𑌶𑍍𑌰𑍀𑌮𑌦𑍍𑌵𑌾𑌲𑍍𑌮𑍀𑌕𑍀𑌯 𑌰𑌾𑌮𑌾𑌯𑌣𑍇 𑌅𑌰𑌣𑍍𑌯𑌕𑌾𑌣𑍍𑌡𑌮𑍍 ।
𑌅𑌥 𑌦𑍍𑌵𑌾𑌤𑍍𑌰𑌿𑌂𑌶𑌸𑍍𑌸𑌰𑍍𑌗𑌃 ।
𑌤𑌤𑌶𑍍𑌶𑍂𑌰𑍍𑌪𑌣𑌖𑌾 𑌦𑍃𑌷𑍍𑌟𑍍𑌵𑌾 𑌸𑌹𑌸𑍍𑌰𑌾𑌣𑌿 𑌚𑌤𑍁𑌰𑍍𑌦𑌶 ।
𑌹𑌤𑌾𑌨𑍍𑌯𑍇𑌕𑍇𑌨 𑌰𑌾𑌮𑍇𑌣 𑌰𑌕𑍍𑌷𑌸𑌾𑌂 𑌭𑍀𑌮𑌕𑌰𑍍𑌮𑌣𑌾𑌮𑍍 ॥ 1 ॥
𑌦𑍂𑌷𑌣𑌂 𑌚 𑌖𑌰𑌂 𑌚𑍈𑌵 𑌹𑌤𑌂 𑌤𑍍𑌰𑌿𑌶𑌿𑌰𑌸𑌾 𑌸𑌹 ।
𑌦𑍃𑌷𑍍𑌟𑍍𑌵𑌾 𑌪𑍁𑌨𑌰𑍍𑌮𑌹𑌾𑌨𑌾𑌦𑌂 𑌨𑌨𑌾𑌦 𑌜𑌲𑌦𑍋 𑌯𑌥𑌾 ॥ 2 ॥
𑌸𑌾 𑌦𑍃𑌷𑍍𑌟𑍍𑌵𑌾 𑌕𑌰𑍍𑌮 𑌰𑌾𑌮𑌸𑍍𑌯 𑌕𑍃𑌤𑌮𑌨𑍍𑌯𑍈𑌸𑍍𑌸𑍁𑌦𑍁𑌷𑍍𑌕𑌰𑌮𑍍 ।
𑌜𑌗𑌾𑌮 𑌪𑌰𑌮𑍋𑌦𑍍𑌵𑌿𑌗𑍍𑌨𑌾 𑌲𑌙𑍍𑌕𑌾𑌂 𑌰𑌾𑌵𑌣𑌪𑌾𑌲𑌿𑌤𑌾𑌮𑍍 ॥ 3 ॥
𑌸𑌾 𑌦𑌦𑌰𑍍𑌶 𑌵𑌿𑌮𑌾𑌨𑌾𑌗𑍍𑌰𑍇 𑌰𑌾𑌵𑌣𑌂 𑌦𑍀𑌪𑍍𑌤𑌤𑍇𑌜𑌸𑌮𑍍 ।
𑌉𑌪𑍋𑌪𑌵𑌿𑌷𑍍𑌟𑌂 𑌸𑌚𑌿𑌵𑍈𑌰𑍍𑌮𑌰𑍁𑌦𑍍𑌭𑌿𑌰𑌿𑌵 𑌵𑌾𑌸𑌵𑌮𑍍 ॥ 4 ॥
𑌆𑌸𑍀𑌨𑌂 𑌸𑍂𑌰𑍍𑌯𑌸𑌙𑍍𑌕𑌾𑌶𑍇 𑌕𑌾𑌞𑍍𑌚𑌨𑍇 𑌪𑌰𑌮𑌾𑌸𑌨𑍇 ।
𑌰𑍁𑌕𑍍𑌮𑌵𑍇𑌦𑌿𑌗𑌤𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌾𑌜𑍍𑌯𑌂 𑌜𑍍𑌵𑌲𑌨𑍍𑌤𑌮𑌿𑌵 𑌪𑌾𑌵𑌕𑌮𑍍 ॥ 5 ॥
𑌦𑍇𑌵𑌗𑌨𑍍𑌧𑌰𑍍𑌵𑌭𑍂𑌤𑌾𑌨𑌾𑌮𑍃𑌷𑍀𑌣𑌾𑌂 𑌚 𑌮𑌹𑌾𑌤𑍍𑌮𑌨𑌾𑌮𑍍 ।
𑌅𑌜𑍇𑌯𑌂 𑌸𑌮𑌰𑍇 𑌶𑍂𑌰𑌂 𑌵𑍍𑌯𑌾𑌤𑍍𑌤𑌾𑌨𑌨𑌮𑌿𑌵𑌾𑌨𑍍𑌤𑌕𑌮𑍍 ॥ 6 ॥
𑌦𑍇𑌵𑌾𑌸𑍁𑌰𑌵𑌿𑌮𑌰𑍍𑌦𑍇𑌷𑍁 𑌵𑌜𑍍𑌰𑌾𑌶𑌨𑌿𑌕𑍃𑌤𑌵𑍍𑌰𑌣𑌮𑍍 ।
𑌐𑌰𑌾𑌵𑌤𑌵𑌿𑌷𑌾𑌣𑌗𑍍𑌰𑍈𑌰𑍁𑌦𑍍𑌘𑍃𑌷𑍍𑌟𑌕𑌿𑌣𑌵𑌕𑍍𑌷𑌸𑌮𑍍 ॥ 7 ॥
𑌵𑌿𑌂𑌶𑌦𑍍𑌭𑍁𑌜𑌂 𑌦𑌶𑌗𑍍𑌰𑍀𑌵𑌂 𑌦𑌰𑍍𑌶𑌨𑍀𑌯𑌪𑌰𑌿𑌚𑍍𑌛𑌦𑌮𑍍 ।
𑌵𑌿𑌶𑌾𑌲𑌵𑌕𑍍𑌷𑌸𑌂 𑌵𑍀𑌰𑌂 𑌰𑌾𑌜𑌲𑌕𑍍𑌷𑌣 𑌶𑍋𑌭𑌿𑌤𑌮𑍍 ॥ 8 ॥
𑌸𑍍𑌨𑌿𑌗𑍍𑌧𑌵𑍈𑌡𑍂𑌰𑍍𑌯𑌸𑌙𑍍𑌕𑌾𑌶𑌂 𑌤𑌪𑍍𑌤𑌕𑌾𑌞𑍍𑌚𑌨𑌕𑍁𑌣𑍍𑌡𑌲𑌮𑍍 ।
𑌸𑍁𑌭𑍁𑌜𑌂 𑌶𑍁𑌕𑍍𑌲𑌦𑌶𑌨𑌂 𑌮𑌹𑌾𑌸𑍍𑌯𑌂 𑌪𑌰𑍍𑌵𑌤𑍋𑌪𑌮𑌮𑍍 ॥ 9 ॥
𑌵𑌿𑌷𑍍𑌣𑍁𑌚𑌕𑍍𑌰𑌨𑌿𑌪𑌾𑌤𑍈𑌶𑍍𑌚 𑌶𑌤𑌶𑍋 𑌦𑍇𑌵𑌸𑌂𑌯𑍁𑌗𑍇 ।
𑌅𑌨𑍍𑌯𑍈𑌶𑍍𑌶𑌸𑍍𑌤𑍍𑌰𑌪𑍍𑌰𑌹𑌾𑌰𑍈𑌶𑍍𑌚 𑌮𑌹𑌾𑌯𑍁𑌦𑍍𑌧𑍇𑌷𑍁 𑌤𑌾𑌡𑌿𑌤𑌮𑍍 ॥ 10 ॥
𑌅𑌹𑌤𑌾𑌙𑍍𑌗𑌂 𑌸𑌮𑌸𑍍𑌤𑍈𑌶𑍍𑌚 𑌦𑍇𑌵𑌪𑍍𑌰𑌹𑌰𑌣𑍈𑌸𑍍𑌤𑌥𑌾 ।
𑌅𑌕𑍍𑌷𑍋𑌭𑍍𑌯𑌾𑌣𑌾𑌂 𑌸𑌮𑍁𑌦𑍍𑌰𑌾𑌣𑌾𑌂 𑌕𑍍𑌷𑍋𑌭𑌣𑌂 𑌕𑍍𑌷𑌿𑌪𑍍𑌰𑌕𑌾𑌰𑌿𑌣𑌮𑍍 ॥ 11 ॥
𑌕𑍍𑌷𑍇𑌪𑍍𑌤𑌾𑌰𑌂 𑌪𑌰𑍍𑌵𑌤𑍇𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑌾𑌣𑌾𑌂 𑌸𑍁𑌰𑌾𑌣𑌾𑌂 𑌚 𑌪𑍍𑌰𑌮𑌰𑍍𑌦𑌨𑌮𑍍 ।
𑌉𑌚𑍍𑌛𑍇𑌤𑍍𑌤𑌾𑌰𑌂 𑌚 𑌧𑌰𑍍𑌮𑌾𑌣𑌾𑌂 𑌪𑌰𑌦𑌾𑌰𑌾𑌭𑌿𑌮𑌰𑍍𑌶𑌨𑌮𑍍 ॥ 12 ॥
𑌸𑌰𑍍𑌵𑌦𑌿𑌵𑍍𑌯𑌾𑌸𑍍𑌤𑍍𑌰𑌯𑍋𑌕𑍍𑌤𑌾𑌰𑌂 𑌯𑌜𑍍𑌞𑌵𑌿𑌘𑍍𑌨𑌕𑌰𑌂 𑌸𑌦𑌾 ।
𑌪𑍁𑌰𑍀𑌂 𑌭𑍋𑌗𑌵𑌤𑍀𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌾𑌪𑍍𑌯 𑌪𑌰𑌾𑌜𑌿𑌤𑍍𑌯 𑌚 𑌵𑌾𑌸𑍁𑌕𑌿𑌮𑍍 ॥ 13 ॥
