3.12 𑌅𑌰𑌣𑍍𑌯𑌕𑌾𑌣𑍍𑌡 - 𑌦𑍍𑌵𑌾𑌦𑌶 𑌸𑌰𑍍𑌗𑌃

3.12 Aranyakanda - Dvadasha Sargah

✍️ Valmiki 🖋️ Grantha script
📄 Download PDF
𑌶𑍍𑌰𑍀𑌮𑌦𑍍𑌵𑌾𑌲𑍍𑌮𑍀𑌕𑍀𑌯 𑌰𑌾𑌮𑌾𑌯𑌣𑍇 𑌅𑌰𑌣𑍍𑌯𑌕𑌾𑌣𑍍𑌡𑌮𑍍 ।
𑌅𑌥 𑌦𑍍𑌵𑌾𑌦𑌶𑌸𑍍𑌸𑌰𑍍𑌗𑌃 ।
𑌸𑌪𑍍𑌰𑌵𑌿𑌶𑍍𑌯𑌾𑌽𑌶𑍍𑌰𑌮𑌪𑌦𑌂 𑌲𑌕𑍍𑌷𑍍𑌮𑌣𑍋 𑌰𑌾𑌘𑌵𑌾𑌨𑍁𑌜𑌃 ।
𑌅𑌗𑌸𑍍𑌤𑍍𑌯𑌶𑌿𑌷𑍍𑌯𑌮𑌾𑌸𑌾𑌦𑍍𑌯 𑌵𑌾𑌕𑍍𑌯𑌮𑍇𑌤𑌦𑍁𑌵𑌾𑌚 𑌹 ॥ 1 ॥
𑌰𑌾𑌜𑌾 𑌦𑌶𑌰𑌥𑍋 𑌨𑌾𑌮 𑌜𑍍𑌯𑍇𑌷𑍍𑌠𑌸𑍍𑌤𑌸𑍍𑌯 𑌸𑍁𑌤𑍋 𑌬𑌲𑍀 ।
𑌰𑌾𑌮𑌃 𑌪𑍍𑌰𑌾𑌪𑍍𑌤𑍋 𑌮𑍁𑌨𑌿𑌂 𑌦𑍍𑌰𑌷𑍍𑌟𑍁𑌂 𑌭𑌾𑌰𑍍𑌯𑌯𑌾 𑌸𑌹 𑌸𑍀𑌤𑌯𑌾 ॥ 2 ॥
𑌲𑌕𑍍𑌷𑍍𑌮𑌣𑍋 𑌨𑌾𑌮 𑌤𑌸𑍍𑌯𑌾𑌹𑌂 𑌭𑍍𑌰𑌾𑌤𑌾 𑌤𑍍𑌵𑌵𑌰𑌜𑍋 𑌹𑌿𑌤𑌃 ।
𑌅𑌨𑍁𑌕𑍂𑌲𑌶𑍍𑌚 𑌭𑌕𑍍𑌤𑌶𑍍𑌚 𑌯𑌦𑌿 𑌤𑍇 𑌶𑍍𑌰𑍋𑌤𑍍𑌰𑌮𑌾𑌗𑌤𑌃 ॥ 3 ॥
𑌤𑍇 𑌵𑌯𑌂 𑌵𑌨𑌮𑌤𑍍𑌯𑍁𑌗𑍍𑌰𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌵𑌿𑌷𑍍𑌟𑌾𑌃 𑌪𑌿𑌤𑍃𑌶𑌾𑌸𑌨𑌾𑌤𑍍 ।
𑌦𑍍𑌰𑌷𑍍𑌟𑍁𑌮𑌿𑌚𑍍𑌛𑌾𑌮𑌹𑍇 𑌸𑌰𑍍𑌵𑍇 𑌭𑌗𑌵𑌨𑍍𑌤𑌂 𑌨𑌿𑌵𑍇𑌦𑍍𑌯𑌤𑌾𑌮𑍍 ॥ 4 ॥
𑌤𑌸𑍍𑌯 𑌤𑌦𑍍 𑌵𑌚𑌨𑌂 𑌶𑍍𑌰𑍁𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌲𑌕𑍍𑌷𑍍𑌮𑌣𑌸𑍍𑌯 𑌤𑌪𑍋𑌧𑌨𑌃 ।
𑌤𑌥𑍇𑌤𑍍𑌯𑍁𑌕𑍍𑌤𑍍𑌵𑌾𑌽𑌗𑍍𑌨𑌿𑌶𑌰𑌣𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌵𑌿𑌵𑍇𑌶 𑌨𑌿𑌵𑍇𑌦𑌿𑌤𑍁𑌮𑍍 ॥ 5 ॥
𑌸 𑌪𑍍𑌰𑌵𑌿𑌶𑍍𑌯 𑌮𑍁𑌨𑌿𑌶𑍍𑌰𑍇𑌷𑍍𑌠𑌂 𑌤𑌪𑌸𑌾 𑌦𑍁𑌷𑍍𑌪𑍍𑌰𑌧𑌰𑍍𑌷𑌣𑌮𑍍 ।
𑌕𑍃𑌤𑌾𑌞𑍍𑌜𑌲𑌿𑌰𑍁𑌵𑌾𑌚𑍇𑌦𑌂 𑌰𑌾𑌮𑌾𑌗𑌮𑌨𑌮𑌞𑍍𑌜𑌸𑌾 ॥ 6 ॥
𑌯𑌥𑍋𑌕𑍍𑌤𑌂 𑌲𑌕𑍍𑌷𑍍𑌮𑌣𑍇𑌨𑍈𑌵 𑌶𑌿𑌷𑍍𑌯𑍋𑌽𑌗𑌸𑍍𑌤𑍍𑌯𑌸𑍍𑌯 𑌸𑌮𑍍𑌮𑌤𑌃 ।
𑌪𑍁𑌤𑍍𑌰𑍗 𑌦𑌶𑌰𑌥𑌸𑍍𑌯𑍇𑌮𑍗 𑌰𑌾𑌮𑍋 𑌲𑌕𑍍𑌷𑍍𑌮𑌣 𑌏𑌵 𑌚 ॥ 7 ॥
𑌪𑍍𑌰𑌵𑌿𑌷𑍍𑌟𑌾𑌵𑌾𑌶𑍍𑌰𑌮𑌪𑌦𑌂 𑌸𑍀𑌤𑌯𑌾 𑌸𑌹 𑌭𑌾𑌰𑍍𑌯𑌯𑌾 ।
𑌦𑍍𑌰𑌷𑍍𑌟𑍁𑌂 𑌭𑌵𑌨𑍍𑌤𑌮𑌾𑌯𑌾𑌤𑍗 𑌶𑍁𑌶𑍍𑌰𑍂𑌷𑌾𑌰𑍍𑌥𑌮𑌰𑌿𑌨𑍍𑌦𑌮𑍗 ॥ 8 ॥
𑌯𑌦𑌤𑍍𑌰𑌾𑌨𑌨𑍍𑌤𑌰𑌂 𑌤𑌤𑍍𑌤𑍍𑌵𑌮𑌾𑌜𑍍𑌞𑌾𑌪𑌯𑌿𑌤𑍁𑌮𑌰𑍍𑌹𑌸𑌿 ।
𑌤𑌤𑌶𑍍𑌶𑌿𑌷𑍍𑌯𑌾𑌦𑍁𑌪𑌶𑍍𑌰𑍁𑌤𑍍𑌯 𑌪𑍍𑌰𑌾𑌪𑍍𑌤𑌂 𑌰𑌾𑌮𑌂 𑌸𑌲𑌕𑍍𑌷𑍍𑌮𑌣𑌮𑍍 ॥ 9 ॥
𑌵𑍈𑌦𑍇𑌹𑍀𑌂 𑌚 𑌮𑌹𑌾𑌭𑌾𑌗𑌾𑌮𑌿𑌦𑌂 𑌵𑌚𑌨𑌮𑌬𑍍𑌰𑌵𑍀𑌤𑍍 ।
𑌦𑌿𑌷𑍍𑌟𑍍𑌯𑌾 𑌰𑌾𑌮𑌶𑍍𑌚𑌿𑌰𑌸𑍍𑌯𑌾𑌦𑍍𑌯 𑌦𑍍𑌰𑌷𑍍𑌟𑍁𑌂 𑌮𑌾𑌂 𑌸𑌮𑍁𑌪𑌾𑌗𑌤𑌃 ॥ 10 ॥
𑌮𑌨𑌸𑌾 𑌕𑌾𑌙𑍍𑌕𑍍𑌷𑌿𑌤𑌂 𑌹𑍍𑌯𑌸𑍍𑌯 𑌮𑌯𑌾𑌪𑍍𑌯𑌾𑌗𑌮𑌨𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌤𑌿 ।
𑌗𑌮𑍍𑌯𑌤𑌾𑌂 𑌸𑌤𑍍𑌕𑍃𑌤𑍋 𑌰𑌾𑌮𑌸𑍍𑌸𑌭𑌾𑌰𑍍𑌯𑌸𑍍𑌸𑌹𑌲𑌕𑍍𑌷𑍍𑌮𑌣𑌃 ॥ 11 ॥
𑌪𑍍𑌰𑌵𑍇𑌶𑍍𑌯𑌤𑌾𑌂 𑌸𑌮𑍀𑌪𑌂 𑌮𑍇 𑌕𑌿𑌂 𑌚𑌾𑌸𑍗 𑌨 𑌪𑍍𑌰𑌵𑍇𑌶𑌿𑌤𑌃 ।
𑌏𑌵𑌮𑍁𑌕𑍍𑌤𑌸𑍍𑌤𑍁 𑌮𑍁𑌨𑌿𑌨𑌾 𑌧𑌰𑍍𑌮𑌜𑍍𑌞𑍇𑌨 𑌮𑌹𑌾𑌤𑍍𑌮𑌨𑌾 ॥ 12 ॥
𑌅𑌭𑌿𑌵𑌾𑌦𑍍𑌯𑌾𑌬𑍍𑌰𑌵𑍀𑌚𑍍𑌛𑌿𑌷𑍍𑌯𑌸𑍍𑌤𑌥𑍇𑌤𑌿 𑌨𑌿𑌯𑌤𑌾𑌞𑍍𑌜𑌲𑌿𑌃 ।
𑌤𑌤𑍋 𑌨𑌿𑌷𑍍𑌕𑍍𑌰𑌮𑍍𑌯 𑌸𑌮𑍍𑌭𑍍𑌰𑌾𑌨𑍍𑌤𑌶𑍍𑌶𑌿𑌷𑍍𑌯𑍋 𑌲𑌕𑍍𑌷𑍍𑌮𑌣𑌮𑌬𑍍𑌰𑌵𑍀𑌤𑍍 ॥ 13 ॥
𑌕𑍍𑌵𑌾𑌸𑍗 𑌰𑌾𑌮𑍋 𑌮𑍁𑌨𑌿𑌂 𑌦𑍍𑌰𑌷𑍍𑌟𑍁𑌮𑍇𑌤𑍁 𑌪𑍍𑌰𑌵𑌿𑌶𑌤𑍁 𑌸𑍍𑌵𑌯𑌮𑍍 ।
𑌤𑌤𑍋 𑌗𑌤𑍍𑌵𑌾𑌽𑌽𑌶𑍍𑌰𑌮𑌪𑌦𑌂 𑌶𑌿𑌷𑍍𑌯𑍇𑌣 𑌸𑌹 𑌲𑌕𑍍𑌷𑍍𑌮𑌣𑌃 ॥ 14 ॥
𑌦𑌰𑍍𑌶𑌯𑌾𑌮𑌾𑌸 𑌕𑌾𑌕𑍁𑌤𑍍𑌸𑍍𑌥𑌂 𑌸𑍀𑌤𑌾𑌂 𑌚 𑌜𑌨𑌕𑌾𑌤𑍍𑌮𑌜𑌾𑌮𑍍 ।
𑌤𑌂 𑌶𑌿𑌷𑍍𑌯𑌃 𑌪𑍍𑌰𑌶𑍍𑌰𑌿𑌤𑍋 𑌵𑌾𑌕𑍍𑌯𑌮𑌗𑌸𑍍𑌤𑍍𑌯𑌵𑌚𑌨𑌂 𑌬𑍍𑌰𑍁𑌵𑌨𑍍 ॥ 15 ॥
𑌪𑍍𑌰𑌾𑌵𑍇𑌶𑌯𑌦𑍍𑌯𑌥𑌾𑌨𑍍𑌯𑌾𑌯𑌂 𑌸𑌤𑍍𑌕𑌾𑌰𑌾𑌰𑍍𑌹𑌂 𑌸𑍁𑌸𑌤𑍍𑌕𑍃𑌤𑌮𑍍 ।
𑌪𑍍𑌰𑌵𑌿𑌵𑍇𑌶 𑌤𑌤𑍋 𑌰𑌾𑌮𑌸𑍍𑌸𑍀𑌤𑌯𑌾 𑌸𑌹𑌲𑌕𑍍𑌷𑍍𑌮𑌣𑌃 ॥ 16 ॥
𑌪𑍍𑌰𑌶𑌾𑌨𑍍𑌤𑌹𑌰𑌿𑌣𑌾𑌕𑍀𑌰𑍍𑌣𑌮𑌾𑌶𑍍𑌰𑌮𑌂 𑌹𑍍𑌯𑌵𑌲𑍋𑌕𑌯𑌨𑍍 ।
𑌸 𑌤𑌤𑍍𑌰 𑌬𑍍𑌰𑌹𑍍𑌮𑌣𑌃 𑌸𑍍𑌥𑌾𑌨𑌮𑌗𑍍𑌨𑍇𑌃 𑌸𑍍𑌥𑌾𑌨𑌂 𑌤𑌥𑍈𑌵 𑌚 ॥ 17 ॥
𑌵𑌿𑌷𑍍𑌣𑍋𑌃 𑌸𑍍𑌥𑌾𑌨𑌂 𑌮𑌹𑍇𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑌸𑍍𑌯 𑌸𑍍𑌥𑌾𑌨𑌂 𑌚𑍈𑌵 𑌵𑌿𑌵𑌸𑍍𑌵𑌤𑌃 ।
𑌸𑍋𑌮𑌸𑍍𑌥𑌾𑌨𑌂 𑌭𑌗𑌸𑍍𑌥𑌾𑌨𑌂 𑌸𑍍𑌥𑌾𑌨𑌂 𑌕𑍗𑌬𑍇𑌰𑌮𑍇𑌵 𑌚 ॥ 18 ॥
𑌦𑌾𑌤𑍁𑌰𑍍𑌵𑌿𑌧𑌾𑌤𑍁𑌃 𑌸𑍍𑌥𑌾𑌨𑍇𑌚 𑌵𑌾𑌯𑍋𑌃 𑌸𑍍𑌥𑌾𑌨𑌂 𑌤𑌥𑍈𑌵 𑌚 ।
𑌨𑌾𑌗𑌰𑌾𑌜𑌸𑍍𑌯 𑌚 𑌸𑍍𑌥𑌾𑌨𑌮𑌨𑌨𑍍𑌤𑌸𑍍𑌯 𑌮𑌹𑌾𑌤𑍍𑌮𑌨𑌃 ॥ 19 ॥
𑌸𑍍𑌥𑌾𑌨𑌂 𑌤𑌥𑍈𑌵 𑌗𑌾𑌯𑌤𑍍𑌰𑍍𑌯𑌾 𑌵𑌸𑍂𑌨𑌾𑌂 𑌸𑍍𑌥𑌾𑌨𑌮𑍇𑌵 𑌚 ।
𑌸𑍍𑌥𑌾𑌨𑌂 𑌚 𑌪𑌾𑌶𑌹𑌸𑍍𑌤𑌸𑍍𑌯 𑌵𑌰𑍁𑌣𑌸𑍍𑌯 𑌮𑌹𑌾𑌤𑍍𑌮𑌨𑌃 ॥ 20 ॥
𑌕𑌾𑌰𑍍𑌤𑌿𑌕𑍇𑌯𑌸𑍍𑌯 𑌚 𑌸𑍍𑌥𑌾𑌨𑌂 𑌧𑌰𑍍𑌮𑌸𑍍𑌥𑌾𑌨𑌂 𑌚 𑌪𑌶𑍍𑌯𑌤𑌿 ।
𑌸 𑌤𑌤𑍍𑌰 𑌬𑍍𑌰𑌹𑍍𑌮𑌣𑌃 𑌸𑍍𑌥𑌾𑌨𑌮𑌗𑍍𑌨𑍇𑌃 𑌸𑍍𑌥𑌾𑌨𑌂 𑌤𑌥𑍈𑌵 𑌚 ॥ 21 ॥
𑌵𑌿𑌷𑍍𑌣𑍋𑌃 𑌸𑍍𑌥𑌾𑌨𑌂 𑌮𑌹𑍇𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑌸𑍍𑌯 𑌸𑍍𑌥𑌾𑌨𑌂 𑌚𑍈𑌵 𑌵𑌿𑌵𑌸𑍍𑌵𑌤𑌃 ।
