక్షులలో, లోకాలలో నా పరాక్రమానికి సమానమైన వాడు ఎవరినీ నేను చూడలేదు. ^AI

Shloka 21

రాజ్యభ్రష్టేన దీనేన తాపసేన గతాయుషా ।
కిం కరిష్యసి రామేణ మానుషేణాల్పతేజసా ॥ 21 ॥

rājyabhraṣṭena dīnena tāpasena gatāyuṣā |
kiṃ kariṣyasi rāmeṇa mānuṣeṇālpatejasā || 21 ||

రాజ్యభ్రష్టుడు, దీనుడు, తపస్వి, ఆయుష్షు తరిగినవాడు, మనుష్యుడు, అల్పతేజస్వి అయిన రాముడితో ఏమి చేస్తావు? ^AI

Shloka 22

భజస్వ సీతే మామేవ భర్తాహం సదృశస్తవ ।
యౌవనం హ్యధ్రువం భీరు రమస్వేహ మయా సహ ॥ 22 ॥

bhajasva sīte māmeva bhartāhaṃ sadṛśastava |
yauvanaṃ hyadhruvaṃ bhīru ramasveha mayā saha || 22 ||

ఓ సీతా, నన్నే సేవించుము; నేనే నీకు తగిన భర్తను. ఓ భీరువా, యౌవనం స్థిరం కాదు; ఇక్కడ నాతో కలిసి సుఖించుము. ^AI

Shloka 23

దర్శనే మాకృథా బుద్ధిం రాఘవస్య వరాననే ।
కాస్య శక్తిరిహాగన్తుమపి సీతే మనోరథైః ॥ 23 ॥

darśane mākṛthā buddhiṃ rāghavasya varānane |
kāsya śaktirihāgantumapi sīte manorathaiḥ || 23 ||

ఓ వరాననా, రాఘవుని చూడాలనే బుద్ధిని చేయకుము. ఓ సీతా, మనోరథాలతో ఇక్కడికి రావడానికి అతనికి ఏ శక్తి ఉంది? ^AI

Shloka 24

న శక్యో వాయురాకాశే పాశైర్బద్ధుం మహాజవః ।
దీప్యమానస్య వాప్యగ్నేర్గృహీతుం విమలాం శిఖామ్ ॥ 24 ॥

na śakyo vāyurākāśe pāśairbaddhuṃ mahājavaḥ |
dīpyamānasya vāpyagnergṛhītuṃ vimalāṃ śikhām || 24 ||

ఆకాశంలో మహావేగం కల వాయువును పాశాలతో బంధించడం సాధ్యం కాదు; ప్రకాశిస్తున్న అగ్ని యొక్క నిర్మలమైన జ్వాలను పట్టుకోవడం కూడా సాధ్యం కాదు. ^AI

Shloka 25

త్రయాణామపి లోకానాం న తం పశ్యామి శోభనే ।
విక్రమేణ నయేద్యస్త్వాం మద్బాహుపరిపాలితామ్ ॥ 25 ॥

trayāṇāmapi lokānāṃ na taṃ paśyāmi śobhane |
vikrameṇa nayedyastvāṃ madbāhuparipālitām || 25 ||

ఓ సుందరీ, ముల్లోకాలలోనూ నా బాహువులచే పరిరక్షింపబడే నిన్ను పరాక్రమంతో తీసుకొనిపోగల వానిని నేను చూడలేదు. ^AI

Shloka 26

లఙ్కాయాం సుమహద్రాజ్యమిదం త్వమనుపాలయ ।
త్వత్ప్రేష్యా మద్విధాశ్చైవ దేవాశ్చాపి చరాచరాః ॥ 26 ॥

laṅkāyāṃ sumahadrājyamidaṃ tvamanupālaya |
tvatpreṣyā madvidhāścaiva devāścāpi carācarāḥ || 26 ||

లంకలో ఈ గొప్ప రాజ్యాన్ని నువ్వు పరిపాలించు. నీ సేవకులు, నా వంటివారు, దేవతలు, చరాచర జీవులూ కూడా. ^AI

Shloka 27

అభిషేకోదకక్లిన్నా తుష్టా చ రమయస్వ మామ్ ।
దుష్కృతం యత్పరా కర్మ వనవాసేన తద్గతమ్ ॥ 27 ॥

abhiṣekodakaklinnā tuṣṭā ca ramayasva mām |
duṣkṛtaṃ yatparā karma vanavāsena tadgatam || 27 ||

అభిషేక జలంతో తడిసినదానివై, సంతృప్తి చెంది నన్ను ఆనందింపజేయుము. వనవాసము వలన ఏ పాపకర్మ జరిగిందో అది పోయింది. ^AI

