𑌶𑍍𑌰𑍀𑌮𑌦𑍍𑌵𑌾𑌲𑍍𑌮𑍀𑌕𑍀𑌯 𑌰𑌾𑌮𑌾𑌯𑌣𑍇 𑌅𑌰𑌣𑍍𑌯𑌕𑌾𑌣𑍍𑌡𑌮𑍍 ।
𑌅𑌥 𑌪𑌞𑍍𑌚𑌾𑌶𑌸𑍍𑌸𑌰𑍍𑌗𑌃 ।
𑌤𑌂 𑌶𑌬𑍍𑌦𑌮𑌵𑌸𑍁𑌪𑍍𑌤𑌸𑍍𑌤𑍁 𑌜𑌟𑌾𑌯𑍁𑌰𑌥 𑌶𑍁𑌶𑍍𑌰𑍁𑌵𑍇 ।
𑌨𑌿𑌰𑍀𑌕𑍍𑌷𑍍𑌯 𑌰𑌾𑌵𑌣𑌂 𑌕𑍍𑌷𑌿𑌪𑍍𑌰𑌂 𑌵𑍈𑌦𑍇𑌹𑍀𑌂 𑌚 𑌦𑌦𑌰𑍍𑌶 𑌸𑌃 ॥ 1 ॥
𑌤𑌤𑌃 𑌪𑌰𑍍𑌵𑌤𑌕𑍂𑌟𑌾𑌭𑌸𑍍𑌤𑍀𑌕𑍍𑌷𑍍𑌣𑌤𑍁𑌣𑍍𑌡𑌃 𑌖𑌗𑍋𑌤𑍍𑌤𑌮𑌃 ।
𑌵𑌨𑌸𑍍𑌪𑌤𑌿𑌗𑌤𑌶𑍍𑌶𑍍𑌰𑍀𑌮𑌾𑌨𑍍𑌵𑍍𑌯𑌾𑌜𑌹𑌾𑌰 𑌶𑍁𑌭𑌾𑌂 𑌗𑌿𑌰𑌮𑍍 ॥ 2 ॥
𑌦𑌶𑌗𑍍𑌰𑍀𑌵 𑌸𑍍𑌥𑌿𑌤𑍋 𑌧𑌰𑍍𑌮𑍇 𑌪𑍁𑌰𑌾𑌣𑍇 𑌸𑌤𑍍𑌯𑌸𑌂𑌶𑍍𑌰𑌯𑌃 ।
𑌜𑌟𑌾𑌯𑍁𑌰𑍍𑌨𑌾𑌮 𑌨𑌾𑌮𑍍𑌨𑌾𑌹𑌂 𑌗𑍃𑌧𑍍𑌰𑌰𑌾𑌜𑍋 𑌮𑌹𑌾𑌬𑌲𑌃 ॥ 3 ॥
𑌰𑌾𑌜𑌾 𑌸𑌰𑍍𑌵𑌸𑍍𑌯 𑌲𑍋𑌕𑌸𑍍𑌯 𑌮𑌹𑍇𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑌵𑌰𑍁𑌣𑍋𑌪𑌮𑌃 ।
𑌲𑍋𑌕𑌾𑌨𑌾𑌂 𑌚 𑌹𑌿𑌤𑍇 𑌯𑍁𑌕𑍍𑌤𑍋 𑌰𑌾𑌮𑍋 𑌦𑌶𑌰𑌥𑌾𑌤𑍍𑌮𑌜𑌃 ॥ 4 ॥
𑌤𑌸𑍍𑌯𑍈𑌷𑌾 𑌲𑍋𑌕𑌨𑌾𑌥𑌸𑍍𑌯 𑌧𑌰𑍍𑌮𑌪𑌤𑍍𑌨𑍀 𑌯𑌶𑌸𑍍𑌵𑌿𑌨𑍀 ।
𑌸𑍀𑌤𑌾 𑌨𑌾𑌮 𑌵𑌰𑌾𑌰𑍋𑌹𑌾 𑌯𑌾𑌂 𑌤𑍍𑌵𑌂 𑌹𑌰𑍍𑌤𑍁𑌮𑌿𑌹𑍇𑌚𑍍𑌛𑌸𑌿 ॥ 5 ॥
𑌕𑌥𑌂 𑌰𑌾𑌜𑌾𑌸𑍍𑌥𑌿𑌤𑍋 𑌧𑌰𑍍𑌮𑍇 𑌪𑌰𑌦𑌾𑌰𑌾𑌨𑍍𑌪𑌰𑌾𑌮𑍃𑌶𑍇𑌤𑍍 ।
𑌰𑌕𑍍𑌷𑌣𑍀𑌯𑌾 𑌵𑌿𑌶𑍇𑌷𑍇𑌣 𑌰𑌾𑌜𑌦𑌾𑌰𑌾 𑌮𑌹𑌾𑌬𑌲 ॥ 6 ॥
𑌨𑌿𑌵𑌰𑍍𑌤𑌯 𑌮𑌤𑌿𑌂 𑌨𑍀𑌚𑌾𑌂 𑌪𑌰𑌦𑌾𑌰𑌾𑌭𑌿𑌮𑌰𑍍𑌶𑌨𑌾𑌤𑍍 ।
𑌨 𑌤𑌤𑍍𑌸𑌮𑌾𑌚𑌰𑍇𑌦𑍍𑌧𑍀𑌰𑍋 𑌯𑌤𑍍𑌪𑌰𑍋𑌽𑌸𑍍𑌯 𑌵𑌿𑌗𑌰𑍍𑌹𑌯𑍇𑌤𑍍 ॥ 7 ॥
𑌯𑌥𑌾𑌤𑍍𑌮𑌨𑌸𑍍𑌤𑌥𑌾𑌨𑍍𑌯𑍇𑌷𑌾𑌂 𑌦𑌾𑌰𑌾 𑌰𑌕𑍍𑌷𑍍𑌯𑌾 𑌵𑌿𑌪𑌶𑍍𑌚𑌿𑌤𑌾 ।
𑌧𑌰𑍍𑌮𑌮𑌰𑍍𑌥𑌂 𑌵𑌾 𑌕𑌾𑌮𑌂 𑌵𑌾 𑌶𑌿𑌷𑍍𑌟𑌾𑌶𑍍𑌶𑌾𑌸𑍍𑌤𑍍𑌰𑍇𑌷𑍍𑌵𑌨𑌾𑌗𑌤𑌮𑍍 ॥ 8 ॥
𑌵𑍍𑌯𑌵𑌸𑍍𑌯𑌨𑍍𑌤𑍍𑌯𑌨𑍁 𑌰𑌾𑌜𑌾𑌨𑌂 𑌧𑌰𑍍𑌮𑌂 𑌪𑍗𑌲𑌸𑍍𑌤𑍍𑌯𑌨𑌨𑍍𑌦𑌨 ।
𑌰𑌾𑌜𑌾 𑌧𑌰𑍍𑌮𑌸𑍍𑌯 𑌕𑌾𑌮𑌸𑍍𑌯 𑌦𑍍𑌰𑌵𑍍𑌯𑌾𑌣𑌾𑌂 𑌚𑍋𑌤𑍍𑌤𑌮𑍋 𑌨𑌿𑌧𑌿𑌃 ॥ 9 ॥
𑌧𑌰𑍍𑌮𑌶𑍍𑌶𑍁𑌭𑌂 𑌵𑌾 𑌪𑌾𑌪𑌂 𑌵𑌾 𑌰𑌾𑌜𑌮𑍂𑌲𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌵𑌰𑍍𑌤𑌤𑍇 ।
𑌪𑌾𑌪𑌸𑍍𑌵𑌭𑌾𑌵𑌶𑍍𑌚𑌪𑌲𑌃 𑌕𑌥𑌂 𑌤𑍍𑌵𑌂 𑌰𑌕𑍍𑌷𑌸𑌾𑌂 𑌵𑌰 ॥ 10 ॥
𑌐𑌶𑍍𑌵𑌰𑍍𑌯𑌮𑌭𑌿𑌸𑌮𑍍𑌪𑍍𑌰𑌾𑌪𑍍𑌤𑍋 𑌵𑌿𑌮𑌾𑌨𑌮𑌿𑌵 𑌦𑍁𑌷𑍍𑌕𑍃𑌤𑌿𑌃 ।
𑌕𑌾𑌮𑌂 𑌸𑍍𑌵𑌭𑌾𑌵𑍋 𑌯𑍋 𑌯𑌸𑍍𑌯 𑌨 𑌶𑌕𑍍𑌯𑌃 𑌪𑌰𑌿𑌮𑌾𑌰𑍍𑌜𑌿𑌤𑍁𑌮𑍍 ॥ 11 ॥
𑌨 𑌹𑌿 𑌦𑍁𑌷𑍍𑌟𑌾𑌤𑍍𑌮𑌨𑌾𑌮𑌾𑌰𑍍𑌯𑌮𑌾𑌵𑌸𑌤𑍍𑌯𑌾𑌲𑌯𑍇 𑌚𑌿𑌰𑌮𑍍 ।
𑌵𑌿𑌷𑌯𑍇 𑌵𑌾 𑌪𑍁𑌰𑍇 𑌵𑌾 𑌤𑍇 𑌯𑌦𑌾 𑌰𑌾𑌮𑍋 𑌮𑌹𑌾𑌬𑌲𑌃 ॥ 12 ॥
𑌨𑌾𑌪𑌰𑌾𑌧𑍍𑌯𑌤𑌿 𑌧𑌰𑍍𑌮𑌾𑌤𑍍𑌮𑌾 𑌕𑌥𑌂 𑌤𑌸𑍍𑌯𑌾𑌪𑌰𑌾𑌧𑍍𑌯𑌸𑌿 ।
𑌯𑌦𑌿 𑌶𑍂𑌰𑍍𑌪𑌣𑌖𑌾𑌹𑍇𑌤𑍋𑌰𑍍𑌜𑌨𑌸𑍍𑌥𑌾𑌨𑌗𑌤𑌃 𑌖𑌰𑌃 ॥ 13 ॥
𑌅𑌤𑌿𑌵𑍃𑌤𑍍𑌤𑍋 𑌹𑌤𑌃 𑌪𑍂𑌰𑍍𑌵𑌂 𑌰𑌾𑌮𑍇𑌣𑌾𑌕𑍍𑌲𑌿𑌷𑍍𑌟𑌕𑌰𑍍𑌮𑌣𑌾 ।
𑌅𑌤𑍍𑌰 𑌬𑍍𑌰𑍂𑌹𑌿 𑌯𑌥𑌾𑌤𑌤𑍍𑌤𑍍𑌵𑌂 𑌕𑍋 𑌰𑌾𑌮𑌸𑍍𑌯 𑌵𑍍𑌯𑌤𑌿𑌕𑍍𑌰𑌮𑌃 ॥ 14 ॥
𑌯𑌸𑍍𑌯 𑌤𑍍𑌵𑌂 𑌲𑍋𑌕𑌨𑌾𑌥𑌸𑍍𑌯 𑌭𑌾𑌰𑍍𑌯𑌾𑌂 𑌹𑍃𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌗𑌮𑌿𑌷𑍍𑌯𑌸𑌿 ।
