ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ରାମାଯଣେ ଅରଣ୍ଯକାଣ୍ଡମ୍ ।
ଅଥ ପଞ୍ଚାଶସ୍ସର୍ଗଃ ।
ତଂ ଶବ୍ଦମଵସୁପ୍ତସ୍ତୁ ଜଟାଯୁରଥ ଶୁଶ୍ରୁଵେ ।
ନିରୀକ୍ଷ୍ଯ ରାଵଣଂ କ୍ଷିପ୍ରଂ ଵୈଦେହୀଂ ଚ ଦଦର୍ଶ ସଃ ॥ 1 ॥
ତତଃ ପର୍ଵତକୂଟାଭସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣତୁଣ୍ଡଃ ଖଗୋତ୍ତମଃ ।
ଵନସ୍ପତିଗତଶ୍ଶ୍ରୀମାନ୍ଵ୍ଯାଜହାର ଶୁଭାଂ ଗିରମ୍ ॥ 2 ॥
ଦଶଗ୍ରୀଵ ସ୍ଥିତୋ ଧର୍ମେ ପୁରାଣେ ସତ୍ଯସଂଶ୍ରଯଃ ।
ଜଟାଯୁର୍ନାମ ନାମ୍ନାହଂ ଗୃଧ୍ରରାଜୋ ମହାବଲଃ ॥ 3 ॥
ରାଜା ସର୍ଵସ୍ଯ ଲୋକସ୍ଯ ମହେନ୍ଦ୍ରଵରୁଣୋପମଃ ।
ଲୋକାନାଂ ଚ ହିତେ ଯୁକ୍ତୋ ରାମୋ ଦଶରଥାତ୍ମଜଃ ॥ 4 ॥
ତସ୍ଯୈଷା ଲୋକନାଥସ୍ଯ ଧର୍ମପତ୍ନୀ ଯଶସ୍ଵିନୀ ।
ସୀତା ନାମ ଵରାରୋହା ଯାଂ ତ୍ଵଂ ହର୍ତୁମିହେଚ୍ଛସି ॥ 5 ॥
କଥଂ ରାଜାସ୍ଥିତୋ ଧର୍ମେ ପରଦାରାନ୍ପରାମୃଶେତ୍ ।
ରକ୍ଷଣୀଯା ଵିଶେଷେଣ ରାଜଦାରା ମହାବଲ ॥ 6 ॥
ନିଵର୍ତଯ ମତିଂ ନୀଚାଂ ପରଦାରାଭିମର୍ଶନାତ୍ ।
ନ ତତ୍ସମାଚରେଦ୍ଧୀରୋ ଯତ୍ପରୋଽସ୍ଯ ଵିଗର୍ହଯେତ୍ ॥ 7 ॥
ଯଥାତ୍ମନସ୍ତଥାନ୍ଯେଷାଂ ଦାରା ରକ୍ଷ୍ଯା ଵିପଶ୍ଚିତା ।
ଧର୍ମମର୍ଥଂ ଵା କାମଂ ଵା ଶିଷ୍ଟାଶ୍ଶାସ୍ତ୍ରେଷ୍ଵନାଗତମ୍ ॥ 8 ॥
ଵ୍ଯଵସ୍ଯନ୍ତ୍ଯନୁ ରାଜାନଂ ଧର୍ମଂ ପୌଲସ୍ତ୍ଯନନ୍ଦନ ।
ରାଜା ଧର୍ମସ୍ଯ କାମସ୍ଯ ଦ୍ରଵ୍ଯାଣାଂ ଚୋତ୍ତମୋ ନିଧିଃ ॥ 9 ॥
ଧର୍ମଶ୍ଶୁଭଂ ଵା ପାପଂ ଵା ରାଜମୂଲଂ ପ୍ରଵର୍ତତେ ।
ପାପସ୍ଵଭାଵଶ୍ଚପଲଃ କଥଂ ତ୍ଵଂ ରକ୍ଷସାଂ ଵର ॥ 10 ॥
ଐଶ୍ଵର୍ଯମଭିସମ୍ପ୍ରାପ୍ତୋ ଵିମାନମିଵ ଦୁଷ୍କୃତିଃ ।
କାମଂ ସ୍ଵଭାଵୋ ଯୋ ଯସ୍ଯ ନ ଶକ୍ଯଃ ପରିମାର୍ଜିତୁମ୍ ॥ 11 ॥
ନ ହି ଦୁଷ୍ଟାତ୍ମନାମାର୍ଯମାଵସତ୍ଯାଲଯେ ଚିରମ୍ ।
ଵିଷଯେ ଵା ପୁରେ ଵା ତେ ଯଦା ରାମୋ ମହାବଲଃ ॥ 12 ॥
ନାପରାଧ୍ଯତି ଧର୍ମାତ୍ମା କଥଂ ତସ୍ଯାପରାଧ୍ଯସି ।
ଯଦି ଶୂର୍ପଣଖାହେତୋର୍ଜନସ୍ଥାନଗତଃ ଖରଃ ॥ 13 ॥
ଅତିଵୃତ୍ତୋ ହତଃ ପୂର୍ଵଂ ରାମେଣାକ୍ଲିଷ୍ଟକର୍ମଣା ।
ଅତ୍ର ବ୍ରୂହି ଯଥାତତ୍ତ୍ଵଂ କୋ ରାମସ୍ଯ ଵ୍ଯତିକ୍ରମଃ ॥ 14 ॥
ଯସ୍ଯ ତ୍ଵଂ ଲୋକନାଥସ୍ଯ ଭାର୍ଯାଂ ହୃତ୍ଵା ଗମିଷ୍ଯସି ।
କ୍ଷିପ୍ରଂ ଵିସୃଜ ଵୈଦେହୀଂ ମା ତ୍ଵା ଘୋରେଣ ଚକ୍ଷୁଷା ॥ 15 ॥
ଦହେଦ୍ଦହନଭୂତେନ ଵୃତ୍ରମିନ୍ଦ୍ରାଶନିର୍ଯଥା ।
ସର୍ପମାଶୀଵିଷଂ ବଦ୍ଧ୍ଵା ଵସ୍ତ୍ରାନ୍ତେ ନାଵବୁଧ୍ଯସେ ॥ 16 ॥
ଗ୍ରୀଵାଯାଂ ପ୍ରତିସକ୍ତଂ ଚ କାଲପାଶଂ ନ ପଶ୍ଯସି ।
ସ ଭାରସ୍ସୌମ୍ଯ ଭର୍ତଵ୍ଯୋ ଯୋ ନରଂ ନାଵସାଦଯେତ୍ ॥ 17 ॥