Shloka 28

యశ్చ తే సుకృతో ధర్మస్తస్యేహ ఫలమాప్నుహి ।
ఇహ మాల్యాని సర్వాణి దివ్యగన్ధాని మైథిలి ॥ 28 ॥

yaśca te sukṛto dharmastasyeha phalamāpnuhi |
iha mālyāni sarvāṇi divyagandhāni maithili || 28 ||

ఓ మైథిలీ, నీకు కలిగిన సుకృత ధర్మ ఫలాన్ని ఇక్కడ పొందుము. ఇక్కడ దివ్య సుగంధములతో కూడిన పుష్పమాలలన్నీ ఉన్నాయి. ^AI

Shloka 29

భూషణాని చ ముఖ్యాని సేవస్వ చ మయా సహ ।
పుష్పకం నామ సుశ్రోణి భ్రాతుర్వైశ్రవణస్య మే ॥ 29 ॥

bhūṣaṇāni ca mukhyāni sevasva ca mayā saha |
puṣpakaṃ nāma suśroṇi bhrāturvaiśravaṇasya me || 29 ||

ఓ సుశ్రోణీ, ముఖ్యమైన ఆభరణాలను నాతో కలిసి అనుభవించు. నా సోదరుడు వైశ్రవణుని పుష్పకము అనే విమానము ఉన్నది. ^AI

Shloka 30

విమానం సూర్యసఙ్కాశం తరసా నిర్జితం మయా ।
విశాలం రమణీయం చ తద్విమానమనుత్తమ్ ॥ 30 ॥

vimānaṃ sūryasaṅkāśaṃ tarasā nirjitaṃ mayā |
viśālaṃ ramaṇīyaṃ ca tadvimānamanuttam || 30 ||

సూర్యుని వంటి ప్రకాశముగల ఆ విమానాన్ని నేను బలముతో జయించాను. ఆ విమానము విశాలమైనది, మనోహరమైనది, సాటిలేనిది. ^AI

Shloka 31

తత్ర సీతే మయా సార్ధం విహరస్వ యథాసుఖమ్ ।
వదనం పద్మసఙ్కాశమమలం చారుదర్శనమ్ ।
శోకార్తన్తు వరారోహే న భ్రాజతి వరాననే ॥ 31 ॥

tatra sīte mayā sārdhaṃ viharasva yathāsukham |
vadanaṃ padmasaṅkāśamamalaṃ cārudarśanam |
śokārtantu varārohe na bhrājati varānane || 31 ||

ఓ సీతే, అక్కడ నాతో కలిసి నీ ఇష్టము వచ్చినట్లు సుఖముగా విహరించు. పద్మము వంటి వదనము, నిర్మలమైనది, అందమైన దర్శనము కలది. ఓ వరారోహే, శోకముతో కూడిన నీ ముఖము ప్రకాశించడము లేదు. ^AI

Shloka 32

ఏవం వదతి తస్మిత్సా వస్త్రాన్తేన వరాఙ్గనా ।
పిధాయేన్దునిభం సీతా ముఖమశ్రూణ్యవర్తయత్ ॥ 32 ॥

evaṃ vadati tasmitsā vastrāntena varāṅganā |
pidhāyendunibhaṃ sītā mukhamaśrūṇyavartayat || 32 ||

అతను ఇలా పలుకుతుండగా, ఆ వరాంగన సీత తన వస్త్రపు అంచుతో చంద్రుని వంటి తన ముఖాన్ని కప్పుకొని కన్నీళ్లను ఆపుకొన్నది. ^AI

Shloka 33

ధ్యాయన్తీం తామివాస్వస్థాం దీనాం చిన్తాహతప్రభామ్ ।
ఉవాచ వచనం పాపో రావణో రాక్షసేశ్వరః ॥ 33 ॥

dhyāyantīṃ tāmivāsvasthāṃ dīnāṃ cintāhataprabhām |
uvāca vacanaṃ pāpo rāvaṇo rākṣaseśvaraḥ || 33 ||

అలా ధ్యానిస్తూ అశాంతిలో ఉన్నట్లుగా, దీనంగా, చింతచే కాంతి కోల్పోయిన ఆమెతో పాపాత్ముడైన రాక్షసేశ్వరుడు రావణుడు ఈ మాటలు పలికాడు. ^AI

Shloka 34

అలం వ్రీడేన వైదేహి ధర్మలోపకృతేన చ ॥ 34 ॥

alaṃ vrīḍena vaidehi dharmalopakṛtena ca || 34 ||

ఓ వైదేహీ, ధర్మలోపం కలిగించే సిగ్గును విడిచిపెట్టు. ^AI

Shloka 35

ఆర్షోఽయం దైవనిష్యన్దో యస్త్వామభిగమిష్యతి ।
ఏతౌ పాదౌ మయా స్నిగ్ధౌ శిరోభిః పరిపీడితౌ ॥ 35 ॥

