𑌶𑍍𑌰𑍀𑌮𑌦𑍍𑌵𑌾𑌲𑍍𑌮𑍀𑌕𑍀𑌯 𑌰𑌾𑌮𑌾𑌯𑌣𑍇 𑌅𑌰𑌣𑍍𑌯𑌕𑌾𑌣𑍍𑌡𑌮𑍍 ।
𑌅𑌥 𑌦𑍍𑌵𑌿𑌷𑌷𑍍𑌟𑌿𑌤𑌮𑌸𑍍𑌸𑌰𑍍𑌗𑌃 ।
𑌸𑍀𑌤𑌾𑌮𑌪𑌶𑍍𑌯𑌨𑍍𑌧𑌰𑍍𑌮𑌾𑌤𑍍𑌮𑌾 𑌶𑍋𑌕𑍋𑌪𑌹𑌤𑌚𑍇𑌤𑌨𑌃 ।
𑌵𑌿𑌲𑌲𑌾𑌪 𑌮𑌹𑌾𑌬𑌾𑌹𑍂 𑌰𑌾𑌮𑌃 𑌕𑌮𑌲𑌲𑍋𑌚𑌨𑌃 ॥ 1 ॥
𑌪𑌶𑍍𑌯𑌨𑍍𑌨𑌿𑌵 𑌚 𑌤𑌾𑌂 𑌸𑍀𑌤𑌾𑌮𑌪𑌶𑍍𑌯𑌨𑍍𑌮𑌦𑌨𑌾𑌰𑍍𑌦𑌿𑌤𑌃 ।
𑌉𑌵𑌾𑌚 𑌰𑌾𑌘𑌵𑍋 𑌵𑌾𑌕𑍍𑌯𑌂 𑌵𑌿𑌲𑌾𑌪𑌾𑌶𑍍𑌰𑌯𑌦𑍁𑌰𑍍𑌵𑌚𑌮𑍍 ॥ 2 ॥
𑌤𑍍𑌵𑌮𑌶𑍋𑌕𑌸𑍍𑌯 𑌶𑌾𑌖𑌾𑌭𑌿𑌃 𑌪𑍁𑌷𑍍𑌪𑌪𑍍𑌰𑌿𑌯𑌤𑌯𑌾 𑌪𑍍𑌰𑌿𑌯𑍇 ।
𑌆𑌵𑍃𑌣𑍋𑌷𑌿 𑌶𑌰𑍀𑌰𑌂 𑌤𑍇 𑌮𑌮 𑌶𑍋𑌕𑌵𑌿𑌵𑌰𑍍𑌧𑌿𑌨𑍀 ॥ 3 ॥
𑌕𑌦𑌲𑍀𑌸𑍍𑌕𑌨𑍍𑌧𑌸𑌦𑍃𑌶𑍗 𑌕𑌦𑌲𑍍𑌯𑌾 𑌸𑌂𑌵𑍃𑌤𑌾𑌵𑍁𑌭𑍗 ।
𑌊𑌰𑍂 𑌪𑌶𑍍𑌯𑌾𑌮𑌿 𑌤𑍇 𑌦𑍇𑌵𑌿 𑌨𑌾𑌸𑌿 𑌶𑌕𑍍𑌤𑌾 𑌨𑌿𑌗𑍂𑌹𑌿𑌤𑍁𑌮𑍍 ॥ 4 ॥
𑌕𑌰𑍍𑌣𑌿𑌕𑌾𑌰𑌵𑌨𑌂 𑌭𑌦𑍍𑌰𑍇 𑌹𑌸𑌨𑍍𑌤𑍀 𑌦𑍇𑌵𑌿 𑌸𑍇𑌵𑌸𑍇 ।
𑌅𑌲𑌂 𑌤𑍇 𑌪𑌰𑌿𑌹𑌾𑌸𑍇𑌨 𑌮𑌮 𑌬𑌾𑌧𑌾𑌵𑌹𑍇𑌨 𑌵𑍈 ॥ 5 ॥
𑌪𑌰𑌿𑌹𑌾𑌸𑍇𑌨 𑌕𑌿𑌂 𑌸𑍀𑌤𑍇 𑌪𑌰𑌿𑌶𑍍𑌰𑌾𑌨𑍍𑌤𑌸𑍍𑌯 𑌮𑍇 𑌪𑍍𑌰𑌿𑌯𑍇 ।
𑌅𑌯𑌂 𑌸 𑌪𑌰𑌿𑌹𑌾𑌸𑍋𑌽𑌪𑌿 𑌸𑌾𑌧𑍁 𑌦𑍇𑌵𑌿 𑌨 𑌰𑍋𑌚𑌤𑍇 ॥ 6 ॥
𑌵𑌿𑌶𑍇𑌷𑍇𑌣𑌾𑌶𑍍𑌰𑌮𑌸𑍍𑌥𑌾𑌨𑍇 𑌹𑌾𑌸𑍋𑌽𑌯𑌂 𑌨 𑌪𑍍𑌰𑌶𑌸𑍍𑌯𑌤𑍇 ।
𑌅𑌵𑌗𑌚𑍍𑌛𑌾𑌮𑌿 𑌤𑍇 𑌶𑍀𑌲𑌂 𑌪𑌰𑌿𑌹𑌾𑌸𑌪𑍍𑌰𑌿𑌯𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌿𑌯𑍇 ॥ 7 ॥
𑌆𑌗𑌚𑍍𑌛 𑌤𑍍𑌵𑌂 𑌵𑌿𑌶𑌾𑌲𑌾𑌕𑍍𑌷𑌿 𑌶𑍂𑌨𑍍𑌯𑍋𑌽𑌯𑌮𑍁𑌟𑌜𑌸𑍍𑌤𑌵 ।
𑌸𑍁𑌵𑍍𑌯𑌕𑍍𑌤𑌂 𑌰𑌾𑌕𑍍𑌷𑌸𑍈𑌸𑍍𑌸𑍀𑌤𑌾 𑌭𑌕𑍍𑌷𑌿𑌤𑌾 𑌵𑌾 𑌹𑍃𑌤𑌾𑌪𑌿 𑌵𑌾 ॥ 8 ॥
𑌨 𑌹𑌿 𑌸𑌾 𑌵𑌿𑌲𑌪𑌨𑍍𑌤𑌂 𑌮𑌾𑌮𑍁𑌪𑌸𑌮𑍍𑌪𑍍𑌰𑍈𑌤𑌿 𑌲𑌕𑍍𑌷𑍍𑌮𑌣 ।
𑌏𑌤𑌾𑌨𑌿 𑌮𑍃𑌗𑌯𑍂𑌥𑌾𑌨𑌿 𑌸𑌾𑌶𑍍𑌰𑍁𑌨𑍇𑌤𑍍𑌰𑌾𑌣𑌿 𑌲𑌕𑍍𑌷𑍍𑌮𑌣 ॥ 9 ॥
𑌶𑌂𑌸𑌨𑍍𑌤𑍀𑌵 𑌹𑌿 𑌵𑍈𑌦𑍇𑌹𑍀𑌂 𑌭𑌕𑍍𑌷𑌿𑌤𑌾𑌂 𑌰𑌜𑌨𑍀𑌚𑌰𑍈𑌃 ।
𑌹𑌾 𑌮𑌮𑌾𑌰𑍍𑌯𑍇 𑌕𑍍𑌵 𑌯𑌾𑌤𑌾𑌸𑌿 𑌹𑌾 𑌸𑌾𑌧𑍍𑌵𑌿 𑌵𑌰𑌵𑌰𑍍𑌣𑌿𑌨𑌿 ॥ 10 ॥
𑌹𑌾 𑌸𑌕𑌾𑌮𑌾 𑌤𑍍𑌵𑌯𑌾 𑌦𑍇𑌵𑍀 𑌕𑍈𑌕𑍇𑌯𑍀 𑌸𑌾 𑌭𑌵𑌿𑌷𑍍𑌯𑌤𑌿 ।
𑌸𑍀𑌤𑌯𑌾 𑌸𑌹 𑌨𑌿𑌰𑍍𑌯𑌾𑌤𑍋 𑌵𑌿𑌨𑌾 𑌸𑍀𑌤𑌾𑌮𑍁𑌪𑌾𑌗𑌤𑌃 ॥ 11 ॥