ତଦନ୍ନମପି ଭୋକ୍ତଵ୍ଯଂ ଜୀର୍ଯତେ ଯଦନାମଯମ୍ ।
ଯତ୍କୃତ୍ଵା ନ ଭଵେଦ୍ଧର୍ମୋ ନ କୀର୍ତିର୍ନ ଯଶୋ ଭୁଵି ॥ 18 ॥
ଶରୀରସ୍ଯ ଭଵେତ୍ଖେଦଃ କସ୍ତତ୍କର୍ମ ସମାଚରେତ୍ ।
ଷଷ୍ଟିର୍ଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ମମ ଜାତସ୍ଯ ରାଵଣ ॥ 19 ॥
ପିତୃପୈତାମହଂ ରାଜ୍ଯଂ ଯଥାଵଦନୁତିଷ୍ଠତଃ ।
ଵୃଦ୍ଧୋଽହଂ ତ୍ଵଂ ଯୁଵା ଧନ୍ଵୀ ସଶରଃ କଵଚୀ ରଥୀ ॥ 20 ॥
ତଥାପ୍ଯାଦାଯ ଵୈଦେହୀଂ କୁଶଲୀ ନ ଗମିଷ୍ଯସି ।
ନ ଶକ୍ତସ୍ତ୍ଵଂ ବଲାଦ୍ଧର୍ତୁଂ ଵୈଦେହୀଂ ମମ ପଶ୍ଯତଃ ॥ 21 ॥
ହେତୁଭିର୍ନ୍ଯାଯସଂସିଦ୍ଧୈଦ୍ଧୃଵାଂ ଵେଦଶ୍ରୁତୀମିଵ ।
ଯୁଦ୍ଧ୍ଯସ୍ଵ ଯଦି ଶୂରୋଽସି ମୁହୂର୍ତଂ ତିଷ୍ଠ ରାଵଣ ॥ 22 ॥
ଶଯିଷ୍ଯସେ ହତୋ ଭୂମୌ ଯଥାପୂର୍ଵଂ ଖରସ୍ତଥା ।
ଅସକୃତ୍ସଂଯୁଗେ ଯେନ ନିହତା ଦୈତ୍ଯଦାନଵାଃ ॥ 23 ॥
ନଚିରାଚ୍ଚୀରଵାସାସ୍ତ୍ଵାଂ ରାମୋ ଯୁଧି ଵଧିଷ୍ଯତି ।
କିଂ ନୁ ଶକ୍ଯଂ ମଯା କର୍ତୁଂ ଗତୌଦୂରଂ ନୃପାତ୍ମଜୌ ॥ 24 ॥
କ୍ଷିପ୍ରଂ ତ୍ଵଂ ନଶ୍ଯସେ ନୀଚ ତଯୋର୍ଭୀତୋ ନ ସଂଶଯଃ ।
ନ ହି ମେ ଜୀଵମାନସ୍ଯ ନଯିଷ୍ଯସି ଶୁଭାମିମାମ୍ ॥ 25 ॥
ସୀତାଂ କମଲପତ୍ରାକ୍ଷୀଂ ରାମସ୍ଯ ମହିଷୀଂ ପ୍ରିଯାମ୍ ।
ଅଵଶ୍ଯଂ ତୁ ମଯା କାର୍ଯଂ ପ୍ରିଯଂ ତସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ ॥ 26 ॥
ଜୀଵିତେନାପି ରାମସ୍ଯ ତଥା ଦଶରଥସ୍ଯ ଚ ।
ତିଷ୍ଠ ତିଷ୍ଠ ଦଶଗ୍ରୀଵ ମୁହୂର୍ତଂ ପଶ୍ଯ ରାଵଣ ॥ 27 ॥
ଯୁଦ୍ଧାତିଥ୍ଯଂ ପ୍ରଦାସ୍ଯାମି ଯଥାପ୍ରାଣଂ ନିଶାଚର ।
ଵୃନ୍ତାଦିଵ ଫଲଂ ତ୍ଵାଂ ତୁ ପାତଯେଯଂ ରଥୋତ୍ତମାତ୍ ॥ 28 ॥
ଇତ୍ଯାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାଯଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ଆଦିକାଵ୍ଯେ ଅରଣ୍ଯକାଣ୍ଡେ ପଞ୍ଚାଶସ୍ସର୍ଗଃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |
atha pañcāśassargaḥ |
taṃ śabdamavasuptastu jaṭāyuratha śuśruve |
nirīkṣya rāvaṇaṃ kṣipraṃ vaidehīṃ ca dadarśa saḥ || 1 ||
tataḥ parvatakūṭābhastīkṣṇatuṇḍaḥ khagottamaḥ |
vanaspatigataśśrīmānvyājahāra śubhāṃ giram || 2 ||
daśagrīva sthito dharme purāṇe satyasaṃśrayaḥ |
jaṭāyurnāma nāmnāhaṃ gṛdhrarājo mahābalaḥ || 3 ||
rājā sarvasya lokasya mahendravaruṇopamaḥ |
