𑌶𑍍𑌰𑍀𑌮𑌦𑍍𑌵𑌾𑌲𑍍𑌮𑍀𑌕𑍀𑌯 𑌰𑌾𑌮𑌾𑌯𑌣𑍇 𑌅𑌰𑌣𑍍𑌯𑌕𑌾𑌣𑍍𑌡𑌮𑍍 ।
𑌅𑌥 𑌏𑌕𑍋𑌨𑌵𑌿𑌂𑌶𑌸𑍍𑌸𑌰𑍍𑌗𑌃 ।
𑌤𑌾𑌂 𑌤𑌥𑌾 𑌪𑌤𑌿𑌤𑌾𑌂 𑌦𑍃𑌷𑍍𑌟𑍍𑌵𑌾 𑌵𑌿𑌰𑍂𑌪𑌾𑌂 𑌶𑍋𑌣𑌿𑌤𑍋𑌕𑍍𑌷𑌿𑌤𑌾𑌮𑍍 ।
𑌭𑌗𑌿𑌨𑍀𑌂 𑌕𑍍𑌰𑍋𑌧𑌸𑌨𑍍𑌤𑌪𑍍𑌤𑌃 𑌖𑌰𑌃 𑌪𑌪𑍍𑌰𑌚𑍍𑌛 𑌰𑌾𑌕𑍍𑌷𑌸𑌃 ॥ 1 ॥
𑌉𑌤𑍍𑌤𑌿𑌷𑍍𑌠 𑌤𑌾𑌵𑌦𑌾𑌖𑍍𑌯𑌾𑌹𑌿 𑌪𑍍𑌰𑌮𑍋𑌹𑌂 𑌜𑌹𑌿 𑌸𑌮𑍍𑌭𑍍𑌰𑌮𑌮𑍍 ।
𑌵𑍍𑌯𑌕𑍍𑌤𑌮𑌾𑌖𑍍𑌯𑌾𑌹𑌿 𑌕𑍇𑌨 𑌤𑍍𑌵𑌮𑍇𑌵𑌂 𑌰𑍂𑌪𑌾 𑌵𑌿𑌰𑍂𑌪𑌿𑌤𑌾 ॥ 2 ॥
𑌕𑌃 𑌕𑍃𑌷𑍍𑌣𑌸𑌰𑍍𑌪𑌮𑌾𑌸𑍀𑌨𑌮𑌾𑌶𑍀𑌵𑌿𑌷𑌮𑌨𑌾𑌗𑌸𑌮𑍍 ।
𑌤𑍁𑌦𑌤𑍍𑌯𑌭𑌿𑌸𑌮𑌾𑌪𑌨𑍍𑌨𑌮𑌙𑍍𑌗𑍁𑌲𑍍𑌯𑌗𑍍𑌰𑍇𑌣 𑌲𑍀𑌲𑌯𑌾 ॥ 3 ॥
𑌕𑌃 𑌕𑌾𑌲𑌪𑌾𑌶𑌂 𑌸𑌮𑌾𑌸𑌜𑍍𑌯 𑌕𑌣𑍍𑌠𑍇 𑌮𑍋𑌹𑌾𑌨𑍍𑌨 𑌬𑍁𑌧𑍍𑌯𑌤𑍇 ।
𑌯𑌸𑍍𑌤𑍍𑌵𑌾𑌮𑌦𑍍𑌯 𑌸𑌮𑌾𑌸𑌾𑌦𑍍𑌯 𑌪𑍀𑌤𑌵𑌾𑌨𑍍𑌵𑌿𑌷𑌮𑍁𑌤𑍍𑌤𑌮𑌮𑍍 ॥ 4 ॥
𑌬𑌲𑌵𑌿𑌕𑍍𑌰𑌮𑌸𑌮𑍍𑌪𑌨𑍍𑌨𑌾 𑌕𑌾𑌮𑌗𑌾 𑌕𑌾𑌮𑌰𑍂𑌪𑌿𑌣𑍀 ।
𑌇𑌮𑌾𑌮𑌵𑌸𑍍𑌥𑌾𑌂 𑌨𑍀𑌤𑌾 𑌤𑍍𑌵𑌂 𑌕𑍇𑌨𑌾𑌨𑍍𑌤𑌕𑌸𑌮𑌾𑌗𑌤𑌾 ॥ 5 ॥
𑌦𑍇𑌵𑌗𑌨𑍍𑌧𑌰𑍍𑌵𑌭𑍂𑌤𑌾𑌨𑌾𑌮𑍃𑌷𑍀𑌣𑌾𑌂 𑌚 𑌮𑌹𑌾𑌤𑍍𑌮𑌨𑌾𑌮𑍍 ।
𑌕𑍋𑌽𑌯𑌮𑍇𑌵𑌂 𑌵𑌿𑌰𑍂𑌪𑌾𑌂 𑌤𑍍𑌵𑌾𑌂 𑌮𑌹𑌾𑌵𑍀𑌰𑍍𑌯𑌶𑍍𑌚𑌕𑌾𑌰 𑌹 ॥ 6 ॥
𑌨 𑌹𑌿 𑌪𑌶𑍍𑌯𑌾𑌮𑍍𑌯𑌹𑌂 𑌲𑍋𑌕𑍇 𑌯𑌃 𑌕𑍁𑌰𑍍𑌯𑌾𑌨𑍍𑌮𑌮 𑌵𑌿𑌪𑍍𑌰𑌿𑌯𑌮𑍍 ।
𑌅𑌮𑌰𑍇𑌷𑍁 𑌸𑌹𑌸𑍍𑌰𑌾𑌕𑍍𑌷𑌂 𑌮𑌹𑍇𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑌂 𑌪𑌾𑌕𑌶𑌾𑌸𑌨𑌮𑍍 ॥ 7 ॥
𑌅𑌦𑍍𑌯𑌾𑌹𑌂 𑌮𑌾𑌰𑍍𑌗𑌣𑍈𑌃 𑌪𑍍𑌰𑌾𑌣𑌾𑌨𑌾𑌦𑌾𑌸𑍍𑌯𑍇 𑌜𑍀𑌵𑌿𑌤𑌾𑌨𑍍𑌤𑌕𑍈𑌃 ।
𑌸𑌲𑌿𑌲𑍇 𑌕𑍍𑌷𑍀𑌰𑌮𑌾𑌸𑌕𑍍𑌤𑌂 𑌨𑌿𑌷𑍍𑌪𑌿𑌬𑌨𑍍𑌨𑌿𑌵 𑌸𑌾𑌰𑌸𑌃 ॥ 8 ॥
𑌨𑌿𑌹𑌤𑌸𑍍𑌯 𑌮𑌯𑌾 𑌸𑌙𑍍𑌖𑍍𑌯𑍇 𑌶𑌰𑌸𑌙𑍍𑌕𑍃𑌤𑍍𑌤𑌮𑌰𑍍𑌮𑌣𑌃 ।
𑌸𑌫𑍇𑌨𑌂 𑌰𑍁𑌧𑌿𑌰𑌂 𑌰𑌕𑍍𑌤𑌂 𑌮𑍇𑌦𑌿𑌨𑍀 𑌕𑌸𑍍𑌯 𑌪𑌾𑌸𑍍𑌯𑌤𑌿 ॥ 9 ॥
𑌕𑌸𑍍𑌯 𑌪𑌤𑍍𑌰𑌰𑌥𑌾𑌃 𑌕𑌾𑌯𑌾𑌨𑍍𑌮𑌾𑌂𑌸𑌮𑍁𑌤𑍍𑌕𑍃𑌤𑍍𑌯 𑌸𑌙𑍍𑌗𑌤𑌾𑌃 ।
𑌪𑍍𑌰𑌹𑍃𑌷𑍍𑌟𑌾 𑌭𑌕𑍍𑌷𑌯𑌿𑌷𑍍𑌯𑌨𑍍𑌤𑌿 𑌨𑌿𑌹𑌤𑌸𑍍𑌯 𑌮𑌯𑌾 𑌰𑌣𑍇 ॥ 10 ॥
𑌤𑌂 𑌨 𑌦𑍇𑌵𑌾 𑌨 𑌗𑌨𑍍𑌧𑌰𑍍𑌵𑌾 𑌨 𑌪𑌿𑌶𑌾𑌚𑌾 𑌨 𑌰𑌾𑌕𑍍𑌷𑌸𑌾𑌃 ।
𑌮𑌯𑌾𑌪𑌕𑍃𑌷𑍍𑌟𑌂 𑌕𑍃𑌪𑌣𑌂 𑌶𑌕𑍍𑌤𑌾𑌸𑍍𑌤𑍍𑌰𑌾𑌤𑍁𑌂 𑌮𑌹𑌾𑌹𑌵𑍇 ॥ 11 ॥
𑌉𑌪𑌲𑌭𑍍𑌯 𑌶𑌨𑍈𑌸𑍍𑌸𑌞𑍍𑌜𑍍𑌞𑌾𑌂 𑌤𑌂 𑌮𑍇 𑌶𑌂𑌸𑌿𑌤𑍁𑌮𑌰𑍍𑌹𑌸𑌿 ।
𑌯𑍇𑌨 𑌤𑍍𑌵𑌂 𑌦𑍁𑌰𑍍𑌵𑌿𑌨𑍀𑌤𑍇𑌨 𑌵𑌨𑍇 𑌵𑌿𑌕𑍍𑌰𑌮𑍍𑌯 𑌨𑌿𑌰𑍍𑌜𑌿𑌤𑌾 ॥ 12 ॥
𑌇𑌤𑌿 𑌭𑍍𑌰𑌾𑌤𑍁𑌰𑍍𑌵𑌚𑌶𑍍𑌶𑍍𑌰𑍁𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌕𑍍𑌰𑍁𑌦𑍍𑌧𑌸𑍍𑌯 𑌚 𑌵𑌿𑌶𑍇𑌷𑌤𑌃 ।
𑌤𑌤𑌶𑍍𑌶𑍂𑌰𑍍𑌪𑌣𑌖𑌾 𑌵𑌾𑌕𑍍𑌯𑌂 𑌸𑌬𑌾𑌷𑍍𑌪𑌮𑌿𑌦𑌮𑌬𑍍𑌰𑌵𑍀𑌤𑍍 ॥ 13 ॥
𑌤𑌰𑍁𑌣𑍗 𑌰𑍂𑌪𑌸𑌮𑍍𑌪𑌨𑍍𑌨𑍗 𑌸𑍁𑌕𑍁𑌮𑌾𑌰𑍗 𑌮𑌹𑌾𑌬𑌲𑍗 ।