𑌕𑍍𑌷𑌿𑌪𑍍𑌰𑌂 𑌵𑌿𑌸𑍃𑌜 𑌵𑍈𑌦𑍇𑌹𑍀𑌂 𑌮𑌾 𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌘𑍋𑌰𑍇𑌣 𑌚𑌕𑍍𑌷𑍁𑌷𑌾 ॥ 15 ॥
𑌦𑌹𑍇𑌦𑍍𑌦𑌹𑌨𑌭𑍂𑌤𑍇𑌨 𑌵𑍃𑌤𑍍𑌰𑌮𑌿𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑌾𑌶𑌨𑌿𑌰𑍍𑌯𑌥𑌾 ।
𑌸𑌰𑍍𑌪𑌮𑌾𑌶𑍀𑌵𑌿𑌷𑌂 𑌬𑌦𑍍𑌧𑍍𑌵𑌾 𑌵𑌸𑍍𑌤𑍍𑌰𑌾𑌨𑍍𑌤𑍇 𑌨𑌾𑌵𑌬𑍁𑌧𑍍𑌯𑌸𑍇 ॥ 16 ॥
𑌗𑍍𑌰𑍀𑌵𑌾𑌯𑌾𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌤𑌿𑌸𑌕𑍍𑌤𑌂 𑌚 𑌕𑌾𑌲𑌪𑌾𑌶𑌂 𑌨 𑌪𑌶𑍍𑌯𑌸𑌿 ।
𑌸 𑌭𑌾𑌰𑌸𑍍𑌸𑍗𑌮𑍍𑌯 𑌭𑌰𑍍𑌤𑌵𑍍𑌯𑍋 𑌯𑍋 𑌨𑌰𑌂 𑌨𑌾𑌵𑌸𑌾𑌦𑌯𑍇𑌤𑍍 ॥ 17 ॥
𑌤𑌦𑌨𑍍𑌨𑌮𑌪𑌿 𑌭𑍋𑌕𑍍𑌤𑌵𑍍𑌯𑌂 𑌜𑍀𑌰𑍍𑌯𑌤𑍇 𑌯𑌦𑌨𑌾𑌮𑌯𑌮𑍍 ।
𑌯𑌤𑍍𑌕𑍃𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌨 𑌭𑌵𑍇𑌦𑍍𑌧𑌰𑍍𑌮𑍋 𑌨 𑌕𑍀𑌰𑍍𑌤𑌿𑌰𑍍𑌨 𑌯𑌶𑍋 𑌭𑍁𑌵𑌿 ॥ 18 ॥
𑌶𑌰𑍀𑌰𑌸𑍍𑌯 𑌭𑌵𑍇𑌤𑍍𑌖𑍇𑌦𑌃 𑌕𑌸𑍍𑌤𑌤𑍍𑌕𑌰𑍍𑌮 𑌸𑌮𑌾𑌚𑌰𑍇𑌤𑍍 ।
𑌷𑌷𑍍𑌟𑌿𑌰𑍍𑌵𑌰𑍍𑌷𑌸𑌹𑌸𑍍𑌰𑌾𑌣𑌿 𑌮𑌮 𑌜𑌾𑌤𑌸𑍍𑌯 𑌰𑌾𑌵𑌣 ॥ 19 ॥
𑌪𑌿𑌤𑍃𑌪𑍈𑌤𑌾𑌮𑌹𑌂 𑌰𑌾𑌜𑍍𑌯𑌂 𑌯𑌥𑌾𑌵𑌦𑌨𑍁𑌤𑌿𑌷𑍍𑌠𑌤𑌃 ।
𑌵𑍃𑌦𑍍𑌧𑍋𑌽𑌹𑌂 𑌤𑍍𑌵𑌂 𑌯𑍁𑌵𑌾 𑌧𑌨𑍍𑌵𑍀 𑌸𑌶𑌰𑌃 𑌕𑌵𑌚𑍀 𑌰𑌥𑍀 ॥ 20 ॥
𑌤𑌥𑌾𑌪𑍍𑌯𑌾𑌦𑌾𑌯 𑌵𑍈𑌦𑍇𑌹𑍀𑌂 𑌕𑍁𑌶𑌲𑍀 𑌨 𑌗𑌮𑌿𑌷𑍍𑌯𑌸𑌿 ।
𑌨 𑌶𑌕𑍍𑌤𑌸𑍍𑌤𑍍𑌵𑌂 𑌬𑌲𑌾𑌦𑍍𑌧𑌰𑍍𑌤𑍁𑌂 𑌵𑍈𑌦𑍇𑌹𑍀𑌂 𑌮𑌮 𑌪𑌶𑍍𑌯𑌤𑌃 ॥ 21 ॥
𑌹𑍇𑌤𑍁𑌭𑌿𑌰𑍍𑌨𑍍𑌯𑌾𑌯𑌸𑌂𑌸𑌿𑌦𑍍𑌧𑍈𑌦𑍍𑌧𑍃𑌵𑌾𑌂 𑌵𑍇𑌦𑌶𑍍𑌰𑍁𑌤𑍀𑌮𑌿𑌵 ।
𑌯𑍁𑌦𑍍𑌧𑍍𑌯𑌸𑍍𑌵 𑌯𑌦𑌿 𑌶𑍂𑌰𑍋𑌽𑌸𑌿 𑌮𑍁𑌹𑍂𑌰𑍍𑌤𑌂 𑌤𑌿𑌷𑍍𑌠 𑌰𑌾𑌵𑌣 ॥ 22 ॥
𑌶𑌯𑌿𑌷𑍍𑌯𑌸𑍇 𑌹𑌤𑍋 𑌭𑍂𑌮𑍗 𑌯𑌥𑌾𑌪𑍂𑌰𑍍𑌵𑌂 𑌖𑌰𑌸𑍍𑌤𑌥𑌾 ।
𑌅𑌸𑌕𑍃𑌤𑍍𑌸𑌂𑌯𑍁𑌗𑍇 𑌯𑍇𑌨 𑌨𑌿𑌹𑌤𑌾 𑌦𑍈𑌤𑍍𑌯𑌦𑌾𑌨𑌵𑌾𑌃 ॥ 23 ॥
𑌨𑌚𑌿𑌰𑌾𑌚𑍍𑌚𑍀𑌰𑌵𑌾𑌸𑌾𑌸𑍍𑌤𑍍𑌵𑌾𑌂 𑌰𑌾𑌮𑍋 𑌯𑍁𑌧𑌿 𑌵𑌧𑌿𑌷𑍍𑌯𑌤𑌿 ।
𑌕𑌿𑌂 𑌨𑍁 𑌶𑌕𑍍𑌯𑌂 𑌮𑌯𑌾 𑌕𑌰𑍍𑌤𑍁𑌂 𑌗𑌤𑍗𑌦𑍂𑌰𑌂 𑌨𑍃𑌪𑌾𑌤𑍍𑌮𑌜𑍗 ॥ 24 ॥
𑌕𑍍𑌷𑌿𑌪𑍍𑌰𑌂 𑌤𑍍𑌵𑌂 𑌨𑌶𑍍𑌯𑌸𑍇 𑌨𑍀𑌚 𑌤𑌯𑍋𑌰𑍍𑌭𑍀𑌤𑍋 𑌨 𑌸𑌂𑌶𑌯𑌃 ।
𑌨 𑌹𑌿 𑌮𑍇 𑌜𑍀𑌵𑌮𑌾𑌨𑌸𑍍𑌯 𑌨𑌯𑌿𑌷𑍍𑌯𑌸𑌿 𑌶𑍁𑌭𑌾𑌮𑌿𑌮𑌾𑌮𑍍 ॥ 25 ॥
𑌸𑍀𑌤𑌾𑌂 𑌕𑌮𑌲𑌪𑌤𑍍𑌰𑌾𑌕𑍍𑌷𑍀𑌂 𑌰𑌾𑌮𑌸𑍍𑌯 𑌮𑌹𑌿𑌷𑍀𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌿𑌯𑌾𑌮𑍍 ।
𑌅𑌵𑌶𑍍𑌯𑌂 𑌤𑍁 𑌮𑌯𑌾 𑌕𑌾𑌰𑍍𑌯𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌿𑌯𑌂 𑌤𑌸𑍍𑌯 𑌮𑌹𑌾𑌤𑍍𑌮𑌨𑌃 ॥ 26 ॥
𑌜𑍀𑌵𑌿𑌤𑍇𑌨𑌾𑌪𑌿 𑌰𑌾𑌮𑌸𑍍𑌯 𑌤𑌥𑌾 𑌦𑌶𑌰𑌥𑌸𑍍𑌯 𑌚 ।
𑌤𑌿𑌷𑍍𑌠 𑌤𑌿𑌷𑍍𑌠 𑌦𑌶𑌗𑍍𑌰𑍀𑌵 𑌮𑍁𑌹𑍂𑌰𑍍𑌤𑌂 𑌪𑌶𑍍𑌯 𑌰𑌾𑌵𑌣 ॥ 27 ॥
𑌯𑍁𑌦𑍍𑌧𑌾𑌤𑌿𑌥𑍍𑌯𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌦𑌾𑌸𑍍𑌯𑌾𑌮𑌿 𑌯𑌥𑌾𑌪𑍍𑌰𑌾𑌣𑌂 𑌨𑌿𑌶𑌾𑌚𑌰 ।