lokānāṃ ca hite yukto rāmo daśarathātmajaḥ || 4 ||
tasyaiṣā lokanāthasya dharmapatnī yaśasvinī |
sītā nāma varārohā yāṃ tvaṃ hartumihecchasi || 5 ||
kathaṃ rājāsthito dharme paradārānparāmṛśet |
rakṣaṇīyā viśeṣeṇa rājadārā mahābala || 6 ||
nivartaya matiṃ nīcāṃ paradārābhimarśanāt |
na tatsamācareddhīro yatparo'sya vigarhayet || 7 ||
yathātmanastathānyeṣāṃ dārā rakṣyā vipaścitā |
dharmamarthaṃ vā kāmaṃ vā śiṣṭāśśāstreṣvanāgatam || 8 ||
vyavasyantyanu rājānaṃ dharmaṃ paulastyanandana |
rājā dharmasya kāmasya dravyāṇāṃ cottamo nidhiḥ || 9 ||
dharmaśśubhaṃ vā pāpaṃ vā rājamūlaṃ pravartate |
pāpasvabhāvaścapalaḥ kathaṃ tvaṃ rakṣasāṃ vara || 10 ||
aiśvaryamabhisamprāpto vimānamiva duṣkṛtiḥ |
kāmaṃ svabhāvo yo yasya na śakyaḥ parimārjitum || 11 ||
na hi duṣṭātmanāmāryamāvasatyālaye ciram |
viṣaye vā pure vā te yadā rāmo mahābalaḥ || 12 ||
nāparādhyati dharmātmā kathaṃ tasyāparādhyasi |
yadi śūrpaṇakhāhetorjanasthānagataḥ kharaḥ || 13 ||
ativṛtto hataḥ pūrvaṃ rāmeṇākliṣṭakarmaṇā |
atra brūhi yathātattvaṃ ko rāmasya vyatikramaḥ || 14 ||
yasya tvaṃ lokanāthasya bhāryāṃ hṛtvā gamiṣyasi |
kṣipraṃ visṛja vaidehīṃ mā tvā ghoreṇa cakṣuṣā || 15 ||
daheddahanabhūtena vṛtramindrāśaniryathā |
sarpamāśīviṣaṃ baddhvā vastrānte nāvabudhyase || 16 ||
grīvāyāṃ pratisaktaṃ ca kālapāśaṃ na paśyasi |
sa bhārassaumya bhartavyo yo naraṃ nāvasādayet || 17 ||
tadannamapi bhoktavyaṃ jīryate yadanāmayam |
yatkṛtvā na bhaveddharmo na kīrtirna yaśo bhuvi || 18 ||
śarīrasya bhavetkhedaḥ kastatkarma samācaret |
ṣaṣṭirvarṣasahasrāṇi mama jātasya rāvaṇa || 19 ||
pitṛpaitāmahaṃ rājyaṃ yathāvadanutiṣṭhataḥ |
vṛddho'haṃ tvaṃ yuvā dhanvī saśaraḥ kavacī rathī || 20 ||