𑌪𑍁𑌣𑍍𑌡𑌰𑍀𑌕𑌵𑌿𑌶𑌾𑌲𑌾𑌕𑍍𑌷𑍗 𑌚𑍀𑌰𑌕𑍃𑌷𑍍𑌣𑌾𑌜𑌿𑌨𑌾𑌮𑍍𑌬𑌰𑍗 ॥ 14 ॥
𑌫𑌲𑌮𑍂𑌲𑌾𑌶𑌨𑍗 𑌦𑌾𑌨𑍍𑌤𑍗 𑌤𑌾𑌪𑌸𑍗 𑌧𑌰𑍍𑌮𑌚𑌾𑌰𑌿𑌣𑍗 ।
𑌪𑍁𑌤𑍍𑌰𑍗 𑌦𑌶𑌰𑌥𑌸𑍍𑌯𑌾𑌸𑍍𑌤𑌾𑌂 𑌭𑍍𑌰𑌾𑌤𑌰𑍗 𑌰𑌾𑌮𑌲𑌕𑍍𑌷𑍍𑌮𑌣𑍗 ॥ 15 ॥
𑌗𑌨𑍍𑌧𑌰𑍍𑌵𑌰𑌾𑌜𑌪𑍍𑌰𑌤𑌿𑌮𑍗 𑌪𑌾𑌰𑍍𑌥𑌿𑌵𑌵𑍍𑌯𑌞𑍍𑌜𑌨𑌾𑌨𑍍𑌵𑌿𑌤𑍗 ।
𑌦𑍇𑌵𑍗 𑌵𑌾 𑌮𑌾𑌨𑍁𑌷𑍗 𑌵𑌾 𑌤𑍗 𑌨 𑌤𑌰𑍍𑌕𑌯𑌿𑌤𑍁𑌮𑍁𑌤𑍍𑌸𑌹𑍇 ॥ 16 ॥
𑌤𑌰𑍁𑌣𑍀 𑌰𑍂𑌪𑌸𑌮𑍍𑌪𑌨𑍍𑌨𑌾 𑌸𑌰𑍍𑌵𑌾𑌭𑌰𑌣𑌭𑍂𑌷𑌿𑌤𑌾 ।
𑌦𑍃𑌷𑍍𑌟𑌾 𑌤𑌤𑍍𑌰 𑌮𑌯𑌾 𑌨𑌾𑌰𑍀 𑌤𑌯𑍋𑌰𑍍𑌮𑌧𑍍𑌯𑍇 𑌸𑍁𑌮𑌧𑍍𑌯𑌮𑌾 ॥ 17 ॥
𑌤𑌾𑌭𑍍𑌯𑌾𑌮𑍁𑌭𑌾𑌭𑍍𑌯𑌾𑌂 𑌸𑌮𑍍𑌭𑍂𑌯 𑌪𑍍𑌰𑌮𑌦𑌾𑌮𑌧𑌿𑌕𑍃𑌤𑍍𑌯 𑌤𑌾𑌮𑍍 ।
𑌇𑌮𑌾𑌮𑌵𑌸𑍍𑌥𑌾𑌂 𑌨𑍀𑌤𑌾𑌹𑌂 𑌯𑌥𑌾𑌨𑌾𑌥𑌾𑌸𑌤𑍀 𑌤𑌥𑌾 ॥ 18 ॥
𑌤𑌸𑍍𑌯𑌾𑌶𑍍𑌚𑌾𑌨𑍃𑌜𑍁𑌵𑍃𑌤𑍍𑌤𑌾𑌯𑌾𑌸𑍍𑌤𑌯𑍋𑌶𑍍𑌚 𑌹𑌤𑌯𑍋𑌰𑌹𑌮𑍍 ।
𑌸𑌫𑍇𑌨𑌂 𑌪𑌾𑌤𑍁𑌮𑌿𑌚𑍍𑌛𑌾𑌮𑌿 𑌰𑍁𑌧𑌿𑌰𑌂 𑌰𑌣𑌮𑍂𑌰𑍍𑌧𑌨𑌿 ॥ 19 ॥
𑌏𑌷 𑌮𑍇 𑌪𑍍𑌰𑌥𑌮𑌃 𑌕𑌾𑌮𑌃 𑌕𑍃𑌤𑌸𑍍𑌤𑌾𑌤 𑌤𑍍𑌵𑌯𑌾 𑌭𑌵𑍇𑌤𑍍 ।
𑌤𑌸𑍍𑌯𑌾𑌸𑍍𑌤𑌯𑍋𑌶𑍍𑌚 𑌰𑍁𑌧𑌿𑌰𑌂 𑌪𑌿𑌬𑍇𑌯𑌮𑌹𑌮𑌾𑌹𑌵𑍇 ॥ 20 ॥
𑌇𑌤𑌿 𑌤𑌸𑍍𑌯𑌾𑌂 𑌬𑍍𑌰𑍁𑌵𑌾𑌣𑌾𑌯𑌾𑌂 𑌚𑌤𑍁𑌰𑍍𑌦𑌶 𑌮𑌹𑌾𑌬𑌲𑌾𑌨𑍍 ।
𑌵𑍍𑌯𑌾𑌦𑌿𑌦𑍇𑌶 𑌖𑌰𑌃 𑌕𑍍𑌰𑍁𑌦𑍍𑌧𑍋 𑌰𑌾𑌕𑍍𑌷𑌸𑌾𑌨𑌨𑍍𑌤𑌕𑍋𑌪𑌮𑌾𑌨𑍍 ॥ 21 ॥
𑌮𑌾𑌨𑍁𑌷𑍗 𑌶𑌸𑍍𑌤𑍍𑌰𑌸𑌮𑍍𑌪𑌨𑍍𑌨𑍗 𑌚𑍀𑌰𑌕𑍃𑌷𑍍𑌣𑌾𑌜𑌿𑌨𑌾𑌮𑍍𑌬𑌰𑍗 ।
𑌪𑍍𑌰𑌵𑌿𑌷𑍍𑌟𑍗 𑌦𑌣𑍍𑌡𑌕𑌾𑌰𑌣𑍍𑌯𑌂 𑌘𑍋𑌰𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌮𑌦𑌯𑌾 𑌸𑌹 ॥ 22 ॥
𑌤𑍗 𑌹𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌤𑌾𑌂 𑌚 𑌦𑍁𑌰𑍍𑌵𑍃𑌤𑍍𑌤𑌾𑌮𑌪𑌾𑌵𑌰𑍍𑌤𑌿𑌤𑍁𑌮𑌰𑍍𑌹𑌥 ।
𑌇𑌯𑌂 𑌚 𑌰𑍁𑌧𑌿𑌰𑌂 𑌤𑍇𑌷𑌾𑌂 𑌭𑌗𑌿𑌨𑍀 𑌮𑌮 𑌪𑌾𑌸𑍍𑌯𑌤𑌿 ॥ 23 ॥
𑌮𑌨𑍋𑌰𑌥𑍋𑌽𑌯𑌮𑌿𑌷𑍍𑌟𑍋𑌽𑌸𑍍𑌯𑌾 𑌭𑌗𑌿𑌨𑍍𑌯𑌾 𑌮𑌮 𑌰𑌾𑌕𑍍𑌷𑌸𑌾𑌃 ।
𑌶𑍀𑌘𑍍𑌰𑌂 𑌸𑌮𑍍𑌪𑌾𑌦𑍍𑌯𑌤𑌾𑌂 𑌤𑍗 𑌚 𑌪𑍍𑌰𑌮𑌥𑍍𑌯 𑌸𑍍𑌵𑍇𑌨 𑌤𑍇𑌜𑌸𑌾 ॥ 24 ॥
𑌇𑌤𑌿 𑌪𑍍𑌰𑌤𑌿𑌸𑌮𑌾𑌦𑌿𑌷𑍍𑌟𑌾 𑌰𑌾𑌕𑍍𑌷𑌸𑌾𑌸𑍍𑌤𑍇 𑌚𑌤𑍁𑌰𑍍𑌦𑌶 ।
𑌤𑌤𑍍𑌰 𑌜𑌗𑍍𑌮𑍁𑌸𑍍𑌤𑌯𑌾 𑌸𑌾𑌰𑍍𑌧𑌂 𑌘𑌨𑌾 𑌵𑌾𑌤𑍇𑌰𑌿𑌤𑌾 𑌯𑌥𑌾 ॥ 25 ॥
𑌤𑌤𑌸𑍍𑌤𑍁 𑌤𑍇 𑌤𑌂 𑌸𑌮𑍁𑌦𑌗𑍍𑌰𑌤𑍇𑌜𑌸𑌂 𑌤𑌥𑌾𑌪𑌿𑌽𑌤𑍀𑌕𑍍𑌷𑍍𑌣𑌪𑍍𑌰𑌦𑌰𑌾 𑌨𑌿𑌶𑌾𑌚𑌰𑌾𑌃 ।
𑌨 𑌶𑍇𑌕𑍁𑌰𑍇𑌨𑌂 𑌸𑌹𑌸𑌾 𑌪𑍍𑌰𑌮𑌰𑍍𑌦𑌿𑌤𑍁𑌂 𑌵𑌨𑌦𑍍𑌵𑌿𑌪𑌾 𑌦𑍀𑌪𑍍𑌤𑌮𑌿𑌵𑌾𑌗𑍍𑌨𑌿𑌮𑍁𑌤𑍍𑌥𑌿𑌤𑌮𑍍 ॥ 26 ॥
𑌇𑌤𑍍𑌯𑌾𑌰𑍍𑌷𑍇 𑌶𑍍𑌰𑍀𑌮𑌦𑍍𑌰𑌾𑌮𑌾𑌯𑌣𑍇 𑌵𑌾𑌲𑍍𑌮𑍀𑌕𑍀𑌯 𑌆𑌦𑌿𑌕𑌾𑌵𑍍𑌯𑍇 𑌅𑌰𑌣𑍍𑌯𑌕𑌾𑌣𑍍𑌡𑍇 𑌏𑌕𑍋𑌨𑌵𑌿𑌂𑌶𑌸𑍍𑌸𑌰𑍍𑌗𑌃 ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |
