𑌶𑍍𑌰𑍀𑌮𑌦𑍍𑌵𑌾𑌲𑍍𑌮𑍀𑌕𑍀𑌯 𑌰𑌾𑌮𑌾𑌯𑌣𑍇 𑌅𑌰𑌣𑍍𑌯𑌕𑌾𑌣𑍍𑌡𑌮𑍍 ।
𑌅𑌥 𑌷𑍋𑌡𑌶𑌸𑍍𑌸𑌰𑍍𑌗𑌃 ।
𑌵𑌸𑌤𑌸𑍍𑌤𑌸𑍍𑌯 𑌤𑍁 𑌸𑍁𑌖𑌂 𑌰𑌾𑌘𑌵𑌸𑍍𑌯 𑌮𑌹𑌾𑌤𑍍𑌮𑌨𑌃 ।
𑌶𑌰𑌦𑍍𑌵𑍍𑌯𑌪𑌾𑌯𑍇 𑌹𑍇𑌮𑌨𑍍𑌤𑌋𑌤𑍁𑌰𑌿𑌷𑍍𑌟𑌃 𑌪𑍍𑌰𑌵𑌰𑍍𑌤𑌤 ॥ 1 ॥
𑌸 𑌕𑌦𑌾𑌚𑌿𑌤𑍍𑌪𑍍𑌰𑌭𑌾𑌤𑌾𑌯𑌾𑌂 𑌶𑌰𑍍𑌵𑌰𑍍𑌯𑌾𑌂 𑌰𑌘𑍁𑌨𑌨𑍍𑌦𑌨𑌃 ।
𑌪𑍍𑌰𑌯𑌯𑌾𑌵𑌭𑌿𑌷𑍇𑌕𑌾𑌰𑍍𑌥𑌂 𑌰𑌮𑍍𑌯𑌾𑌂 𑌗𑍋𑌦𑌾𑌵𑌰𑍀𑌂 𑌨𑌦𑍀𑌮𑍍 ॥ 2 ॥
𑌪𑍍𑌰𑌹𑍍𑌵𑌃 𑌕𑌲𑌶𑌹𑌸𑍍𑌤𑌸𑍍𑌤𑌂 𑌸𑍀𑌤𑌯𑌾 𑌸𑌹 𑌵𑍀𑌰𑍍𑌯𑌵𑌾𑌨𑍍 ।
𑌪𑍃𑌷𑍍𑌠𑌤𑍋𑌽𑌨𑍁𑌵𑍍𑌰𑌜𑌨𑍍𑌭𑍍𑌰𑌾𑌤𑌾 𑌸𑍗𑌮𑌿𑌤𑍍𑌰𑌿𑌰𑌿𑌦𑌮𑌬𑍍𑌰𑌵𑍀𑌤𑍍 ॥ 3 ॥
𑌅𑌯𑌂 𑌸 𑌕𑌾𑌲𑌃 𑌸𑌮𑍍𑌪𑍍𑌰𑌾𑌪𑍍𑌤𑌃 𑌪𑍍𑌰𑌿𑌯𑍋 𑌯𑌸𑍍𑌤𑍇 𑌪𑍍𑌰𑌿𑌯𑌂𑌵𑌦 ।
𑌅𑌲𑌙𑍍𑌕𑍃𑌤 𑌇𑌵𑌾𑌭𑌾𑌤𑌿 𑌯𑍇𑌨 𑌸𑌂𑌵𑌤𑍍𑌸𑌰𑌃 𑌶𑍁𑌭𑌃 ॥ 4 ॥
𑌨𑍀𑌹𑌾𑌰𑌪𑌰𑍁𑌷𑍋 𑌲𑍋𑌕𑌃 𑌪𑍃𑌥𑌿𑌵𑍀 𑌸𑌸𑍍𑌯𑌶𑌾𑌲𑌿𑌨𑍀 ।
𑌜𑌲𑌾𑌨𑍍𑌯𑌨𑍁𑌪𑌭𑍋𑌗𑍍𑌯𑌾𑌨𑌿 𑌸𑍁𑌭𑌗𑍋 𑌹𑌵𑍍𑌯𑌵𑌾𑌹𑌨𑌃 ॥ 5 ॥
𑌨𑌵𑌾𑌗𑍍𑌰𑌯𑌣𑌪𑍂𑌜𑌾𑌭𑌿𑌰𑌭𑍍𑌯𑌰𑍍𑌚𑍍𑌯 𑌪𑌿𑌤𑍃𑌦𑍇𑌵𑌤𑌾𑌃 ।
𑌕𑍃𑌤𑌾𑌗𑍍𑌰𑌯𑌣𑌕𑌾𑌃 𑌕𑌾𑌲𑍇 𑌸𑌨𑍍𑌤𑍋 𑌵𑌿𑌗𑌤𑌕𑌲𑍍𑌮𑌷𑌾𑌃 ॥ 6 ॥
𑌪𑍍𑌰𑌾𑌜𑍍𑌯𑌕𑌾𑌮𑌾 𑌜𑌨𑌪𑌦𑌾𑌸𑍍𑌸𑌮𑍍𑌪𑌨𑍍𑌨𑌤𑌰𑌗𑍋𑌰𑌸𑌾𑌃 ।
𑌵𑌿𑌚𑌰𑌨𑍍𑌤𑌿 𑌮𑌹𑍀𑌪𑌾𑌲𑌾 𑌯𑌾𑌤𑍍𑌰𑌾𑌸𑍍𑌥𑌾 𑌵𑌿𑌜𑌿𑌗𑍀𑌷𑌵𑌃 ॥ 7 ॥
𑌸𑍇𑌵𑌮𑌾𑌨𑍇 𑌦𑍃𑌢𑌂 𑌸𑍂𑌰𑍍𑌯𑍇 𑌦𑌿𑌶𑌮𑌨𑍍𑌤𑌕 𑌸𑍇𑌵𑌿𑌤𑌾𑌮𑍍 ।
𑌵𑌿𑌹𑍀𑌨𑌤𑌿𑌲𑌕𑍇𑌵 𑌸𑍍𑌤𑍍𑌰𑍀 𑌨𑍋𑌤𑍍𑌤𑌰𑌾 𑌦𑌿𑌕𑍍𑌪𑍍𑌰𑌕𑌾𑌶𑌤𑍇 ॥ 8 ॥
𑌪𑍍𑌰𑌕𑍃𑌤𑍍𑌯𑌾 𑌹𑌿𑌮𑌕𑍋𑌶𑌾𑌢𑍍𑌯𑍋 𑌦𑍂𑌰𑌸𑍂𑌰𑍍𑌯𑌶𑍍𑌚 𑌸𑌾𑌮𑍍𑌪𑍍𑌰𑌤𑌮𑍍 ।
𑌯𑌥𑌾𑌰𑍍𑌥𑌨𑌾𑌮𑌾 𑌸𑍁𑌵𑍍𑌯𑌕𑍍𑌤𑌂 𑌹𑌿𑌮𑌵𑌾𑌨𑍍𑌹𑌿𑌮𑌵𑌾𑌨𑍍𑌗𑌿𑌰𑌿𑌃 ॥ 9 ॥
𑌅𑌤𑍍𑌯𑌨𑍍𑌤𑌸𑍁𑌖𑌸𑌞𑍍𑌚𑌾𑌰𑌾 𑌮𑌧𑍍𑌯𑌾𑌹𑍍𑌨𑍇 𑌸𑍍𑌪𑌰𑍍𑌶𑌤𑌸𑍍𑌸𑍁𑌖𑌾𑌃 ।
𑌦𑌿𑌵𑌸𑌾𑌸𑍍𑌸𑍁𑌭𑌗𑌾𑌦𑌿𑌤𑍍𑌯𑌾𑌶𑍍𑌚𑌾𑌯𑌾𑌸𑌲𑌿𑌲𑌦𑍁𑌰𑍍𑌭𑌗𑌾𑌃 ॥ 10 ॥
𑌮𑍃𑌦𑍁𑌸𑍂𑌰𑍍𑌯𑌾𑌸𑍍𑌸𑌨𑍀𑌹𑌾𑌰𑌾𑌃 𑌪𑌟𑍁𑌶𑍀𑌤𑌾𑌸𑍍𑌸𑌮𑌾𑌰𑍁𑌤𑌾𑌃 ।
𑌶𑍂𑌨𑍍𑌯𑌾𑌰𑌣𑍍𑌯𑌾 𑌹𑌿𑌮𑌧𑍍𑌵𑌸𑍍𑌤𑌾 𑌦𑌿𑌵𑌸𑌾 𑌭𑌾𑌨𑍍𑌤𑌿𑌸𑌾𑌮𑍍𑌪𑍍𑌰𑌤𑌮𑍍 ॥ 11 ॥
𑌨𑌿𑌵𑍃𑌤𑍍𑌤𑌾𑌕𑌾𑌶𑌶𑌯𑌨𑌾𑌃 𑌪𑍁𑌷𑍍𑌯𑌨𑍀𑌤𑌾 𑌹𑌿𑌮𑌾𑌰𑍁𑌣𑌾𑌃 ।
𑌶𑍀𑌤𑌾 𑌵𑍃𑌦𑍍𑌧𑌤𑌰𑌾𑌯𑌾𑌮𑌾𑌸𑍍𑌤𑍍𑌰𑌿𑌯𑌾𑌮𑌾 𑌯𑌾𑌨𑍍𑌤𑌿 𑌸𑌾𑌮𑍍𑌪𑍍𑌰𑌤𑌮𑍍 ॥ 12 ॥
𑌰𑌵𑌿𑌸𑌙𑍍𑌕𑍍𑌰𑌾𑌨𑍍𑌤𑌸𑍗𑌭𑌾𑌗𑍍𑌯 𑌸𑍍𑌤𑍁𑌷𑌾𑌰𑌾𑌰𑍁𑌣𑌮𑌣𑍍𑌡𑌲𑌃 ।
𑌨𑌿𑌶𑍍𑌶𑍍𑌵𑌾𑌸𑌾𑌨𑍍𑌧 𑌇𑌵𑌾𑌦𑌰𑍍𑌶𑌨𑍍𑌛𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑌮𑌾 𑌨 𑌪𑍍𑌰𑌕𑌾𑌶𑌤𑍇 ॥ 13 ॥
𑌜𑍍𑌯𑍋𑌤𑍍𑌸𑍍𑌨 𑌤𑍁𑌷𑌾𑌰𑌮𑌲𑌿𑌨𑌾 𑌪𑍗𑌰𑍍𑌣𑌮𑌾𑌸𑍍𑌯𑌾𑌂 𑌨 𑌰𑌾𑌜𑌤𑍇 ।
𑌸𑍀𑌤𑍇𑌵 𑌚𑌾𑌤𑌪𑌶𑍍𑌯𑌾𑌮𑌾 𑌲𑌕𑍍𑌷𑍍𑌯𑌤𑍇 𑌨 𑌤𑍁 𑌶𑍋𑌭𑌤𑍇 ॥ 14 ॥
𑌪𑍍𑌰𑌕𑍃𑌤𑍍𑌯𑌾 𑌶𑍀𑌤𑌲𑌸𑍍𑌪𑌰𑍍𑌶𑍋 𑌹𑌿𑌮𑌵𑌿𑌦𑍍𑌧𑌶𑍍𑌚 𑌸𑌾𑌮𑍍𑌪𑍍𑌰𑌤𑌮𑍍 ।
𑌪𑍍𑌰𑌵𑌾𑌤𑌿 𑌪𑌶𑍍𑌚𑌿𑌮𑍋 𑌵𑌾𑌯𑍁𑌃 𑌕𑌾𑌲𑍇 𑌦𑍍𑌵𑌿𑌗𑍁𑌣𑌶𑍀𑌤𑌲𑌃 ॥ 15 ॥
𑌬𑌾𑌷𑍍𑌪𑌚𑍍𑌛𑌨𑍍𑌨𑌾𑌨𑍍𑌯𑌰𑌣𑍍𑌯𑌾𑌨𑌿 𑌯𑌵𑌗𑍋𑌧𑍂𑌮𑌵𑌨𑍍𑌤𑌿 𑌚 ।
𑌶𑍋𑌭𑌨𑍍𑌤𑍇𑌽𑌭𑍍𑌯𑍁𑌦𑌿𑌤𑍇 𑌸𑍂𑌰𑍍𑌯𑍇 𑌨𑌦𑍍𑌭𑌿 𑌕𑍍𑌰𑍗𑌞𑍍𑌚𑌸𑌾𑌰𑌸𑍈𑌃 ॥ 16 ॥
𑌖𑌰𑍍𑌜𑍂𑌰𑌪𑍁𑌷𑍍𑌪𑌾𑌕𑍃𑌤𑌿𑌭𑌿𑌶𑍍𑌶𑌿𑌰𑍋𑌭𑌿𑌃 𑌪𑍂𑌰𑍍𑌣𑌤𑌣𑍍𑌡𑍁𑌲𑍈𑌃 ।
𑌶𑍋𑌭𑌨𑍍𑌤𑍇 𑌕𑌿𑌞𑍍𑌚𑌿𑌦𑌾𑌨𑌮𑍍𑌰𑌾𑌶𑍍𑌶𑌾𑌲𑌯𑌃 𑌕𑌨𑌕𑌪𑍍𑌰𑌭𑌾𑌃 ॥ 17 ॥
𑌮𑌯𑍂𑌖𑍈𑌰𑍁𑌪𑌸𑌰𑍍𑌪𑌦𑍍𑌭𑌿𑌰𑍍𑌹𑌿𑌮𑌨𑍀𑌹𑌾𑌰𑌸𑌂𑌵𑍃𑌤𑍈𑌃 ।
𑌦𑍂𑌰𑌮𑌭𑍍𑌯𑍁𑌦𑌿𑌤𑌸𑍍𑌸𑍂𑌰𑍍𑌯𑌶𑍍𑌶𑌶𑌾𑌙𑍍𑌕 𑌇𑌵 𑌲𑌕𑍍𑌷𑍍𑌯𑌤𑍇 ॥ 18 ॥
𑌅𑌗𑍍𑌰𑌾𑌹𑍍𑌯𑌵𑍀𑌰𑍍𑌯𑌃 𑌪𑍂𑌰𑍍𑌵𑌾𑌹𑍍𑌣𑍇 𑌮𑌧𑍍𑌯𑌾𑌹𑍍𑌨𑍇 𑌸𑍍𑌪𑌰𑍍𑌶𑌤𑌸𑍍𑌸𑍁𑌖𑌃 ।
𑌸𑌂𑌰𑌕𑍍𑌤𑌃 𑌕𑌿𑌞𑍍𑌚𑌿𑌦𑌾𑌪𑌾𑌣𑍍𑌡𑍁𑌰𑌾𑌤𑌪𑌶𑍍𑌶𑍋𑌭𑌤𑍇 𑌕𑍍𑌷𑌿𑌤𑍗 ॥ 19 ॥
𑌅𑌵𑌶𑍍𑌯𑌾𑌯𑌨𑌿𑌪𑌾𑌤𑍇𑌨 𑌕𑌿𑌞𑍍𑌚𑌿𑌤𑍍𑌪𑍍𑌰𑌕𑍍𑌲𑌿𑌨𑍍𑌨𑌶𑌾𑌦𑍍𑌵𑌲𑌾 ।
𑌵𑌨𑌾𑌨𑌾𑌂 𑌶𑍋𑌭𑌤𑍇 𑌭𑍂𑌮𑌿𑌰𑍍𑌨𑌿𑌵𑌿𑌷𑍍𑌟𑌤𑌰𑍁𑌣𑌾𑌤𑌪𑌾 ॥ 20 ॥
𑌸𑍍𑌪𑍃𑌶𑌂𑌸𑍍𑌤𑍁 𑌵𑌿𑌮𑌲𑌂 𑌶𑍀𑌤𑌮𑍁𑌦𑌕𑌂 𑌦𑍍𑌵𑌿𑌰𑌦𑌸𑍍𑌸𑍁𑌖𑌮𑍍 ।
𑌅𑌤𑍍𑌯𑌨𑍍𑌤𑌤𑍃𑌷𑌿𑌤𑍋 𑌵𑌨𑍍𑌯𑌃 𑌪𑍍𑌰𑌤𑌿𑌸𑌂𑌹𑌰𑌤𑍇 𑌕𑌰𑌮𑍍 ॥ 21 ॥
𑌏𑌤𑍇 𑌹𑌿 𑌸𑌮𑍁𑌪𑌾𑌸𑍀𑌨𑌾 𑌵𑌿𑌹𑌗𑌾 𑌜𑌲𑌚𑌾𑌰𑌿𑌣𑌃 ।
𑌨𑌾𑌵𑌗𑌾𑌹𑌨𑍍𑌤𑌿 𑌸𑌲𑌿𑌲𑌮𑌪𑍍𑌰𑌗𑌲𑍍𑌭𑌾 𑌇𑌵𑌾𑌹𑌵𑌮𑍍 ॥ 22 ॥
𑌅𑌵𑌶𑍍𑌯𑌾𑌯𑌤𑌮𑍋𑌨𑌦𑍍𑌧𑌾 𑌨𑍀𑌹𑌾𑌰𑌤𑌮𑌸𑌾𑌽𑌵𑍃𑌤𑌾𑌃 ।
𑌪𑍍𑌰𑌸𑍁𑌪𑍍𑌤𑌾 𑌇𑌵 𑌲𑌕𑍍𑌷𑍍𑌯𑌨𑍍𑌤𑍇 𑌵𑌿𑌪𑍁𑌷𑍍𑌪𑌾 𑌵𑌨𑌰𑌾𑌜𑌯𑌃 ॥ 23 ॥
