𑌶𑍍𑌰𑍀𑌮𑌦𑍍𑌵𑌾𑌲𑍍𑌮𑍀𑌕𑍀𑌯 𑌰𑌾𑌮𑌾𑌯𑌣𑍇 𑌅𑌰𑌣𑍍𑌯𑌕𑌾𑌣𑍍𑌡𑌮𑍍 ।
𑌅𑌥 𑌤𑍍𑌰𑌿𑌚𑌤𑍍𑌵𑌾𑌰𑌿𑌂𑌶𑌸𑍍𑌸𑌰𑍍𑌗𑌃 ।
𑌸𑌾 𑌤𑌂 𑌸𑌮𑍍𑌪𑍍𑌰𑍇𑌕𑍍𑌷𑍍𑌯 𑌸𑍁𑌶𑍍𑌰𑍋𑌣𑍀 𑌕𑍁𑌸𑍁𑌮𑌾𑌨𑍍𑌯𑌪𑌚𑌿𑌨𑍍𑌵𑌤𑍀 ।
𑌹𑍇𑌮𑌰𑌾𑌜𑌤𑌵𑌰𑍍𑌣𑌾𑌭𑍍𑌯𑌾𑌂 𑌪𑌾𑌰𑍍𑌶𑍍𑌵𑌾𑌭𑍍𑌯𑌾𑌮𑍁𑌪𑌶𑍋𑌭𑌿𑌤𑌮𑍍 ॥ 1 ॥
𑌪𑍍𑌰𑌹𑍃𑌷𑍍𑌟𑌾 𑌚𑌾𑌨𑌵𑌦𑍍𑌯𑌾𑌙𑍍𑌗𑍀 𑌮𑍃𑌷𑍍𑌟𑌹𑌾𑌟𑌕𑌵𑌰𑍍𑌣𑌿𑌨𑍀 ।
𑌭𑌰𑍍𑌤𑌾𑌰𑌮𑌪𑌿 𑌚𑌕𑍍𑌰𑌨𑍍𑌦 𑌲𑌕𑍍𑌷𑍍𑌮𑌣𑌂 𑌚𑌾𑌪𑌿 𑌸𑌾𑌯𑍁𑌧𑌮𑍍 ॥ 2 ॥
𑌤𑌯𑌾𑌽𑌽𑌹𑍂𑌤𑍗 𑌨𑌰𑌵𑍍𑌯𑌾𑌘𑍍𑌰𑍗 𑌵𑍈𑌦𑍇𑌹𑍍𑌯𑌾 𑌰𑌾𑌮𑌲𑌕𑍍𑌷𑍍𑌮𑌣𑍗 ।
𑌵𑍀𑌕𑍍𑌷𑌮𑌾𑌣𑍗 𑌤𑍁 𑌤𑍗 𑌦𑍇𑌶𑌂 𑌤𑌦𑌾 𑌦𑌦𑍃𑌶𑌤𑍁𑌰𑍍𑌮𑍃𑌗𑌮𑍍 ॥ 3 ॥
𑌶𑌙𑍍𑌕𑌮𑌾𑌨𑌸𑍍𑌤𑍁 𑌤𑌂 𑌦𑍃𑌷𑍍𑌟𑍍𑌵𑌾 𑌲𑌕𑍍𑌷𑍍𑌮𑌣𑍋 𑌰𑌾𑌮𑌮𑌬𑍍𑌰𑌵𑍀𑌤𑍍 ।
𑌤𑌮𑍇𑌵𑍈𑌨𑌮𑌹𑌂 𑌮𑌨𑍍𑌯𑍇 𑌮𑌾𑌰𑍀𑌚𑌂 𑌰𑌾𑌕𑍍𑌷𑌸𑌂 𑌮𑍃𑌗𑌮𑍍 ॥ 4 ॥
𑌚𑌰𑌨𑍍𑌤𑍋𑌮𑍃𑌗𑌯𑌾𑌂 𑌹𑍃𑌷𑍍𑌟𑌾𑌃 𑌪𑌾𑌪𑍇𑌨𑍋𑌪𑌾𑌧𑌿𑌨𑌾 𑌵𑌨𑍇 ।
𑌅𑌨𑍇𑌨 𑌨𑌿𑌹𑌤𑌾 𑌰𑌾𑌜𑌨𑍍 𑌰𑌾𑌜𑌾𑌨𑌃 𑌕𑌾𑌮𑌰𑍂𑌪𑌿𑌣𑌾 ॥ 5 ॥
𑌅𑌸𑍍𑌯 𑌮𑌾𑌯𑌾𑌵𑌿𑌦𑍋 𑌮𑌾𑌯𑌾𑌮𑍃𑌗𑌰𑍂𑌪𑌮𑌿𑌦𑌂 𑌕𑍃𑌤𑌮𑍍 ।
𑌭𑌾𑌨𑍁𑌮𑌤𑍍𑌪𑍁𑌰𑍁𑌷𑌵𑍍𑌯𑌾𑌘𑍍𑌰 𑌗𑌨𑍍𑌧𑌰𑍍𑌵𑌪𑍁𑌰𑌸𑌨𑍍𑌨𑌿𑌭𑌮𑍍 ॥ 6 ॥
𑌮𑍃𑌗𑍋 𑌹𑍍𑌯𑍇𑌵𑌂𑌵𑌿𑌧𑍋 𑌰𑌤𑍍𑌨𑌵𑌿𑌚𑌿𑌤𑍍𑌰𑍋 𑌨𑌾𑌸𑍍𑌤𑌿 𑌰𑌾𑌘𑌵 ।
𑌜𑌗𑌤𑍍𑌯𑌾𑌂 𑌜𑌗𑌤𑍀𑌨𑌾𑌥 𑌮𑌾𑌯𑍈𑌷𑌾 𑌹𑌿 𑌨 𑌸𑌂𑌶𑌯𑌃 ॥ 7 ॥
𑌏𑌵𑌂 𑌬𑍍𑌰𑍁𑌵𑌾𑌣𑌂 𑌕𑌾𑌕𑍁𑌤𑍍𑌸𑍍𑌥𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌤𑌿𑌵𑌾𑌰𑍍𑌯 𑌶𑍁𑌚𑌿𑌸𑍍𑌮𑌿𑌤𑌾 ।
𑌉𑌵𑌾𑌚 𑌸𑍀𑌤𑌾 𑌸𑌂𑌹𑍃𑌷𑍍𑌟𑌾 𑌚𑌰𑍍𑌮𑌣𑌾 𑌹𑍃𑌤𑌚𑍇𑌤𑌨𑌾 ॥ 8 ॥
𑌆𑌰𑍍𑌯𑌪𑍁𑌤𑍍𑌰𑌾𑌭𑌿𑌰𑌾𑌮𑍋𑌽𑌸𑍗 𑌮𑍃𑌗𑍋 𑌹𑌰𑌤𑌿 𑌮𑍇 𑌮𑌨𑌃 ।
𑌆𑌨𑌯𑍈𑌨𑌂 𑌮𑌹𑌾𑌬𑌾𑌹𑍋 𑌕𑍍𑌰𑍀𑌡𑌾𑌰𑍍𑌥𑌂 𑌨𑍋 𑌭𑌵𑌿𑌷𑍍𑌯𑌤𑌿 ॥ 9 ॥
𑌇𑌹𑌾𑌶𑍍𑌰𑌮𑌪𑌦𑍇𑌽𑌸𑍍𑌮𑌾𑌕𑌂 𑌬𑌹𑌵𑌃 𑌪𑍁𑌣𑍍𑌯𑌦𑌰𑍍𑌶𑌨𑌾𑌃 ।
𑌮𑍃𑌗𑌾𑌶𑍍𑌚𑌰𑌨𑍍𑌤𑌿 𑌸𑌹𑌿𑌤𑌾𑌶𑍍𑌚𑌮𑌰𑌾𑌸𑍍𑌸𑍃𑌮𑌰𑌾𑌸𑍍𑌤𑌥𑌾 ॥ 10 ॥
𑌋𑌕𑍍𑌷𑌾𑌃 𑌪𑍃𑌷𑌤𑌸𑌙𑍍𑌘𑌾𑌶𑍍𑌚 𑌵𑌾𑌨𑌰𑌾𑌃 𑌕𑌿𑌨𑍍𑌨𑌰𑌾𑌸𑍍𑌤𑌥𑌾 ।
𑌵𑌿𑌚𑌰𑌨𑍍𑌤𑌿 𑌮𑌹𑌾𑌬𑌾𑌹𑍋 𑌰𑍁𑌪𑌶𑍍𑌰𑍇𑌷𑍍𑌠𑌾 𑌮𑌨𑍋𑌹𑌰𑌾𑌃 ॥ 11 ॥
𑌨 𑌚𑌾𑌸𑍍𑌯 𑌸𑌦𑍃𑌶𑍋 𑌰𑌾𑌜𑌨𑍍𑌦𑍃𑌷𑍍𑌟𑌪𑍂𑌰𑍍𑌵𑍋 𑌮𑍃𑌗𑍋 𑌮𑌯𑌾 ।
𑌤𑍇𑌜𑌸𑌾 𑌕𑍍𑌷𑌮𑌯𑌾 𑌦𑍀𑌪𑍍𑌤𑍍𑌯𑌾 𑌯𑌥𑌾𑌽𑌯𑌂 𑌮𑍃𑌗𑌸𑌤𑍍𑌤𑌮𑌃 ॥ 12 ॥
𑌨𑌾𑌨𑌾𑌵𑌰𑍍𑌣𑌵𑌿𑌚𑌿𑌤𑍍𑌰𑌾𑌙𑍍𑌗𑍋 𑌰𑌤𑍍𑌨𑌬𑌿𑌨𑍍𑌦𑍁𑌸𑌮𑌾𑌚𑌿𑌤𑌃 ।
𑌦𑍍𑌯𑍋𑌤𑌯𑌨𑍍𑌵𑌨𑌮𑌵𑍍𑌯𑌗𑍍𑌰𑌂 𑌶𑍋𑌭𑌤𑍇 𑌶𑌶𑌿𑌸𑌨𑍍𑌨𑌿𑌭𑌃 ॥ 13 ॥
𑌅𑌹𑍋 𑌰𑍂𑌪𑌮𑌹𑍋 𑌲𑌕𑍍𑌷𑍍𑌮𑍀𑌸𑍍𑌸𑍍𑌵𑌰𑌸𑌮𑍍𑌪𑌚𑍍𑌚 𑌶𑍋𑌭𑌨𑌾 ।
𑌮𑍃𑌗𑍋𑌽𑌦𑍍𑌭𑍁𑌤𑍋 𑌵𑌿𑌚𑌿𑌤𑍍𑌰𑌾𑌙𑍍𑌗𑍋 𑌹𑍃𑌦𑌯𑌂 𑌹𑌰𑌤𑍀𑌵 𑌮𑍇 ॥ 14 ॥
𑌯𑌦𑌿 𑌗𑍍𑌰𑌹𑌣𑌮𑌭𑍍𑌯𑍇𑌤𑌿 𑌜𑍀𑌵𑌨𑍍𑌨𑍇𑌵 𑌮𑍃𑌗𑌸𑍍𑌤𑌵 ।
𑌆𑌶𑍍𑌚𑌰𑍍𑌯𑌭𑍂𑌤𑌂 𑌭𑌵𑌤𑌿 𑌵𑌿𑌸𑍍𑌮𑌯𑌂 𑌜𑌨𑌯𑌿𑌷𑍍𑌯𑌤𑌿 ॥ 15 ॥
𑌸𑌮𑌾𑌪𑍍𑌤𑌵𑌨𑌵𑌾𑌸𑌾𑌨𑌾𑌂 𑌰𑌾𑌜𑍍𑌯𑌸𑍍𑌥𑌾𑌨𑌾𑌂 𑌚 𑌨𑌃 𑌪𑍁𑌨𑌃 ।
𑌅𑌨𑍍𑌤𑌃𑌪𑍁𑌰𑌵𑌿𑌭𑍂𑌷𑌾𑌰𑍍𑌥𑍋 𑌮𑍃𑌗 𑌏𑌷 𑌭𑌵𑌿𑌷𑍍𑌯𑌤𑌿 ॥ 16 ॥
𑌭𑌰𑌤𑌸𑍍𑌯𑌾𑌰𑍍𑌯𑌪𑍁𑌤𑍍𑌰𑌸𑍍𑌯 𑌶𑍍𑌵𑌶𑍍𑌰𑍂𑌣𑌾𑌂 𑌮𑌮 𑌚 𑌪𑍍𑌰𑌭𑍋 ।
𑌮𑍃𑌗𑌰𑍂𑌪𑌮𑌿𑌦𑌂 𑌵𑍍𑌯𑌕𑍍𑌤𑌂 𑌵𑌿𑌸𑍍𑌮𑌯𑌂 𑌜𑌨𑌯𑌿𑌷𑍍𑌯𑌤𑌿 ॥ 17 ॥
𑌜𑍀𑌵𑌨𑍍𑌨 𑌯𑌦𑌿 𑌤𑍇𑌽𑌭𑍍𑌯𑍇𑌤𑌿 𑌗𑍍𑌰𑌹𑌣𑌂 𑌮𑍃𑌗𑌸𑌤𑍍𑌤𑌮𑌃 ।
𑌅𑌜𑌿𑌨𑌂 𑌨𑌰𑌶𑌾𑌰𑍍𑌦𑍂𑌲 𑌰𑍁𑌚𑌿𑌰𑌂 𑌮𑍇 𑌭𑌵𑌿𑌷𑍍𑌯𑌤𑌿 ॥ 18 ॥
𑌨𑌿𑌹𑌤𑌸𑍍𑌯𑌾𑌸𑍍𑌯 𑌸𑌤𑍍𑌤𑍍𑌵𑌸𑍍𑌯 𑌜𑌾𑌮𑍍𑌬𑍂𑌨𑌦𑌮𑌯𑌤𑍍𑌵𑌚𑌿 ।
𑌶𑌷𑍍𑌪𑌬𑍃𑌸𑍍𑌯𑌾𑌂 𑌵𑌿𑌨𑍀𑌤𑌾𑌯𑌾𑌮𑌿𑌚𑍍𑌛𑌾𑌮𑍍𑌯𑌹𑌮𑍁𑌪𑌾𑌸𑌿𑌤𑍁𑌮𑍍 ॥ 19 ॥
𑌕𑌾𑌮𑌵𑍃𑌤𑍍𑌤𑌮𑌿𑌦𑌂 𑌰𑍗𑌦𑍍𑌰𑌂 𑌸𑍍𑌤𑍍𑌰𑍀𑌣𑌾𑌮𑌸𑌦𑍃𑌶𑌂 𑌮𑌤𑌮𑍍 ।
𑌵𑌪𑍁𑌷𑌾 𑌤𑍍𑌵𑌸𑍍𑌯 𑌸𑌤𑍍𑌤𑍍𑌵𑌸𑍍𑌯 𑌵𑌿𑌸𑍍𑌮𑌯𑍋 𑌜𑌨𑌿𑌤𑍋 𑌮𑌮 ॥ 20 ॥
𑌤𑍇𑌨 𑌕𑌾𑌞𑍍𑌚𑌨𑌵𑌰𑍍𑌣𑍇𑌨 𑌮𑌣𑌿𑌪𑍍𑌰𑌵𑌰𑌶𑍃𑌙𑍍𑌗𑌿𑌣𑌾 ।
𑌤𑌰𑍁𑌣𑌾𑌦𑌿𑌤𑍍𑌯𑌵𑌰𑍍𑌣𑍇𑌨 𑌨𑌕𑍍𑌷𑌤𑍍𑌰𑌪𑌥𑌵𑌰𑍍𑌚𑌸𑌾 ॥ 21 ॥
𑌬𑌭𑍂𑌵 𑌰𑌾𑌘𑌵𑌸𑍍𑌯𑌾𑌪𑌿 𑌮𑌨𑍋 𑌵𑌿𑌸𑍍𑌮𑌯𑌮𑌾𑌗𑌤𑌮𑍍 ।
𑌏𑌵𑌂 𑌸𑍀𑌤𑌾𑌵𑌚𑌃 𑌶𑍍𑌰𑍁𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌤𑌂 𑌦𑍃𑌷𑍍𑌟𑍍𑌵𑌾 𑌮𑍃𑌗𑌮𑌦𑍍𑌭𑍁𑌤𑌮𑍍 ॥ 22 ॥
𑌲𑍋𑌭𑌿𑌤𑌸𑍍𑌤𑍇𑌨 𑌰𑍂𑌪𑍇𑌣 𑌸𑍀𑌤𑌯𑌾 𑌚 𑌪𑍍𑌰𑌚𑍋𑌦𑌿𑌤𑌃 ।
𑌉𑌵𑌾𑌚 𑌰𑌾𑌘𑌵𑍋 𑌹𑍃𑌷𑍍𑌟𑍋 𑌭𑍍𑌰𑌾𑌤𑌰𑌂 𑌲𑌕𑍍𑌷𑍍𑌮𑌣𑌂 𑌵𑌚𑌃 ॥ 23 ॥
𑌪𑌶𑍍𑌯 𑌲𑌕𑍍𑌷𑍍𑌮𑌣 𑌵𑍈𑌦𑍇𑌹𑍍𑌯𑌾𑌃 𑌸𑍍𑌪𑍃𑌹𑌾𑌂 𑌮𑍃𑌗𑌗𑌤𑌾𑌮𑌿𑌮𑌾𑌮𑍍 ।
𑌰𑍂𑌪𑌶𑍍𑌰𑍇𑌷𑍍𑌠𑌤𑌯𑌾 𑌹𑍍𑌯𑍇𑌷 𑌮𑍃𑌗𑍋𑌽𑌦𑍍𑌯 𑌨 𑌭𑌵𑌿𑌷𑍍𑌯𑌤𑌿 ॥ 24 ॥
𑌨 𑌵𑌨𑍇 𑌨𑌨𑍍𑌦𑌨𑍋𑌦𑍍𑌧𑍇𑌶𑍇 𑌨 𑌚𑍈𑌤𑍍𑌰𑌰𑌥𑌸𑌂𑌶𑍍𑌰𑌯𑍇 ।
𑌕𑍁𑌤𑌃𑌪𑍃𑌥𑌿𑌵𑍍𑌯𑌾𑌂 𑌸𑍗𑌮𑌿𑌤𑍍𑌰𑍇 𑌯𑍋𑌽𑌸𑍍𑌯 𑌕𑌶𑍍𑌚𑌿𑌤𑍍𑌸𑌮𑍋 𑌮𑍃𑌗𑌃 ॥ 25 ॥
𑌪𑍍𑌰𑌤𑌿𑌲𑍋𑌮𑌾𑌨𑍁𑌲𑍋𑌮𑌾𑌶𑍍𑌚 𑌰𑍁𑌚𑌿𑌰𑌾 𑌰𑍋𑌮𑌰𑌾𑌜𑌯𑌃 ।
𑌶𑍋𑌭𑌨𑍍𑌤𑍇 𑌮𑍃𑌗𑌮𑌾𑌶𑍍𑌰𑌿𑌤𑍍𑌯 𑌚𑌿𑌤𑍍𑌰𑌾𑌃 𑌕𑌨𑌕𑌬𑌿𑌨𑍍𑌦𑌵𑌃 ॥ 26 ॥
𑌪𑌶𑍍𑌯𑌾𑌸𑍍𑌯 𑌜𑍃𑌮𑍍𑌭𑌮𑌾𑌣𑌸𑍍𑌯 𑌦𑍀𑌪𑍍𑌤𑌾𑌮𑌗𑍍𑌨𑌿𑌶𑌿𑌖𑍋𑌪𑌮𑌾𑌮𑍍 ।