atha ekonaviṃśassargaḥ |
tāṃ tathā patitāṃ dṛṣṭvā virūpāṃ śoṇitokṣitām |
bhaginīṃ krodhasantaptaḥ kharaḥ papraccha rākṣasaḥ || 1 ||
uttiṣṭha tāvadākhyāhi pramohaṃ jahi sambhramam |
vyaktamākhyāhi kena tvamevaṃ rūpā virūpitā || 2 ||
kaḥ kṛṣṇasarpamāsīnamāśīviṣamanāgasam |
tudatyabhisamāpannamaṅgulyagreṇa līlayā || 3 ||
kaḥ kālapāśaṃ samāsajya kaṇṭhe mohānna budhyate |
yastvāmadya samāsādya pītavānviṣamuttamam || 4 ||
balavikramasampannā kāmagā kāmarūpiṇī |
imāmavasthāṃ nītā tvaṃ kenāntakasamāgatā || 5 ||
devagandharvabhūtānāmṛṣīṇāṃ ca mahātmanām |
ko'yamevaṃ virūpāṃ tvāṃ mahāvīryaścakāra ha || 6 ||
na hi paśyāmyahaṃ loke yaḥ kuryānmama vipriyam |
amareṣu sahasrākṣaṃ mahendraṃ pākaśāsanam || 7 ||
adyāhaṃ mārgaṇaiḥ prāṇānādāsye jīvitāntakaiḥ |
salile kṣīramāsaktaṃ niṣpibanniva sārasaḥ || 8 ||
nihatasya mayā saṅkhye śarasaṅkṛttamarmaṇaḥ |
saphenaṃ rudhiraṃ raktaṃ medinī kasya pāsyati || 9 ||
kasya patrarathāḥ kāyānmāṃsamutkṛtya saṅgatāḥ |
prahṛṣṭā bhakṣayiṣyanti nihatasya mayā raṇe || 10 ||
taṃ na devā na gandharvā na piśācā na rākṣasāḥ |
mayāpakṛṣṭaṃ kṛpaṇaṃ śaktāstrātuṃ mahāhave || 11 ||
upalabhya śanaissañjñāṃ taṃ me śaṃsitumarhasi |
yena tvaṃ durvinītena vane vikramya nirjitā || 12 ||
iti bhrāturvacaśśrutvā kruddhasya ca viśeṣataḥ |
tataśśūrpaṇakhā vākyaṃ sabāṣpamidamabravīt || 13 ||
taruṇau rūpasampannau sukumārau mahābalau |