𑌸𑍋𑌮𑌸𑍍𑌥𑌾𑌨𑌂 𑌭𑌗𑌸𑍍𑌥𑌾𑌨𑌂 𑌸𑍍𑌥𑌾𑌨𑌂 𑌕𑍗𑌬𑍇𑌰𑌮𑍇𑌵 𑌚 ॥ 22 ॥
𑌧𑌾𑌤𑍁𑌰𑍍𑌵𑌿𑌧𑌾𑌤𑍁𑌃 𑌸𑍍𑌥𑌾𑌨𑌂 𑌚 𑌵𑌾𑌯𑍋𑌃 𑌸𑍍𑌥𑌾𑌨𑌂 𑌤𑌥𑍈𑌵 𑌚 ।
𑌨𑌾𑌗𑌰𑌾𑌜𑌸𑍍𑌯 𑌚 𑌸𑍍𑌥𑌾𑌨𑌮𑌨𑌨𑍍𑌤𑌸𑍍𑌯 𑌮𑌹𑌾𑌤𑍍𑌮𑌨𑌃 ॥ 23 ॥
𑌸𑍍𑌥𑌾𑌨𑌂 𑌤𑌥𑍈𑌵 𑌗𑌾𑌯𑌤𑍍𑌰𑍍𑌯𑌾 𑌵𑌸𑍂𑌨𑌾𑌂 𑌸𑍍𑌥𑌾𑌨𑌮𑍇𑌵 𑌚 ।
𑌸𑍍𑌥𑌾𑌨𑌂 𑌚 𑌪𑌾𑌶𑌹𑌸𑍍𑌤𑌸𑍍𑌯 𑌵𑌰𑍁𑌣𑌸𑍍𑌯 𑌮𑌹𑌾𑌤𑍍𑌮𑌨𑌃 ॥ 24 ॥
𑌕𑌾𑌰𑍍𑌤𑌿𑌕𑍇𑌯𑌸𑍍𑌯 𑌚 𑌸𑍍𑌥𑌾𑌨𑌂 𑌧𑌰𑍍𑌮𑌸𑍍𑌥𑌾𑌨𑌂 𑌚 𑌪𑌶𑍍𑌯𑌤𑌿 ।
𑌸 𑌤𑌤𑍍𑌰 𑌬𑍍𑌰𑌹𑍍𑌮𑌣𑌃 𑌸𑍍𑌥𑌾𑌨𑌮𑌗𑍍𑌨𑍇𑌃 𑌸𑍍𑌥𑌾𑌨𑌂 𑌤𑌥𑍈𑌵 𑌚 ॥ 25 ॥
𑌵𑌿𑌷𑍍𑌣𑍋𑌃 𑌸𑍍𑌥𑌾𑌨𑌂 𑌮𑌹𑍇𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑌸𑍍𑌯 𑌸𑍍𑌥𑌾𑌨𑌂 𑌚𑍈𑌵 𑌵𑌿𑌵𑌸𑍍𑌵𑌤𑌃 ।
𑌸𑍋𑌮𑌸𑍍𑌥𑌾𑌨𑌂 𑌭𑌗𑌸𑍍𑌥𑌾𑌨𑌂 𑌸𑍍𑌥𑌾𑌨𑌂 𑌕𑍗𑌬𑍇𑌰𑌮𑍇𑌵 𑌚 ॥ 26 ॥
𑌦𑌾𑌤𑍁𑌰𑍍𑌵𑌿𑌧𑌾𑌤𑍁𑌃 𑌸𑍍𑌥𑌾𑌨𑍇𑌚 𑌵𑌾𑌯𑍋𑌃 𑌸𑍍𑌥𑌾𑌨𑌂 𑌤𑌥𑍈𑌵 𑌚 ।
𑌨𑌾𑌗𑌰𑌾𑌜𑌸𑍍𑌯 𑌚 𑌸𑍍𑌥𑌾𑌨𑌮𑌨𑌨𑍍𑌤𑌸𑍍𑌯 𑌮𑌹𑌾𑌤𑍍𑌮𑌨𑌃 ॥ 27 ॥
𑌸𑍍𑌥𑌾𑌨𑌂 𑌤𑌥𑍈𑌵 𑌗𑌾𑌯𑌤𑍍𑌰𑍍𑌯𑌾 𑌵𑌸𑍂𑌨𑌾𑌂 𑌸𑍍𑌥𑌾𑌨𑌮𑍇𑌵 𑌚 ।
𑌸𑍍𑌥𑌾𑌨𑌂 𑌚 𑌪𑌾𑌶𑌹𑌸𑍍𑌤𑌸𑍍𑌯 𑌵𑌰𑍁𑌣𑌸𑍍𑌯 𑌮𑌹𑌾𑌤𑍍𑌮𑌨𑌃 ॥ 28 ॥
𑌕𑌾𑌰𑍍𑌤𑌿𑌕𑍇𑌯𑌸𑍍𑌯 𑌚 𑌸𑍍𑌥𑌾𑌨𑌂 𑌧𑌰𑍍𑌮𑌸𑍍𑌥𑌾𑌨𑌂 𑌚 𑌪𑌶𑍍𑌯𑌤𑌿 ।
𑌤𑌤𑌶𑍍𑌶𑌿𑌷𑍍𑌯𑍈𑌃 𑌪𑌰𑌿𑌵𑍃𑌤𑍋 𑌮𑍁𑌨𑌿𑌰𑌪𑍍𑌯𑌭𑌿𑌨𑌿𑌷𑍍𑌪𑌤𑌤𑍍 ॥ 29 ॥
𑌤𑌂 𑌦𑌦𑌰𑍍𑌶𑌾𑌗𑍍𑌰𑌤𑍋 𑌰𑌾𑌮𑍋 𑌮𑍁𑌨𑍀𑌨𑌾𑌂 𑌦𑍀𑌪𑍍𑌤𑌤𑍇𑌜𑌸𑌾𑌮𑍍 ।
𑌅𑌬𑍍𑌰𑌵𑍀𑌦𑍍𑌵𑌚𑌨𑌂 𑌵𑍀𑌰𑍋 𑌲𑌕𑍍𑌷𑍍𑌮𑌣𑌂 𑌲𑌕𑍍𑌷𑍍𑌮𑌿𑌵𑌰𑍍𑌧𑌨𑌮𑍍 ॥ 30 ॥
𑌏𑌷 𑌲𑌕𑍍𑌷𑍍𑌮𑌣 𑌨𑌿𑌷𑍍𑌕𑍍𑌰𑌾𑌮𑌤𑍍𑌯𑌗𑌸𑍍𑌤𑍍𑌯𑍋 𑌭𑌗𑌵𑌾𑌨𑍃𑌷𑌿𑌃 ।
𑌔𑌦𑌾𑌰𑍍𑌯𑍇𑌣𑌾𑌵𑌗𑌚𑍍𑌛𑌾𑌮𑌿 𑌨𑌿𑌧𑌾𑌨𑌂 𑌤𑌪𑌸𑌾𑌮𑌿𑌮𑌮𑍍 ॥ 31 ॥
𑌏𑌵𑌮𑍁𑌕𑍍𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌮𑌹𑌾𑌬𑌾𑌹𑍁𑌰𑌗𑌸𑍍𑌤𑍍𑌯𑌂 𑌸𑍂𑌰𑍍𑌯𑌵𑌰𑍍𑌚𑌸𑌮𑍍 ।
𑌜𑌗𑍍𑌰𑌾𑌹 𑌪𑌰𑌮𑌪𑍍𑌰𑍀𑌤𑌸𑍍𑌤𑌸𑍍𑌯 𑌪𑌾𑌦𑍗 𑌪𑌰𑌨𑍍𑌤𑌪𑌃 ॥ 32 ॥
𑌅𑌭𑌿𑌵𑌾𑌦𑍍𑌯 𑌤𑍁 𑌧𑌰𑍍𑌮𑌾𑌤𑍍𑌮𑌾 𑌤𑌸𑍍𑌥𑍗 𑌰𑌾𑌮𑌃 𑌕𑍃𑌤𑌾𑌞𑍍𑌜𑌲𑌿𑌃 ।
𑌸𑍀𑌤𑌯𑌾 𑌸𑌹 𑌵𑍈𑌦𑍇𑌹𑍍𑌯𑌾 𑌤𑌦𑌾 𑌰𑌾𑌮𑌃 𑌸𑌲𑌕𑍍𑌷𑍍𑌮𑌣𑌃 ॥ 33 ॥
𑌪𑍍𑌰𑌤𑌿𑌜𑌗𑍍𑌰𑌾𑌹 𑌕𑌾𑌕𑍁𑌤𑍍𑌸𑍍𑌥𑌮𑌰𑍍𑌚𑌯𑌿𑌤𑍍𑌵𑌾𑌸𑌨𑍋𑌦𑌕𑍈𑌃 ।
𑌕𑍁𑌶𑌲𑌪𑍍𑌰𑌶𑍍𑌨𑌮𑍁𑌕𑍍𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌚 𑌆𑌸𑍍𑌯𑌤𑌾𑌮𑌿𑌤𑌿 𑌚𑌾𑌬𑍍𑌰𑌵𑍀𑌤𑍍 ॥ 34 ॥
𑌅𑌗𑍍𑌨𑌿𑌂 𑌹𑍁𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌪𑍍𑌰𑌦𑌾𑌯𑌾𑌰𑍍𑌘𑍍𑌯𑌮𑌤𑌿𑌥𑍀𑌨𑍍 𑌪𑍍𑌰𑌤𑌿𑌪𑍂𑌜𑍍𑌯 𑌚 ।
𑌵𑌾𑌨𑌪𑍍𑌰𑌸𑍍𑌥𑍍𑌯𑍇𑌨 𑌧𑌰𑍍𑌮𑍇𑌣 𑌸 𑌤𑍇𑌷𑌾𑌂 𑌭𑍋𑌜𑌨𑌂 𑌦𑌦𑍗 ॥ 35 ॥
𑌪𑍍𑌰𑌥𑌮𑌂 𑌚𑍋𑌪𑌵𑌿𑌶𑍍𑌯𑌾𑌥 𑌧𑌰𑍍𑌮𑌜𑍍𑌞𑍋 𑌮𑍁𑌨𑌿𑌪𑍁𑌙𑍍𑌗𑌵𑌃 ।
𑌉𑌵𑌾𑌚 𑌰𑌾𑌮𑌮𑌾𑌸𑍀𑌨𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌾𑌞𑍍𑌜𑌲𑌿𑌂 𑌧𑌰𑍍𑌮𑌕𑍋𑌵𑌿𑌦𑌮𑍍 ॥ 36 ॥
𑌅𑌗𑍍𑌨𑌿𑌂 𑌹𑍁𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌪𑍍𑌰𑌦𑌾𑌯𑌾𑌰𑍍𑌘𑍍𑌯𑌮𑌤𑌿𑌥𑌿𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌤𑌿𑌪𑍂𑌜𑌯𑍇𑌤𑍍 ।
𑌅𑌨𑍍𑌯𑌥𑌾 𑌖𑌲𑍁 𑌕𑌾𑌕𑍁𑌤𑍍𑌸𑍍𑌥 𑌤𑌪𑌸𑍍𑌵𑍀 𑌸𑌮𑍁𑌦𑌾𑌚𑌰𑌨𑍍 ॥ 37 ॥
𑌦𑍁𑌃𑌸𑌾𑌕𑍍𑌷𑍀𑌵 𑌪𑌰𑍇 𑌲𑍋𑌕𑍇 𑌸𑍍𑌵𑌾𑌨𑌿 𑌮𑌾𑌂𑌸𑌾𑌨𑌿 𑌭𑌕𑍍𑌷𑌯𑍇𑌤𑍍 ।
𑌰𑌾𑌜𑌾 𑌸𑌰𑍍𑌵𑌸𑍍𑌯 𑌲𑍋𑌕𑌸𑍍𑌯 𑌧𑌰𑍍𑌮𑌚𑌾𑌰𑍀 𑌮𑌹𑌾𑌰𑌥𑌃 ॥ 38 ॥
𑌪𑍂𑌜𑌨𑍀𑌯𑌶𑍍𑌚 𑌮𑌾𑌨𑍍𑌯𑌶𑍍𑌚 𑌭𑌵𑌾𑌨𑍍 𑌪𑍍𑌰𑌾𑌪𑍍𑌤𑌃 𑌪𑍍𑌰𑌿𑌯𑌾𑌤𑌿𑌥𑌿𑌃 ।
𑌏𑌵𑌮𑍁𑌕𑍍𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌫𑌲𑍈𑌰𑍍𑌮𑍂𑌲𑍈𑌃 𑌪𑍁𑌷𑍍𑌪𑍈𑌰𑌨𑍍𑌯𑍈𑌶𑍍𑌚 𑌰𑌾𑌘𑌵𑌮𑍍 ॥ 39 ॥
𑌪𑍂𑌜𑌯𑌿𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌯𑌥𑌾𑌕𑌾𑌮𑌂 𑌪𑍁𑌨𑌰𑍇𑌵 𑌤𑌤𑍋𑌽𑌬𑍍𑌰𑌵𑍀𑌤𑍍 ।
𑌇𑌦𑌂 𑌦𑌿𑌵𑍍𑌯𑌂 𑌮𑌹𑌚𑍍𑌚𑌾𑌪𑌂 𑌹𑍇𑌮𑌰𑌤𑍍𑌨𑌵𑌿𑌭𑍂𑌷𑌿𑌤𑌮𑍍 ॥ 40 ॥
𑌵𑍈𑌷𑍍𑌣𑌵𑌂 𑌪𑍁𑌰𑍁𑌷𑌵𑍍𑌯𑌾𑌘𑍍𑌰 𑌨𑌿𑌰𑍍𑌮𑌿𑌤𑌂 𑌵𑌿𑌶𑍍𑌵𑌕𑌰𑍍𑌮𑌣𑌾 ।
𑌅𑌮𑍋𑌘𑌸𑍍𑌸𑍂𑌰𑍍𑌯𑌸𑌙𑍍𑌕𑌾𑌶𑍋 𑌬𑍍𑌰𑌹𑍍𑌮𑌦𑌤𑍍𑌤𑌶𑍍𑌶𑌰𑍋𑌤𑍍𑌤𑌮𑌃 ॥ 41 ॥
𑌦𑌤𑍍𑌤𑍗 𑌮𑌮 𑌮𑌹𑍇𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑍇𑌣 𑌤𑍂𑌣𑍀 𑌚𑌾𑌕𑍍𑌷𑌯𑌸𑌾𑌯𑌕𑍗 ।
𑌸𑌮𑍍𑌪𑍂𑌰𑍍𑌣𑍗 𑌨𑌿𑌶𑌿𑌤𑍈𑌰𑍍𑌬𑌾𑌣𑍈𑌰𑍍𑌜𑍍𑌵𑌲𑌦𑍍𑌭𑌿𑌰𑌿𑌵 𑌪𑌾𑌵𑌕𑍈𑌃 ॥ 42 ॥
𑌮𑌹𑌾𑌰𑌜𑌤𑌕𑍋𑌶𑍋𑌽𑌯𑌮𑌸𑌿𑌰𑍍𑌹𑍇𑌮𑌵𑌿𑌭𑍂𑌷𑌿𑌤𑌃 ।