𑌜𑌿𑌹𑍍𑌵𑌾𑌂 𑌮𑍁𑌖𑌾𑌨𑍍𑌨𑌿𑌸𑍍𑌸𑌰𑌨𑍍𑌤𑍀𑌂 𑌮𑍇𑌘𑌾𑌦𑌿𑌵 𑌶𑌤𑌹𑍍𑌰𑌦𑌾𑌮𑍍 ॥ 27 ॥
𑌮𑌸𑌾𑌰𑌗𑌲𑍍𑌲𑌰𑍍𑌕𑌮𑍁𑌖𑌶𑍍𑌶𑌙𑍍𑌖𑌮𑍁𑌕𑍍𑌤𑌾𑌨𑌿𑌭𑍋𑌦𑌰𑌃 ।
𑌕𑌸𑍍𑌯 𑌨𑌾𑌮𑌾𑌭𑌿𑌰𑍂𑌪𑍍𑌯𑍋𑌽𑌸𑍗 𑌨 𑌮𑌨𑍋 𑌲𑍋𑌭𑌯𑍇𑌨𑍍𑌮𑍃𑌗𑌃 ॥ 28 ॥
𑌕𑌸𑍍𑌯 𑌰𑍂𑌪𑌮𑌿𑌦𑌂 𑌦𑍃𑌷𑍍𑌟𑍍𑌵𑌾 𑌜𑌾𑌮𑍍𑌬𑍂𑌨𑌦 𑌮𑌯𑌪𑍍𑌰𑌭𑌮𑍍 ।
𑌨𑌾𑌨𑌾𑌰𑌤𑍍𑌨𑌮𑌯𑌂 𑌦𑌿𑌵𑍍𑌯𑌂 𑌨 𑌮𑌨𑍋 𑌵𑌿𑌸𑍍𑌮𑌯𑌂 𑌵𑍍𑌰𑌜𑍇𑌤𑍍 ॥ 29 ॥
𑌮𑌾𑌂𑌸𑌹𑍇𑌤𑍋𑌰𑌪𑌿 𑌮𑍃𑌗𑌾𑌨𑍍𑌵𑌿𑌨𑍋𑌦𑌾𑌰𑍍𑌥𑌂 𑌚 𑌧𑌨𑍍𑌵𑌨𑌃 ।
𑌘𑍍𑌨𑌨𑍍𑌤𑌿 𑌲𑌕𑍍𑌷𑍍𑌮𑌣 𑌰𑌾𑌜𑌾𑌨𑍋 𑌮𑍃𑌗𑌯𑌾𑌯𑌾𑌂 𑌮𑌹𑌾𑌵𑌨𑍇 ॥ 30 ॥
𑌧𑌨𑌾𑌨𑌿 𑌵𑍍𑌯𑌵𑌸𑌾𑌯𑍇𑌨 𑌵𑌿𑌚𑍀𑌯𑌨𑍍𑌤𑍇 𑌮𑌹𑌾𑌵𑌨𑍇 ।
𑌧𑌾𑌤𑌵𑍋 𑌵𑌿𑌵𑌿𑌧𑌾𑌶𑍍𑌚𑌾𑌪𑌿 𑌮𑌣𑌿𑌰𑌤𑍍𑌨𑌸𑍁𑌵𑌰𑍍𑌣𑌿𑌨𑌃 ॥ 31 ॥
𑌤𑌤𑍍𑌸𑌾𑌰𑌮𑌖𑌿𑌲𑌂 𑌨𑍃𑌣𑌾𑌂 𑌧𑌨𑌂 𑌨𑌿𑌚𑌯𑌵𑌰𑍍𑌧𑌨𑌮𑍍 ।
𑌮𑌨𑌸𑌾 𑌚𑌿𑌨𑍍𑌤𑌿𑌤𑌂 𑌸𑌰𑍍𑌵𑌂 𑌯𑌥𑌾 𑌶𑍁𑌕𑍍𑌰𑌸𑍍𑌯 𑌲𑌕𑍍𑌷𑍍𑌮𑌣 ॥ 32 ॥
𑌅𑌰𑍍𑌥𑍀 𑌯𑍇𑌨𑌾𑌰𑍍𑌥𑌕𑍃𑌤𑍍𑌯𑍇𑌨 𑌸𑌂𑌵𑍍𑌰𑌜𑌤𑍍𑌯𑌵𑌿𑌚𑌾𑌰𑌯𑌨𑍍 ।
𑌤𑌮𑌰𑍍𑌥𑌮𑌰𑍍𑌥𑌶𑌾𑌸𑍍𑌤𑍍𑌰𑌜𑍍𑌞𑌾𑌃 𑌪𑍍𑌰𑌾𑌹𑍁𑌰𑌰𑍍𑌥𑍍𑌯𑌾𑌶𑍍𑌚 𑌲𑌕𑍍𑌷𑍍𑌮𑌣 ॥ 33 ॥
𑌏𑌤𑌸𑍍𑌯 𑌮𑍃𑌗𑌰𑌤𑍍𑌨𑌸𑍍𑌯 𑌪𑌰𑌾𑌰𑍍𑌧𑍍𑌯𑍇 𑌕𑌾𑌞𑍍𑌚𑌨𑌤𑍍𑌵𑌚𑌿 ।
𑌉𑌪𑌵𑍇𑌕𑍍𑌷𑍍𑌯𑌤𑌿 𑌵𑍈𑌦𑍇𑌹𑍀 𑌮𑌯𑌾 𑌸𑌹 𑌸𑍁𑌮𑌧𑍍𑌯𑌮𑌾 ॥ 34 ॥
𑌨 𑌕𑌾𑌦𑌲𑍀 𑌨 𑌪𑍍𑌰𑌿𑌯𑌕𑍀 𑌨 𑌪𑍍𑌰𑌵𑍇𑌣𑍀 𑌨 𑌚𑌾𑌵𑌿𑌕𑍀 ।
𑌭𑌵𑍇𑌦𑍇𑌤𑌸𑍍𑌯 𑌸𑌦𑍃𑌶𑍀 𑌸𑍍𑌪𑌰𑍍𑌶𑌨𑍇𑌨𑍇𑌤𑌿 𑌮𑍇 𑌮𑌤𑌿𑌃 ॥ 35 ॥
𑌏𑌷 𑌚𑍈𑌵 𑌮𑍃𑌗𑌶𑍍𑌶𑍍𑌰𑍀𑌮𑌾𑌨𑍍 𑌯𑌶𑍍𑌚 𑌦𑌿𑌵𑍍𑌯𑍋 𑌨𑌭𑌶𑍍𑌚𑌰𑌃 ।
𑌉𑌭𑌾𑌵𑍇𑌤𑍗 𑌮𑍃𑌗𑍗 𑌦𑌿𑌵𑍍𑌯𑍗 𑌤𑌾𑌰𑌾𑌮𑍃𑌗𑌮𑌹𑍀𑌮𑍃𑌗𑍗 ॥ 36 ॥
𑌯𑌦𑌿 𑌵𑌾𑌽𑌯𑌂 𑌤𑌥𑌾 𑌯𑌨𑍍𑌮𑌾𑌂 𑌭𑌵𑍇𑌦𑍍𑌵𑌦𑌸𑌿 𑌲𑌕𑍍𑌷𑍍𑌮𑌣 ।
𑌮𑌾𑌯𑍈𑌷𑌾 𑌰𑌾𑌕𑍍𑌷𑌸𑌸𑍍𑌯𑍇𑌤𑌿 𑌕𑌰𑍍𑌤𑌵𑍍𑌯𑍋𑌸𑍍𑌯 𑌵𑌧𑍋 𑌮𑌯𑌾 ॥ 37 ॥
𑌏𑌤𑍇𑌨 𑌹𑌿 𑌨𑍃𑌶𑌂𑌸𑍇𑌨 𑌮𑌾𑌰𑍀𑌚𑍇𑌨𑌾𑌕𑍃𑌤𑌾𑌤𑍍𑌮𑌨𑌾 ।
𑌵𑌨𑍇 𑌵𑌿𑌚𑌰𑌤𑌾 𑌪𑍂𑌰𑍍𑌵𑌂 𑌹𑌿𑌂𑌸𑌿𑌤𑌾 𑌮𑍁𑌨𑌿𑌪𑍁𑌙𑍍𑌗𑌵𑌾𑌃 ॥ 38 ॥
𑌉𑌤𑍍𑌥𑌾𑌯 𑌬𑌹𑌵𑍋 𑌯𑍇𑌨 𑌮𑍃𑌗𑌯𑌾𑌯𑌾𑌂 𑌜𑌨𑌾𑌧𑌿𑌪𑌾𑌃 ।
𑌨𑌿𑌹𑌤𑌾𑌃 𑌪𑌰𑌮𑍇𑌷𑍍𑌵𑌾𑌸𑌾𑌸𑍍𑌤𑌸𑍍𑌮𑌾𑌦𑍍𑌵𑌧𑍍𑌯𑌸𑍍𑌤𑍍𑌵𑌯𑌂 𑌮𑍃𑌗𑌃 ॥ 39 ॥
𑌪𑍁𑌰𑌸𑍍𑌤𑌾𑌦𑌿𑌹 𑌵𑌾𑌤𑌾𑌪𑌿𑌃 𑌪𑌰𑌿𑌭𑍂𑌯 𑌤𑌪𑌸𑍍𑌵𑌿𑌨𑌃 ।
𑌉𑌦𑌰𑌸𑍍𑌥𑍋 𑌦𑍍𑌵𑌿𑌜𑌾𑌨𑍍𑌹𑌨𑍍𑌤𑌿𑌸𑍍𑌵𑌗𑌰𑍍𑌭𑍋𑌽𑌶𑍍𑌵𑌤𑌰𑍀𑌮𑌿𑌵 ॥ 40 ॥
𑌸 𑌕𑌦𑌾𑌚𑌿𑌚𑍍𑌚𑌿𑌰𑌾𑌲𑍍𑌲𑍋𑌭𑌾𑌦𑌾𑌸𑌸𑌾𑌦 𑌮𑌹𑌾𑌮𑍁𑌨𑌿𑌮𑍍 ।
𑌅𑌗𑌸𑍍𑌤𑍍𑌯𑌂 𑌤𑍇𑌜𑌸𑌾 𑌯𑍁𑌕𑍍𑌤𑌂 𑌭𑌕𑍍𑌷𑌸𑍍𑌤𑌸𑍍𑌯 𑌬𑌭𑍂𑌵 𑌹 ॥ 41 ॥
𑌸𑌮𑍁𑌤𑍍𑌥𑌾𑌨𑍇 𑌵 𑌤𑌦𑍍𑌰𑍂𑌪𑌂 𑌕𑌰𑍍𑌤𑍁𑌕𑌾𑌮𑌂 𑌸𑌮𑍀𑌕𑍍𑌷𑍍𑌯 𑌤𑌮𑍍 ।
𑌉𑌤𑍍𑌸𑍍𑌮𑌯𑌿𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌤𑍁 𑌭𑌗𑌵𑌾𑌨𑍍𑌵𑌾𑌤𑌾𑌪𑌿𑌮𑌿𑌦𑌮𑌬𑍍𑌰𑌵𑍀𑌤𑍍 ॥ 42 ॥
𑌤𑍍𑌵𑌯𑌾𑌽𑌵𑌿𑌗𑌣𑍍𑌯 𑌵𑌾𑌤𑌾𑌪𑍇 𑌪𑌰𑌿𑌭𑍂𑌤𑌾𑌸𑍍𑌸𑍍𑌵𑌤𑍇𑌜𑌸𑌾 ।
𑌜𑍀𑌵𑌲𑍋𑌕𑍇 𑌦𑍍𑌵𑌿𑌜𑌶𑍍𑌰𑍇𑌷𑍍𑌠𑌾𑌸𑍍𑌤𑌸𑍍𑌮𑌾𑌦𑌸𑌿 𑌜𑌰𑌾𑌂 𑌗𑌤𑌃 ॥ 43 ॥
𑌤𑌦𑍇𑌵𑌂 𑌨 𑌭𑌵𑍇𑌦𑍍𑌰𑌕𑍍𑌷𑍋𑌵𑌾𑌤𑌾𑌪𑌿𑌰𑌿𑌵 𑌲𑌕𑍍𑌷𑍍𑌮𑌣 ।
𑌮𑌦𑍍𑌵𑌿𑌧𑌂 𑌯𑍋𑌽𑌤𑌿𑌮𑌨𑍍𑌯𑍇𑌤 𑌧𑌰𑍍𑌮𑌨𑌿𑌤𑍍𑌯𑌂 𑌜𑌿𑌤𑍇𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑌿𑌯𑌮𑍍 ॥ 44 ॥
𑌭𑌵𑍇𑌦𑍍𑌧𑌤𑍋𑌽𑌯𑌂 𑌵𑌾𑌤𑌾𑌪𑌿𑌰𑌗𑌸𑍍𑌤𑍍𑌯𑍇𑌨𑍇𑌵 𑌮𑌾𑌂 𑌗𑌤𑌃 ।
𑌇𑌹 𑌤𑍍𑌵𑌂 𑌭𑌵 𑌸𑌨𑍍𑌨𑌦𑍍𑌦𑍋 𑌯𑌨𑍍𑌤𑍍𑌰𑌿𑌤𑍋 𑌰𑌕𑍍𑌷 𑌮𑍈𑌥𑌿𑌲𑍀𑌮𑍍 ॥ 45 ॥
𑌅𑌸𑍍𑌯𑌾𑌮𑌾𑌯𑌤𑍍𑌤𑌮𑌸𑍍𑌮𑌾𑌕𑌂 𑌯𑌤𑍍𑌕𑍃𑌤𑍍𑌯𑌂 𑌰𑌘𑍁𑌨𑌨𑍍𑌦𑌨 ।
𑌅𑌹𑌮𑍇𑌨𑌂 𑌵𑌧𑌿𑌷𑍍𑌯𑌾𑌮𑌿 𑌗𑍍𑌰𑌹𑍀𑌷𑍍𑌯𑌾𑌮𑍍𑌯𑌪𑌿 𑌵𑌾 𑌮𑍃𑌗𑌮𑍍 ॥ 46 ॥
𑌯𑌾𑌵𑌦𑍍𑌗𑌚𑍍𑌛𑌾𑌮𑌿 𑌸𑍗𑌮𑌿𑌤𑍍𑌰𑍇 𑌮𑍃𑌗𑌮𑌾𑌨𑌯𑌿𑌤𑍁𑌂 𑌦𑍍𑌰𑍁𑌤𑌮𑍍 ।
𑌪𑌶𑍍𑌯 𑌲𑌕𑍍𑌷𑍍𑌮𑌣 𑌵𑍈𑌦𑍇𑌹𑍀𑌂 𑌮𑍃𑌗𑌤𑍍𑌵𑌚𑌿 𑌗𑌤𑌸𑍍𑌪𑍃𑌹𑌾𑌮𑍍 ॥ 47 ॥
𑌤𑍍𑌵𑌚𑌾 𑌪𑍍𑌰𑌧𑌾𑌨𑌯𑌾 𑌹𑍍𑌯𑍇𑌷 𑌮𑍃𑌗𑍋𑌽𑌦𑍍𑌯 𑌨 𑌭𑌵𑌿𑌷𑍍𑌯𑌤𑌿 ।
𑌅𑌪𑍍𑌰𑌮𑌤𑍍𑌤𑍇𑌨 𑌤𑍇 𑌭𑌾𑌵𑍍𑌯𑌮𑌾𑌶𑍍𑌰𑌮𑌸𑍍𑌥𑍇𑌨 𑌸𑍀𑌤𑌯𑌾 ॥ 48 ॥
𑌯𑌾𑌵𑌤𑍍𑌪𑍃𑌷𑌤𑌮𑍇𑌕𑍇𑌨 𑌸𑌾𑌯𑌕𑍇𑌨 𑌨𑌿𑌹𑌨𑍍𑌮𑍍𑌯𑌹𑌮𑍍 ।
𑌹𑌤𑍍𑌵𑍈𑌤𑌚𑍍𑌚𑌰𑍍𑌮 𑌚𑌾𑌦𑌾𑌯 𑌶𑍀𑌘𑍍𑌰𑌮𑍇𑌷𑍍𑌯𑌾𑌮𑌿 𑌲𑌕𑍍𑌷𑍍𑌮𑌣 ॥ 49 ॥
𑌪𑍍𑌰𑌦𑌕𑍍𑌷𑌿𑌣𑍇𑌨𑌾𑌤𑌿𑌬𑌲𑍇𑌨 𑌪𑌕𑍍𑌷𑌿𑌣𑌾 𑌜𑌟𑌾𑌯𑍁𑌷𑌾 𑌬𑍁𑌦𑍍𑌧𑌿𑌮𑌤𑌾 𑌚 𑌲𑌕𑍍𑌷𑍍𑌮𑌣 ।
𑌭𑌵𑌾𑌪𑍍𑌰𑌮𑌤𑍍𑌤𑌃 𑌪𑌰𑌿𑌗𑍃𑌹𑍍𑌯 𑌮𑍈𑌥𑌿𑌲𑍀𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌤𑌿𑌕𑍍𑌷𑌣𑌂 𑌸𑌰𑍍𑌵𑌤 𑌏𑌵 𑌶𑌙𑍍𑌕𑌿𑌤𑌃 ॥ 50 ॥
𑌇𑌤𑍍𑌯𑌾𑌰𑍍𑌷𑍇 𑌶𑍍𑌰𑍀𑌮𑌦𑍍𑌰𑌾𑌮𑌾𑌯𑌣𑍇 𑌵𑌾𑌲𑍍𑌮𑍀𑌕𑍀𑌯 𑌆𑌦𑌿𑌕𑌾𑌵𑍍𑌯𑍇 𑌅𑌰𑌣𑍍𑌯𑌕𑌾𑌣𑍍𑌡𑍇 𑌤𑍍𑌰𑌿𑌚𑌤𑍍𑌵𑌾𑌰𑌿𑌂𑌶𑌸𑍍𑌸𑌰𑍍𑌗𑌃 ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |
atha tricatvāriṃśassargaḥ |
sā taṃ samprekṣya suśroṇī kusumānyapacinvatī |