𑌬𑌾𑌷𑍍𑌪𑌸𑌞𑍍𑌛𑌨𑍍𑌨𑌸𑌲𑌿𑌲𑌾 𑌰𑍁𑌤𑌵𑌿𑌜𑍍𑌞𑍇𑌯𑌸𑌾𑌰𑌸𑌾𑌃 ।
𑌹𑌿𑌮𑌾𑌰𑍍𑌦𑍍𑌰𑌵𑌾𑌲𑍁𑌕𑍈𑌸𑍍𑌤𑍀𑌰𑍈𑌸𑍍𑌸𑌰𑌿𑌤𑍋 𑌭𑌾𑌨𑍍𑌤𑌿 𑌸𑌾𑌮𑍍𑌪𑍍𑌰𑌤𑌮𑍍 ॥ 24 ॥
𑌤𑍁𑌷𑌾𑌰𑌪𑌤𑌨𑌾𑌚𑍍𑌚𑍈𑌵 𑌮𑍃𑌦𑍁𑌤𑍍𑌵𑌾𑌦𑍍𑌭𑌾𑌸𑍍𑌕𑌰𑌸𑍍𑌯 𑌚 ।
𑌶𑍈𑌤𑍍𑌯𑌾𑌦𑌗𑌾𑌗𑍍𑌰𑌸𑍍𑌥𑌮𑌪𑌿 𑌪𑍍𑌰𑌾𑌯𑍇𑌣 𑌰𑌸𑌵𑌜𑍍𑌜𑌲𑌮𑍍 ॥ 25 ॥
𑌜𑌰𑌾𑌜𑌰𑍍𑌜𑌰𑌿𑌤𑍈𑌃 𑌪𑌦𑍍𑌮𑍈𑌶𑌶𑍀𑌰𑍍𑌣𑌕𑍇𑌸𑌰𑌕𑌰𑍍𑌣𑌿𑌕𑍈𑌃 ।
𑌨𑌾𑌲𑌷𑍇𑌰𑍍𑌹𑌿𑌮𑌧𑍍𑌵𑌸𑍍𑌸𑍈𑌰𑍍𑌨 𑌭𑌨𑍍𑌤𑌿 𑌕𑌮𑌲𑌾𑌕𑌰𑌾𑌃 ॥ 26 ॥
𑌅𑌸𑍍𑌮𑌿𑌂𑌸𑍍𑌤𑍁 𑌪𑍁𑌰𑍁𑌷𑌵𑍍𑌯𑌾𑌘𑍍𑌰𑌃 𑌕𑌾𑌲𑍇 𑌦𑍁𑌃𑌖𑌸𑌮𑌨𑍍𑌵𑌿𑌤𑌃 ।
𑌤𑌪𑌶𑍍𑌚𑌰𑌤𑌿 𑌧𑌰𑍍𑌮𑌾𑌤𑍍𑌮𑌾 𑌤𑍍𑌵𑌦𑍍𑌭𑌕𑍍𑌤𑍍𑌯𑌾 𑌭𑌰𑌤𑌃 𑌪𑍁𑌰𑍇 ॥ 27 ॥
𑌤𑍍𑌯𑌕𑍍𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌰𑌾𑌜𑍍𑌯𑌂 𑌚 𑌮𑌾𑌨𑌂 𑌚 𑌭𑍋𑌗𑌾𑌂𑌶𑍍𑌚 𑌵𑌿𑌵𑌿𑌧𑌾𑌨𑍍𑌬𑌹𑍂𑌨𑍍 ।
𑌤𑌪𑌸𑍍𑌸𑍍𑌵𑍀 𑌨𑌿𑌯𑌤𑌾𑌹𑌾𑌰𑌶𑍍𑌶𑍇𑌤𑍇 𑌶𑍀𑌤𑍇 𑌮𑌹𑍀𑌤𑌲𑍇 ॥ 28 ॥
𑌸𑍋𑌽𑌪𑌿 𑌵𑍇𑌲𑌾𑌮𑌿𑌮𑌾𑌂 𑌨𑍂𑌨𑌮𑌭𑌿𑌷𑍇𑌕𑌾𑌰𑍍𑌥𑌮𑍁𑌦𑍍𑌯𑌤𑌃 ।
𑌵𑍃𑌤𑌃 𑌪𑍍𑌰𑌕𑍃𑌤𑌿𑌭𑌿𑌰𑍍𑌨𑌿𑌤𑍍𑌯𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌯𑌾𑌤𑌿 𑌸𑌰𑌯𑍂𑌂 𑌨𑌦𑍀𑌮𑍍 ॥ 29 ॥
𑌅𑌤𑍍𑌯𑌨𑍍𑌤𑌸𑍁𑌖𑌸𑌂𑌵𑍃𑌦𑍍𑌧𑌸𑍍𑌸𑍁𑌕𑍁𑌮𑌾𑌰𑌸𑍍𑌸𑍁𑌖𑍋𑌚𑌿𑌤𑌃 ।
𑌕𑌥𑌂 𑌨𑍍𑌵𑌪𑌰𑌰𑌾𑌤𑍍𑌰𑍇𑌷𑍁 𑌸𑌰𑌯𑍂𑌮𑌵𑌗𑌾𑌹𑌤𑍇 ॥ 30 ॥
𑌪𑌦𑍍𑌮𑌪𑌤𑍍𑌰𑍇𑌕𑍍𑌷𑌣𑍋 𑌵𑍀𑌰𑌶𑍍𑌶𑍍𑌯𑌾𑌮𑍋 𑌨𑌿𑌰𑍁𑌦𑌰𑍋 𑌮𑌹𑌾𑌨𑍍 ।
𑌧𑌰𑍍𑌮𑌜𑍍𑌞 𑌸𑍍𑌸𑌤𑍍𑌯𑌵𑌾𑌦𑍀 𑌚 𑌹𑍍𑌰𑍀𑌨𑌿𑌷𑍇𑌧𑍋 𑌜𑌿𑌤𑍇𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑌿𑌯𑌃 ॥ 31 ॥
𑌪𑍍𑌰𑌿𑌯𑌾𑌭𑌿𑌭𑌾𑌷𑍀 𑌮𑌧𑍁𑌰𑍋 𑌦𑍀𑌰𑍍𑌘𑌬𑌾𑌹𑍁𑌰𑌰𑌿𑌨𑍍𑌦𑌮𑌃 ।
𑌸𑌨𑍍𑌤𑍍𑌯𑌜𑍍𑌯 𑌵𑌿𑌵𑌿𑌧𑌾𑌨𑍍𑌭𑍋𑌗𑌾𑌨𑌾𑌰𑍍𑌯𑌂 𑌸𑌰𑍍𑌵𑌾𑌤𑍍𑌮𑌨𑌾 𑌶𑍍𑌰𑌿𑌤𑌃 ॥ 32 ॥
𑌜𑌿𑌤𑌸𑍍𑌸𑍍𑌵𑌰𑍍𑌗𑌸𑍍𑌤𑌵 𑌭𑍍𑌰𑌾𑌤𑍍𑌰𑌾 𑌭𑌰𑌤𑍇𑌨 𑌮𑌹𑌾𑌤𑍍𑌮𑌨𑌾 ।
𑌵𑌨𑌸𑍍𑌥𑌮𑌪𑌿 𑌤𑌾𑌪𑌸𑍍𑌯𑍇 𑌯𑌸𑍍𑌤𑍍𑌵𑌾𑌮𑌨𑍁𑌵𑌿𑌧𑍀𑌯𑌤𑍇 ॥ 33 ॥
𑌨 𑌪𑌿𑌤𑍍𑌰𑍍𑌯𑌮𑌨𑍁𑌵𑌰𑍍𑌤𑌨𑍍𑌤𑍇 𑌮𑌾𑌤𑍃𑌕𑌂 𑌦𑍍𑌵𑌿𑌪𑌦𑌾 𑌇𑌤𑌿 ।
𑌖𑍍𑌯𑌾𑌤𑍋 𑌲𑍋𑌕𑌪𑍍𑌰𑌵𑌾𑌦𑍋𑌽𑌯𑌂 𑌭𑌰𑌤𑍇𑌨𑌾𑌨𑍍𑌯𑌥𑌾 𑌕𑍃𑌤𑌃 ॥ 34 ॥
𑌭𑌰𑍍𑌤𑌾 𑌦𑌶𑌰𑌥𑍋 𑌯𑌸𑍍𑌯𑌾𑌸𑍍𑌸𑌾𑌧𑍁𑌶𑍍𑌚 𑌭𑌰𑌤𑌸𑍍𑌸𑍁𑌤𑌃 ।
𑌕𑌥𑌂 𑌨𑍁 𑌸𑌾𑌽𑌮𑍍𑌬𑌾 𑌕𑍈𑌕𑍇𑌯𑍀 𑌤𑌾𑌦𑍃𑌶𑍀 𑌕𑍍𑌰𑍂𑌰𑌶𑍀𑌲𑌿𑌨𑍀 ॥ 35 ॥
𑌇𑌤𑍍𑌯𑍇𑌵𑌂 𑌲𑌕𑍍𑌷𑍍𑌮𑌣𑍇 𑌵𑌾𑌕𑍍𑌯𑌂 𑌸𑍍𑌨𑍇𑌹𑌾𑌦𑍍𑌬𑍍𑌰𑍁𑌵𑌤𑌿 𑌧𑌾𑌰𑍍𑌮𑌿𑌕𑍇 ।
𑌪𑌰𑌿𑌵𑌾𑌦𑌂 𑌜𑌨𑌨𑍍𑌯𑌾𑌸𑍍𑌤𑌮𑌸𑌹𑌨𑍍𑌰𑌾𑌘𑌵𑍋𑌽𑌬𑍍𑌰𑌵𑍀𑌤𑍍 ॥ 36 ॥
𑌸 𑌤𑍇𑌽𑌮𑍍𑌬𑌾 𑌮𑌧𑍍𑌯𑌮𑌾 𑌤𑌾𑌤 𑌗𑌰𑍍𑌹𑌿𑌤𑌵𑍍𑌯𑌾 𑌕𑌥𑌞𑍍𑌚𑌨 ।
𑌤𑌾𑌮𑍇𑌵𑍇𑌕𑍍𑌷𑍍𑌵𑌾𑌕𑍁𑌨𑌾𑌥𑌸𑍍𑌯 𑌭𑌰𑌤𑌸𑍍𑌯 𑌕𑌥𑌾𑌂 𑌕𑍁𑌰𑍁 ॥ 37 ॥
𑌨𑌿𑌶𑍍𑌚𑌿𑌤𑌾𑌽𑌪𑌿 𑌹𑌿 𑌮𑍇 𑌬𑍁𑌦𑍍𑌧𑌿𑌰𑍍𑌵𑌨𑌵𑌾𑌸𑍇 𑌦𑍃𑌢𑌵𑍍𑌰𑌤𑌾 ।
𑌭𑌰𑌤𑌸𑍍𑌨𑍇𑌹𑌸𑌨𑍍𑌤𑌪𑍍𑌤𑌾 𑌬𑌾𑌲𑌿𑌶𑍀𑌕𑍍𑌰𑌿𑌯𑌤𑍇 𑌪𑍁𑌨𑌃 ॥ 38 ॥
𑌸𑌂𑌸𑍍𑌮𑌰𑌾𑌮𑍍𑌯𑌸𑍍𑌯 𑌵𑌾𑌕𑍍𑌯𑌾𑌨𑌿 𑌪𑍍𑌰𑌿𑌯𑌾𑌣𑌿 𑌮𑌧𑍁𑌰𑌾𑌣𑌿 𑌚 ।
𑌹𑍃𑌦𑍍𑌯𑌾𑌨𑍍𑌯𑌮𑍃𑌤𑌕𑌲𑍍𑌪𑌾𑌨𑌿 𑌮𑌨𑌃𑌪𑍍𑌰𑌹𑍍𑌲𑌾𑌦𑌨𑌾𑌨𑌿 𑌚 ॥ 39 ॥
𑌕𑌦𑌾𑌨𑍍𑌵𑌹𑌂 𑌸𑌮𑍇𑌷𑍍𑌯𑌾𑌮𑌿 𑌭𑌰𑌤𑍇𑌨 𑌮𑌹𑌾𑌤𑍍𑌮𑌨𑌾 ।
𑌶𑌤𑍍𑌰𑍁𑌘𑍍𑌨𑍇𑌨 𑌚 𑌵𑍀𑌰𑍇𑌣 𑌤𑍍𑌵𑌯𑌾 𑌚 𑌰𑌘𑍁𑌨𑌨𑍍𑌦𑌨 ॥ 40 ॥
𑌇𑌤𑍍𑌯𑍇𑌵𑌂 𑌵𑌿𑌲𑌪𑌂𑌸𑍍𑌤𑌤𑍍𑌰 𑌪𑍍𑌰𑌾𑌪𑍍𑌯 𑌗𑍋𑌦𑌾𑌵𑌰𑍀𑌂 𑌨𑌦𑍀𑌮𑍍 ।
𑌚𑌕𑍍𑌰𑍇𑌽𑌭𑌿𑌷𑍇𑌕𑌂 𑌕𑌾𑌕𑍁𑌤𑍍𑌸𑍍𑌥𑌸𑍍𑌸𑌾𑌨𑍁𑌜𑌸𑍍𑌸𑌹 𑌸𑍀𑌤𑌯𑌾 ॥ 41 ॥
𑌤𑌰𑍍𑌪𑌯𑌿𑌤𑍍𑌵𑌾𑌽𑌥 𑌸𑌲𑌿𑌲𑍈𑌸𑍍𑌤𑍇 𑌪𑌿𑌤𑍃𑌨𑍍𑌦𑍈𑌵𑌤𑌾𑌨𑌿 𑌚 ।
𑌸𑍍𑌤𑍁𑌵𑌨𑍍𑌤𑌿 𑌸𑍍𑌮𑍋𑌦𑌿𑌤𑌂 𑌸𑍂𑌰𑍍𑌯𑌂 𑌦𑍇𑌵𑌤𑌾𑌶𑍍𑌚 𑌸𑌮𑌾𑌹𑌿𑌤𑌾𑌃 ॥ 42 ॥
𑌕𑍃𑌤𑌾𑌭𑌿𑌷𑍇𑌕𑌸𑍍𑌸𑌰𑌰𑌾𑌜 𑌰𑌾𑌮𑌃 𑌸𑍀𑌤𑌾𑌦𑍍𑌵𑌿𑌤𑍀𑌯𑌸𑍍𑌸𑌹 𑌲𑌕𑍍𑌷𑍍𑌮𑌣𑍇𑌨 ।
𑌕𑍃𑌤𑌾𑌭𑌿𑌷𑍇𑌕𑍋 𑌗𑌿𑌰𑌿𑌰𑌾𑌜𑌪𑍁𑌤𑍍𑌰𑍍𑌯𑌾 𑌰𑍁𑌦𑍍𑌰𑌸𑍍𑌸𑌨𑌨𑍍𑌦𑍀 𑌭𑌗𑌵𑌾𑌨𑌿𑌵𑍇𑌶𑌃 ॥ 43 ॥
𑌇𑌤𑍍𑌯𑌾𑌰𑍍𑌷𑍇 𑌶𑍍𑌰𑍀𑌮𑌦𑍍𑌰𑌾𑌮𑌾𑌯𑌣𑍇 𑌵𑌾𑌲𑍍𑌮𑍀𑌕𑍀𑌯 𑌆𑌦𑌿𑌕𑌾𑌵𑍍𑌯𑍇 𑌅𑌰𑌣𑍍𑌯𑌕𑌾𑌣𑍍𑌡𑍇 𑌷𑍋𑌡𑌶𑌸𑍍𑌸𑌰𑍍𑌗𑌃 ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |
atha ṣoḍaśassargaḥ |
vasatastasya tu sukhaṃ rāghavasya mahātmanaḥ |