tathāpyādāya vaidehīṃ kuśalī na gamiṣyasi |
na śaktastvaṃ balāddhartuṃ vaidehīṃ mama paśyataḥ || 21 ||
hetubhirnyāyasaṃsiddhaiddhṛvāṃ vedaśrutīmiva |
yuddhyasva yadi śūro'si muhūrtaṃ tiṣṭha rāvaṇa || 22 ||
śayiṣyase hato bhūmau yathāpūrvaṃ kharastathā |
asakṛtsaṃyuge yena nihatā daityadānavāḥ || 23 ||
nacirāccīravāsāstvāṃ rāmo yudhi vadhiṣyati |
kiṃ nu śakyaṃ mayā kartuṃ gataudūraṃ nṛpātmajau || 24 ||
kṣipraṃ tvaṃ naśyase nīca tayorbhīto na saṃśayaḥ |
na hi me jīvamānasya nayiṣyasi śubhāmimām || 25 ||
sītāṃ kamalapatrākṣīṃ rāmasya mahiṣīṃ priyām |
avaśyaṃ tu mayā kāryaṃ priyaṃ tasya mahātmanaḥ || 26 ||
jīvitenāpi rāmasya tathā daśarathasya ca |
tiṣṭha tiṣṭha daśagrīva muhūrtaṃ paśya rāvaṇa || 27 ||
yuddhātithyaṃ pradāsyāmi yathāprāṇaṃ niśācara |
vṛntādiva phalaṃ tvāṃ tu pātayeyaṃ rathottamāt || 28 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe pañcāśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे अरण्यकाण्डम् ।
अथ पञ्चाशस्सर्गः ।
तं शब्दमवसुप्तस्तु जटायुरथ शुश्रुवे ।
निरीक्ष्य रावणं क्षिप्रं वैदेहीं च ददर्श सः ॥ 1 ॥
ततः पर्वतकूटाभस्तीक्ष्णतुण्डः खगोत्तमः ।
वनस्पतिगतश्श्रीमान्व्याजहार शुभां गिरम् ॥ 2 ॥
दशग्रीव स्थितो धर्मे पुराणे सत्यसंश्रयः ।
जटायुर्नाम नाम्नाहं गृध्रराजो महाबलः ॥ 3 ॥
राजा सर्वस्य लोकस्य महेन्द्रवरुणोपमः ।
लोकानां च हिते युक्तो रामो दशरथात्मजः ॥ 4 ॥
तस्यैषा लोकनाथस्य धर्मपत्नी यशस्विनी ।
सीता नाम वरारोहा यां त्वं हर्तुमिहेच्छसि ॥ 5 ॥
कथं राजास्थितो धर्मे परदारान्परामृशेत् ।
रक्षणीया विशेषेण राजदारा महाबल ॥ 6 ॥
निवर्तय मतिं नीचां परदाराभिमर्शनात् ।
न तत्समाचरेद्धीरो यत्परोऽस्य विगर्हयेत् ॥ 7 ॥
यथात्मनस्तथान्येषां दारा रक्ष्या विपश्चिता ।
धर्ममर्थं वा कामं वा शिष्टाश्शास्त्रेष्वनागतम् ॥ 8 ॥