hemarājatavarṇābhyāṃ pārśvābhyāmupaśobhitam || 1 ||
prahṛṣṭā cānavadyāṅgī mṛṣṭahāṭakavarṇinī |
bhartāramapi cakranda lakṣmaṇaṃ cāpi sāyudham || 2 ||
tayā''hūtau naravyāghrau vaidehyā rāmalakṣmaṇau |
vīkṣamāṇau tu tau deśaṃ tadā dadṛśaturmṛgam || 3 ||
śaṅkamānastu taṃ dṛṣṭvā lakṣmaṇo rāmamabravīt |
tamevainamahaṃ manye mārīcaṃ rākṣasaṃ mṛgam || 4 ||
carantomṛgayāṃ hṛṣṭāḥ pāpenopādhinā vane |
anena nihatā rājan rājānaḥ kāmarūpiṇā || 5 ||
asya māyāvido māyāmṛgarūpamidaṃ kṛtam |
bhānumatpuruṣavyāghra gandharvapurasannibham || 6 ||
mṛgo hyevaṃvidho ratnavicitro nāsti rāghava |
jagatyāṃ jagatīnātha māyaiṣā hi na saṃśayaḥ || 7 ||
evaṃ bruvāṇaṃ kākutsthaṃ prativārya śucismitā |
uvāca sītā saṃhṛṣṭā carmaṇā hṛtacetanā || 8 ||
āryaputrābhirāmo'sau mṛgo harati me manaḥ |
ānayainaṃ mahābāho krīḍārthaṃ no bhaviṣyati || 9 ||
ihāśramapade'smākaṃ bahavaḥ puṇyadarśanāḥ |
mṛgāścaranti sahitāścamarāssṛmarāstathā || 10 ||
ṛkṣāḥ pṛṣatasaṅghāśca vānarāḥ kinnarāstathā |
vicaranti mahābāho rupaśreṣṭhā manoharāḥ || 11 ||
na cāsya sadṛśo rājandṛṣṭapūrvo mṛgo mayā |
tejasā kṣamayā dīptyā yathā'yaṃ mṛgasattamaḥ || 12 ||
nānāvarṇavicitrāṅgo ratnabindusamācitaḥ |
dyotayanvanamavyagraṃ śobhate śaśisannibhaḥ || 13 ||
aho rūpamaho lakṣmīssvarasampacca śobhanā |
mṛgo'dbhuto vicitrāṅgo hṛdayaṃ haratīva me || 14 ||
yadi grahaṇamabhyeti jīvanneva mṛgastava |
āścaryabhūtaṃ bhavati vismayaṃ janayiṣyati || 15 ||
samāptavanavāsānāṃ rājyasthānāṃ ca naḥ punaḥ |
antaḥpuravibhūṣārtho mṛga eṣa bhaviṣyati || 16 ||
bharatasyāryaputrasya śvaśrūṇāṃ mama ca prabho |
mṛgarūpamidaṃ vyaktaṃ vismayaṃ janayiṣyati || 17 ||
jīvanna yadi te'bhyeti grahaṇaṃ mṛgasattamaḥ |
ajinaṃ naraśārdūla ruciraṃ me bhaviṣyati || 18 ||
nihatasyāsya sattvasya jāmbūnadamayatvaci |
śaṣpabṛsyāṃ vinītāyāmicchāmyahamupāsitum || 19 ||
kāmavṛttamidaṃ raudraṃ strīṇāmasadṛśaṃ matam |
vapuṣā tvasya sattvasya vismayo janito mama || 20 ||
tena kāñcanavarṇena maṇipravaraśṛṅgiṇā |
taruṇādityavarṇena nakṣatrapathavarcasā || 21 ||
babhūva rāghavasyāpi mano vismayamāgatam |
evaṃ sītāvacaḥ śrutvā taṃ dṛṣṭvā mṛgamadbhutam || 22 ||
lobhitastena rūpeṇa sītayā ca pracoditaḥ |
uvāca rāghavo hṛṣṭo bhrātaraṃ lakṣmaṇaṃ vacaḥ || 23 ||
paśya lakṣmaṇa vaidehyāḥ spṛhāṃ mṛgagatāmimām |
rūpaśreṣṭhatayā hyeṣa mṛgo'dya na bhaviṣyati || 24 ||
na vane nandanoddheśe na caitrarathasaṃśraye |
kutaḥpṛthivyāṃ saumitre yo'sya kaścitsamo mṛgaḥ || 25 ||
pratilomānulomāśca rucirā romarājayaḥ |
śobhante mṛgamāśritya citrāḥ kanakabindavaḥ || 26 ||