śaradvyapāye hemantaṛturiṣṭaḥ pravartata || 1 ||
sa kadācitprabhātāyāṃ śarvaryāṃ raghunandanaḥ |
prayayāvabhiṣekārthaṃ ramyāṃ godāvarīṃ nadīm || 2 ||
prahvaḥ kalaśahastastaṃ sītayā saha vīryavān |
pṛṣṭhato'nuvrajanbhrātā saumitriridamabravīt || 3 ||
ayaṃ sa kālaḥ samprāptaḥ priyo yaste priyaṃvada |
alaṅkṛta ivābhāti yena saṃvatsaraḥ śubhaḥ || 4 ||
nīhāraparuṣo lokaḥ pṛthivī sasyaśālinī |
jalānyanupabhogyāni subhago havyavāhanaḥ || 5 ||
navāgrayaṇapūjābhirabhyarcya pitṛdevatāḥ |
kṛtāgrayaṇakāḥ kāle santo vigatakalmaṣāḥ || 6 ||
prājyakāmā janapadāssampannataragorasāḥ |
vicaranti mahīpālā yātrāsthā vijigīṣavaḥ || 7 ||
sevamāne dṛḍhaṃ sūrye diśamantaka sevitām |
vihīnatilakeva strī nottarā dikprakāśate || 8 ||
prakṛtyā himakośāḍhyo dūrasūryaśca sāmpratam |
yathārthanāmā suvyaktaṃ himavānhimavāngiriḥ || 9 ||
atyantasukhasañcārā madhyāhne sparśatassukhāḥ |
divasāssubhagādityāścāyāsaliladurbhagāḥ || 10 ||
mṛdusūryāssanīhārāḥ paṭuśītāssamārutāḥ |
śūnyāraṇyā himadhvastā divasā bhāntisāmpratam || 11 ||
nivṛttākāśaśayanāḥ puṣyanītā himāruṇāḥ |
śītā vṛddhatarāyāmāstriyāmā yānti sāmpratam || 12 ||
ravisaṅkrāntasaubhāgya stuṣārāruṇamaṇḍalaḥ |
niśśvāsāndha ivādarśanchandramā na prakāśate || 13 ||
jyotsna tuṣāramalinā paurṇamāsyāṃ na rājate |
sīteva cātapaśyāmā lakṣyate na tu śobhate || 14 ||
prakṛtyā śītalasparśo himaviddhaśca sāmpratam |
pravāti paścimo vāyuḥ kāle dviguṇaśītalaḥ || 15 ||
bāṣpacchannānyaraṇyāni yavagodhūmavanti ca |
śobhante'bhyudite sūrye nadbhi krauñcasārasaiḥ || 16 ||
kharjūrapuṣpākṛtibhiśśirobhiḥ pūrṇataṇḍulaiḥ |
śobhante kiñcidānamrāśśālayaḥ kanakaprabhāḥ || 17 ||
mayūkhairupasarpadbhirhimanīhārasaṃvṛtaiḥ |
dūramabhyuditassūryaśśaśāṅka iva lakṣyate || 18 ||
agrāhyavīryaḥ pūrvāhṇe madhyāhne sparśatassukhaḥ |
saṃraktaḥ kiñcidāpāṇḍurātapaśśobhate kṣitau || 19 ||
avaśyāyanipātena kiñcitpraklinnaśādvalā |
vanānāṃ śobhate bhūmirniviṣṭataruṇātapā || 20 ||
spṛśaṃstu vimalaṃ śītamudakaṃ dviradassukham |
atyantatṛṣito vanyaḥ pratisaṃharate karam || 21 ||
ete hi samupāsīnā vihagā jalacāriṇaḥ |
nāvagāhanti salilamapragalbhā ivāhavam || 22 ||