𑌅𑌨𑍇𑌨 𑌧𑌨𑍁𑌷𑌾 𑌰𑌾𑌮 𑌹𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌸𑌙𑍍𑌖𑍍𑌯𑍇 𑌮𑌹𑌾𑌸𑍁𑌰𑌾𑌨𑍍 ॥ 43 ॥
𑌆𑌜𑌹𑌾𑌰 𑌶𑍍𑌰𑌿𑌯𑌂 𑌦𑍀𑌪𑍍𑌤𑌾𑌂 𑌪𑍁𑌰𑌾 𑌵𑌿𑌷𑍍𑌣𑍁𑌰𑍍𑌦𑌿𑌵𑍗𑌕𑌸𑌾𑌮𑍍 ।
𑌤𑌦𑍍𑌧𑌨𑍁𑌸𑍍𑌤𑍗 𑌚 𑌤𑍂𑌣𑍀𑌰𑍗 𑌶𑌰𑌂 𑌖𑌙𑍍𑌗𑌂 𑌚 𑌮𑌾𑌨𑌦 ॥ 44 ॥
𑌜𑌯𑌾𑌯 𑌪𑍍𑌰𑌤𑌿𑌗𑍃𑌹𑍍𑌣𑍀𑌷𑍍𑌵 𑌵𑌜𑍍𑌰𑌂 𑌵𑌜𑍍𑌰𑌧𑌰𑍋 𑌯𑌥𑌾 ।
𑌏𑌵𑌮𑍁𑌕𑍍𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌮𑌹𑌾𑌤𑍇𑌜𑌾𑌃 𑌸𑌮𑌸𑍍𑌤𑌂 𑌤𑌦𑍍𑌵𑌰𑌾𑌯𑍁𑌧𑌮𑍍 ।
𑌦𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌰𑌾𑌮𑌾𑌯 𑌭𑌗𑌵𑌾𑌨𑌗𑌸𑍍𑌤𑍍𑌯𑌃 𑌪𑍁𑌨𑌰𑌬𑍍𑌰𑌵𑍀𑌤𑍍 ॥ 45 ॥
𑌇𑌤𑍍𑌯𑌾𑌰𑍍𑌷𑍇 𑌶𑍍𑌰𑍀𑌮𑌦𑍍𑌰𑌾𑌮𑌾𑌯𑌣𑍇 𑌵𑌾𑌲𑍍𑌮𑍀𑌕𑍀𑌯 𑌆𑌦𑌿𑌕𑌾𑌵𑍍𑌯𑍇 𑌅𑌰𑌣𑍍𑌯𑌕𑌾𑌣𑍍𑌡𑍇 𑌦𑍍𑌵𑌾𑌦𑌶𑌸𑍍𑌸𑌰𑍍𑌗𑌃 ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |
atha dvādaśassargaḥ |
sapraviśyā'śramapadaṃ lakṣmaṇo rāghavānujaḥ |
agastyaśiṣyamāsādya vākyametaduvāca ha || 1 ||
rājā daśaratho nāma jyeṣṭhastasya suto balī |
rāmaḥ prāpto muniṃ draṣṭuṃ bhāryayā saha sītayā || 2 ||
lakṣmaṇo nāma tasyāhaṃ bhrātā tvavarajo hitaḥ |
anukūlaśca bhaktaśca yadi te śrotramāgataḥ || 3 ||
te vayaṃ vanamatyugraṃ praviṣṭāḥ pitṛśāsanāt |
draṣṭumicchāmahe sarve bhagavantaṃ nivedyatām || 4 ||
tasya tad vacanaṃ śrutvā lakṣmaṇasya tapodhanaḥ |
tathetyuktvā'gniśaraṇaṃ praviveśa niveditum || 5 ||
sa praviśya muniśreṣṭhaṃ tapasā duṣpradharṣaṇam |
kṛtāñjaliruvācedaṃ rāmāgamanamañjasā || 6 ||
yathoktaṃ lakṣmaṇenaiva śiṣyo'gastyasya sammataḥ |
putrau daśarathasyemau rāmo lakṣmaṇa eva ca || 7 ||
praviṣṭāvāśramapadaṃ sītayā saha bhāryayā |
draṣṭuṃ bhavantamāyātau śuśrūṣārthamarindamau || 8 ||
yadatrānantaraṃ tattvamājñāpayitumarhasi |
tataśśiṣyādupaśrutya prāptaṃ rāmaṃ salakṣmaṇam || 9 ||
vaidehīṃ ca mahābhāgāmidaṃ vacanamabravīt |
diṣṭyā rāmaścirasyādya draṣṭuṃ māṃ samupāgataḥ || 10 ||
manasā kāṅkṣitaṃ hyasya mayāpyāgamanaṃ prati |
gamyatāṃ satkṛto rāmassabhāryassahalakṣmaṇaḥ || 11 ||
praveśyatāṃ samīpaṃ me kiṃ cāsau na praveśitaḥ |
evamuktastu muninā dharmajñena mahātmanā || 12 ||
abhivādyābravīcchiṣyastatheti niyatāñjaliḥ |
tato niṣkramya sambhrāntaśśiṣyo lakṣmaṇamabravīt || 13 ||
kvāsau rāmo muniṃ draṣṭumetu praviśatu svayam |
tato gatvā''śramapadaṃ śiṣyeṇa saha lakṣmaṇaḥ || 14 ||
darśayāmāsa kākutsthaṃ sītāṃ ca janakātmajām |
taṃ śiṣyaḥ praśrito vākyamagastyavacanaṃ bruvan || 15 ||
prāveśayadyathānyāyaṃ satkārārhaṃ susatkṛtam |
praviveśa tato rāmassītayā sahalakṣmaṇaḥ || 16 ||
praśāntahariṇākīrṇamāśramaṃ hyavalokayan |
sa tatra brahmaṇaḥ sthānamagneḥ sthānaṃ tathaiva ca || 17 ||
viṣṇoḥ sthānaṃ mahendrasya sthānaṃ caiva vivasvataḥ |
somasthānaṃ bhagasthānaṃ sthānaṃ kauberameva ca || 18 ||
dāturvidhātuḥ sthāneca vāyoḥ sthānaṃ tathaiva ca |