puṇḍarīkaviśālākṣau cīrakṛṣṇājināmbarau || 14 ||
phalamūlāśanau dāntau tāpasau dharmacāriṇau |
putrau daśarathasyāstāṃ bhrātarau rāmalakṣmaṇau || 15 ||
gandharvarājapratimau pārthivavyañjanānvitau |
devau vā mānuṣau vā tau na tarkayitumutsahe || 16 ||
taruṇī rūpasampannā sarvābharaṇabhūṣitā |
dṛṣṭā tatra mayā nārī tayormadhye sumadhyamā || 17 ||
tābhyāmubhābhyāṃ sambhūya pramadāmadhikṛtya tām |
imāmavasthāṃ nītāhaṃ yathānāthāsatī tathā || 18 ||
tasyāścānṛjuvṛttāyāstayośca hatayoraham |
saphenaṃ pātumicchāmi rudhiraṃ raṇamūrdhani || 19 ||
eṣa me prathamaḥ kāmaḥ kṛtastāta tvayā bhavet |
tasyāstayośca rudhiraṃ pibeyamahamāhave || 20 ||
iti tasyāṃ bruvāṇāyāṃ caturdaśa mahābalān |
vyādideśa kharaḥ kruddho rākṣasānantakopamān || 21 ||
mānuṣau śastrasampannau cīrakṛṣṇājināmbarau |
praviṣṭau daṇḍakāraṇyaṃ ghoraṃ pramadayā saha || 22 ||
tau hatvā tāṃ ca durvṛttāmapāvartitumarhatha |
iyaṃ ca rudhiraṃ teṣāṃ bhaginī mama pāsyati || 23 ||
manoratho'yamiṣṭo'syā bhaginyā mama rākṣasāḥ |
śīghraṃ sampādyatāṃ tau ca pramathya svena tejasā || 24 ||
iti pratisamādiṣṭā rākṣasāste caturdaśa |
tatra jagmustayā sārdhaṃ ghanā vāteritā yathā || 25 ||
tatastu te taṃ samudagratejasaṃ tathāpi'tīkṣṇapradarā niśācarāḥ |
na śekurenaṃ sahasā pramardituṃ vanadvipā dīptamivāgnimutthitam || 26 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe ekonaviṃśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे अरण्यकाण्डम् ।
