𑌶𑍍𑌰𑍀𑌮𑌦𑍍𑌵𑌾𑌲𑍍𑌮𑍀𑌕𑍀𑌯 𑌰𑌾𑌮𑌾𑌯𑌣𑍇 𑌅𑌰𑌣𑍍𑌯𑌕𑌾𑌣𑍍𑌡𑌮𑍍 ।
𑌅𑌥 𑌸𑌪𑍍𑌤𑌮𑌸𑍍𑌸𑌰𑍍𑌗𑌃 ।
𑌰𑌾𑌮𑌸𑍍𑌤𑍁 𑌸𑌹𑌿𑌤𑍋 𑌭𑍍𑌰𑌾𑌤𑍍𑌰𑌾 𑌸𑍀𑌤𑌯𑌾 𑌚 𑌪𑌰𑌨𑍍𑌤𑌪𑌃 ।
𑌸𑍁𑌤𑍀𑌕𑍍𑌷𑍍𑌣𑌸𑍍𑌯𑌾𑌶𑍍𑌰𑌮𑌪𑌦𑌂 𑌜𑌗𑌾𑌮 𑌸𑌹 𑌤𑍈𑌰𑍍𑌦𑍍𑌵𑌿𑌜𑍈𑌃 ॥ 1 ॥
𑌸 𑌗𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌦𑍀𑌰𑍍𑌘𑌮𑌧𑍍𑌵𑌾𑌨𑌂 𑌨𑌦𑍀𑌸𑍍𑌤𑍀𑌰𑍍𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌬𑌹𑍂𑌦𑌕𑌾𑌃 ।
𑌦𑌦𑌰𑍍𑌶 𑌵𑌿𑌮𑌲𑌂 𑌶𑍈𑌲𑌂 𑌮𑌹𑌾𑌮𑍇𑌘𑌮𑌿𑌵𑍋𑌨𑍍𑌨𑌤𑌮𑍍 ॥ 2 ॥
𑌤𑌤 𑌸𑍍𑌤𑌦𑌿𑌕𑍍𑌷𑍍𑌵𑌾𑌕𑍁𑌵𑌰𑍗 𑌸𑌨𑍍𑌤𑌤𑌂 𑌵𑌿𑌵𑌿𑌧𑍈𑌰𑍍𑌦𑍍𑌰𑍁𑌮𑍈𑌃 ।
𑌕𑌾𑌨𑌨𑌂 𑌤𑍗 𑌵𑌿𑌵𑌿𑌶𑌤𑍁𑌸𑍍𑌸𑍀𑌤𑌯𑌾 𑌸𑌹 𑌰𑌾𑌘𑌵𑍗 ॥ 3 ॥
𑌪𑍍𑌰𑌵𑌿𑌷𑍍𑌟𑌸𑍍𑌤𑍁 𑌵𑌨𑌂 𑌘𑍋𑌰𑌂 𑌬𑌹𑍁𑌪𑍁𑌷𑍍𑌪𑌫𑌲𑌦𑍍𑌰𑍁𑌮𑌮𑍍 ।
𑌦𑌦𑌰𑍍𑌶𑌾𑌶𑍍𑌰𑌮𑌮𑍇𑌕𑌾𑌨𑍍𑌤𑍇 𑌚𑍀𑌰𑌮𑌾𑌲𑌾𑌪𑌰𑌿𑌷𑍍𑌕𑍃𑌤𑌮𑍍 ॥ 4 ॥
𑌤𑌤𑍍𑌰 𑌤𑌾𑌪𑌸𑌮𑌾𑌸𑍀𑌨𑌂 𑌮𑌲𑌪𑌙𑍍𑌕𑌜𑌟𑌾𑌧𑌰𑌮𑍍 ।
𑌰𑌾𑌮𑌸𑍍𑌸𑍁𑌤𑍀𑌕𑍍𑌷𑍍𑌣𑌂 𑌵𑌿𑌧𑌿𑌵𑌤𑍍𑌤𑌪𑍋𑌵𑍃𑌦𑍍𑌧𑌮𑌭𑌾𑌷𑌤 ॥ 5 ॥
𑌰𑌾𑌮𑍋𑌽𑌹𑌮𑌸𑍍𑌮𑌿 𑌭𑌗𑌵𑌨𑍍𑌭𑌵𑌨𑍍𑌤𑌂 𑌦𑍍𑌰𑌷𑍍𑌟𑍁𑌮𑌾𑌗𑌤𑌃 ।
𑌤𑍍𑌵𑌂 𑌮𑌾𑌭𑌿𑌵𑌦 𑌧𑌰𑍍𑌮𑌜𑍍𑌞 𑌮𑌹𑌰𑍍𑌷𑍇 𑌸𑌤𑍍𑌯𑌵𑌿𑌕𑍍𑌰𑌮 ॥ 6 ॥
𑌸 𑌨𑌿𑌰𑍀𑌕𑍍𑌷𑍍𑌯 𑌤𑌤𑍋 𑌧𑍀𑌰𑍋 𑌰𑌾𑌮𑌂 𑌧𑌰𑍍𑌮𑌭𑍃𑌤𑌾𑌂 𑌵𑌰𑌮𑍍 ।
𑌸𑌮𑌾𑌶𑍍𑌲𑌿𑌷𑍍𑌯 𑌚 𑌬𑌾𑌹𑍁𑌭𑍍𑌯𑌾𑌮𑌿𑌦𑌂 𑌵𑌚𑌨𑌮𑌬𑍍𑌰𑌵𑍀𑌤𑍍 ॥ 7 ॥
𑌸𑍍𑌵𑌾𑌗𑌤𑌂 𑌤𑍇 𑌰𑌘𑍁𑌶𑍍𑌰𑍇𑌷𑍍𑌠 𑌰𑌾𑌮 𑌸𑌤𑍍𑌯𑌭𑍃𑌤𑌾𑌂 𑌵𑌰 ।
𑌆𑌶𑍍𑌰𑌮𑍋𑌽𑌯𑌂 𑌤𑍍𑌵𑌯𑌾𑌕𑍍𑌰𑌾𑌨𑍍𑌤𑌸𑍍𑌸𑌨𑌾𑌥 𑌇𑌵 𑌸𑌾𑌮𑍍𑌪𑍍𑌰𑌤𑌮𑍍 ॥ 8 ॥
𑌪𑍍𑌰𑌤𑍀𑌕𑍍𑌷𑌮𑌾𑌣𑌸𑍍𑌤𑍍𑌵𑌾𑌮𑍇𑌵 𑌨𑌾𑌰𑍋𑌹𑍇𑌽𑌹𑌂 𑌮𑌹𑌾𑌯𑌶𑌃 ।
𑌦𑍇𑌵𑌲𑍋𑌕𑌮𑌿𑌤𑍋 𑌵𑍀𑌰 𑌦𑍇𑌹𑌂 𑌤𑍍𑌯𑌕𑍍𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌮𑌹𑍀𑌤𑌲𑍇 ।
𑌚𑌿𑌤𑍍𑌰𑌕𑍂𑌟𑌮𑍁𑌪𑌾𑌦𑌾𑌯 𑌰𑌾𑌜𑍍𑌯𑌭𑍍𑌰𑌷𑍍𑌟𑍋𑌽𑌸𑌿 𑌮𑍇 𑌶𑍍𑌰𑍁𑌤𑌃 ॥ 9 ॥
𑌇𑌹𑍋𑌪𑌯𑌾𑌤𑌃 𑌕𑌾𑌕𑍁𑌤𑍍𑌥𑍍𑌸 𑌦𑍇𑌵𑌰𑌾𑌜𑌶𑍍𑌶𑌤𑌕𑍍𑌰𑌤𑍁𑌃 ॥ 10 ॥
𑌉𑌪𑌾𑌗𑌮𑍍𑌯 𑌚 𑌮𑍇 𑌦𑍇𑌵𑍋 𑌮𑌹𑌾𑌦𑍇𑌵𑌸𑍍𑌸𑍁𑌰𑍇𑌶𑍍𑌵𑌰𑌃 ।
𑌸𑌰𑍍𑌵𑌾𑌨𑍍 𑌲𑍋𑌕𑌾𑌞𑍍𑌜𑌿𑌤𑌾𑌨𑌾𑌹 𑌮𑌮 𑌪𑍁𑌣𑍍𑌯𑍇𑌨 𑌕𑌰𑍍𑌮𑌣𑌾 ॥ 11 ॥
𑌤𑍇𑌷𑍁 𑌦𑍇𑌵𑌰𑍍𑌷𑌿𑌜𑍁𑌷𑍍𑌟𑍇𑌷𑍁 𑌜𑌿𑌤𑍇𑌷𑍁 𑌤𑌪𑌸𑌾 𑌮𑌯𑌾 ।
𑌮𑌤𑍍𑌪𑍍𑌰𑌸𑌾𑌦𑌾𑌤𑍍𑌸𑌭𑌾𑌰𑍍𑌯𑌸𑍍𑌤𑍍𑌵𑌂 𑌵𑌿𑌹𑌰𑌸𑍍𑌵 𑌸𑌲𑌕𑍍𑌷𑍍𑌮𑌣𑌃 ॥ 12 ॥
𑌤𑌮𑍁𑌗𑍍𑌰𑌤𑌪𑌸𑌾𑌯𑍁𑌕𑍍𑌤𑌂 𑌮𑌹𑌰𑍍𑌷𑌿𑌂 𑌸𑌤𑍍𑌯𑌵𑌾𑌦𑌿𑌨𑌮𑍍 ।
𑌪𑍍𑌰𑌤𑍍𑌯𑍁𑌵𑌾𑌚𑌾𑌤𑍍𑌮𑌵𑌾𑌨𑍍𑌰𑌾𑌮𑍋 𑌬𑍍𑌰𑌹𑍍𑌮𑌾𑌣𑌮𑌿𑌵 𑌕𑌾𑌶𑍍𑌯𑌪𑌃 ॥ 13 ॥