nāgarājasya ca sthānamanantasya mahātmanaḥ || 19 ||
sthānaṃ tathaiva gāyatryā vasūnāṃ sthānameva ca |
sthānaṃ ca pāśahastasya varuṇasya mahātmanaḥ || 20 ||
kārtikeyasya ca sthānaṃ dharmasthānaṃ ca paśyati |
sa tatra brahmaṇaḥ sthānamagneḥ sthānaṃ tathaiva ca || 21 ||
viṣṇoḥ sthānaṃ mahendrasya sthānaṃ caiva vivasvataḥ |
somasthānaṃ bhagasthānaṃ sthānaṃ kauberameva ca || 22 ||
dhāturvidhātuḥ sthānaṃ ca vāyoḥ sthānaṃ tathaiva ca |
nāgarājasya ca sthānamanantasya mahātmanaḥ || 23 ||
sthānaṃ tathaiva gāyatryā vasūnāṃ sthānameva ca |
sthānaṃ ca pāśahastasya varuṇasya mahātmanaḥ || 24 ||
kārtikeyasya ca sthānaṃ dharmasthānaṃ ca paśyati |
sa tatra brahmaṇaḥ sthānamagneḥ sthānaṃ tathaiva ca || 25 ||
viṣṇoḥ sthānaṃ mahendrasya sthānaṃ caiva vivasvataḥ |
somasthānaṃ bhagasthānaṃ sthānaṃ kauberameva ca || 26 ||
dāturvidhātuḥ sthāneca vāyoḥ sthānaṃ tathaiva ca |
nāgarājasya ca sthānamanantasya mahātmanaḥ || 27 ||
sthānaṃ tathaiva gāyatryā vasūnāṃ sthānameva ca |
sthānaṃ ca pāśahastasya varuṇasya mahātmanaḥ || 28 ||
kārtikeyasya ca sthānaṃ dharmasthānaṃ ca paśyati |
tataśśiṣyaiḥ parivṛto munirapyabhiniṣpatat || 29 ||
taṃ dadarśāgrato rāmo munīnāṃ dīptatejasām |
abravīdvacanaṃ vīro lakṣmaṇaṃ lakṣmivardhanam || 30 ||
eṣa lakṣmaṇa niṣkrāmatyagastyo bhagavānṛṣiḥ |
audāryeṇāvagacchāmi nidhānaṃ tapasāmimam || 31 ||
evamuktvā mahābāhuragastyaṃ sūryavarcasam |
jagrāha paramaprītastasya pādau parantapaḥ || 32 ||
abhivādya tu dharmātmā tasthau rāmaḥ kṛtāñjaliḥ |
sītayā saha vaidehyā tadā rāmaḥ salakṣmaṇaḥ || 33 ||
pratijagrāha kākutsthamarcayitvāsanodakaiḥ |
kuśalapraśnamuktvā ca āsyatāmiti cābravīt || 34 ||
agniṃ hutvā pradāyārghyamatithīn pratipūjya ca |
vānaprasthyena dharmeṇa sa teṣāṃ bhojanaṃ dadau || 35 ||
prathamaṃ copaviśyātha dharmajño munipuṅgavaḥ |
uvāca rāmamāsīnaṃ prāñjaliṃ dharmakovidam || 36 ||
agniṃ hutvā pradāyārghyamatithiṃ pratipūjayet |
anyathā khalu kākutstha tapasvī samudācaran || 37 ||
duḥsākṣīva pare loke svāni māṃsāni bhakṣayet |
rājā sarvasya lokasya dharmacārī mahārathaḥ || 38 ||
pūjanīyaśca mānyaśca bhavān prāptaḥ priyātithiḥ |
evamuktvā phalairmūlaiḥ puṣpairanyaiśca rāghavam || 39 ||
pūjayitvā yathākāmaṃ punareva tato'bravīt |
idaṃ divyaṃ mahaccāpaṃ hemaratnavibhūṣitam || 40 ||
vaiṣṇavaṃ puruṣavyāghra nirmitaṃ viśvakarmaṇā |
amoghassūryasaṅkāśo brahmadattaśśarottamaḥ || 41 ||
dattau mama mahendreṇa tūṇī cākṣayasāyakau |