अथ एकोनविंशस्सर्गः ।
तां तथा पतितां दृष्ट्वा विरूपां शोणितोक्षिताम् ।
भगिनीं क्रोधसन्तप्तः खरः पप्रच्छ राक्षसः ॥ 1 ॥
उत्तिष्ठ तावदाख्याहि प्रमोहं जहि सम्भ्रमम् ।
व्यक्तमाख्याहि केन त्वमेवं रूपा विरूपिता ॥ 2 ॥
कः कृष्णसर्पमासीनमाशीविषमनागसम् ।
तुदत्यभिसमापन्नमङ्गुल्यग्रेण लीलया ॥ 3 ॥
कः कालपाशं समासज्य कण्ठे मोहान्न बुध्यते ।
यस्त्वामद्य समासाद्य पीतवान्विषमुत्तमम् ॥ 4 ॥
बलविक्रमसम्पन्ना कामगा कामरूपिणी ।
इमामवस्थां नीता त्वं केनान्तकसमागता ॥ 5 ॥
देवगन्धर्वभूतानामृषीणां च महात्मनाम् ।
कोऽयमेवं विरूपां त्वां महावीर्यश्चकार ह ॥ 6 ॥
न हि पश्याम्यहं लोके यः कुर्यान्मम विप्रियम् ।
अमरेषु सहस्राक्षं महेन्द्रं पाकशासनम् ॥ 7 ॥
अद्याहं मार्गणैः प्राणानादास्ये जीवितान्तकैः ।
सलिले क्षीरमासक्तं निष्पिबन्निव सारसः ॥ 8 ॥
निहतस्य मया सङ्ख्ये शरसङ्कृत्तमर्मणः ।
सफेनं रुधिरं रक्तं मेदिनी कस्य पास्यति ॥ 9 ॥
कस्य पत्ररथाः कायान्मांसमुत्कृत्य सङ्गताः ।
प्रहृष्टा भक्षयिष्यन्ति निहतस्य मया रणे ॥ 10 ॥
तं न देवा न गन्धर्वा न पिशाचा न राक्षसाः ।
मयापकृष्टं कृपणं शक्तास्त्रातुं महाहवे ॥ 11 ॥
उपलभ्य शनैस्सञ्ज्ञां तं मे शंसितुमर्हसि ।
येन त्वं दुर्विनीतेन वने विक्रम्य निर्जिता ॥ 12 ॥
इति भ्रातुर्वचश्श्रुत्वा क्रुद्धस्य च विशेषतः ।
ततश्शूर्पणखा वाक्यं सबाष्पमिदमब्रवीत् ॥ 13 ॥
तरुणौ रूपसम्पन्नौ सुकुमारौ महाबलौ ।
पुण्डरीकविशालाक्षौ चीरकृष्णाजिनाम्बरौ ॥ 14 ॥
फलमूलाशनौ दान्तौ तापसौ धर्मचारिणौ ।