𑌕𑌥𑌂 𑌨𑌾𑌮 𑌪𑍍𑌰𑌵𑍇𑌕𑍍𑌷𑍍𑌯𑌾𑌮𑌿 𑌶𑍂𑌨𑍍𑌯𑌮𑌨𑍍𑌤𑌃𑌪𑍁𑌰𑌂 𑌪𑍁𑌨𑌃 ।
𑌨𑌿𑌰𑍍𑌵𑍀𑌰𑍍𑌯 𑌇𑌤𑌿 𑌲𑍋𑌕𑍋 𑌮𑌾𑌂 𑌨𑌿𑌰𑍍𑌦𑌯𑌶𑍍𑌚𑍇𑌤𑌿 𑌵𑌕𑍍𑌷𑍍𑌯𑌤𑌿 ॥ 12 ॥
𑌕𑌾𑌤𑌰𑌤𑍍𑌵𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌕𑌾𑌶𑌂 𑌹𑌿 𑌸𑍀𑌤𑌾𑌪𑌨𑌯𑌨𑍇𑌨 𑌮𑍇 ।
𑌨𑌿𑌵𑍃𑌤𑍍𑌤𑌵𑌨𑌵𑌾𑌸𑌶𑍍𑌚 𑌜𑌨𑌕𑌂 𑌮𑌿𑌥𑌿𑌲𑌾𑌧𑌿𑌪𑌮𑍍 ॥ 13 ॥
𑌕𑍁𑌶𑌲𑌂 𑌪𑌰𑌿𑌪𑍃𑌚𑍍𑌛𑌨𑍍𑌤𑌂 𑌕𑌥𑌂 𑌶𑌕𑍍𑌷𑍍𑌯𑍇 𑌨𑌿𑌰𑍀𑌕𑍍𑌷𑌿𑌤𑍁𑌮𑍍 ।
𑌵𑌿𑌦𑍇𑌹𑌰𑌾𑌜𑍋 𑌨𑍂𑌨𑌂 𑌮𑌾𑌂 𑌦𑍃𑌷𑍍𑌟𑍍𑌵𑌾 𑌵𑌿𑌰𑌹𑌿𑌤𑌂 𑌤𑌯𑌾 ॥ 14 ॥
𑌸𑍁𑌤𑌾𑌸𑍍𑌨𑍇𑌹𑍇𑌨 𑌸𑌨𑍍𑌤𑌪𑍍𑌤𑍋 𑌮𑍋𑌹𑌸𑍍𑌯 𑌵𑌶𑌮𑍇𑌷𑍍𑌯𑌤𑌿 ।
𑌅𑌥𑌵𑌾 𑌨 𑌗𑌮𑌿𑌷𑍍𑌯𑌾𑌮𑌿 𑌪𑍁𑌰𑍀𑌂 𑌭𑌰𑌤𑌪𑌾𑌲𑌿𑌤𑌾𑌮𑍍 ॥ 15 ॥
𑌸𑍍𑌵𑌰𑍍𑌗𑍋𑌽𑌪𑌿 𑌸𑍀𑌤𑌯𑌾 𑌹𑍀𑌨𑌶𑍍𑌶𑍂𑌨𑍍𑌯 𑌏𑌵 𑌮𑌤𑍋 𑌮𑌮 ।
𑌮𑌾𑌮𑌿𑌹𑍋𑌤𑍍𑌸𑍃𑌜𑍍𑌯 𑌹𑌿 𑌵𑌨𑍇 𑌗𑌚𑍍𑌛𑌾𑌯𑍋𑌧𑍍𑌯𑌾𑌂 𑌪𑍁𑌰𑍀𑌂 𑌶𑍁𑌭𑌾𑌮𑍍 ॥ 16 ॥
𑌨 𑌤𑍍𑌵𑌹𑌂 𑌤𑌾𑌂 𑌵𑌿𑌨𑌾 𑌸𑍀𑌤𑌾𑌂 𑌜𑍀𑌵𑍇𑌯𑌂 𑌹𑌿 𑌕𑌥𑌞𑍍𑌚𑌨 ।
𑌗𑌾𑌢𑌮𑌾𑌶𑍍𑌲𑌿𑌷𑍍𑌯 𑌭𑌰𑌤𑍋 𑌵𑌾𑌚𑍍𑌯𑍋 𑌮𑌦𑍍𑌵𑌚𑌨𑌾𑌤𑍍𑌤𑍍𑌵𑌯𑌾 ॥ 17 ॥
𑌅𑌨𑍁𑌜𑍍𑌞𑌾𑌤𑍋𑌽𑌸𑌿 𑌰𑌾𑌮𑍇𑌣 𑌪𑌾𑌲𑌯𑍇𑌤𑌿 𑌵𑌸𑍁𑌨𑍍𑌧𑌰𑌾𑌮𑍍 ।
𑌅𑌮𑍍𑌬𑌾 𑌚 𑌮𑌮 𑌕𑍈𑌕𑍇𑌯𑍀 𑌸𑍁𑌮𑌿𑌤𑍍𑌰𑌾 𑌚 𑌤𑍍𑌵𑌯𑌾 𑌵𑌿𑌭𑍋 ॥ 18 ॥
𑌕𑍗𑌸𑌲𑍍𑌯𑌾 𑌚 𑌯𑌥𑌾𑌨𑍍𑌯𑌾𑌯𑌮𑌭𑌿𑌵𑌾𑌦𑍍𑌯𑌾 𑌮𑌮𑌾𑌽𑌜𑍍𑌞𑌯𑌾 ।
𑌰𑌕𑍍𑌷𑌣𑍀𑌯𑌾 𑌪𑍍𑌰𑌯𑌤𑍍𑌨𑍇𑌨 𑌭𑌵𑌤𑌾 𑌸𑍂𑌕𑍍𑌤𑌕𑌾𑌰𑌿𑌣𑌾 ॥ 19 ॥
𑌸𑍀𑌤𑌾𑌯𑌾𑌶𑍍𑌚 𑌵𑌿𑌨𑌾𑌶𑍋𑌽𑌯𑌂 𑌮𑌮 𑌚𑌾𑌮𑌿𑌤𑍍𑌰𑌕𑌰𑍍𑌶𑌨 ।
𑌵𑌿𑌸𑍍𑌤𑌰𑍇𑌣 𑌜𑌨𑌨𑍍𑌯𑌾 𑌮𑍇 𑌵𑌿𑌨𑌿𑌵𑍇𑌦𑍍𑌯𑌸𑍍𑌤𑍍𑌵𑌯𑌾 𑌭𑌵𑍇𑌤𑍍 ॥ 20 ॥
𑌇𑌤𑌿 𑌵𑌿𑌲𑌪𑌤𑌿 𑌰𑌾𑌘𑌵𑍇 𑌸𑍁𑌦𑍀𑌨𑍇 𑌵𑌨𑌮𑍁𑌪𑌗𑌮𑍍𑌯 𑌤𑌯𑌾 𑌵𑌿𑌨𑌾 𑌸𑍁𑌕𑍇𑌶𑍍𑌯𑌾 ।
𑌭𑌯𑌵𑌿𑌕𑌲𑌮𑍁𑌖𑌸𑍍𑌤𑍁 𑌲𑌕𑍍𑌷𑍍𑌮𑌣𑍋𑌽𑌪𑌿 𑌵𑍍𑌯𑌥𑌿𑌤𑌮𑌨𑌾 𑌭𑍃𑌶𑌮𑌾𑌤𑍁𑌰𑍋 𑌬𑌭𑍂𑌵 ॥ 21 ॥
𑌇𑌤𑍍𑌯𑌾𑌰𑍍𑌷𑍇 𑌶𑍍𑌰𑍀𑌮𑌦𑍍𑌰𑌾𑌮𑌾𑌯𑌣𑍇 𑌵𑌾𑌲𑍍𑌮𑍀𑌕𑍀𑌯 𑌆𑌦𑌿𑌕𑌾𑌵𑍍𑌯𑍇 𑌅𑌰𑌣𑍍𑌯𑌕𑌾𑌣𑍍𑌡𑍇 𑌦𑍍𑌵𑌿𑌷𑌷𑍍𑌟𑌿𑌤𑌮𑌸𑍍𑌸𑌰𑍍𑌗𑌃 ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |
atha dviṣaṣṭitamassargaḥ |
sītāmapaśyandharmātmā śokopahatacetanaḥ |
vilalāpa mahābāhū rāmaḥ kamalalocanaḥ || 1 ||
paśyanniva ca tāṃ sītāmapaśyanmadanārditaḥ |
uvāca rāghavo vākyaṃ vilāpāśrayadurvacam || 2 ||
tvamaśokasya śākhābhiḥ puṣpapriyatayā priye |
āvṛṇoṣi śarīraṃ te mama śokavivardhinī || 3 ||
kadalīskandhasadṛśau kadalyā saṃvṛtāvubhau |
ūrū paśyāmi te devi nāsi śaktā nigūhitum || 4 ||
karṇikāravanaṃ bhadre hasantī devi sevase |
alaṃ te parihāsena mama bādhāvahena vai || 5 ||
parihāsena kiṃ sīte pariśrāntasya me priye |
ayaṃ sa parihāso'pi sādhu devi na rocate || 6 ||
viśeṣeṇāśramasthāne hāso'yaṃ na praśasyate |
avagacchāmi te śīlaṃ parihāsapriyaṃ priye || 7 ||
āgaccha tvaṃ viśālākṣi śūnyo'yamuṭajastava |
suvyaktaṃ rākṣasaissītā bhakṣitā vā hṛtāpi vā || 8 ||
na hi sā vilapantaṃ māmupasampraiti lakṣmaṇa |
etāni mṛgayūthāni sāśrunetrāṇi lakṣmaṇa || 9 ||
śaṃsantīva hi vaidehīṃ bhakṣitāṃ rajanīcaraiḥ |
hā mamārye kva yātāsi hā sādhvi varavarṇini || 10 ||