𑌵𑍃𑌨𑍍𑌤𑌾𑌦𑌿𑌵 𑌫𑌲𑌂 𑌤𑍍𑌵𑌾𑌂 𑌤𑍁 𑌪𑌾𑌤𑌯𑍇𑌯𑌂 𑌰𑌥𑍋𑌤𑍍𑌤𑌮𑌾𑌤𑍍 ॥ 28 ॥
𑌇𑌤𑍍𑌯𑌾𑌰𑍍𑌷𑍇 𑌶𑍍𑌰𑍀𑌮𑌦𑍍𑌰𑌾𑌮𑌾𑌯𑌣𑍇 𑌵𑌾𑌲𑍍𑌮𑍀𑌕𑍀𑌯 𑌆𑌦𑌿𑌕𑌾𑌵𑍍𑌯𑍇 𑌅𑌰𑌣𑍍𑌯𑌕𑌾𑌣𑍍𑌡𑍇 𑌪𑌞𑍍𑌚𑌾𑌶𑌸𑍍𑌸𑌰𑍍𑌗𑌃 ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |
atha pañcāśassargaḥ |
taṃ śabdamavasuptastu jaṭāyuratha śuśruve |
nirīkṣya rāvaṇaṃ kṣipraṃ vaidehīṃ ca dadarśa saḥ || 1 ||
tataḥ parvatakūṭābhastīkṣṇatuṇḍaḥ khagottamaḥ |
vanaspatigataśśrīmānvyājahāra śubhāṃ giram || 2 ||
daśagrīva sthito dharme purāṇe satyasaṃśrayaḥ |
jaṭāyurnāma nāmnāhaṃ gṛdhrarājo mahābalaḥ || 3 ||
rājā sarvasya lokasya mahendravaruṇopamaḥ |
lokānāṃ ca hite yukto rāmo daśarathātmajaḥ || 4 ||
tasyaiṣā lokanāthasya dharmapatnī yaśasvinī |
sītā nāma varārohā yāṃ tvaṃ hartumihecchasi || 5 ||
kathaṃ rājāsthito dharme paradārānparāmṛśet |
rakṣaṇīyā viśeṣeṇa rājadārā mahābala || 6 ||
nivartaya matiṃ nīcāṃ paradārābhimarśanāt |
na tatsamācareddhīro yatparo'sya vigarhayet || 7 ||
yathātmanastathānyeṣāṃ dārā rakṣyā vipaścitā |
dharmamarthaṃ vā kāmaṃ vā śiṣṭāśśāstreṣvanāgatam || 8 ||
vyavasyantyanu rājānaṃ dharmaṃ paulastyanandana |
rājā dharmasya kāmasya dravyāṇāṃ cottamo nidhiḥ || 9 ||
dharmaśśubhaṃ vā pāpaṃ vā rājamūlaṃ pravartate |
pāpasvabhāvaścapalaḥ kathaṃ tvaṃ rakṣasāṃ vara || 10 ||
aiśvaryamabhisamprāpto vimānamiva duṣkṛtiḥ |
kāmaṃ svabhāvo yo yasya na śakyaḥ parimārjitum || 11 ||
na hi duṣṭātmanāmāryamāvasatyālaye ciram |
viṣaye vā pure vā te yadā rāmo mahābalaḥ || 12 ||
nāparādhyati dharmātmā kathaṃ tasyāparādhyasi |