avaśyāyatamonaddhā nīhāratamasā'vṛtāḥ |
prasuptā iva lakṣyante vipuṣpā vanarājayaḥ || 23 ||
bāṣpasañchannasalilā rutavijñeyasārasāḥ |
himārdravālukaistīraissarito bhānti sāmpratam || 24 ||
tuṣārapatanāccaiva mṛdutvādbhāskarasya ca |
śaityādagāgrasthamapi prāyeṇa rasavajjalam || 25 ||
jarājarjaritaiḥ padmaiśaśīrṇakesarakarṇikaiḥ |
nālaṣerhimadhvassairna bhanti kamalākarāḥ || 26 ||
asmiṃstu puruṣavyāghraḥ kāle duḥkhasamanvitaḥ |
tapaścarati dharmātmā tvadbhaktyā bharataḥ pure || 27 ||
tyaktvā rājyaṃ ca mānaṃ ca bhogāṃśca vividhānbahūn |
tapassvī niyatāhāraśśete śīte mahītale || 28 ||
so'pi velāmimāṃ nūnamabhiṣekārthamudyataḥ |
vṛtaḥ prakṛtibhirnityaṃ prayāti sarayūṃ nadīm || 29 ||
atyantasukhasaṃvṛddhassukumārassukhocitaḥ |
kathaṃ nvapararātreṣu sarayūmavagāhate || 30 ||
padmapatrekṣaṇo vīraśśyāmo nirudaro mahān |
dharmajña ssatyavādī ca hrīniṣedho jitendriyaḥ || 31 ||
priyābhibhāṣī madhuro dīrghabāhurarindamaḥ |
santyajya vividhānbhogānāryaṃ sarvātmanā śritaḥ || 32 ||
jitassvargastava bhrātrā bharatena mahātmanā |
vanasthamapi tāpasye yastvāmanuvidhīyate || 33 ||
na pitryamanuvartante mātṛkaṃ dvipadā iti |
khyāto lokapravādo'yaṃ bharatenānyathā kṛtaḥ || 34 ||
bhartā daśaratho yasyāssādhuśca bharatassutaḥ |
kathaṃ nu sā'mbā kaikeyī tādṛśī krūraśīlinī || 35 ||
ityevaṃ lakṣmaṇe vākyaṃ snehādbruvati dhārmike |
parivādaṃ jananyāstamasahanrāghavo'bravīt || 36 ||
sa te'mbā madhyamā tāta garhitavyā kathañcana |
tāmevekṣvākunāthasya bharatasya kathāṃ kuru || 37 ||
niścitā'pi hi me buddhirvanavāse dṛḍhavratā |
bharatasnehasantaptā bāliśīkriyate punaḥ || 38 ||
saṃsmarāmyasya vākyāni priyāṇi madhurāṇi ca |
hṛdyānyamṛtakalpāni manaḥprahlādanāni ca || 39 ||
kadānvahaṃ sameṣyāmi bharatena mahātmanā |
śatrughnena ca vīreṇa tvayā ca raghunandana || 40 ||
ityevaṃ vilapaṃstatra prāpya godāvarīṃ nadīm |
cakre'bhiṣekaṃ kākutsthassānujassaha sītayā || 41 ||
tarpayitvā'tha salilaiste pitṛndaivatāni ca |
stuvanti smoditaṃ sūryaṃ devatāśca samāhitāḥ || 42 ||
kṛtābhiṣekassararāja rāmaḥ sītādvitīyassaha lakṣmaṇena |
kṛtābhiṣeko girirājaputryā rudrassanandī bhagavāniveśaḥ || 43 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe ṣoḍaśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे अरण्यकाण्डम् ।