व्यवस्यन्त्यनु राजानं धर्मं पौलस्त्यनन्दन ।
राजा धर्मस्य कामस्य द्रव्याणां चोत्तमो निधिः ॥ 9 ॥
धर्मश्शुभं वा पापं वा राजमूलं प्रवर्तते ।
पापस्वभावश्चपलः कथं त्वं रक्षसां वर ॥ 10 ॥
ऐश्वर्यमभिसम्प्राप्तो विमानमिव दुष्कृतिः ।
कामं स्वभावो यो यस्य न शक्यः परिमार्जितुम् ॥ 11 ॥
न हि दुष्टात्मनामार्यमावसत्यालये चिरम् ।
विषये वा पुरे वा ते यदा रामो महाबलः ॥ 12 ॥
नापराध्यति धर्मात्मा कथं तस्यापराध्यसि ।
यदि शूर्पणखाहेतोर्जनस्थानगतः खरः ॥ 13 ॥
अतिवृत्तो हतः पूर्वं रामेणाक्लिष्टकर्मणा ।
अत्र ब्रूहि यथातत्त्वं को रामस्य व्यतिक्रमः ॥ 14 ॥
यस्य त्वं लोकनाथस्य भार्यां हृत्वा गमिष्यसि ।
क्षिप्रं विसृज वैदेहीं मा त्वा घोरेण चक्षुषा ॥ 15 ॥
दहेद्दहनभूतेन वृत्रमिन्द्राशनिर्यथा ।
सर्पमाशीविषं बद्ध्वा वस्त्रान्ते नावबुध्यसे ॥ 16 ॥
ग्रीवायां प्रतिसक्तं च कालपाशं न पश्यसि ।
स भारस्सौम्य भर्तव्यो यो नरं नावसादयेत् ॥ 17 ॥
तदन्नमपि भोक्तव्यं जीर्यते यदनामयम् ।
यत्कृत्वा न भवेद्धर्मो न कीर्तिर्न यशो भुवि ॥ 18 ॥
शरीरस्य भवेत्खेदः कस्तत्कर्म समाचरेत् ।
षष्टिर्वर्षसहस्राणि मम जातस्य रावण ॥ 19 ॥
पितृपैतामहं राज्यं यथावदनुतिष्ठतः ।
वृद्धोऽहं त्वं युवा धन्वी सशरः कवची रथी ॥ 20 ॥
तथाप्यादाय वैदेहीं कुशली न गमिष्यसि ।
न शक्तस्त्वं बलाद्धर्तुं वैदेहीं मम पश्यतः ॥ 21 ॥
हेतुभिर्न्यायसंसिद्धैद्धृवां वेदश्रुतीमिव ।
युद्ध्यस्व यदि शूरोऽसि मुहूर्तं तिष्ठ रावण ॥ 22 ॥
शयिष्यसे हतो भूमौ यथापूर्वं खरस्तथा ।
असकृत्संयुगे येन निहता दैत्यदानवाः ॥ 23 ॥
नचिराच्चीरवासास्त्वां रामो युधि वधिष्यति ।
किं नु शक्यं मया कर्तुं गतौदूरं नृपात्मजौ ॥ 24 ॥
क्षिप्रं त्वं नश्यसे नीच तयोर्भीतो न संशयः ।
न हि मे जीवमानस्य नयिष्यसि शुभामिमाम् ॥ 25 ॥
सीतां कमलपत्राक्षीं रामस्य महिषीं प्रियाम् ।
अवश्यं तु मया कार्यं प्रियं तस्य महात्मनः ॥ 26 ॥
जीवितेनापि रामस्य तथा दशरथस्य च ।