पुत्रौ दशरथस्यास्तां भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ ॥ 15 ॥
गन्धर्वराजप्रतिमौ पार्थिवव्यञ्जनान्वितौ ।
देवौ वा मानुषौ वा तौ न तर्कयितुमुत्सहे ॥ 16 ॥
तरुणी रूपसम्पन्ना सर्वाभरणभूषिता ।
दृष्टा तत्र मया नारी तयोर्मध्ये सुमध्यमा ॥ 17 ॥
ताभ्यामुभाभ्यां सम्भूय प्रमदामधिकृत्य ताम् ।
इमामवस्थां नीताहं यथानाथासती तथा ॥ 18 ॥
तस्याश्चानृजुवृत्तायास्तयोश्च हतयोरहम् ।
सफेनं पातुमिच्छामि रुधिरं रणमूर्धनि ॥ 19 ॥
एष मे प्रथमः कामः कृतस्तात त्वया भवेत् ।
तस्यास्तयोश्च रुधिरं पिबेयमहमाहवे ॥ 20 ॥
इति तस्यां ब्रुवाणायां चतुर्दश महाबलान् ।
व्यादिदेश खरः क्रुद्धो राक्षसानन्तकोपमान् ॥ 21 ॥
मानुषौ शस्त्रसम्पन्नौ चीरकृष्णाजिनाम्बरौ ।
प्रविष्टौ दण्डकारण्यं घोरं प्रमदया सह ॥ 22 ॥
तौ हत्वा तां च दुर्वृत्तामपावर्तितुमर्हथ ।
इयं च रुधिरं तेषां भगिनी मम पास्यति ॥ 23 ॥
मनोरथोऽयमिष्टोऽस्या भगिन्या मम राक्षसाः ।
शीघ्रं सम्पाद्यतां तौ च प्रमथ्य स्वेन तेजसा ॥ 24 ॥
इति प्रतिसमादिष्टा राक्षसास्ते चतुर्दश ।
तत्र जग्मुस्तया सार्धं घना वातेरिता यथा ॥ 25 ॥
ततस्तु ते तं समुदग्रतेजसं तथापिऽतीक्ष्णप्रदरा निशाचराः ।
न शेकुरेनं सहसा प्रमर्दितुं वनद्विपा दीप्तमिवाग्निमुत्थितम् ॥ 26 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये अरण्यकाण्डे एकोनविंशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |
atha ekonaviṃśassargaḥ |
tāṃ tathā patitāṃ dṛṣṭvā virūpāṃ śoṇitokṣitām |
bhaginīṃ krodhasantaptaḥ kharaḥ papraccha rākṣasaḥ || 1 ||