yadi śūrpaṇakhāhetorjanasthānagataḥ kharaḥ || 13 ||
ativṛtto hataḥ pūrvaṃ rāmeṇākliṣṭakarmaṇā |
atra brūhi yathātattvaṃ ko rāmasya vyatikramaḥ || 14 ||
yasya tvaṃ lokanāthasya bhāryāṃ hṛtvā gamiṣyasi |
kṣipraṃ visṛja vaidehīṃ mā tvā ghoreṇa cakṣuṣā || 15 ||
daheddahanabhūtena vṛtramindrāśaniryathā |
sarpamāśīviṣaṃ baddhvā vastrānte nāvabudhyase || 16 ||
grīvāyāṃ pratisaktaṃ ca kālapāśaṃ na paśyasi |
sa bhārassaumya bhartavyo yo naraṃ nāvasādayet || 17 ||
tadannamapi bhoktavyaṃ jīryate yadanāmayam |
yatkṛtvā na bhaveddharmo na kīrtirna yaśo bhuvi || 18 ||
śarīrasya bhavetkhedaḥ kastatkarma samācaret |
ṣaṣṭirvarṣasahasrāṇi mama jātasya rāvaṇa || 19 ||
pitṛpaitāmahaṃ rājyaṃ yathāvadanutiṣṭhataḥ |
vṛddho'haṃ tvaṃ yuvā dhanvī saśaraḥ kavacī rathī || 20 ||
tathāpyādāya vaidehīṃ kuśalī na gamiṣyasi |
na śaktastvaṃ balāddhartuṃ vaidehīṃ mama paśyataḥ || 21 ||
hetubhirnyāyasaṃsiddhaiddhṛvāṃ vedaśrutīmiva |
yuddhyasva yadi śūro'si muhūrtaṃ tiṣṭha rāvaṇa || 22 ||
śayiṣyase hato bhūmau yathāpūrvaṃ kharastathā |
asakṛtsaṃyuge yena nihatā daityadānavāḥ || 23 ||
nacirāccīravāsāstvāṃ rāmo yudhi vadhiṣyati |
kiṃ nu śakyaṃ mayā kartuṃ gataudūraṃ nṛpātmajau || 24 ||
kṣipraṃ tvaṃ naśyase nīca tayorbhīto na saṃśayaḥ |
na hi me jīvamānasya nayiṣyasi śubhāmimām || 25 ||
sītāṃ kamalapatrākṣīṃ rāmasya mahiṣīṃ priyām |
avaśyaṃ tu mayā kāryaṃ priyaṃ tasya mahātmanaḥ || 26 ||
jīvitenāpi rāmasya tathā daśarathasya ca |
tiṣṭha tiṣṭha daśagrīva muhūrtaṃ paśya rāvaṇa || 27 ||