𑌤𑌕𑍍𑌷𑌕𑌸𑍍𑌯 𑌪𑍍𑌰𑌿𑌯𑌾𑌂 𑌭𑌾𑌰𑍍𑌯𑌾𑌂 𑌪𑌰𑌾𑌜𑌿𑌤𑍍𑌯 𑌜𑌹𑌾𑌰 𑌯𑌃 ।
𑌕𑍈𑌲𑌾𑌸𑌪𑌰𑍍𑌵𑌤𑌂 𑌗𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌵𑌿𑌜𑌿𑌤𑍍𑌯 𑌨𑌰𑌵𑌾𑌹𑌨𑌮𑍍 ।
𑌵𑌿𑌮𑌾𑌨𑌂 𑌪𑍁𑌷𑍍𑌪𑌕𑌂 𑌤𑌸𑍍𑌯 𑌕𑌾𑌮𑌗𑌂 𑌵𑍈 𑌜𑌹𑌾𑌰 𑌯𑌃 ॥ 14 ॥
𑌵𑌨𑌂 𑌚𑍈𑌤𑍍𑌰𑌰𑌥𑌂 𑌦𑌿𑌵𑍍𑌯𑌂 𑌨𑌲𑌿𑌨𑍀𑌂 𑌨𑌨𑍍𑌦𑌨𑌂 𑌵𑌨𑌮𑍍 ।
𑌵𑌿𑌨𑌾𑌶𑌯𑌤𑌿 𑌯𑌃 𑌕𑍍𑌰𑍋𑌧𑌾𑌦𑍍𑌦𑍇𑌵𑍋𑌦𑍍𑌯𑌾𑌨𑌾𑌨𑌿 𑌵𑍀𑌰𑍍𑌯𑌵𑌾𑌨𑍍 ॥ 15 ॥
𑌚𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑌸𑍂𑌰𑍍𑌯𑍗 𑌮𑌹𑌾𑌭𑌾𑌗𑌾𑌵𑍁𑌤𑍍𑌤𑌿𑌷𑍍𑌠𑌨𑍍𑌤𑍗 𑌪𑌰𑌨𑍍𑌤𑌪𑍗 ।
𑌨𑌿𑌵𑌾𑌰𑌯𑌤𑌿 𑌬𑌾𑌹𑍁𑌭𑍍𑌯𑌾𑌂 𑌯𑌶𑍍𑌶𑍈𑌲𑌶𑌿𑌖𑌰𑍋𑌪𑌮𑌃 ॥ 16 ॥
𑌦𑌶𑌵𑌰𑍍𑌷𑌸𑌹𑌸𑍍𑌰𑌾𑌣𑌿 𑌤𑌪𑌸𑍍𑌤𑌪𑍍𑌵𑌾 𑌮𑌹𑌾𑌵𑌨𑍇 ।
𑌪𑍁𑌰𑌾 𑌸𑍍𑌵𑌯𑌮𑍍𑌭𑍁𑌵𑍇 𑌧𑍀𑌰𑌶𑍍𑌶𑌿𑌰𑌾𑌂𑌸𑍍𑌯𑍁𑌪𑌜𑌹𑌾𑌰 𑌯𑌃 ॥ 17 ॥
𑌦𑍇𑌵𑌦𑌾𑌨𑌵𑌗𑌨𑍍𑌧𑌰𑍍𑌵𑌪𑌿𑌶𑌾𑌚𑌪𑌤𑌗𑍋𑌰𑌗𑍈𑌃 ।
𑌅𑌭𑌯𑌂 𑌯𑌸𑍍𑌯 𑌸𑌙𑍍𑌗𑍍𑌰𑌾𑌮𑍇 𑌮𑍃𑌤𑍍𑌯𑍁𑌤𑍋 𑌮𑌾𑌨𑍁𑌷𑌾𑌦𑍃𑌤𑍇 ॥ 18 ॥
𑌮𑌨𑍍𑌤𑍍𑌰𑍈𑌰𑌭𑌿𑌷𑍍𑌟𑍁𑌤𑌂 𑌪𑍁𑌣𑍍𑌯𑌮𑌧𑍍𑌵𑌰𑍇𑌷𑍁 𑌦𑍍𑌵𑌿𑌜𑌾𑌤𑌿𑌭𑌿𑌃 ।
𑌹𑌵𑌿𑌰𑍍𑌧𑌾𑌨𑍇𑌷𑍁 𑌯𑌸𑍍𑌸𑍋𑌮𑌮𑍁𑌪𑌹𑌨𑍍𑌤𑌿 𑌮𑌹𑌾𑌬𑌲𑌃 ॥ 19 ॥
𑌆𑌪𑍍𑌤𑌯𑌜𑍍𑌞𑌹𑌰𑌂 𑌕𑍍𑌰𑍂𑌰𑌂 𑌬𑍍𑌰𑌹𑍍𑌮𑌘𑍍𑌨𑌂 𑌦𑍁𑌷𑍍𑌟𑌚𑌾𑌰𑌿𑌣𑌮𑍍 ।
𑌕𑌰𑍍𑌕𑌶𑌂 𑌨𑌿𑌰𑌨𑍁𑌕𑍍𑌰𑍋𑌶𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌜𑌾𑌨𑌾𑌮𑌹𑌿𑌤𑍇 𑌰𑌤𑌮𑍍 ॥ 20 ॥
𑌰𑌾𑌵𑌣𑌂 𑌸𑌰𑍍𑌵𑌭𑍂𑌤𑌾𑌨𑌾𑌂 𑌸𑌰𑍍𑌵𑌲𑍋𑌕𑌭𑌯𑌾𑌵𑌹𑌮𑍍 ।
𑌰𑌾𑌕𑍍𑌷𑌸𑍀 𑌭𑍍𑌰𑌾𑌤𑌰𑌂 𑌶𑍂𑌰𑌂 𑌸𑌾 𑌦𑌦𑌰𑍍𑌶 𑌮𑌹𑌾𑌬𑌲𑌮𑍍 ॥ 21 ॥
𑌤𑌂 𑌦𑌿𑌵𑍍𑌯𑌵𑌸𑍍𑌤𑍍𑌰𑌾𑌭𑌰𑌣𑌂 𑌦𑌿𑌵𑍍𑌯𑌮𑌾𑌲𑍍𑌯𑍋𑌪𑌶𑍋𑌭𑌿𑌤𑌮𑍍 ।
𑌆𑌸𑌨𑍇 𑌸𑍂𑌪𑌵𑌿𑌷𑍍𑌟𑌂 𑌚 𑌕𑌾𑌲𑌕𑌾𑌲𑌮𑌿𑌵𑍋𑌦𑍍𑌯𑌤𑌮𑍍 ॥ 22 ॥
𑌰𑌾𑌕𑍍𑌷𑌸𑍇𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑌂 𑌮𑌹𑌾𑌭𑌾𑌗𑌂 𑌪𑍗𑌲𑌸𑍍𑌤𑍍𑌯𑌕𑍁𑌲𑌨𑌨𑍍𑌦𑌨𑌮𑍍 ॥ 23 ॥
𑌰𑌾𑌵𑌣𑌂 𑌶𑌤𑍍𑌰𑍁𑌹𑌨𑍍𑌤𑌾𑌰𑌂 𑌮𑌨𑍍𑌤𑍍𑌰𑌿𑌭𑌿𑌃 𑌪𑌰𑌿𑌵𑌾𑌰𑌿𑌤𑌮𑍍 ।
𑌅𑌭𑌿𑌗𑌮𑍍𑌯𑌾𑌬𑍍𑌰𑌵𑍀𑌦𑍍𑌵𑌾𑌕𑍍𑌯𑌂 𑌰𑌾𑌕𑍍𑌷𑌸𑍀 𑌭𑌯𑌵𑌿𑌹𑍍𑌵𑌲𑌾 ॥ 24 ॥
𑌤𑌮𑌬𑍍𑌰𑌵𑍀𑌦𑍍𑌦𑍀𑌪𑍍𑌤𑌵𑌿𑌶𑌾𑌲𑌲𑍋𑌚𑌨𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌦𑌰𑍍𑌶𑌯𑌿𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌭𑌯𑌮𑍋𑌹𑌮𑍂𑌰𑍍𑌛𑌿𑌤𑌾 ।