अथ षोडशस्सर्गः ।
वसतस्तस्य तु सुखं राघवस्य महात्मनः ।
शरद्व्यपाये हेमन्तऋतुरिष्टः प्रवर्तत ॥ 1 ॥
स कदाचित्प्रभातायां शर्वर्यां रघुनन्दनः ।
प्रययावभिषेकार्थं रम्यां गोदावरीं नदीम् ॥ 2 ॥
प्रह्वः कलशहस्तस्तं सीतया सह वीर्यवान् ।
पृष्ठतोऽनुव्रजन्भ्राता सौमित्रिरिदमब्रवीत् ॥ 3 ॥
अयं स कालः सम्प्राप्तः प्रियो यस्ते प्रियंवद ।
अलङ्कृत इवाभाति येन संवत्सरः शुभः ॥ 4 ॥
नीहारपरुषो लोकः पृथिवी सस्यशालिनी ।
जलान्यनुपभोग्यानि सुभगो हव्यवाहनः ॥ 5 ॥
नवाग्रयणपूजाभिरभ्यर्च्य पितृदेवताः ।
कृताग्रयणकाः काले सन्तो विगतकल्मषाः ॥ 6 ॥
प्राज्यकामा जनपदास्सम्पन्नतरगोरसाः ।
विचरन्ति महीपाला यात्रास्था विजिगीषवः ॥ 7 ॥
सेवमाने दृढं सूर्ये दिशमन्तक सेविताम् ।
विहीनतिलकेव स्त्री नोत्तरा दिक्प्रकाशते ॥ 8 ॥
प्रकृत्या हिमकोशाढ्यो दूरसूर्यश्च साम्प्रतम् ।
यथार्थनामा सुव्यक्तं हिमवान्हिमवान्गिरिः ॥ 9 ॥
अत्यन्तसुखसञ्चारा मध्याह्ने स्पर्शतस्सुखाः ।
दिवसास्सुभगादित्याश्चायासलिलदुर्भगाः ॥ 10 ॥
मृदुसूर्यास्सनीहाराः पटुशीतास्समारुताः ।
शून्यारण्या हिमध्वस्ता दिवसा भान्तिसाम्प्रतम् ॥ 11 ॥
निवृत्ताकाशशयनाः पुष्यनीता हिमारुणाः ।
शीता वृद्धतरायामास्त्रियामा यान्ति साम्प्रतम् ॥ 12 ॥
रविसङ्क्रान्तसौभाग्य स्तुषारारुणमण्डलः ।
निश्श्वासान्ध इवादर्शन्छन्द्रमा न प्रकाशते ॥ 13 ॥
ज्योत्स्न तुषारमलिना पौर्णमास्यां न राजते ।
सीतेव चातपश्यामा लक्ष्यते न तु शोभते ॥ 14 ॥
प्रकृत्या शीतलस्पर्शो हिमविद्धश्च साम्प्रतम् ।
प्रवाति पश्चिमो वायुः काले द्विगुणशीतलः ॥ 15 ॥
बाष्पच्छन्नान्यरण्यानि यवगोधूमवन्ति च ।
शोभन्तेऽभ्युदिते सूर्ये नद्भि क्रौञ्चसारसैः ॥ 16 ॥
खर्जूरपुष्पाकृतिभिश्शिरोभिः पूर्णतण्डुलैः ।
शोभन्ते किञ्चिदानम्राश्शालयः कनकप्रभाः ॥ 17 ॥
मयूखैरुपसर्पद्भिर्हिमनीहारसंवृतैः ।
दूरमभ्युदितस्सूर्यश्शशाङ्क इव लक्ष्यते ॥ 18 ॥
अग्राह्यवीर्यः पूर्वाह्णे मध्याह्ने स्पर्शतस्सुखः ।
संरक्तः किञ्चिदापाण्डुरातपश्शोभते क्षितौ ॥ 19 ॥
अवश्यायनिपातेन किञ्चित्प्रक्लिन्नशाद्वला ।
वनानां शोभते भूमिर्निविष्टतरुणातपा ॥ 20 ॥
स्पृशंस्तु विमलं शीतमुदकं द्विरदस्सुखम् ।
अत्यन्ततृषितो वन्यः प्रतिसंहरते करम् ॥ 21 ॥
एते हि समुपासीना विहगा जलचारिणः ।
नावगाहन्ति सलिलमप्रगल्भा इवाहवम् ॥ 22 ॥
अवश्यायतमोनद्धा नीहारतमसाऽवृताः ।
प्रसुप्ता इव लक्ष्यन्ते विपुष्पा वनराजयः ॥ 23 ॥