तिष्ठ तिष्ठ दशग्रीव मुहूर्तं पश्य रावण ॥ 27 ॥
युद्धातिथ्यं प्रदास्यामि यथाप्राणं निशाचर ।
वृन्तादिव फलं त्वां तु पातयेयं रथोत्तमात् ॥ 28 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये अरण्यकाण्डे पञ्चाशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |
atha pañcāśassargaḥ |
taṃ śabdamavasuptastu jaṭāyuratha śuśruve |
nirīkṣya rāvaṇaṃ kṣipraṃ vaidehīṃ ca dadarśa saḥ || 1 ||
tataḥ parvatakūṭābhastīkṣṇatuṇḍaḥ khagottamaḥ |
vanaspatigataśśrīmānvyājahāra śubhāṃ giram || 2 ||
daśagrīva sthito dharme purāṇe satyasaṃśrayaḥ |
jaṭāyurnāma nāmnāhaṃ gṛdhrarājo mahābalaḥ || 3 ||
rājā sarvasya lokasya mahendravaruṇopamaḥ |
lokānāṃ ca hite yukto rāmo daśarathātmajaḥ || 4 ||
tasyaiṣā lokanāthasya dharmapatnī yaśasvinī |
sītā nāma varārohā yāṃ tvaṃ hartumihecchasi || 5 ||
kathaṃ rājāsthito dharme paradārānparāmṛśet |
rakṣaṇīyā viśeṣeṇa rājadārā mahābala || 6 ||
nivartaya matiṃ nīcāṃ paradārābhimarśanāt |
na tatsamācareddhīro yatparo'sya vigarhayet || 7 ||
yathātmanastathānyeṣāṃ dārā rakṣyā vipaścitā |
dharmamarthaṃ vā kāmaṃ vā śiṣṭāśśāstreṣvanāgatam || 8 ||
vyavasyantyanu rājānaṃ dharmaṃ paulastyanandana |
rājā dharmasya kāmasya dravyāṇāṃ cottamo nidhiḥ || 9 ||
dharmaśśubhaṃ vā pāpaṃ vā rājamūlaṃ pravartate |
pāpasvabhāvaścapalaḥ kathaṃ tvaṃ rakṣasāṃ vara || 10 ||
aiśvaryamabhisamprāpto vimānamiva duṣkṛtiḥ |
kāmaṃ svabhāvo yo yasya na śakyaḥ parimārjitum || 11 ||
na hi duṣṭātmanāmāryamāvasatyālaye ciram |
viṣaye vā pure vā te yadā rāmo mahābalaḥ || 12 ||
nāparādhyati dharmātmā kathaṃ tasyāparādhyasi |
yadi śūrpaṇakhāhetorjanasthānagataḥ kharaḥ || 13 ||
ativṛtto hataḥ pūrvaṃ rāmeṇākliṣṭakarmaṇā |