paśyāsya jṛmbhamāṇasya dīptāmagniśikhopamām |
jihvāṃ mukhānnissarantīṃ meghādiva śatahradām || 27 ||
masāragallarkamukhaśśaṅkhamuktānibhodaraḥ |
kasya nāmābhirūpyo'sau na mano lobhayenmṛgaḥ || 28 ||
kasya rūpamidaṃ dṛṣṭvā jāmbūnada mayaprabham |
nānāratnamayaṃ divyaṃ na mano vismayaṃ vrajet || 29 ||
māṃsahetorapi mṛgānvinodārthaṃ ca dhanvanaḥ |
ghnanti lakṣmaṇa rājāno mṛgayāyāṃ mahāvane || 30 ||
dhanāni vyavasāyena vicīyante mahāvane |
dhātavo vividhāścāpi maṇiratnasuvarṇinaḥ || 31 ||
tatsāramakhilaṃ nṛṇāṃ dhanaṃ nicayavardhanam |
manasā cintitaṃ sarvaṃ yathā śukrasya lakṣmaṇa || 32 ||
arthī yenārthakṛtyena saṃvrajatyavicārayan |
tamarthamarthaśāstrajñāḥ prāhurarthyāśca lakṣmaṇa || 33 ||
etasya mṛgaratnasya parārdhye kāñcanatvaci |
upavekṣyati vaidehī mayā saha sumadhyamā || 34 ||
na kādalī na priyakī na praveṇī na cāvikī |
bhavedetasya sadṛśī sparśaneneti me matiḥ || 35 ||
eṣa caiva mṛgaśśrīmān yaśca divyo nabhaścaraḥ |
ubhāvetau mṛgau divyau tārāmṛgamahīmṛgau || 36 ||
yadi vā'yaṃ tathā yanmāṃ bhavedvadasi lakṣmaṇa |
māyaiṣā rākṣasasyeti kartavyosya vadho mayā || 37 ||
etena hi nṛśaṃsena mārīcenākṛtātmanā |
vane vicaratā pūrvaṃ hiṃsitā munipuṅgavāḥ || 38 ||
utthāya bahavo yena mṛgayāyāṃ janādhipāḥ |
nihatāḥ parameṣvāsāstasmādvadhyastvayaṃ mṛgaḥ || 39 ||
purastādiha vātāpiḥ paribhūya tapasvinaḥ |
udarastho dvijānhantisvagarbho'śvatarīmiva || 40 ||
sa kadāciccirāllobhādāsasāda mahāmunim |
agastyaṃ tejasā yuktaṃ bhakṣastasya babhūva ha || 41 ||
samutthāne va tadrūpaṃ kartukāmaṃ samīkṣya tam |
utsmayitvā tu bhagavānvātāpimidamabravīt || 42 ||
tvayā'vigaṇya vātāpe paribhūtāssvatejasā |
jīvaloke dvijaśreṣṭhāstasmādasi jarāṃ gataḥ || 43 ||
tadevaṃ na bhavedrakṣovātāpiriva lakṣmaṇa |
madvidhaṃ yo'timanyeta dharmanityaṃ jitendriyam || 44 ||
bhaveddhato'yaṃ vātāpiragastyeneva māṃ gataḥ |
iha tvaṃ bhava sannaddo yantrito rakṣa maithilīm || 45 ||
asyāmāyattamasmākaṃ yatkṛtyaṃ raghunandana |
ahamenaṃ vadhiṣyāmi grahīṣyāmyapi vā mṛgam || 46 ||
yāvadgacchāmi saumitre mṛgamānayituṃ drutam |
paśya lakṣmaṇa vaidehīṃ mṛgatvaci gataspṛhām || 47 ||
tvacā pradhānayā hyeṣa mṛgo'dya na bhaviṣyati |
apramattena te bhāvyamāśramasthena sītayā || 48 ||
yāvatpṛṣatamekena sāyakena nihanmyaham |
hatvaitaccarma cādāya śīghrameṣyāmi lakṣmaṇa || 49 ||
pradakṣiṇenātibalena pakṣiṇā jaṭāyuṣā buddhimatā ca lakṣmaṇa |