𑌅𑌹𑌮𑍇𑌵𑌾𑌹𑌰𑌿𑌷𑍍𑌯𑌾𑌮𑌿 𑌸𑌰𑍍𑌵𑌾𑌨𑍍 𑌲𑍋𑌕𑌾𑌨𑍍𑌮𑌹𑌾𑌮𑍁𑌨𑍇 ।
𑌆𑌵𑌾𑌸𑌂 𑌤𑍍𑌵𑌹𑌮𑌿𑌚𑍍𑌛𑌾𑌮𑌿 𑌪𑍍𑌰𑌦𑌿𑌷𑍍𑌟𑌮𑌿𑌹 𑌕𑌾𑌨𑌨𑍇 ॥ 14 ॥
𑌭𑌵𑌾𑌨𑍍𑌸𑌰𑍍𑌵𑌤𑍍𑌰 𑌕𑍁𑌶𑌲𑌸𑍍𑌸𑌰𑍍𑌵𑌭𑍂𑌤𑌹𑌿𑌤𑍇 𑌰𑌤𑌃 ।
𑌆𑌖𑍍𑌯𑌾𑌤𑌶𑍍𑌶𑌰𑌭𑌙𑍍𑌗𑍇𑌣 𑌗𑍗𑌤𑌮𑍇𑌨 𑌮𑌹𑌾𑌤𑍍𑌮𑌨𑌾 ॥ 15 ॥
𑌏𑌵𑌮𑍁𑌕𑍍𑌤𑌸𑍍𑌤𑍁 𑌰𑌾𑌮𑍇𑌣 𑌮𑌹𑌰𑍍𑌷𑌿𑌰𑍍𑌲𑍋𑌕𑌵𑌿𑌶𑍍𑌰𑍁𑌤𑌃 ।
𑌅𑌬𑍍𑌰𑌵𑍀𑌨𑍍𑌮𑌧𑍁𑌰𑌂 𑌵𑌾𑌕𑍍𑌯𑌂 𑌹𑌰𑍍𑌷𑍇𑌣 𑌮𑌹𑌤𑌾𑌽𑌪𑍍𑌲𑍁𑌤𑌃 ॥ 16 ॥
𑌅𑌯𑌮𑍇𑌵𑌾𑌶𑍍𑌰𑌮𑍋 𑌰𑌾𑌮 𑌗𑍁𑌣𑌵𑌾𑌨𑍍𑌰𑌮𑍍𑌯𑌤𑌾𑌮𑌿𑌹 ।
𑌋𑌷𑌿𑌸𑌙𑍍𑌘𑌾𑌨𑍁𑌚𑌰𑌿𑌤𑌸𑍍𑌸𑌦𑌾 𑌮𑍂𑌲𑌫𑌲𑍈𑌰𑍍𑌯𑍁𑌤𑌃 ॥ 17 ॥
𑌇𑌮𑌮𑌾𑌶𑍍𑌰𑌮𑌮𑌾𑌗𑌮𑍍𑌯 𑌮𑍃𑌗𑌸𑌙𑍍𑌘𑌾 𑌮𑌹𑌾𑌯𑌶𑌃 ।
𑌅𑌹𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌪𑍍𑌰𑌤𑌿𑌗𑌚𑍍𑌛𑌨𑍍𑌤𑌿 𑌲𑍋𑌭𑌯𑌿𑌤𑍍𑌵𑌾𑌽𑌕𑍁𑌤𑍋𑌭𑌯𑌾𑌃 ॥ 18 ॥
𑌨𑌾𑌨𑍍𑌯𑌦𑍍𑌧𑍋𑌷𑌂 𑌭𑌵𑍇𑌦𑌤𑍍𑌰 𑌮𑍃𑌗𑍇𑌭𑍍𑌯𑍋𑌽𑌨𑍍𑌯𑌤𑍍𑌰 𑌵𑌿𑌦𑍍𑌧𑌿 𑌵𑍈 ।
𑌤𑌚𑍍𑌛𑍃𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌵𑌚𑌨𑌂 𑌤𑌸𑍍𑌯 𑌮𑌹𑌰𑍍𑌷𑍇𑌰𑍍𑌲𑌕𑍍𑌷𑍍𑌮𑌣𑌾𑌗𑍍𑌰𑌜𑌃 ॥ 19 ॥
𑌉𑌵𑌾𑌚 𑌵𑌚𑌨𑌂 𑌧𑍀𑌰𑍋 𑌵𑌿𑌕𑍃𑌷𑍍𑌯 𑌸𑌶𑌰𑌂 𑌧𑌨𑍁𑌃 ।
𑌤𑌾𑌨𑌹𑌂 𑌸𑍁𑌮𑌹𑌾𑌭𑌾𑌗 𑌮𑍃𑌗𑌸𑌙𑍍𑌘𑌾𑌨𑍍𑌸𑌮𑌾𑌗𑌤𑌾𑌨𑍍 ॥ 20 ॥
𑌹𑌨𑍍𑌯𑌾𑌂 𑌨𑌿𑌶𑌿𑌤𑌧𑌾𑌰𑍇𑌣 𑌶𑌰𑍇𑌣𑌾𑌶𑌨𑌿𑌵𑌰𑍍𑌚𑌸𑌾 ।
𑌭𑌵𑌾𑌂𑌸𑍍𑌤𑌤𑍍𑌰𑌾𑌭𑌿𑌷𑌜𑍍𑌯𑍇𑌤 𑌕𑌿𑌂𑌸𑍍𑌯𑌾𑌤𑍍𑌕𑍃𑌚𑍍𑌛𑍍𑌰𑌤𑌰𑌂 𑌤𑌤𑌃 ॥ 21 ॥
𑌏𑌤𑌸𑍍𑌮𑌿𑌨𑍍𑌨𑌾𑌶𑍍𑌰𑌮𑍇 𑌵𑌾𑌸𑌂 𑌚𑌿𑌰𑌂 𑌤𑍁 𑌨 𑌸𑌮𑌰𑍍𑌥𑌯𑍇 ।
𑌤𑌮𑍇𑌵𑌮𑍁𑌕𑍍𑌤𑍍𑌵𑍋𑌪𑌰𑌮𑌂 𑌰𑌾𑌮𑌸𑍍𑌸𑌨𑍍𑌧𑍍𑌯𑌾𑌮𑍁𑌪𑌾𑌗𑌮𑌤𑍍 ॥ 22 ॥
𑌅𑌨𑍍𑌵𑌾𑌸𑍍𑌯 𑌪𑌶𑍍𑌚𑌿𑌮𑌾𑌂 𑌸𑍍𑌨𑌧𑍍𑌯𑌾𑌂 𑌤𑌤𑍍𑌰 𑌵𑌾𑌸𑌮𑌕𑌲𑍍𑌪𑌯𑌤𑍍 ।
𑌸𑍁𑌤𑍀𑌕𑍍𑌷𑍍𑌣𑌸𑍍𑌯𑌾𑌽𑌶𑍍𑌰𑌮𑍇 𑌰𑌮𑍍𑌯𑍇 𑌸𑍀𑌤𑌯𑌾 𑌲𑌕𑍍𑌷𑍍𑌮𑌣𑍇𑌨 𑌚 ॥ 23 ॥
𑌤𑌮𑍇𑌵𑌮𑍁𑌕𑍍𑌤𑍍𑌵𑍋𑌪𑌰𑌮𑌂 𑌰𑌾𑌮𑌸𑍍𑌸𑌨𑍍𑌧𑍍𑌯𑌾𑌮𑍁𑌪𑌾𑌗𑌮𑌤𑍍 ॥ 24 ॥
𑌅𑌨𑍍𑌵𑌾𑌸𑍍𑌯 𑌪𑌶𑍍𑌚𑌿𑌮𑌾𑌂 𑌸𑌨𑍍𑌨𑍍𑌧𑍍𑌯𑌾𑌂 𑌤𑌤𑍍𑌰 𑌵𑌾𑌸𑌮𑌕𑌲𑍍𑌪𑌯𑌤𑍍 ।
𑌸𑍁𑌤𑍀𑌕𑍍𑌷𑍍𑌣𑌸𑍍𑌯𑌾𑌶𑍍𑌰𑌮𑍇 𑌰𑌮𑍍𑌯𑍇 𑌸𑍀𑌤𑌯𑌾 𑌲𑌕𑍍𑌷𑍍𑌮𑌣𑍇𑌨 𑌚 ॥ 25 ॥
𑌤𑌤𑌶𑍍𑌶𑍁𑌭𑌂 𑌤𑌾𑌪𑌸𑌭𑍋𑌜𑍍𑌯𑌮𑌨𑍍𑌨𑌂 𑌸𑍍𑌵𑌯𑌂 𑌸𑍁𑌤𑍀𑌕𑍍𑌷𑍍𑌣𑌃 𑌪𑍁𑌰𑍁𑌷𑌰𑍍𑌷𑌭𑌾𑌭𑍍𑌯𑌾𑌮𑍍 ।
𑌤𑌾𑌭𑍍𑌯𑌾𑌂 𑌸𑍁𑌸𑌤𑍍𑌕𑍃𑌤𑍍𑌯 𑌦𑌦𑍗 𑌮𑌹𑌾𑌤𑍍𑌮𑌾 𑌸𑌨𑍍𑌧𑍍𑌯𑌾𑌨𑌿𑌵𑍃𑌤𑍍𑌤𑍗 𑌰𑌜𑌨𑍀𑌂 𑌮𑌵𑍇𑌕𑍍𑌷𑍍𑌯 ॥ 26 ॥
𑌇𑌤𑍍𑌯𑌾𑌰𑍍𑌷𑍇 𑌶𑍍𑌰𑍀𑌮𑌦𑍍𑌰𑌾𑌮𑌾𑌯𑌣𑍇 𑌵𑌾𑌲𑍍𑌮𑍀𑌕𑍀𑌯 𑌆𑌦𑌿𑌕𑌾𑌵𑍍𑌯𑍇 𑌅𑌰𑌣𑍍𑌯𑌕𑌾𑌣𑍍𑌡𑍇 𑌸𑌪𑍍𑌤𑌮𑌸𑍍𑌸𑌰𑍍𑌗𑌃 ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |
atha saptamassargaḥ |
rāmastu sahito bhrātrā sītayā ca parantapaḥ |
sutīkṣṇasyāśramapadaṃ jagāma saha tairdvijaiḥ || 1 ||
sa gatvā dīrghamadhvānaṃ nadīstīrtvā bahūdakāḥ |
dadarśa vimalaṃ śailaṃ mahāmeghamivonnatam || 2 ||
tata stadikṣvākuvarau santataṃ vividhairdrumaiḥ |
kānanaṃ tau viviśatussītayā saha rāghavau || 3 ||
praviṣṭastu vanaṃ ghoraṃ bahupuṣpaphaladrumam |
dadarśāśramamekānte cīramālāpariṣkṛtam || 4 ||
tatra tāpasamāsīnaṃ malapaṅkajaṭādharam |
rāmassutīkṣṇaṃ vidhivattapovṛddhamabhāṣata || 5 ||
rāmo'hamasmi bhagavanbhavantaṃ draṣṭumāgataḥ |
tvaṃ mābhivada dharmajña maharṣe satyavikrama || 6 ||
sa nirīkṣya tato dhīro rāmaṃ dharmabhṛtāṃ varam |
samāśliṣya ca bāhubhyāmidaṃ vacanamabravīt || 7 ||
svāgataṃ te raghuśreṣṭha rāma satyabhṛtāṃ vara |
āśramo'yaṃ tvayākrāntassanātha iva sāmpratam || 8 ||
pratīkṣamāṇastvāmeva nārohe'haṃ mahāyaśaḥ |
devalokamito vīra dehaṃ tyaktvā mahītale |
citrakūṭamupādāya rājyabhraṣṭo'si me śrutaḥ || 9 ||
ihopayātaḥ kākutthsa devarājaśśatakratuḥ || 10 ||
upāgamya ca me devo mahādevassureśvaraḥ |
sarvān lokāñjitānāha mama puṇyena karmaṇā || 11 ||
teṣu devarṣijuṣṭeṣu jiteṣu tapasā mayā |
matprasādātsabhāryastvaṃ viharasva salakṣmaṇaḥ || 12 ||
tamugratapasāyuktaṃ maharṣiṃ satyavādinam |