𑌸𑍁𑌦𑌾𑌰𑍁𑌣𑌂 𑌵𑌾𑌕𑍍𑌯𑌮𑌭𑍀𑌤𑌚𑌾𑌰𑌿𑌣𑍀 𑌮𑌹𑌾𑌤𑍍𑌮𑌨𑌾 𑌶𑍂𑌰𑍍𑌪𑌣𑌖𑌾 𑌵𑌿𑌰𑍂𑌪𑌿𑌤𑌾 ॥ 25 ॥
𑌇𑌤𑍍𑌯𑌾𑌰𑍍𑌷𑍇 𑌶𑍍𑌰𑍀𑌮𑌦𑍍𑌰𑌾𑌮𑌾𑌯𑌣𑍇 𑌵𑌾𑌲𑍍𑌮𑍀𑌕𑍀𑌯 𑌆𑌦𑌿𑌕𑌾𑌵𑍍𑌯𑍇 𑌅𑌰𑌣𑍍𑌯𑌕𑌾𑌣𑍍𑌡𑍇 𑌦𑍍𑌵𑌾𑌤𑍍𑌰𑌿𑌂𑌶𑌸𑍍𑌸𑌰𑍍𑌗𑌃 ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |
atha dvātriṃśassargaḥ |
tataśśūrpaṇakhā dṛṣṭvā sahasrāṇi caturdaśa |
hatānyekena rāmeṇa rakṣasāṃ bhīmakarmaṇām || 1 ||
dūṣaṇaṃ ca kharaṃ caiva hataṃ triśirasā saha |
dṛṣṭvā punarmahānādaṃ nanāda jalado yathā || 2 ||
sā dṛṣṭvā karma rāmasya kṛtamanyaissuduṣkaram |
jagāma paramodvignā laṅkāṃ rāvaṇapālitām || 3 ||
sā dadarśa vimānāgre rāvaṇaṃ dīptatejasam |
upopaviṣṭaṃ sacivairmarudbhiriva vāsavam || 4 ||
āsīnaṃ sūryasaṅkāśe kāñcane paramāsane |
rukmavedigataṃ prājyaṃ jvalantamiva pāvakam || 5 ||
devagandharvabhūtānāmṛṣīṇāṃ ca mahātmanām |
ajeyaṃ samare śūraṃ vyāttānanamivāntakam || 6 ||
devāsuravimardeṣu vajrāśanikṛtavraṇam |
airāvataviṣāṇagrairudghṛṣṭakiṇavakṣasam || 7 ||
viṃśadbhujaṃ daśagrīvaṃ darśanīyaparicchadam |
viśālavakṣasaṃ vīraṃ rājalakṣaṇa śobhitam || 8 ||
snigdhavaiḍūryasaṅkāśaṃ taptakāñcanakuṇḍalam |
subhujaṃ śukladaśanaṃ mahāsyaṃ parvatopamam || 9 ||
viṣṇucakranipātaiśca śataśo devasaṃyuge |
anyaiśśastraprahāraiśca mahāyuddheṣu tāḍitam || 10 ||
ahatāṅgaṃ samastaiśca devapraharaṇaistathā |
akṣobhyāṇāṃ samudrāṇāṃ kṣobhaṇaṃ kṣiprakāriṇam || 11 ||
kṣeptāraṃ parvatendrāṇāṃ surāṇāṃ ca pramardanam |