uttiṣṭha tāvadākhyāhi pramohaṃ jahi sambhramam |
vyaktamākhyāhi kena tvamevaṃ rūpā virūpitā || 2 ||
kaḥ kṛṣṇasarpamāsīnamāśīviṣamanāgasam |
tudatyabhisamāpannamaṅgulyagreṇa līlayā || 3 ||
kaḥ kālapāśaṃ samāsajya kaṇṭhe mohānna budhyate |
yastvāmadya samāsādya pītavānviṣamuttamam || 4 ||
balavikramasampannā kāmagā kāmarūpiṇī |
imāmavasthāṃ nītā tvaṃ kenāntakasamāgatā || 5 ||
devagandharvabhūtānāmṛṣīṇāṃ ca mahātmanām |
ko'yamevaṃ virūpāṃ tvāṃ mahāvīryaścakāra ha || 6 ||
na hi paśyāmyahaṃ loke yaḥ kuryānmama vipriyam |
amareṣu sahasrākṣaṃ mahendraṃ pākaśāsanam || 7 ||
adyāhaṃ mārgaṇaiḥ prāṇānādāsye jīvitāntakaiḥ |
salile kṣīramāsaktaṃ niṣpibanniva sārasaḥ || 8 ||
nihatasya mayā saṅkhye śarasaṅkṛttamarmaṇaḥ |
saphenaṃ rudhiraṃ raktaṃ medinī kasya pāsyati || 9 ||
kasya patrarathāḥ kāyānmāṃsamutkṛtya saṅgatāḥ |
prahṛṣṭā bhakṣayiṣyanti nihatasya mayā raṇe || 10 ||
taṃ na devā na gandharvā na piśācā na rākṣasāḥ |
mayāpakṛṣṭaṃ kṛpaṇaṃ śaktāstrātuṃ mahāhave || 11 ||
upalabhya śanaissañjñāṃ taṃ me śaṃsitumarhasi |
yena tvaṃ durvinītena vane vikramya nirjitā || 12 ||
iti bhrāturvacaśśrutvā kruddhasya ca viśeṣataḥ |
tataśśūrpaṇakhā vākyaṃ sabāṣpamidamabravīt || 13 ||
taruṇau rūpasampannau sukumārau mahābalau |
puṇḍarīkaviśālākṣau cīrakṛṣṇājināmbarau || 14 ||
phalamūlāśanau dāntau tāpasau dharmacāriṇau |