pratyuvācātmavānrāmo brahmāṇamiva kāśyapaḥ || 13 ||
ahamevāhariṣyāmi sarvān lokānmahāmune |
āvāsaṃ tvahamicchāmi pradiṣṭamiha kānane || 14 ||
bhavānsarvatra kuśalassarvabhūtahite rataḥ |
ākhyātaśśarabhaṅgeṇa gautamena mahātmanā || 15 ||
evamuktastu rāmeṇa maharṣirlokaviśrutaḥ |
abravīnmadhuraṃ vākyaṃ harṣeṇa mahatā'plutaḥ || 16 ||
ayamevāśramo rāma guṇavānramyatāmiha |
ṛṣisaṅghānucaritassadā mūlaphalairyutaḥ || 17 ||
imamāśramamāgamya mṛgasaṅghā mahāyaśaḥ |
ahatvā pratigacchanti lobhayitvā'kutobhayāḥ || 18 ||
nānyaddhoṣaṃ bhavedatra mṛgebhyo'nyatra viddhi vai |
tacchṛtvā vacanaṃ tasya maharṣerlakṣmaṇāgrajaḥ || 19 ||
uvāca vacanaṃ dhīro vikṛṣya saśaraṃ dhanuḥ |
tānahaṃ sumahābhāga mṛgasaṅghānsamāgatān || 20 ||
hanyāṃ niśitadhāreṇa śareṇāśanivarcasā |
bhavāṃstatrābhiṣajyeta kiṃsyātkṛcchrataraṃ tataḥ || 21 ||
etasminnāśrame vāsaṃ ciraṃ tu na samarthaye |
tamevamuktvoparamaṃ rāmassandhyāmupāgamat || 22 ||
anvāsya paścimāṃ snadhyāṃ tatra vāsamakalpayat |
sutīkṣṇasyā'śrame ramye sītayā lakṣmaṇena ca || 23 ||
tamevamuktvoparamaṃ rāmassandhyāmupāgamat || 24 ||
anvāsya paścimāṃ sanndhyāṃ tatra vāsamakalpayat |
sutīkṣṇasyāśrame ramye sītayā lakṣmaṇena ca || 25 ||
tataśśubhaṃ tāpasabhojyamannaṃ svayaṃ sutīkṣṇaḥ puruṣarṣabhābhyām |