ucchettāraṃ ca dharmāṇāṃ paradārābhimarśanam || 12 ||
sarvadivyāstrayoktāraṃ yajñavighnakaraṃ sadā |
purīṃ bhogavatīṃ prāpya parājitya ca vāsukim || 13 ||
takṣakasya priyāṃ bhāryāṃ parājitya jahāra yaḥ |
kailāsaparvataṃ gatvā vijitya naravāhanam |
vimānaṃ puṣpakaṃ tasya kāmagaṃ vai jahāra yaḥ || 14 ||
vanaṃ caitrarathaṃ divyaṃ nalinīṃ nandanaṃ vanam |
vināśayati yaḥ krodhāddevodyānāni vīryavān || 15 ||
candrasūryau mahābhāgāvuttiṣṭhantau parantapau |
nivārayati bāhubhyāṃ yaśśailaśikharopamaḥ || 16 ||
daśavarṣasahasrāṇi tapastapvā mahāvane |
purā svayambhuve dhīraśśirāṃsyupajahāra yaḥ || 17 ||
devadānavagandharvapiśācapatagoragaiḥ |
abhayaṃ yasya saṅgrāme mṛtyuto mānuṣādṛte || 18 ||
mantrairabhiṣṭutaṃ puṇyamadhvareṣu dvijātibhiḥ |
havirdhāneṣu yassomamupahanti mahābalaḥ || 19 ||
āptayajñaharaṃ krūraṃ brahmaghnaṃ duṣṭacāriṇam |
karkaśaṃ niranukrośaṃ prajānāmahite ratam || 20 ||
rāvaṇaṃ sarvabhūtānāṃ sarvalokabhayāvaham |
rākṣasī bhrātaraṃ śūraṃ sā dadarśa mahābalam || 21 ||
taṃ divyavastrābharaṇaṃ divyamālyopaśobhitam |
āsane sūpaviṣṭaṃ ca kālakālamivodyatam || 22 ||
rākṣasendraṃ mahābhāgaṃ paulastyakulanandanam || 23 ||
rāvaṇaṃ śatruhantāraṃ mantribhiḥ parivāritam |
abhigamyābravīdvākyaṃ rākṣasī bhayavihvalā || 24 ||
tamabravīddīptaviśālalocanaṃ pradarśayitvā bhayamohamūrchitā |