hā sakāmā tvayā devī kaikeyī sā bhaviṣyati |
sītayā saha niryāto vinā sītāmupāgataḥ || 11 ||
kathaṃ nāma pravekṣyāmi śūnyamantaḥpuraṃ punaḥ |
nirvīrya iti loko māṃ nirdayaśceti vakṣyati || 12 ||
kātaratvaṃ prakāśaṃ hi sītāpanayanena me |
nivṛttavanavāsaśca janakaṃ mithilādhipam || 13 ||
kuśalaṃ paripṛcchantaṃ kathaṃ śakṣye nirīkṣitum |
videharājo nūnaṃ māṃ dṛṣṭvā virahitaṃ tayā || 14 ||
sutāsnehena santapto mohasya vaśameṣyati |
athavā na gamiṣyāmi purīṃ bharatapālitām || 15 ||
svargo'pi sītayā hīnaśśūnya eva mato mama |
māmihotsṛjya hi vane gacchāyodhyāṃ purīṃ śubhām || 16 ||
na tvahaṃ tāṃ vinā sītāṃ jīveyaṃ hi kathañcana |
gāḍhamāśliṣya bharato vācyo madvacanāttvayā || 17 ||
anujñāto'si rāmeṇa pālayeti vasundharām |
ambā ca mama kaikeyī sumitrā ca tvayā vibho || 18 ||
kausalyā ca yathānyāyamabhivādyā mamā'jñayā |
rakṣaṇīyā prayatnena bhavatā sūktakāriṇā || 19 ||
sītāyāśca vināśo'yaṃ mama cāmitrakarśana |
vistareṇa jananyā me vinivedyastvayā bhavet || 20 ||
iti vilapati rāghave sudīne vanamupagamya tayā vinā sukeśyā |