sampūrṇau niśitairbāṇairjvaladbhiriva pāvakaiḥ || 42 ||
mahārajatakośo'yamasirhemavibhūṣitaḥ |
anena dhanuṣā rāma hatvā saṅkhye mahāsurān || 43 ||
ājahāra śriyaṃ dīptāṃ purā viṣṇurdivaukasām |
taddhanustau ca tūṇīrau śaraṃ khaṅgaṃ ca mānada || 44 ||
jayāya pratigṛhṇīṣva vajraṃ vajradharo yathā |
evamuktvā mahātejāḥ samastaṃ tadvarāyudham |
datvā rāmāya bhagavānagastyaḥ punarabravīt || 45 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe dvādaśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे अरण्यकाण्डम् ।
अथ द्वादशस्सर्गः ।
सप्रविश्याऽश्रमपदं लक्ष्मणो राघवानुजः ।
अगस्त्यशिष्यमासाद्य वाक्यमेतदुवाच ह ॥ 1 ॥
राजा दशरथो नाम ज्येष्ठस्तस्य सुतो बली ।
रामः प्राप्तो मुनिं द्रष्टुं भार्यया सह सीतया ॥ 2 ॥
लक्ष्मणो नाम तस्याहं भ्राता त्ववरजो हितः ।
अनुकूलश्च भक्तश्च यदि ते श्रोत्रमागतः ॥ 3 ॥
ते वयं वनमत्युग्रं प्रविष्टाः पितृशासनात् ।
द्रष्टुमिच्छामहे सर्वे भगवन्तं निवेद्यताम् ॥ 4 ॥
तस्य तद् वचनं श्रुत्वा लक्ष्मणस्य तपोधनः ।
तथेत्युक्त्वाऽग्निशरणं प्रविवेश निवेदितुम् ॥ 5 ॥
स प्रविश्य मुनिश्रेष्ठं तपसा दुष्प्रधर्षणम् ।
कृताञ्जलिरुवाचेदं रामागमनमञ्जसा ॥ 6 ॥
यथोक्तं लक्ष्मणेनैव शिष्योऽगस्त्यस्य सम्मतः ।
पुत्रौ दशरथस्येमौ रामो लक्ष्मण एव च ॥ 7 ॥
प्रविष्टावाश्रमपदं सीतया सह भार्यया ।
द्रष्टुं भवन्तमायातौ शुश्रूषार्थमरिन्दमौ ॥ 8 ॥
यदत्रानन्तरं तत्त्वमाज्ञापयितुमर्हसि ।
ततश्शिष्यादुपश्रुत्य प्राप्तं रामं सलक्ष्मणम् ॥ 9 ॥
वैदेहीं च महाभागामिदं वचनमब्रवीत् ।
दिष्ट्या रामश्चिरस्याद्य द्रष्टुं मां समुपागतः ॥ 10 ॥
मनसा काङ्क्षितं ह्यस्य मयाप्यागमनं प्रति ।
गम्यतां सत्कृतो रामस्सभार्यस्सहलक्ष्मणः ॥ 11 ॥
प्रवेश्यतां समीपं मे किं चासौ न प्रवेशितः ।
एवमुक्तस्तु मुनिना धर्मज्ञेन महात्मना ॥ 12 ॥
अभिवाद्याब्रवीच्छिष्यस्तथेति नियताञ्जलिः ।
ततो निष्क्रम्य सम्भ्रान्तश्शिष्यो लक्ष्मणमब्रवीत् ॥ 13 ॥
क्वासौ रामो मुनिं द्रष्टुमेतु प्रविशतु स्वयम् ।
ततो गत्वाऽऽश्रमपदं शिष्येण सह लक्ष्मणः ॥ 14 ॥
दर्शयामास काकुत्स्थं सीतां च जनकात्मजाम् ।
तं शिष्यः प्रश्रितो वाक्यमगस्त्यवचनं ब्रुवन् ॥ 15 ॥
प्रावेशयद्यथान्यायं सत्कारार्हं सुसत्कृतम् ।
प्रविवेश ततो रामस्सीतया सहलक्ष्मणः ॥ 16 ॥
प्रशान्तहरिणाकीर्णमाश्रमं ह्यवलोकयन् ।
स तत्र ब्रह्मणः स्थानमग्नेः स्थानं तथैव च ॥ 17 ॥
विष्णोः स्थानं महेन्द्रस्य स्थानं चैव विवस्वतः ।
सोमस्थानं भगस्थानं स्थानं कौबेरमेव च ॥ 18 ॥
दातुर्विधातुः स्थानेच वायोः स्थानं तथैव च ।
नागराजस्य च स्थानमनन्तस्य महात्मनः ॥ 19 ॥
स्थानं तथैव गायत्र्या वसूनां स्थानमेव च ।
स्थानं च पाशहस्तस्य वरुणस्य महात्मनः ॥ 20 ॥
कार्तिकेयस्य च स्थानं धर्मस्थानं च पश्यति ।