bhavāpramattaḥ parigṛhya maithilīṃ pratikṣaṇaṃ sarvata eva śaṅkitaḥ || 50 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe tricatvāriṃśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे अरण्यकाण्डम् ।
अथ त्रिचत्वारिंशस्सर्गः ।
सा तं सम्प्रेक्ष्य सुश्रोणी कुसुमान्यपचिन्वती ।
हेमराजतवर्णाभ्यां पार्श्वाभ्यामुपशोभितम् ॥ 1 ॥
प्रहृष्टा चानवद्याङ्गी मृष्टहाटकवर्णिनी ।
भर्तारमपि चक्रन्द लक्ष्मणं चापि सायुधम् ॥ 2 ॥
तयाऽऽहूतौ नरव्याघ्रौ वैदेह्या रामलक्ष्मणौ ।
वीक्षमाणौ तु तौ देशं तदा ददृशतुर्मृगम् ॥ 3 ॥
शङ्कमानस्तु तं दृष्ट्वा लक्ष्मणो राममब्रवीत् ।
तमेवैनमहं मन्ये मारीचं राक्षसं मृगम् ॥ 4 ॥
चरन्तोमृगयां हृष्टाः पापेनोपाधिना वने ।
अनेन निहता राजन् राजानः कामरूपिणा ॥ 5 ॥
अस्य मायाविदो मायामृगरूपमिदं कृतम् ।
भानुमत्पुरुषव्याघ्र गन्धर्वपुरसन्निभम् ॥ 6 ॥
मृगो ह्येवंविधो रत्नविचित्रो नास्ति राघव ।
जगत्यां जगतीनाथ मायैषा हि न संशयः ॥ 7 ॥
एवं ब्रुवाणं काकुत्स्थं प्रतिवार्य शुचिस्मिता ।
उवाच सीता संहृष्टा चर्मणा हृतचेतना ॥ 8 ॥
आर्यपुत्राभिरामोऽसौ मृगो हरति मे मनः ।
आनयैनं महाबाहो क्रीडार्थं नो भविष्यति ॥ 9 ॥
इहाश्रमपदेऽस्माकं बहवः पुण्यदर्शनाः ।
मृगाश्चरन्ति सहिताश्चमरास्सृमरास्तथा ॥ 10 ॥
ऋक्षाः पृषतसङ्घाश्च वानराः किन्नरास्तथा ।
विचरन्ति महाबाहो रुपश्रेष्ठा मनोहराः ॥ 11 ॥
न चास्य सदृशो राजन्दृष्टपूर्वो मृगो मया ।
तेजसा क्षमया दीप्त्या यथाऽयं मृगसत्तमः ॥ 12 ॥
नानावर्णविचित्राङ्गो रत्नबिन्दुसमाचितः ।
द्योतयन्वनमव्यग्रं शोभते शशिसन्निभः ॥ 13 ॥
अहो रूपमहो लक्ष्मीस्स्वरसम्पच्च शोभना ।
मृगोऽद्भुतो विचित्राङ्गो हृदयं हरतीव मे ॥ 14 ॥
यदि ग्रहणमभ्येति जीवन्नेव मृगस्तव ।
आश्चर्यभूतं भवति विस्मयं जनयिष्यति ॥ 15 ॥
समाप्तवनवासानां राज्यस्थानां च नः पुनः ।
अन्तःपुरविभूषार्थो मृग एष भविष्यति ॥ 16 ॥
भरतस्यार्यपुत्रस्य श्वश्रूणां मम च प्रभो ।
मृगरूपमिदं व्यक्तं विस्मयं जनयिष्यति ॥ 17 ॥
जीवन्न यदि तेऽभ्येति ग्रहणं मृगसत्तमः ।
अजिनं नरशार्दूल रुचिरं मे भविष्यति ॥ 18 ॥
निहतस्यास्य सत्त्वस्य जाम्बूनदमयत्वचि ।
शष्पबृस्यां विनीतायामिच्छाम्यहमुपासितुम् ॥ 19 ॥
कामवृत्तमिदं रौद्रं स्त्रीणामसदृशं मतम् ।
वपुषा त्वस्य सत्त्वस्य विस्मयो जनितो मम ॥ 20 ॥
तेन काञ्चनवर्णेन मणिप्रवरशृङ्गिणा ।
तरुणादित्यवर्णेन नक्षत्रपथवर्चसा ॥ 21 ॥
बभूव राघवस्यापि मनो विस्मयमागतम् ।
एवं सीतावचः श्रुत्वा तं दृष्ट्वा मृगमद्भुतम् ॥ 22 ॥
लोभितस्तेन रूपेण सीतया च प्रचोदितः ।
उवाच राघवो हृष्टो भ्रातरं लक्ष्मणं वचः ॥ 23 ॥
पश्य लक्ष्मण वैदेह्याः स्पृहां मृगगतामिमाम् ।
रूपश्रेष्ठतया ह्येष मृगोऽद्य न भविष्यति ॥ 24 ॥
न वने नन्दनोद्धेशे न चैत्ररथसंश्रये ।
कुतःपृथिव्यां सौमित्रे योऽस्य कश्चित्समो मृगः ॥ 25 ॥
प्रतिलोमानुलोमाश्च रुचिरा रोमराजयः ।
शोभन्ते मृगमाश्रित्य चित्राः कनकबिन्दवः ॥ 26 ॥
पश्यास्य जृम्भमाणस्य दीप्तामग्निशिखोपमाम् ।