tābhyāṃ susatkṛtya dadau mahātmā sandhyānivṛttau rajanīṃ mavekṣya || 26 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe saptamassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे अरण्यकाण्डम् ।
अथ सप्तमस्सर्गः ।
रामस्तु सहितो भ्रात्रा सीतया च परन्तपः ।
सुतीक्ष्णस्याश्रमपदं जगाम सह तैर्द्विजैः ॥ 1 ॥
स गत्वा दीर्घमध्वानं नदीस्तीर्त्वा बहूदकाः ।
ददर्श विमलं शैलं महामेघमिवोन्नतम् ॥ 2 ॥
तत स्तदिक्ष्वाकुवरौ सन्ततं विविधैर्द्रुमैः ।
काननं तौ विविशतुस्सीतया सह राघवौ ॥ 3 ॥
प्रविष्टस्तु वनं घोरं बहुपुष्पफलद्रुमम् ।
ददर्शाश्रममेकान्ते चीरमालापरिष्कृतम् ॥ 4 ॥
तत्र तापसमासीनं मलपङ्कजटाधरम् ।
रामस्सुतीक्ष्णं विधिवत्तपोवृद्धमभाषत ॥ 5 ॥
रामोऽहमस्मि भगवन्भवन्तं द्रष्टुमागतः ।
त्वं माभिवद धर्मज्ञ महर्षे सत्यविक्रम ॥ 6 ॥
स निरीक्ष्य ततो धीरो रामं धर्मभृतां वरम् ।
समाश्लिष्य च बाहुभ्यामिदं वचनमब्रवीत् ॥ 7 ॥
स्वागतं ते रघुश्रेष्ठ राम सत्यभृतां वर ।
आश्रमोऽयं त्वयाक्रान्तस्सनाथ इव साम्प्रतम् ॥ 8 ॥
प्रतीक्षमाणस्त्वामेव नारोहेऽहं महायशः ।
देवलोकमितो वीर देहं त्यक्त्वा महीतले ।
चित्रकूटमुपादाय राज्यभ्रष्टोऽसि मे श्रुतः ॥ 9 ॥
इहोपयातः काकुत्थ्स देवराजश्शतक्रतुः ॥ 10 ॥
उपागम्य च मे देवो महादेवस्सुरेश्वरः ।
सर्वान् लोकाञ्जितानाह मम पुण्येन कर्मणा ॥ 11 ॥
तेषु देवर्षिजुष्टेषु जितेषु तपसा मया ।
मत्प्रसादात्सभार्यस्त्वं विहरस्व सलक्ष्मणः ॥ 12 ॥
तमुग्रतपसायुक्तं महर्षिं सत्यवादिनम् ।
प्रत्युवाचात्मवान्रामो ब्रह्माणमिव काश्यपः ॥ 13 ॥
अहमेवाहरिष्यामि सर्वान् लोकान्महामुने ।