बाष्पसञ्छन्नसलिला रुतविज्ञेयसारसाः ।
हिमार्द्रवालुकैस्तीरैस्सरितो भान्ति साम्प्रतम् ॥ 24 ॥
तुषारपतनाच्चैव मृदुत्वाद्भास्करस्य च ।
शैत्यादगाग्रस्थमपि प्रायेण रसवज्जलम् ॥ 25 ॥
जराजर्जरितैः पद्मैशशीर्णकेसरकर्णिकैः ।
नालषेर्हिमध्वस्सैर्न भन्ति कमलाकराः ॥ 26 ॥
अस्मिंस्तु पुरुषव्याघ्रः काले दुःखसमन्वितः ।
तपश्चरति धर्मात्मा त्वद्भक्त्या भरतः पुरे ॥ 27 ॥
त्यक्त्वा राज्यं च मानं च भोगांश्च विविधान्बहून् ।
तपस्स्वी नियताहारश्शेते शीते महीतले ॥ 28 ॥
सोऽपि वेलामिमां नूनमभिषेकार्थमुद्यतः ।
वृतः प्रकृतिभिर्नित्यं प्रयाति सरयूं नदीम् ॥ 29 ॥
अत्यन्तसुखसंवृद्धस्सुकुमारस्सुखोचितः ।
कथं न्वपररात्रेषु सरयूमवगाहते ॥ 30 ॥
पद्मपत्रेक्षणो वीरश्श्यामो निरुदरो महान् ।
धर्मज्ञ स्सत्यवादी च ह्रीनिषेधो जितेन्द्रियः ॥ 31 ॥
प्रियाभिभाषी मधुरो दीर्घबाहुररिन्दमः ।
सन्त्यज्य विविधान्भोगानार्यं सर्वात्मना श्रितः ॥ 32 ॥
जितस्स्वर्गस्तव भ्रात्रा भरतेन महात्मना ।
वनस्थमपि तापस्ये यस्त्वामनुविधीयते ॥ 33 ॥
न पित्र्यमनुवर्तन्ते मातृकं द्विपदा इति ।
ख्यातो लोकप्रवादोऽयं भरतेनान्यथा कृतः ॥ 34 ॥
भर्ता दशरथो यस्यास्साधुश्च भरतस्सुतः ।
कथं नु साऽम्बा कैकेयी तादृशी क्रूरशीलिनी ॥ 35 ॥
इत्येवं लक्ष्मणे वाक्यं स्नेहाद्ब्रुवति धार्मिके ।
परिवादं जनन्यास्तमसहन्राघवोऽब्रवीत् ॥ 36 ॥
स तेऽम्बा मध्यमा तात गर्हितव्या कथञ्चन ।
तामेवेक्ष्वाकुनाथस्य भरतस्य कथां कुरु ॥ 37 ॥
निश्चिताऽपि हि मे बुद्धिर्वनवासे दृढव्रता ।
भरतस्नेहसन्तप्ता बालिशीक्रियते पुनः ॥ 38 ॥
संस्मराम्यस्य वाक्यानि प्रियाणि मधुराणि च ।
हृद्यान्यमृतकल्पानि मनःप्रह्लादनानि च ॥ 39 ॥
कदान्वहं समेष्यामि भरतेन महात्मना ।
शत्रुघ्नेन च वीरेण त्वया च रघुनन्दन ॥ 40 ॥
इत्येवं विलपंस्तत्र प्राप्य गोदावरीं नदीम् ।
चक्रेऽभिषेकं काकुत्स्थस्सानुजस्सह सीतया ॥ 41 ॥
तर्पयित्वाऽथ सलिलैस्ते पितृन्दैवतानि च ।
स्तुवन्ति स्मोदितं सूर्यं देवताश्च समाहिताः ॥ 42 ॥
कृताभिषेकस्सरराज रामः सीताद्वितीयस्सह लक्ष्मणेन ।
कृताभिषेको गिरिराजपुत्र्या रुद्रस्सनन्दी भगवानिवेशः ॥ 43 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये अरण्यकाण्डे षोडशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |
atha ṣoḍaśassargaḥ |
vasatastasya tu sukhaṃ rāghavasya mahātmanaḥ |
śaradvyapāye hemantaṛturiṣṭaḥ pravartata || 1 ||
sa kadācitprabhātāyāṃ śarvaryāṃ raghunandanaḥ |
prayayāvabhiṣekārthaṃ ramyāṃ godāvarīṃ nadīm || 2 ||