स तत्र ब्रह्मणः स्थानमग्नेः स्थानं तथैव च ॥ 21 ॥
विष्णोः स्थानं महेन्द्रस्य स्थानं चैव विवस्वतः ।
सोमस्थानं भगस्थानं स्थानं कौबेरमेव च ॥ 22 ॥
धातुर्विधातुः स्थानं च वायोः स्थानं तथैव च ।
नागराजस्य च स्थानमनन्तस्य महात्मनः ॥ 23 ॥
स्थानं तथैव गायत्र्या वसूनां स्थानमेव च ।
स्थानं च पाशहस्तस्य वरुणस्य महात्मनः ॥ 24 ॥
कार्तिकेयस्य च स्थानं धर्मस्थानं च पश्यति ।
स तत्र ब्रह्मणः स्थानमग्नेः स्थानं तथैव च ॥ 25 ॥
विष्णोः स्थानं महेन्द्रस्य स्थानं चैव विवस्वतः ।
सोमस्थानं भगस्थानं स्थानं कौबेरमेव च ॥ 26 ॥
दातुर्विधातुः स्थानेच वायोः स्थानं तथैव च ।
नागराजस्य च स्थानमनन्तस्य महात्मनः ॥ 27 ॥
स्थानं तथैव गायत्र्या वसूनां स्थानमेव च ।
स्थानं च पाशहस्तस्य वरुणस्य महात्मनः ॥ 28 ॥
कार्तिकेयस्य च स्थानं धर्मस्थानं च पश्यति ।
ततश्शिष्यैः परिवृतो मुनिरप्यभिनिष्पतत् ॥ 29 ॥
तं ददर्शाग्रतो रामो मुनीनां दीप्ततेजसाम् ।
अब्रवीद्वचनं वीरो लक्ष्मणं लक्ष्मिवर्धनम् ॥ 30 ॥
एष लक्ष्मण निष्क्रामत्यगस्त्यो भगवानृषिः ।
औदार्येणावगच्छामि निधानं तपसामिमम् ॥ 31 ॥
एवमुक्त्वा महाबाहुरगस्त्यं सूर्यवर्चसम् ।
जग्राह परमप्रीतस्तस्य पादौ परन्तपः ॥ 32 ॥
अभिवाद्य तु धर्मात्मा तस्थौ रामः कृताञ्जलिः ।
सीतया सह वैदेह्या तदा रामः सलक्ष्मणः ॥ 33 ॥
प्रतिजग्राह काकुत्स्थमर्चयित्वासनोदकैः ।
कुशलप्रश्नमुक्त्वा च आस्यतामिति चाब्रवीत् ॥ 34 ॥
अग्निं हुत्वा प्रदायार्घ्यमतिथीन् प्रतिपूज्य च ।
वानप्रस्थ्येन धर्मेण स तेषां भोजनं ददौ ॥ 35 ॥
प्रथमं चोपविश्याथ धर्मज्ञो मुनिपुङ्गवः ।
उवाच राममासीनं प्राञ्जलिं धर्मकोविदम् ॥ 36 ॥
अग्निं हुत्वा प्रदायार्घ्यमतिथिं प्रतिपूजयेत् ।
अन्यथा खलु काकुत्स्थ तपस्वी समुदाचरन् ॥ 37 ॥
दुःसाक्षीव परे लोके स्वानि मांसानि भक्षयेत् ।
राजा सर्वस्य लोकस्य धर्मचारी महारथः ॥ 38 ॥
पूजनीयश्च मान्यश्च भवान् प्राप्तः प्रियातिथिः ।
एवमुक्त्वा फलैर्मूलैः पुष्पैरन्यैश्च राघवम् ॥ 39 ॥
पूजयित्वा यथाकामं पुनरेव ततोऽब्रवीत् ।
इदं दिव्यं महच्चापं हेमरत्नविभूषितम् ॥ 40 ॥
वैष्णवं पुरुषव्याघ्र निर्मितं विश्वकर्मणा ।
अमोघस्सूर्यसङ्काशो ब्रह्मदत्तश्शरोत्तमः ॥ 41 ॥
दत्तौ मम महेन्द्रेण तूणी चाक्षयसायकौ ।
सम्पूर्णौ निशितैर्बाणैर्ज्वलद्भिरिव पावकैः ॥ 42 ॥
महारजतकोशोऽयमसिर्हेमविभूषितः ।
अनेन धनुषा राम हत्वा सङ्ख्ये महासुरान् ॥ 43 ॥
आजहार श्रियं दीप्तां पुरा विष्णुर्दिवौकसाम् ।
तद्धनुस्तौ च तूणीरौ शरं खङ्गं च मानद ॥ 44 ॥
जयाय प्रतिगृह्णीष्व वज्रं वज्रधरो यथा ।
एवमुक्त्वा महातेजाः समस्तं तद्वरायुधम् ।
दत्वा रामाय भगवानगस्त्यः पुनरब्रवीत् ॥ 45 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये अरण्यकाण्डे द्वादशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |
atha dvādaśassargaḥ |
sapraviśyā'śramapadaṃ lakṣmaṇo rāghavānujaḥ |