sudāruṇaṃ vākyamabhītacāriṇī mahātmanā śūrpaṇakhā virūpitā || 25 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe dvātriṃśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे अरण्यकाण्डम् ।
अथ द्वात्रिंशस्सर्गः ।
ततश्शूर्पणखा दृष्ट्वा सहस्राणि चतुर्दश ।
हतान्येकेन रामेण रक्षसां भीमकर्मणाम् ॥ 1 ॥
दूषणं च खरं चैव हतं त्रिशिरसा सह ।
दृष्ट्वा पुनर्महानादं ननाद जलदो यथा ॥ 2 ॥
सा दृष्ट्वा कर्म रामस्य कृतमन्यैस्सुदुष्करम् ।
जगाम परमोद्विग्ना लङ्कां रावणपालिताम् ॥ 3 ॥
सा ददर्श विमानाग्रे रावणं दीप्ततेजसम् ।
उपोपविष्टं सचिवैर्मरुद्भिरिव वासवम् ॥ 4 ॥
आसीनं सूर्यसङ्काशे काञ्चने परमासने ।
रुक्मवेदिगतं प्राज्यं ज्वलन्तमिव पावकम् ॥ 5 ॥
देवगन्धर्वभूतानामृषीणां च महात्मनाम् ।
अजेयं समरे शूरं व्यात्ताननमिवान्तकम् ॥ 6 ॥
देवासुरविमर्देषु वज्राशनिकृतव्रणम् ।
ऐरावतविषाणग्रैरुद्घृष्टकिणवक्षसम् ॥ 7 ॥
विंशद्भुजं दशग्रीवं दर्शनीयपरिच्छदम् ।
विशालवक्षसं वीरं राजलक्षण शोभितम् ॥ 8 ॥
स्निग्धवैडूर्यसङ्काशं तप्तकाञ्चनकुण्डलम् ।
सुभुजं शुक्लदशनं महास्यं पर्वतोपमम् ॥ 9 ॥
विष्णुचक्रनिपातैश्च शतशो देवसंयुगे ।
अन्यैश्शस्त्रप्रहारैश्च महायुद्धेषु ताडितम् ॥ 10 ॥
अहताङ्गं समस्तैश्च देवप्रहरणैस्तथा ।
अक्षोभ्याणां समुद्राणां क्षोभणं क्षिप्रकारिणम् ॥ 11 ॥
क्षेप्तारं पर्वतेन्द्राणां सुराणां च प्रमर्दनम् ।
उच्छेत्तारं च धर्माणां परदाराभिमर्शनम् ॥ 12 ॥
सर्वदिव्यास्त्रयोक्तारं यज्ञविघ्नकरं सदा ।