prahvaḥ kalaśahastastaṃ sītayā saha vīryavān |
pṛṣṭhato'nuvrajanbhrātā saumitriridamabravīt || 3 ||
ayaṃ sa kālaḥ samprāptaḥ priyo yaste priyaṃvada |
alaṅkṛta ivābhāti yena saṃvatsaraḥ śubhaḥ || 4 ||
nīhāraparuṣo lokaḥ pṛthivī sasyaśālinī |
jalānyanupabhogyāni subhago havyavāhanaḥ || 5 ||
navāgrayaṇapūjābhirabhyarcya pitṛdevatāḥ |
kṛtāgrayaṇakāḥ kāle santo vigatakalmaṣāḥ || 6 ||
prājyakāmā janapadāssampannataragorasāḥ |
vicaranti mahīpālā yātrāsthā vijigīṣavaḥ || 7 ||
sevamāne dṛḍhaṃ sūrye diśamantaka sevitām |
vihīnatilakeva strī nottarā dikprakāśate || 8 ||
prakṛtyā himakośāḍhyo dūrasūryaśca sāmpratam |
yathārthanāmā suvyaktaṃ himavānhimavāngiriḥ || 9 ||
atyantasukhasañcārā madhyāhne sparśatassukhāḥ |
divasāssubhagādityāścāyāsaliladurbhagāḥ || 10 ||
mṛdusūryāssanīhārāḥ paṭuśītāssamārutāḥ |
śūnyāraṇyā himadhvastā divasā bhāntisāmpratam || 11 ||
nivṛttākāśaśayanāḥ puṣyanītā himāruṇāḥ |
śītā vṛddhatarāyāmāstriyāmā yānti sāmpratam || 12 ||
ravisaṅkrāntasaubhāgya stuṣārāruṇamaṇḍalaḥ |
niśśvāsāndha ivādarśanchandramā na prakāśate || 13 ||
jyotsna tuṣāramalinā paurṇamāsyāṃ na rājate |
sīteva cātapaśyāmā lakṣyate na tu śobhate || 14 ||
prakṛtyā śītalasparśo himaviddhaśca sāmpratam |
pravāti paścimo vāyuḥ kāle dviguṇaśītalaḥ || 15 ||
bāṣpacchannānyaraṇyāni yavagodhūmavanti ca |
śobhante'bhyudite sūrye nadbhi krauñcasārasaiḥ || 16 ||
kharjūrapuṣpākṛtibhiśśirobhiḥ pūrṇataṇḍulaiḥ |
śobhante kiñcidānamrāśśālayaḥ kanakaprabhāḥ || 17 ||
mayūkhairupasarpadbhirhimanīhārasaṃvṛtaiḥ |
dūramabhyuditassūryaśśaśāṅka iva lakṣyate || 18 ||
agrāhyavīryaḥ pūrvāhṇe madhyāhne sparśatassukhaḥ |
saṃraktaḥ kiñcidāpāṇḍurātapaśśobhate kṣitau || 19 ||
avaśyāyanipātena kiñcitpraklinnaśādvalā |
vanānāṃ śobhate bhūmirniviṣṭataruṇātapā || 20 ||
spṛśaṃstu vimalaṃ śītamudakaṃ dviradassukham |
atyantatṛṣito vanyaḥ pratisaṃharate karam || 21 ||
ete hi samupāsīnā vihagā jalacāriṇaḥ |
nāvagāhanti salilamapragalbhā ivāhavam || 22 ||
avaśyāyatamonaddhā nīhāratamasā'vṛtāḥ |
prasuptā iva lakṣyante vipuṣpā vanarājayaḥ || 23 ||
bāṣpasañchannasalilā rutavijñeyasārasāḥ |