putrau daśarathasyāstāṃ bhrātarau rāmalakṣmaṇau || 15 ||
gandharvarājapratimau pārthivavyañjanānvitau |
devau vā mānuṣau vā tau na tarkayitumutsahe || 16 ||
taruṇī rūpasampannā sarvābharaṇabhūṣitā |
dṛṣṭā tatra mayā nārī tayormadhye sumadhyamā || 17 ||
tābhyāmubhābhyāṃ sambhūya pramadāmadhikṛtya tām |
imāmavasthāṃ nītāhaṃ yathānāthāsatī tathā || 18 ||
tasyāścānṛjuvṛttāyāstayośca hatayoraham |
saphenaṃ pātumicchāmi rudhiraṃ raṇamūrdhani || 19 ||
eṣa me prathamaḥ kāmaḥ kṛtastāta tvayā bhavet |
tasyāstayośca rudhiraṃ pibeyamahamāhave || 20 ||
iti tasyāṃ bruvāṇāyāṃ caturdaśa mahābalān |
vyādideśa kharaḥ kruddho rākṣasānantakopamān || 21 ||
mānuṣau śastrasampannau cīrakṛṣṇājināmbarau |
praviṣṭau daṇḍakāraṇyaṃ ghoraṃ pramadayā saha || 22 ||
tau hatvā tāṃ ca durvṛttāmapāvartitumarhatha |
iyaṃ ca rudhiraṃ teṣāṃ bhaginī mama pāsyati || 23 ||
manoratho'yamiṣṭo'syā bhaginyā mama rākṣasāḥ |
śīghraṃ sampādyatāṃ tau ca pramathya svena tejasā || 24 ||
iti pratisamādiṣṭā rākṣasāste caturdaśa |
tatra jagmustayā sārdhaṃ ghanā vāteritā yathā || 25 ||
tatastu te taṃ samudagratejasaṃ tathāpi'tīkṣṇapradarā niśācarāḥ |
na śekurenaṃ sahasā pramardituṃ vanadvipā dīptamivāgnimutthitam || 26 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe ekonaviṃśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Grantha script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.