agastyaśiṣyamāsādya vākyametaduvāca ha || 1 ||
rājā daśaratho nāma jyeṣṭhastasya suto balī |
rāmaḥ prāpto muniṃ draṣṭuṃ bhāryayā saha sītayā || 2 ||
lakṣmaṇo nāma tasyāhaṃ bhrātā tvavarajo hitaḥ |
anukūlaśca bhaktaśca yadi te śrotramāgataḥ || 3 ||
te vayaṃ vanamatyugraṃ praviṣṭāḥ pitṛśāsanāt |
draṣṭumicchāmahe sarve bhagavantaṃ nivedyatām || 4 ||
tasya tad vacanaṃ śrutvā lakṣmaṇasya tapodhanaḥ |
tathetyuktvā'gniśaraṇaṃ praviveśa niveditum || 5 ||
sa praviśya muniśreṣṭhaṃ tapasā duṣpradharṣaṇam |
kṛtāñjaliruvācedaṃ rāmāgamanamañjasā || 6 ||
yathoktaṃ lakṣmaṇenaiva śiṣyo'gastyasya sammataḥ |
putrau daśarathasyemau rāmo lakṣmaṇa eva ca || 7 ||
praviṣṭāvāśramapadaṃ sītayā saha bhāryayā |
draṣṭuṃ bhavantamāyātau śuśrūṣārthamarindamau || 8 ||
yadatrānantaraṃ tattvamājñāpayitumarhasi |
tataśśiṣyādupaśrutya prāptaṃ rāmaṃ salakṣmaṇam || 9 ||
vaidehīṃ ca mahābhāgāmidaṃ vacanamabravīt |
diṣṭyā rāmaścirasyādya draṣṭuṃ māṃ samupāgataḥ || 10 ||
manasā kāṅkṣitaṃ hyasya mayāpyāgamanaṃ prati |
gamyatāṃ satkṛto rāmassabhāryassahalakṣmaṇaḥ || 11 ||
praveśyatāṃ samīpaṃ me kiṃ cāsau na praveśitaḥ |
evamuktastu muninā dharmajñena mahātmanā || 12 ||
abhivādyābravīcchiṣyastatheti niyatāñjaliḥ |
tato niṣkramya sambhrāntaśśiṣyo lakṣmaṇamabravīt || 13 ||
kvāsau rāmo muniṃ draṣṭumetu praviśatu svayam |
tato gatvā''śramapadaṃ śiṣyeṇa saha lakṣmaṇaḥ || 14 ||
darśayāmāsa kākutsthaṃ sītāṃ ca janakātmajām |
taṃ śiṣyaḥ praśrito vākyamagastyavacanaṃ bruvan || 15 ||
prāveśayadyathānyāyaṃ satkārārhaṃ susatkṛtam |
praviveśa tato rāmassītayā sahalakṣmaṇaḥ || 16 ||
praśāntahariṇākīrṇamāśramaṃ hyavalokayan |
sa tatra brahmaṇaḥ sthānamagneḥ sthānaṃ tathaiva ca || 17 ||
viṣṇoḥ sthānaṃ mahendrasya sthānaṃ caiva vivasvataḥ |
somasthānaṃ bhagasthānaṃ sthānaṃ kauberameva ca || 18 ||
dāturvidhātuḥ sthāneca vāyoḥ sthānaṃ tathaiva ca |
nāgarājasya ca sthānamanantasya mahātmanaḥ || 19 ||
sthānaṃ tathaiva gāyatryā vasūnāṃ sthānameva ca |
sthānaṃ ca pāśahastasya varuṇasya mahātmanaḥ || 20 ||
kārtikeyasya ca sthānaṃ dharmasthānaṃ ca paśyati |
sa tatra brahmaṇaḥ sthānamagneḥ sthānaṃ tathaiva ca || 21 ||
viṣṇoḥ sthānaṃ mahendrasya sthānaṃ caiva vivasvataḥ |
somasthānaṃ bhagasthānaṃ sthānaṃ kauberameva ca || 22 ||
dhāturvidhātuḥ sthānaṃ ca vāyoḥ sthānaṃ tathaiva ca |
nāgarājasya ca sthānamanantasya mahātmanaḥ || 23 ||
sthānaṃ tathaiva gāyatryā vasūnāṃ sthānameva ca |
sthānaṃ ca pāśahastasya varuṇasya mahātmanaḥ || 24 ||