आवासं त्वहमिच्छामि प्रदिष्टमिह कानने ॥ 14 ॥
भवान्सर्वत्र कुशलस्सर्वभूतहिते रतः ।
आख्यातश्शरभङ्गेण गौतमेन महात्मना ॥ 15 ॥
एवमुक्तस्तु रामेण महर्षिर्लोकविश्रुतः ।
अब्रवीन्मधुरं वाक्यं हर्षेण महताऽप्लुतः ॥ 16 ॥
अयमेवाश्रमो राम गुणवान्रम्यतामिह ।
ऋषिसङ्घानुचरितस्सदा मूलफलैर्युतः ॥ 17 ॥
इममाश्रममागम्य मृगसङ्घा महायशः ।
अहत्वा प्रतिगच्छन्ति लोभयित्वाऽकुतोभयाः ॥ 18 ॥
नान्यद्धोषं भवेदत्र मृगेभ्योऽन्यत्र विद्धि वै ।
तच्छृत्वा वचनं तस्य महर्षेर्लक्ष्मणाग्रजः ॥ 19 ॥
उवाच वचनं धीरो विकृष्य सशरं धनुः ।
तानहं सुमहाभाग मृगसङ्घान्समागतान् ॥ 20 ॥
हन्यां निशितधारेण शरेणाशनिवर्चसा ।
भवांस्तत्राभिषज्येत किंस्यात्कृच्छ्रतरं ततः ॥ 21 ॥
एतस्मिन्नाश्रमे वासं चिरं तु न समर्थये ।
तमेवमुक्त्वोपरमं रामस्सन्ध्यामुपागमत् ॥ 22 ॥
अन्वास्य पश्चिमां स्नध्यां तत्र वासमकल्पयत् ।
सुतीक्ष्णस्याऽश्रमे रम्ये सीतया लक्ष्मणेन च ॥ 23 ॥
तमेवमुक्त्वोपरमं रामस्सन्ध्यामुपागमत् ॥ 24 ॥
अन्वास्य पश्चिमां सन्न्ध्यां तत्र वासमकल्पयत् ।
सुतीक्ष्णस्याश्रमे रम्ये सीतया लक्ष्मणेन च ॥ 25 ॥
ततश्शुभं तापसभोज्यमन्नं स्वयं सुतीक्ष्णः पुरुषर्षभाभ्याम् ।
ताभ्यां सुसत्कृत्य ददौ महात्मा सन्ध्यानिवृत्तौ रजनीं मवेक्ष्य ॥ 26 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये अरण्यकाण्डे सप्तमस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |
atha saptamassargaḥ |
rāmastu sahito bhrātrā sītayā ca parantapaḥ |
sutīkṣṇasyāśramapadaṃ jagāma saha tairdvijaiḥ || 1 ||