yuddhātithyaṃ pradāsyāmi yathāprāṇaṃ niśācara |
vṛntādiva phalaṃ tvāṃ tu pātayeyaṃ rathottamāt || 28 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe pañcāśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे अरण्यकाण्डम् ।
अथ पञ्चाशस्सर्गः ।
तं शब्दमवसुप्तस्तु जटायुरथ शुश्रुवे ।
निरीक्ष्य रावणं क्षिप्रं वैदेहीं च ददर्श सः ॥ 1 ॥
ततः पर्वतकूटाभस्तीक्ष्णतुण्डः खगोत्तमः ।
वनस्पतिगतश्श्रीमान्व्याजहार शुभां गिरम् ॥ 2 ॥
दशग्रीव स्थितो धर्मे पुराणे सत्यसंश्रयः ।
जटायुर्नाम नाम्नाहं गृध्रराजो महाबलः ॥ 3 ॥
राजा सर्वस्य लोकस्य महेन्द्रवरुणोपमः ।
लोकानां च हिते युक्तो रामो दशरथात्मजः ॥ 4 ॥
तस्यैषा लोकनाथस्य धर्मपत्नी यशस्विनी ।
सीता नाम वरारोहा यां त्वं हर्तुमिहेच्छसि ॥ 5 ॥
कथं राजास्थितो धर्मे परदारान्परामृशेत् ।
रक्षणीया विशेषेण राजदारा महाबल ॥ 6 ॥
निवर्तय मतिं नीचां परदाराभिमर्शनात् ।
न तत्समाचरेद्धीरो यत्परोऽस्य विगर्हयेत् ॥ 7 ॥
यथात्मनस्तथान्येषां दारा रक्ष्या विपश्चिता ।
धर्ममर्थं वा कामं वा शिष्टाश्शास्त्रेष्वनागतम् ॥ 8 ॥
व्यवस्यन्त्यनु राजानं धर्मं पौलस्त्यनन्दन ।
राजा धर्मस्य कामस्य द्रव्याणां चोत्तमो निधिः ॥ 9 ॥
धर्मश्शुभं वा पापं वा राजमूलं प्रवर्तते ।
पापस्वभावश्चपलः कथं त्वं रक्षसां वर ॥ 10 ॥
ऐश्वर्यमभिसम्प्राप्तो विमानमिव दुष्कृतिः ।
कामं स्वभावो यो यस्य न शक्यः परिमार्जितुम् ॥ 11 ॥
न हि दुष्टात्मनामार्यमावसत्यालये चिरम् ।
विषये वा पुरे वा ते यदा रामो महाबलः ॥ 12 ॥
नापराध्यति धर्मात्मा कथं तस्यापराध्यसि ।
यदि शूर्पणखाहेतोर्जनस्थानगतः खरः ॥ 13 ॥
अतिवृत्तो हतः पूर्वं रामेणाक्लिष्टकर्मणा ।
अत्र ब्रूहि यथातत्त्वं को रामस्य व्यतिक्रमः ॥ 14 ॥