kārtikeyasya ca sthānaṃ dharmasthānaṃ ca paśyati |
sa tatra brahmaṇaḥ sthānamagneḥ sthānaṃ tathaiva ca || 25 ||
viṣṇoḥ sthānaṃ mahendrasya sthānaṃ caiva vivasvataḥ |
somasthānaṃ bhagasthānaṃ sthānaṃ kauberameva ca || 26 ||
dāturvidhātuḥ sthāneca vāyoḥ sthānaṃ tathaiva ca |
nāgarājasya ca sthānamanantasya mahātmanaḥ || 27 ||
sthānaṃ tathaiva gāyatryā vasūnāṃ sthānameva ca |
sthānaṃ ca pāśahastasya varuṇasya mahātmanaḥ || 28 ||
kārtikeyasya ca sthānaṃ dharmasthānaṃ ca paśyati |
tataśśiṣyaiḥ parivṛto munirapyabhiniṣpatat || 29 ||
taṃ dadarśāgrato rāmo munīnāṃ dīptatejasām |
abravīdvacanaṃ vīro lakṣmaṇaṃ lakṣmivardhanam || 30 ||
eṣa lakṣmaṇa niṣkrāmatyagastyo bhagavānṛṣiḥ |
audāryeṇāvagacchāmi nidhānaṃ tapasāmimam || 31 ||
evamuktvā mahābāhuragastyaṃ sūryavarcasam |
jagrāha paramaprītastasya pādau parantapaḥ || 32 ||
abhivādya tu dharmātmā tasthau rāmaḥ kṛtāñjaliḥ |
sītayā saha vaidehyā tadā rāmaḥ salakṣmaṇaḥ || 33 ||
pratijagrāha kākutsthamarcayitvāsanodakaiḥ |
kuśalapraśnamuktvā ca āsyatāmiti cābravīt || 34 ||
agniṃ hutvā pradāyārghyamatithīn pratipūjya ca |
vānaprasthyena dharmeṇa sa teṣāṃ bhojanaṃ dadau || 35 ||
prathamaṃ copaviśyātha dharmajño munipuṅgavaḥ |
uvāca rāmamāsīnaṃ prāñjaliṃ dharmakovidam || 36 ||
agniṃ hutvā pradāyārghyamatithiṃ pratipūjayet |
anyathā khalu kākutstha tapasvī samudācaran || 37 ||
duḥsākṣīva pare loke svāni māṃsāni bhakṣayet |
rājā sarvasya lokasya dharmacārī mahārathaḥ || 38 ||
pūjanīyaśca mānyaśca bhavān prāptaḥ priyātithiḥ |
evamuktvā phalairmūlaiḥ puṣpairanyaiśca rāghavam || 39 ||
pūjayitvā yathākāmaṃ punareva tato'bravīt |
idaṃ divyaṃ mahaccāpaṃ hemaratnavibhūṣitam || 40 ||
vaiṣṇavaṃ puruṣavyāghra nirmitaṃ viśvakarmaṇā |
amoghassūryasaṅkāśo brahmadattaśśarottamaḥ || 41 ||
dattau mama mahendreṇa tūṇī cākṣayasāyakau |
sampūrṇau niśitairbāṇairjvaladbhiriva pāvakaiḥ || 42 ||
mahārajatakośo'yamasirhemavibhūṣitaḥ |
anena dhanuṣā rāma hatvā saṅkhye mahāsurān || 43 ||
ājahāra śriyaṃ dīptāṃ purā viṣṇurdivaukasām |
taddhanustau ca tūṇīrau śaraṃ khaṅgaṃ ca mānada || 44 ||
jayāya pratigṛhṇīṣva vajraṃ vajradharo yathā |
evamuktvā mahātejāḥ samastaṃ tadvarāyudham |
datvā rāmāya bhagavānagastyaḥ punarabravīt || 45 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe dvādaśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Grantha script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.
🕉 InfoLyter.in