पुरीं भोगवतीं प्राप्य पराजित्य च वासुकिम् ॥ 13 ॥
तक्षकस्य प्रियां भार्यां पराजित्य जहार यः ।
कैलासपर्वतं गत्वा विजित्य नरवाहनम् ।
विमानं पुष्पकं तस्य कामगं वै जहार यः ॥ 14 ॥
वनं चैत्ररथं दिव्यं नलिनीं नन्दनं वनम् ।
विनाशयति यः क्रोधाद्देवोद्यानानि वीर्यवान् ॥ 15 ॥
चन्द्रसूर्यौ महाभागावुत्तिष्ठन्तौ परन्तपौ ।
निवारयति बाहुभ्यां यश्शैलशिखरोपमः ॥ 16 ॥
दशवर्षसहस्राणि तपस्तप्वा महावने ।
पुरा स्वयम्भुवे धीरश्शिरांस्युपजहार यः ॥ 17 ॥
देवदानवगन्धर्वपिशाचपतगोरगैः ।
अभयं यस्य सङ्ग्रामे मृत्युतो मानुषादृते ॥ 18 ॥
मन्त्रैरभिष्टुतं पुण्यमध्वरेषु द्विजातिभिः ।
हविर्धानेषु यस्सोममुपहन्ति महाबलः ॥ 19 ॥
आप्तयज्ञहरं क्रूरं ब्रह्मघ्नं दुष्टचारिणम् ।
कर्कशं निरनुक्रोशं प्रजानामहिते रतम् ॥ 20 ॥
रावणं सर्वभूतानां सर्वलोकभयावहम् ।
राक्षसी भ्रातरं शूरं सा ददर्श महाबलम् ॥ 21 ॥
तं दिव्यवस्त्राभरणं दिव्यमाल्योपशोभितम् ।
आसने सूपविष्टं च कालकालमिवोद्यतम् ॥ 22 ॥
राक्षसेन्द्रं महाभागं पौलस्त्यकुलनन्दनम् ॥ 23 ॥
रावणं शत्रुहन्तारं मन्त्रिभिः परिवारितम् ।
अभिगम्याब्रवीद्वाक्यं राक्षसी भयविह्वला ॥ 24 ॥
तमब्रवीद्दीप्तविशाललोचनं प्रदर्शयित्वा भयमोहमूर्छिता ।
सुदारुणं वाक्यमभीतचारिणी महात्मना शूर्पणखा विरूपिता ॥ 25 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये अरण्यकाण्डे द्वात्रिंशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |
atha dvātriṃśassargaḥ |
tataśśūrpaṇakhā dṛṣṭvā sahasrāṇi caturdaśa |