ārṣo'yaṃ daivaniṣyando yastvāmabhigamiṣyati |
etau pādau mayā snigdhau śirobhiḥ paripīḍitau || 35 ||

ఋషులకు సంబంధించినది, దైవప్రేరితమైనది అయిన ఈ భావం నిన్ను చేరుతుంది. నా ఈ రెండు పాదాలు స్నేహంతో నీ తలలచే నొక్కబడినవి. ^AI

Shloka 36

ప్రసాదం కురు మే క్షిప్రం వశ్యో దాసోఽహమస్మితే ।
ఇమాశ్శూన్య మయా వాచశ్శుష్యమాణేన భాషితాః ॥ 36 ॥

prasādaṃ kuru me kṣipraṃ vaśyo dāso'hamasmite |
imāśśūnya mayā vācaśśuṣyamāṇena bhāṣitāḥ || 36 ||

ఓ నవ్వు గలదానా, నాపై వెంటనే ప్రసాదం చూపు; నేను నీకు వశుడైన దాసుడను. ఎండిపోతున్న నాచేత పలుకబడిన ఈ మాటలు వ్యర్థమైనవి. ^AI

Shloka 37

న చాపి రావణః కాఞ్చిన్మూర్ధ్నా స్త్రీం ప్రణమేత హ ।
ఏవముక్త్వా దశగ్రీవో మైథిలీం జనకాత్మజామ్ ॥ 37 ॥

na cāpi rāvaṇaḥ kāñcinmūrdhnā strīṃ praṇameta ha |
evamuktvā daśagrīvo maithilīṃ janakātmajām || 37 ||

రావణుడు ఏ స్త్రీకీ తలతో నమస్కారం చేయడు. ఇలా పలికి దశగ్రీవుడు జనకుని కుమార్తె అయిన మైథిలిని. ^AI

ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే అరణ్యకాణ్డే పఞ్చపఞ్చాశస్సర్గః ॥

Sanskrit — Devanagari (original)