atra brūhi yathātattvaṃ ko rāmasya vyatikramaḥ || 14 ||
yasya tvaṃ lokanāthasya bhāryāṃ hṛtvā gamiṣyasi |
kṣipraṃ visṛja vaidehīṃ mā tvā ghoreṇa cakṣuṣā || 15 ||
daheddahanabhūtena vṛtramindrāśaniryathā |
sarpamāśīviṣaṃ baddhvā vastrānte nāvabudhyase || 16 ||
grīvāyāṃ pratisaktaṃ ca kālapāśaṃ na paśyasi |
sa bhārassaumya bhartavyo yo naraṃ nāvasādayet || 17 ||
tadannamapi bhoktavyaṃ jīryate yadanāmayam |
yatkṛtvā na bhaveddharmo na kīrtirna yaśo bhuvi || 18 ||
śarīrasya bhavetkhedaḥ kastatkarma samācaret |
ṣaṣṭirvarṣasahasrāṇi mama jātasya rāvaṇa || 19 ||
pitṛpaitāmahaṃ rājyaṃ yathāvadanutiṣṭhataḥ |
vṛddho'haṃ tvaṃ yuvā dhanvī saśaraḥ kavacī rathī || 20 ||
tathāpyādāya vaidehīṃ kuśalī na gamiṣyasi |
na śaktastvaṃ balāddhartuṃ vaidehīṃ mama paśyataḥ || 21 ||
hetubhirnyāyasaṃsiddhaiddhṛvāṃ vedaśrutīmiva |
yuddhyasva yadi śūro'si muhūrtaṃ tiṣṭha rāvaṇa || 22 ||
śayiṣyase hato bhūmau yathāpūrvaṃ kharastathā |
asakṛtsaṃyuge yena nihatā daityadānavāḥ || 23 ||
nacirāccīravāsāstvāṃ rāmo yudhi vadhiṣyati |
kiṃ nu śakyaṃ mayā kartuṃ gataudūraṃ nṛpātmajau || 24 ||
kṣipraṃ tvaṃ naśyase nīca tayorbhīto na saṃśayaḥ |
na hi me jīvamānasya nayiṣyasi śubhāmimām || 25 ||
sītāṃ kamalapatrākṣīṃ rāmasya mahiṣīṃ priyām |
avaśyaṃ tu mayā kāryaṃ priyaṃ tasya mahātmanaḥ || 26 ||
jīvitenāpi rāmasya tathā daśarathasya ca |
tiṣṭha tiṣṭha daśagrīva muhūrtaṃ paśya rāvaṇa || 27 ||
yuddhātithyaṃ pradāsyāmi yathāprāṇaṃ niśācara |
vṛntādiva phalaṃ tvāṃ tu pātayeyaṃ rathottamāt || 28 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe pañcāśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Oriya script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.