यस्य त्वं लोकनाथस्य भार्यां हृत्वा गमिष्यसि ।
क्षिप्रं विसृज वैदेहीं मा त्वा घोरेण चक्षुषा ॥ 15 ॥
दहेद्दहनभूतेन वृत्रमिन्द्राशनिर्यथा ।
सर्पमाशीविषं बद्ध्वा वस्त्रान्ते नावबुध्यसे ॥ 16 ॥
ग्रीवायां प्रतिसक्तं च कालपाशं न पश्यसि ।
स भारस्सौम्य भर्तव्यो यो नरं नावसादयेत् ॥ 17 ॥
तदन्नमपि भोक्तव्यं जीर्यते यदनामयम् ।
यत्कृत्वा न भवेद्धर्मो न कीर्तिर्न यशो भुवि ॥ 18 ॥
शरीरस्य भवेत्खेदः कस्तत्कर्म समाचरेत् ।
षष्टिर्वर्षसहस्राणि मम जातस्य रावण ॥ 19 ॥
पितृपैतामहं राज्यं यथावदनुतिष्ठतः ।
वृद्धोऽहं त्वं युवा धन्वी सशरः कवची रथी ॥ 20 ॥
तथाप्यादाय वैदेहीं कुशली न गमिष्यसि ।
न शक्तस्त्वं बलाद्धर्तुं वैदेहीं मम पश्यतः ॥ 21 ॥
हेतुभिर्न्यायसंसिद्धैद्धृवां वेदश्रुतीमिव ।
युद्ध्यस्व यदि शूरोऽसि मुहूर्तं तिष्ठ रावण ॥ 22 ॥
शयिष्यसे हतो भूमौ यथापूर्वं खरस्तथा ।
असकृत्संयुगे येन निहता दैत्यदानवाः ॥ 23 ॥
नचिराच्चीरवासास्त्वां रामो युधि वधिष्यति ।
किं नु शक्यं मया कर्तुं गतौदूरं नृपात्मजौ ॥ 24 ॥
क्षिप्रं त्वं नश्यसे नीच तयोर्भीतो न संशयः ।
न हि मे जीवमानस्य नयिष्यसि शुभामिमाम् ॥ 25 ॥
सीतां कमलपत्राक्षीं रामस्य महिषीं प्रियाम् ।
अवश्यं तु मया कार्यं प्रियं तस्य महात्मनः ॥ 26 ॥
जीवितेनापि रामस्य तथा दशरथस्य च ।
तिष्ठ तिष्ठ दशग्रीव मुहूर्तं पश्य रावण ॥ 27 ॥
युद्धातिथ्यं प्रदास्यामि यथाप्राणं निशाचर ।
वृन्तादिव फलं त्वां तु पातयेयं रथोत्तमात् ॥ 28 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये अरण्यकाण्डे पञ्चाशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |
atha pañcāśassargaḥ |
taṃ śabdamavasuptastu jaṭāyuratha śuśruve |