himārdravālukaistīraissarito bhānti sāmpratam || 24 ||
tuṣārapatanāccaiva mṛdutvādbhāskarasya ca |
śaityādagāgrasthamapi prāyeṇa rasavajjalam || 25 ||
jarājarjaritaiḥ padmaiśaśīrṇakesarakarṇikaiḥ |
nālaṣerhimadhvassairna bhanti kamalākarāḥ || 26 ||
asmiṃstu puruṣavyāghraḥ kāle duḥkhasamanvitaḥ |
tapaścarati dharmātmā tvadbhaktyā bharataḥ pure || 27 ||
tyaktvā rājyaṃ ca mānaṃ ca bhogāṃśca vividhānbahūn |
tapassvī niyatāhāraśśete śīte mahītale || 28 ||
so'pi velāmimāṃ nūnamabhiṣekārthamudyataḥ |
vṛtaḥ prakṛtibhirnityaṃ prayāti sarayūṃ nadīm || 29 ||
atyantasukhasaṃvṛddhassukumārassukhocitaḥ |
kathaṃ nvapararātreṣu sarayūmavagāhate || 30 ||
padmapatrekṣaṇo vīraśśyāmo nirudaro mahān |
dharmajña ssatyavādī ca hrīniṣedho jitendriyaḥ || 31 ||
priyābhibhāṣī madhuro dīrghabāhurarindamaḥ |
santyajya vividhānbhogānāryaṃ sarvātmanā śritaḥ || 32 ||
jitassvargastava bhrātrā bharatena mahātmanā |
vanasthamapi tāpasye yastvāmanuvidhīyate || 33 ||
na pitryamanuvartante mātṛkaṃ dvipadā iti |
khyāto lokapravādo'yaṃ bharatenānyathā kṛtaḥ || 34 ||
bhartā daśaratho yasyāssādhuśca bharatassutaḥ |
kathaṃ nu sā'mbā kaikeyī tādṛśī krūraśīlinī || 35 ||
ityevaṃ lakṣmaṇe vākyaṃ snehādbruvati dhārmike |
parivādaṃ jananyāstamasahanrāghavo'bravīt || 36 ||
sa te'mbā madhyamā tāta garhitavyā kathañcana |
tāmevekṣvākunāthasya bharatasya kathāṃ kuru || 37 ||
niścitā'pi hi me buddhirvanavāse dṛḍhavratā |
bharatasnehasantaptā bāliśīkriyate punaḥ || 38 ||
saṃsmarāmyasya vākyāni priyāṇi madhurāṇi ca |
hṛdyānyamṛtakalpāni manaḥprahlādanāni ca || 39 ||
kadānvahaṃ sameṣyāmi bharatena mahātmanā |
śatrughnena ca vīreṇa tvayā ca raghunandana || 40 ||
ityevaṃ vilapaṃstatra prāpya godāvarīṃ nadīm |
cakre'bhiṣekaṃ kākutsthassānujassaha sītayā || 41 ||
tarpayitvā'tha salilaiste pitṛndaivatāni ca |
stuvanti smoditaṃ sūryaṃ devatāśca samāhitāḥ || 42 ||
kṛtābhiṣekassararāja rāmaḥ sītādvitīyassaha lakṣmaṇena |
kṛtābhiṣeko girirājaputryā rudrassanandī bhagavāniveśaḥ || 43 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe ṣoḍaśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Grantha script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.