hatānyekena rāmeṇa rakṣasāṃ bhīmakarmaṇām || 1 ||
dūṣaṇaṃ ca kharaṃ caiva hataṃ triśirasā saha |
dṛṣṭvā punarmahānādaṃ nanāda jalado yathā || 2 ||
sā dṛṣṭvā karma rāmasya kṛtamanyaissuduṣkaram |
jagāma paramodvignā laṅkāṃ rāvaṇapālitām || 3 ||
sā dadarśa vimānāgre rāvaṇaṃ dīptatejasam |
upopaviṣṭaṃ sacivairmarudbhiriva vāsavam || 4 ||
āsīnaṃ sūryasaṅkāśe kāñcane paramāsane |
rukmavedigataṃ prājyaṃ jvalantamiva pāvakam || 5 ||
devagandharvabhūtānāmṛṣīṇāṃ ca mahātmanām |
ajeyaṃ samare śūraṃ vyāttānanamivāntakam || 6 ||
devāsuravimardeṣu vajrāśanikṛtavraṇam |
airāvataviṣāṇagrairudghṛṣṭakiṇavakṣasam || 7 ||
viṃśadbhujaṃ daśagrīvaṃ darśanīyaparicchadam |
viśālavakṣasaṃ vīraṃ rājalakṣaṇa śobhitam || 8 ||
snigdhavaiḍūryasaṅkāśaṃ taptakāñcanakuṇḍalam |
subhujaṃ śukladaśanaṃ mahāsyaṃ parvatopamam || 9 ||
viṣṇucakranipātaiśca śataśo devasaṃyuge |
anyaiśśastraprahāraiśca mahāyuddheṣu tāḍitam || 10 ||
ahatāṅgaṃ samastaiśca devapraharaṇaistathā |
akṣobhyāṇāṃ samudrāṇāṃ kṣobhaṇaṃ kṣiprakāriṇam || 11 ||
kṣeptāraṃ parvatendrāṇāṃ surāṇāṃ ca pramardanam |
ucchettāraṃ ca dharmāṇāṃ paradārābhimarśanam || 12 ||
sarvadivyāstrayoktāraṃ yajñavighnakaraṃ sadā |
purīṃ bhogavatīṃ prāpya parājitya ca vāsukim || 13 ||
takṣakasya priyāṃ bhāryāṃ parājitya jahāra yaḥ |
kailāsaparvataṃ gatvā vijitya naravāhanam |