nirīkṣya rāvaṇaṃ kṣipraṃ vaidehīṃ ca dadarśa saḥ || 1 ||
tataḥ parvatakūṭābhastīkṣṇatuṇḍaḥ khagottamaḥ |
vanaspatigataśśrīmānvyājahāra śubhāṃ giram || 2 ||
daśagrīva sthito dharme purāṇe satyasaṃśrayaḥ |
jaṭāyurnāma nāmnāhaṃ gṛdhrarājo mahābalaḥ || 3 ||
rājā sarvasya lokasya mahendravaruṇopamaḥ |
lokānāṃ ca hite yukto rāmo daśarathātmajaḥ || 4 ||
tasyaiṣā lokanāthasya dharmapatnī yaśasvinī |
sītā nāma varārohā yāṃ tvaṃ hartumihecchasi || 5 ||
kathaṃ rājāsthito dharme paradārānparāmṛśet |
rakṣaṇīyā viśeṣeṇa rājadārā mahābala || 6 ||
nivartaya matiṃ nīcāṃ paradārābhimarśanāt |
na tatsamācareddhīro yatparo'sya vigarhayet || 7 ||
yathātmanastathānyeṣāṃ dārā rakṣyā vipaścitā |
dharmamarthaṃ vā kāmaṃ vā śiṣṭāśśāstreṣvanāgatam || 8 ||
vyavasyantyanu rājānaṃ dharmaṃ paulastyanandana |
rājā dharmasya kāmasya dravyāṇāṃ cottamo nidhiḥ || 9 ||
dharmaśśubhaṃ vā pāpaṃ vā rājamūlaṃ pravartate |
pāpasvabhāvaścapalaḥ kathaṃ tvaṃ rakṣasāṃ vara || 10 ||
aiśvaryamabhisamprāpto vimānamiva duṣkṛtiḥ |
kāmaṃ svabhāvo yo yasya na śakyaḥ parimārjitum || 11 ||
na hi duṣṭātmanāmāryamāvasatyālaye ciram |
viṣaye vā pure vā te yadā rāmo mahābalaḥ || 12 ||
nāparādhyati dharmātmā kathaṃ tasyāparādhyasi |
yadi śūrpaṇakhāhetorjanasthānagataḥ kharaḥ || 13 ||
ativṛtto hataḥ pūrvaṃ rāmeṇākliṣṭakarmaṇā |
atra brūhi yathātattvaṃ ko rāmasya vyatikramaḥ || 14 ||
yasya tvaṃ lokanāthasya bhāryāṃ hṛtvā gamiṣyasi |
kṣipraṃ visṛja vaidehīṃ mā tvā ghoreṇa cakṣuṣā || 15 ||
daheddahanabhūtena vṛtramindrāśaniryathā |