जिह्वां मुखान्निस्सरन्तीं मेघादिव शतह्रदाम् ॥ 27 ॥
मसारगल्लर्कमुखश्शङ्खमुक्तानिभोदरः ।
कस्य नामाभिरूप्योऽसौ न मनो लोभयेन्मृगः ॥ 28 ॥
कस्य रूपमिदं दृष्ट्वा जाम्बूनद मयप्रभम् ।
नानारत्नमयं दिव्यं न मनो विस्मयं व्रजेत् ॥ 29 ॥
मांसहेतोरपि मृगान्विनोदार्थं च धन्वनः ।
घ्नन्ति लक्ष्मण राजानो मृगयायां महावने ॥ 30 ॥
धनानि व्यवसायेन विचीयन्ते महावने ।
धातवो विविधाश्चापि मणिरत्नसुवर्णिनः ॥ 31 ॥
तत्सारमखिलं नृणां धनं निचयवर्धनम् ।
मनसा चिन्तितं सर्वं यथा शुक्रस्य लक्ष्मण ॥ 32 ॥
अर्थी येनार्थकृत्येन संव्रजत्यविचारयन् ।
तमर्थमर्थशास्त्रज्ञाः प्राहुरर्थ्याश्च लक्ष्मण ॥ 33 ॥
एतस्य मृगरत्नस्य परार्ध्ये काञ्चनत्वचि ।
उपवेक्ष्यति वैदेही मया सह सुमध्यमा ॥ 34 ॥
न कादली न प्रियकी न प्रवेणी न चाविकी ।
भवेदेतस्य सदृशी स्पर्शनेनेति मे मतिः ॥ 35 ॥
एष चैव मृगश्श्रीमान् यश्च दिव्यो नभश्चरः ।
उभावेतौ मृगौ दिव्यौ तारामृगमहीमृगौ ॥ 36 ॥
यदि वाऽयं तथा यन्मां भवेद्वदसि लक्ष्मण ।
मायैषा राक्षसस्येति कर्तव्योस्य वधो मया ॥ 37 ॥
एतेन हि नृशंसेन मारीचेनाकृतात्मना ।
वने विचरता पूर्वं हिंसिता मुनिपुङ्गवाः ॥ 38 ॥
उत्थाय बहवो येन मृगयायां जनाधिपाः ।
निहताः परमेष्वासास्तस्माद्वध्यस्त्वयं मृगः ॥ 39 ॥
पुरस्तादिह वातापिः परिभूय तपस्विनः ।
उदरस्थो द्विजान्हन्तिस्वगर्भोऽश्वतरीमिव ॥ 40 ॥
स कदाचिच्चिराल्लोभादाससाद महामुनिम् ।
अगस्त्यं तेजसा युक्तं भक्षस्तस्य बभूव ह ॥ 41 ॥
समुत्थाने व तद्रूपं कर्तुकामं समीक्ष्य तम् ।
उत्स्मयित्वा तु भगवान्वातापिमिदमब्रवीत् ॥ 42 ॥
त्वयाऽविगण्य वातापे परिभूतास्स्वतेजसा ।
जीवलोके द्विजश्रेष्ठास्तस्मादसि जरां गतः ॥ 43 ॥
तदेवं न भवेद्रक्षोवातापिरिव लक्ष्मण ।
मद्विधं योऽतिमन्येत धर्मनित्यं जितेन्द्रियम् ॥ 44 ॥
भवेद्धतोऽयं वातापिरगस्त्येनेव मां गतः ।
इह त्वं भव सन्नद्दो यन्त्रितो रक्ष मैथिलीम् ॥ 45 ॥
अस्यामायत्तमस्माकं यत्कृत्यं रघुनन्दन ।
अहमेनं वधिष्यामि ग्रहीष्याम्यपि वा मृगम् ॥ 46 ॥
यावद्गच्छामि सौमित्रे मृगमानयितुं द्रुतम् ।
पश्य लक्ष्मण वैदेहीं मृगत्वचि गतस्पृहाम् ॥ 47 ॥
त्वचा प्रधानया ह्येष मृगोऽद्य न भविष्यति ।
अप्रमत्तेन ते भाव्यमाश्रमस्थेन सीतया ॥ 48 ॥
यावत्पृषतमेकेन सायकेन निहन्म्यहम् ।
हत्वैतच्चर्म चादाय शीघ्रमेष्यामि लक्ष्मण ॥ 49 ॥
प्रदक्षिणेनातिबलेन पक्षिणा जटायुषा बुद्धिमता च लक्ष्मण ।
भवाप्रमत्तः परिगृह्य मैथिलीं प्रतिक्षणं सर्वत एव शङ्कितः ॥ 50 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये अरण्यकाण्डे त्रिचत्वारिंशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |
atha tricatvāriṃśassargaḥ |
sā taṃ samprekṣya suśroṇī kusumānyapacinvatī |
hemarājatavarṇābhyāṃ pārśvābhyāmupaśobhitam || 1 ||
prahṛṣṭā cānavadyāṅgī mṛṣṭahāṭakavarṇinī |
bhartāramapi cakranda lakṣmaṇaṃ cāpi sāyudham || 2 ||
tayā''hūtau naravyāghrau vaidehyā rāmalakṣmaṇau |