vimānaṃ puṣpakaṃ tasya kāmagaṃ vai jahāra yaḥ || 14 ||
vanaṃ caitrarathaṃ divyaṃ nalinīṃ nandanaṃ vanam |
vināśayati yaḥ krodhāddevodyānāni vīryavān || 15 ||
candrasūryau mahābhāgāvuttiṣṭhantau parantapau |
nivārayati bāhubhyāṃ yaśśailaśikharopamaḥ || 16 ||
daśavarṣasahasrāṇi tapastapvā mahāvane |
purā svayambhuve dhīraśśirāṃsyupajahāra yaḥ || 17 ||
devadānavagandharvapiśācapatagoragaiḥ |
abhayaṃ yasya saṅgrāme mṛtyuto mānuṣādṛte || 18 ||
mantrairabhiṣṭutaṃ puṇyamadhvareṣu dvijātibhiḥ |
havirdhāneṣu yassomamupahanti mahābalaḥ || 19 ||
āptayajñaharaṃ krūraṃ brahmaghnaṃ duṣṭacāriṇam |
karkaśaṃ niranukrośaṃ prajānāmahite ratam || 20 ||
rāvaṇaṃ sarvabhūtānāṃ sarvalokabhayāvaham |
rākṣasī bhrātaraṃ śūraṃ sā dadarśa mahābalam || 21 ||
taṃ divyavastrābharaṇaṃ divyamālyopaśobhitam |
āsane sūpaviṣṭaṃ ca kālakālamivodyatam || 22 ||
rākṣasendraṃ mahābhāgaṃ paulastyakulanandanam || 23 ||
rāvaṇaṃ śatruhantāraṃ mantribhiḥ parivāritam |
abhigamyābravīdvākyaṃ rākṣasī bhayavihvalā || 24 ||
tamabravīddīptaviśālalocanaṃ pradarśayitvā bhayamohamūrchitā |
sudāruṇaṃ vākyamabhītacāriṇī mahātmanā śūrpaṇakhā virūpitā || 25 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe dvātriṃśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Grantha script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.