sa gatvā dīrghamadhvānaṃ nadīstīrtvā bahūdakāḥ |
dadarśa vimalaṃ śailaṃ mahāmeghamivonnatam || 2 ||
tata stadikṣvākuvarau santataṃ vividhairdrumaiḥ |
kānanaṃ tau viviśatussītayā saha rāghavau || 3 ||
praviṣṭastu vanaṃ ghoraṃ bahupuṣpaphaladrumam |
dadarśāśramamekānte cīramālāpariṣkṛtam || 4 ||
tatra tāpasamāsīnaṃ malapaṅkajaṭādharam |
rāmassutīkṣṇaṃ vidhivattapovṛddhamabhāṣata || 5 ||
rāmo'hamasmi bhagavanbhavantaṃ draṣṭumāgataḥ |
tvaṃ mābhivada dharmajña maharṣe satyavikrama || 6 ||
sa nirīkṣya tato dhīro rāmaṃ dharmabhṛtāṃ varam |
samāśliṣya ca bāhubhyāmidaṃ vacanamabravīt || 7 ||
svāgataṃ te raghuśreṣṭha rāma satyabhṛtāṃ vara |
āśramo'yaṃ tvayākrāntassanātha iva sāmpratam || 8 ||
pratīkṣamāṇastvāmeva nārohe'haṃ mahāyaśaḥ |
devalokamito vīra dehaṃ tyaktvā mahītale |
citrakūṭamupādāya rājyabhraṣṭo'si me śrutaḥ || 9 ||
ihopayātaḥ kākutthsa devarājaśśatakratuḥ || 10 ||
upāgamya ca me devo mahādevassureśvaraḥ |
sarvān lokāñjitānāha mama puṇyena karmaṇā || 11 ||
teṣu devarṣijuṣṭeṣu jiteṣu tapasā mayā |
matprasādātsabhāryastvaṃ viharasva salakṣmaṇaḥ || 12 ||
tamugratapasāyuktaṃ maharṣiṃ satyavādinam |
pratyuvācātmavānrāmo brahmāṇamiva kāśyapaḥ || 13 ||
ahamevāhariṣyāmi sarvān lokānmahāmune |
āvāsaṃ tvahamicchāmi pradiṣṭamiha kānane || 14 ||
bhavānsarvatra kuśalassarvabhūtahite rataḥ |