vīkṣamāṇau tu tau deśaṃ tadā dadṛśaturmṛgam || 3 ||
śaṅkamānastu taṃ dṛṣṭvā lakṣmaṇo rāmamabravīt |
tamevainamahaṃ manye mārīcaṃ rākṣasaṃ mṛgam || 4 ||
carantomṛgayāṃ hṛṣṭāḥ pāpenopādhinā vane |
anena nihatā rājan rājānaḥ kāmarūpiṇā || 5 ||
asya māyāvido māyāmṛgarūpamidaṃ kṛtam |
bhānumatpuruṣavyāghra gandharvapurasannibham || 6 ||
mṛgo hyevaṃvidho ratnavicitro nāsti rāghava |
jagatyāṃ jagatīnātha māyaiṣā hi na saṃśayaḥ || 7 ||
evaṃ bruvāṇaṃ kākutsthaṃ prativārya śucismitā |
uvāca sītā saṃhṛṣṭā carmaṇā hṛtacetanā || 8 ||
āryaputrābhirāmo'sau mṛgo harati me manaḥ |
ānayainaṃ mahābāho krīḍārthaṃ no bhaviṣyati || 9 ||
ihāśramapade'smākaṃ bahavaḥ puṇyadarśanāḥ |
mṛgāścaranti sahitāścamarāssṛmarāstathā || 10 ||
ṛkṣāḥ pṛṣatasaṅghāśca vānarāḥ kinnarāstathā |
vicaranti mahābāho rupaśreṣṭhā manoharāḥ || 11 ||
na cāsya sadṛśo rājandṛṣṭapūrvo mṛgo mayā |
tejasā kṣamayā dīptyā yathā'yaṃ mṛgasattamaḥ || 12 ||
nānāvarṇavicitrāṅgo ratnabindusamācitaḥ |
dyotayanvanamavyagraṃ śobhate śaśisannibhaḥ || 13 ||
aho rūpamaho lakṣmīssvarasampacca śobhanā |
mṛgo'dbhuto vicitrāṅgo hṛdayaṃ haratīva me || 14 ||
yadi grahaṇamabhyeti jīvanneva mṛgastava |
āścaryabhūtaṃ bhavati vismayaṃ janayiṣyati || 15 ||
samāptavanavāsānāṃ rājyasthānāṃ ca naḥ punaḥ |
antaḥpuravibhūṣārtho mṛga eṣa bhaviṣyati || 16 ||
bharatasyāryaputrasya śvaśrūṇāṃ mama ca prabho |
mṛgarūpamidaṃ vyaktaṃ vismayaṃ janayiṣyati || 17 ||
jīvanna yadi te'bhyeti grahaṇaṃ mṛgasattamaḥ |
ajinaṃ naraśārdūla ruciraṃ me bhaviṣyati || 18 ||
nihatasyāsya sattvasya jāmbūnadamayatvaci |
śaṣpabṛsyāṃ vinītāyāmicchāmyahamupāsitum || 19 ||
kāmavṛttamidaṃ raudraṃ strīṇāmasadṛśaṃ matam |
vapuṣā tvasya sattvasya vismayo janito mama || 20 ||
tena kāñcanavarṇena maṇipravaraśṛṅgiṇā |
taruṇādityavarṇena nakṣatrapathavarcasā || 21 ||
babhūva rāghavasyāpi mano vismayamāgatam |
evaṃ sītāvacaḥ śrutvā taṃ dṛṣṭvā mṛgamadbhutam || 22 ||
lobhitastena rūpeṇa sītayā ca pracoditaḥ |
uvāca rāghavo hṛṣṭo bhrātaraṃ lakṣmaṇaṃ vacaḥ || 23 ||
paśya lakṣmaṇa vaidehyāḥ spṛhāṃ mṛgagatāmimām |
rūpaśreṣṭhatayā hyeṣa mṛgo'dya na bhaviṣyati || 24 ||
na vane nandanoddheśe na caitrarathasaṃśraye |
kutaḥpṛthivyāṃ saumitre yo'sya kaścitsamo mṛgaḥ || 25 ||
pratilomānulomāśca rucirā romarājayaḥ |
śobhante mṛgamāśritya citrāḥ kanakabindavaḥ || 26 ||
paśyāsya jṛmbhamāṇasya dīptāmagniśikhopamām |
jihvāṃ mukhānnissarantīṃ meghādiva śatahradām || 27 ||
masāragallarkamukhaśśaṅkhamuktānibhodaraḥ |