sarpamāśīviṣaṃ baddhvā vastrānte nāvabudhyase || 16 ||
grīvāyāṃ pratisaktaṃ ca kālapāśaṃ na paśyasi |
sa bhārassaumya bhartavyo yo naraṃ nāvasādayet || 17 ||
tadannamapi bhoktavyaṃ jīryate yadanāmayam |
yatkṛtvā na bhaveddharmo na kīrtirna yaśo bhuvi || 18 ||
śarīrasya bhavetkhedaḥ kastatkarma samācaret |
ṣaṣṭirvarṣasahasrāṇi mama jātasya rāvaṇa || 19 ||
pitṛpaitāmahaṃ rājyaṃ yathāvadanutiṣṭhataḥ |
vṛddho'haṃ tvaṃ yuvā dhanvī saśaraḥ kavacī rathī || 20 ||
tathāpyādāya vaidehīṃ kuśalī na gamiṣyasi |
na śaktastvaṃ balāddhartuṃ vaidehīṃ mama paśyataḥ || 21 ||
hetubhirnyāyasaṃsiddhaiddhṛvāṃ vedaśrutīmiva |
yuddhyasva yadi śūro'si muhūrtaṃ tiṣṭha rāvaṇa || 22 ||
śayiṣyase hato bhūmau yathāpūrvaṃ kharastathā |
asakṛtsaṃyuge yena nihatā daityadānavāḥ || 23 ||
nacirāccīravāsāstvāṃ rāmo yudhi vadhiṣyati |
kiṃ nu śakyaṃ mayā kartuṃ gataudūraṃ nṛpātmajau || 24 ||
kṣipraṃ tvaṃ naśyase nīca tayorbhīto na saṃśayaḥ |
na hi me jīvamānasya nayiṣyasi śubhāmimām || 25 ||
sītāṃ kamalapatrākṣīṃ rāmasya mahiṣīṃ priyām |
avaśyaṃ tu mayā kāryaṃ priyaṃ tasya mahātmanaḥ || 26 ||
jīvitenāpi rāmasya tathā daśarathasya ca |
tiṣṭha tiṣṭha daśagrīva muhūrtaṃ paśya rāvaṇa || 27 ||
yuddhātithyaṃ pradāsyāmi yathāprāṇaṃ niśācara |
vṛntādiva phalaṃ tvāṃ tu pātayeyaṃ rathottamāt || 28 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe pañcāśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Grantha script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.