ākhyātaśśarabhaṅgeṇa gautamena mahātmanā || 15 ||
evamuktastu rāmeṇa maharṣirlokaviśrutaḥ |
abravīnmadhuraṃ vākyaṃ harṣeṇa mahatā'plutaḥ || 16 ||
ayamevāśramo rāma guṇavānramyatāmiha |
ṛṣisaṅghānucaritassadā mūlaphalairyutaḥ || 17 ||
imamāśramamāgamya mṛgasaṅghā mahāyaśaḥ |
ahatvā pratigacchanti lobhayitvā'kutobhayāḥ || 18 ||
nānyaddhoṣaṃ bhavedatra mṛgebhyo'nyatra viddhi vai |
tacchṛtvā vacanaṃ tasya maharṣerlakṣmaṇāgrajaḥ || 19 ||
uvāca vacanaṃ dhīro vikṛṣya saśaraṃ dhanuḥ |
tānahaṃ sumahābhāga mṛgasaṅghānsamāgatān || 20 ||
hanyāṃ niśitadhāreṇa śareṇāśanivarcasā |
bhavāṃstatrābhiṣajyeta kiṃsyātkṛcchrataraṃ tataḥ || 21 ||
etasminnāśrame vāsaṃ ciraṃ tu na samarthaye |
tamevamuktvoparamaṃ rāmassandhyāmupāgamat || 22 ||
anvāsya paścimāṃ snadhyāṃ tatra vāsamakalpayat |
sutīkṣṇasyā'śrame ramye sītayā lakṣmaṇena ca || 23 ||
tamevamuktvoparamaṃ rāmassandhyāmupāgamat || 24 ||
anvāsya paścimāṃ sanndhyāṃ tatra vāsamakalpayat |
sutīkṣṇasyāśrame ramye sītayā lakṣmaṇena ca || 25 ||
tataśśubhaṃ tāpasabhojyamannaṃ svayaṃ sutīkṣṇaḥ puruṣarṣabhābhyām |
tābhyāṃ susatkṛtya dadau mahātmā sandhyānivṛttau rajanīṃ mavekṣya || 26 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe saptamassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Grantha script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.