kasya nāmābhirūpyo'sau na mano lobhayenmṛgaḥ || 28 ||
kasya rūpamidaṃ dṛṣṭvā jāmbūnada mayaprabham |
nānāratnamayaṃ divyaṃ na mano vismayaṃ vrajet || 29 ||
māṃsahetorapi mṛgānvinodārthaṃ ca dhanvanaḥ |
ghnanti lakṣmaṇa rājāno mṛgayāyāṃ mahāvane || 30 ||
dhanāni vyavasāyena vicīyante mahāvane |
dhātavo vividhāścāpi maṇiratnasuvarṇinaḥ || 31 ||
tatsāramakhilaṃ nṛṇāṃ dhanaṃ nicayavardhanam |
manasā cintitaṃ sarvaṃ yathā śukrasya lakṣmaṇa || 32 ||
arthī yenārthakṛtyena saṃvrajatyavicārayan |
tamarthamarthaśāstrajñāḥ prāhurarthyāśca lakṣmaṇa || 33 ||
etasya mṛgaratnasya parārdhye kāñcanatvaci |
upavekṣyati vaidehī mayā saha sumadhyamā || 34 ||
na kādalī na priyakī na praveṇī na cāvikī |
bhavedetasya sadṛśī sparśaneneti me matiḥ || 35 ||
eṣa caiva mṛgaśśrīmān yaśca divyo nabhaścaraḥ |
ubhāvetau mṛgau divyau tārāmṛgamahīmṛgau || 36 ||
yadi vā'yaṃ tathā yanmāṃ bhavedvadasi lakṣmaṇa |
māyaiṣā rākṣasasyeti kartavyosya vadho mayā || 37 ||
etena hi nṛśaṃsena mārīcenākṛtātmanā |
vane vicaratā pūrvaṃ hiṃsitā munipuṅgavāḥ || 38 ||
utthāya bahavo yena mṛgayāyāṃ janādhipāḥ |
nihatāḥ parameṣvāsāstasmādvadhyastvayaṃ mṛgaḥ || 39 ||
purastādiha vātāpiḥ paribhūya tapasvinaḥ |
udarastho dvijānhantisvagarbho'śvatarīmiva || 40 ||
sa kadāciccirāllobhādāsasāda mahāmunim |
agastyaṃ tejasā yuktaṃ bhakṣastasya babhūva ha || 41 ||
samutthāne va tadrūpaṃ kartukāmaṃ samīkṣya tam |
utsmayitvā tu bhagavānvātāpimidamabravīt || 42 ||
tvayā'vigaṇya vātāpe paribhūtāssvatejasā |
jīvaloke dvijaśreṣṭhāstasmādasi jarāṃ gataḥ || 43 ||
tadevaṃ na bhavedrakṣovātāpiriva lakṣmaṇa |
madvidhaṃ yo'timanyeta dharmanityaṃ jitendriyam || 44 ||
bhaveddhato'yaṃ vātāpiragastyeneva māṃ gataḥ |
iha tvaṃ bhava sannaddo yantrito rakṣa maithilīm || 45 ||
asyāmāyattamasmākaṃ yatkṛtyaṃ raghunandana |
ahamenaṃ vadhiṣyāmi grahīṣyāmyapi vā mṛgam || 46 ||
yāvadgacchāmi saumitre mṛgamānayituṃ drutam |
paśya lakṣmaṇa vaidehīṃ mṛgatvaci gataspṛhām || 47 ||
tvacā pradhānayā hyeṣa mṛgo'dya na bhaviṣyati |
apramattena te bhāvyamāśramasthena sītayā || 48 ||
yāvatpṛṣatamekena sāyakena nihanmyaham |
hatvaitaccarma cādāya śīghrameṣyāmi lakṣmaṇa || 49 ||
pradakṣiṇenātibalena pakṣiṇā jaṭāyuṣā buddhimatā ca lakṣmaṇa |
bhavāpramattaḥ parigṛhya maithilīṃ pratikṣaṇaṃ sarvata eva śaṅkitaḥ || 50 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe tricatvāriṃśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Grantha script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.