श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे अरण्यकाण्डम् ।

अथ पञ्चपञ्चाशस्सर्गः ।

सन्दिश्य राक्षसान्घोरान् रावणोऽष्टौ महाबलान् ।

आत्मानं बुद्धिवैक्लब्यात्कृतकृत्यममन्यत ॥ 1 ॥

स चिन्तयानो वैदेहीं कामबाणसमर्पितः ।

प्रविवेश गृहं रम्यं सीतां द्रष्टुमभित्वरन् ॥ 2 ॥

स प्रविश्य तु तद्वेश्म रावणो राक्षसाधिपः ।

अपश्यद्राक्षसीमध्ये सीतां शोकपरायणाम् ॥ 3 ॥

अश्रुपूर्णमुखीं दीनां शोकभाराभिपीडिताम् ।

वायुवेगैरिवाक्रान्तां मज्जन्तीं नावमर्णवे ॥ 4 ॥

मृगयूथपरिभ्रष्टां मृगीं श्वभिरिवावृताम् ।

अधोमुखमुखीं सीतामभ्येत्य च निशाचरः ॥ 5 ॥

तां तु शोकपरां दीनामवशां राक्षसाधिपः ।

स बलाद्दर्शयामास गृहं देवगृहोपमम् ॥ 6 ॥

हर्म्यप्रासादसम्बाधं स्त्रीसहस्रनिषेवितम् ।

नानापक्षिगणैर्जुष्टं नानारत्नसमन्वितम् ॥ 7 ॥

दान्तकैस्तापनीयैश्च स्फाटिकै राजतैरपि ।

वज्रवैडूर्यचित्रैश्च स्तम्भैर्दृष्टिमनोहरैः ॥ 8 ॥

दिव्यदुन्दुभिनिर्ह्रादं तप्तकाञ्चनतोरणम् ।

सोपानं काञ्चनं चित्रमारुरोह तया सह ॥ 9 ॥

दान्तका राजताश्चैव गवाक्षाः प्रियदर्शनाः ।

हेमजालावताश्चासन्स्तत्र प्रासादपङ्क्तयः ॥ 10 ॥

सुधामणिविचित्राणि भूमिभागानि सर्वशः ।

दशग्रीवस्स्वभवने प्रादर्शयत मैथिलीम् ॥ 11 ॥

दीर्घिकाः पुष्करिण्यश्च नानावृक्षसमन्विताः ।

रावणो दर्शयामास सीतां शोकपरायणाम् ॥ 12 ॥

दर्शयित्वा तु वैदेह्याः कृत्स्नं तद्भवनोत्तमम् ।

उवाच वाक्यं पापात्मा सीतां लोभितुमिच्छया ॥ 13 ॥

दश राक्षसकोट्यश्च द्वाविंशतिरथापराः ।

तेषां प्रभुरहं सीते सर्वेषां भीमकर्मणाम् ॥ 14 ॥

वर्जयित्वा जरावृद्धान्बालांश्च रजनीचरान् ।

सहस्रमेकमेकस्य मम कार्यपुरस्सरम् ॥ 15 ॥

यदिदं राजतन्त्रं मे त्वयि सर्वं प्रतिष्ठितम् ।

जीवितं च विशालाक्षि त्वं मे प्राणैर्गरीयसी ॥ 16 ॥

बहूनांस्त्रीसहस्राणां मम योऽसौ परिग्रहः ।

तासां त्वमीश्वरा सीते मम भार्या भव प्रिये ॥ 17 ॥

साधु किं तेऽन्यया बुद्ध्या रोचयस्व वचो मम ।

भजस्वमाभितप्तस्य प्रसादं कर्तुमर्हसि ॥ 18 ॥

परिक्षिप्ता समुद्रेण लङ्केयं शतयोजना ।

नेयं धर्षयितुं शक्या सेन्द्रैरपि सुरासुरैः ॥ 19 ॥

न देवेषु न यक्षेषु न गन्धर्वेषु पक्षिषु ।

अहं पश्यामि लोकेषु यो मे वीर्यसमो भवेत् ॥ 20 ॥

राज्यभ्रष्टेन दीनेन तापसेन गतायुषा ।

किं करिष्यसि रामेण मानुषेणाल्पतेजसा ॥ 21 ॥

भजस्व सीते मामेव भर्ताहं सदृशस्तव ।

यौवनं ह्यध्रुवं भीरु रमस्वेह मया सह ॥ 22 ॥

दर्शने माकृथा बुद्धिं राघवस्य वरानने ।

कास्य शक्तिरिहागन्तुमपि सीते मनोरथैः ॥ 23 ॥

न शक्यो वायुराकाशे पाशैर्बद्धुं महाजवः ।

दीप्यमानस्य वाप्यग्नेर्गृहीतुं विमलां शिखाम् ॥ 24 ॥

त्रयाणामपि लोकानां न तं पश्यामि शोभने ।

विक्रमेण नयेद्यस्त्वां मद्बाहुपरिपालिताम् ॥ 25 ॥

लङ्कायां सुमहद्राज्यमिदं त्वमनुपालय ।

त्वत्प्रेष्या मद्विधाश्चैव देवाश्चापि चराचराः ॥ 26 ॥

अभिषेकोदकक्लिन्ना तुष्टा च रमयस्व माम् ।

दुष्कृतं यत्परा कर्म वनवासेन तद्गतम् ॥ 27 ॥

यश्च ते सुकृतो धर्मस्तस्येह फलमाप्नुहि ।

इह माल्यानि सर्वाणि दिव्यगन्धानि मैथिलि ॥ 28 ॥

भूषणानि च मुख्यानि सेवस्व च मया सह ।

पुष्पकं नाम सुश्रोणि भ्रातुर्वैश्रवणस्य मे ॥ 29 ॥

विमानं सूर्यसङ्काशं तरसा निर्जितं मया ।

विशालं रमणीयं च तद्विमानमनुत्तम् ॥ 30 ॥

तत्र सीते मया सार्धं विहरस्व यथासुखम् ।

वदनं पद्मसङ्काशममलं चारुदर्शनम् ।

शोकार्तन्तु वरारोहे न भ्राजति वरानने ॥ 31 ॥

एवं वदति तस्मित्सा वस्त्रान्तेन वराङ्गना ।

पिधायेन्दुनिभं सीता मुखमश्रूण्यवर्तयत् ॥ 32 ॥

ध्यायन्तीं तामिवास्वस्थां दीनां चिन्ताहतप्रभाम् ।

उवाच वचनं पापो रावणो राक्षसेश्वरः ॥ 33 ॥

अलं व्रीडेन वैदेहि धर्मलोपकृतेन च ॥ 34 ॥

आर्षोऽयं दैवनिष्यन्दो यस्त्वामभिगमिष्यति ।

एतौ पादौ मया स्निग्धौ शिरोभिः परिपीडितौ ॥ 35 ॥

प्रसादं कुरु मे क्षिप्रं वश्यो दासोऽहमस्मिते ।

इमाश्शून्य मया वाचश्शुष्यमाणेन भाषिताः ॥ 36 ॥

न चापि रावणः काञ्चिन्मूर्ध्ना स्त्रीं प्रणमेत ह ।

एवमुक्त्वा दशग्रीवो मैथिलीं जनकात्मजाम् ॥ 37 ॥

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये अरण्यकाण्डे पञ्चपञ्चाशस्सर्गः ॥

🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Telugu script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version. It is a transliteration, not a translation — see “Meaning” for translations where available.

3.55 అరణ్యకాణ్డ - పఞ్చపఞ్చాశ సర్గః