bhayavikalamukhastu lakṣmaṇo'pi vyathitamanā bhṛśamāturo babhūva || 21 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe dviṣaṣṭitamassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे अरण्यकाण्डम् ।
अथ द्विषष्टितमस्सर्गः ।
सीतामपश्यन्धर्मात्मा शोकोपहतचेतनः ।
विललाप महाबाहू रामः कमललोचनः ॥ 1 ॥
पश्यन्निव च तां सीतामपश्यन्मदनार्दितः ।
उवाच राघवो वाक्यं विलापाश्रयदुर्वचम् ॥ 2 ॥
त्वमशोकस्य शाखाभिः पुष्पप्रियतया प्रिये ।
आवृणोषि शरीरं ते मम शोकविवर्धिनी ॥ 3 ॥
कदलीस्कन्धसदृशौ कदल्या संवृतावुभौ ।
ऊरू पश्यामि ते देवि नासि शक्ता निगूहितुम् ॥ 4 ॥
कर्णिकारवनं भद्रे हसन्ती देवि सेवसे ।
अलं ते परिहासेन मम बाधावहेन वै ॥ 5 ॥
परिहासेन किं सीते परिश्रान्तस्य मे प्रिये ।
अयं स परिहासोऽपि साधु देवि न रोचते ॥ 6 ॥
विशेषेणाश्रमस्थाने हासोऽयं न प्रशस्यते ।
अवगच्छामि ते शीलं परिहासप्रियं प्रिये ॥ 7 ॥
आगच्छ त्वं विशालाक्षि शून्योऽयमुटजस्तव ।
सुव्यक्तं राक्षसैस्सीता भक्षिता वा हृतापि वा ॥ 8 ॥
न हि सा विलपन्तं मामुपसम्प्रैति लक्ष्मण ।
एतानि मृगयूथानि साश्रुनेत्राणि लक्ष्मण ॥ 9 ॥
शंसन्तीव हि वैदेहीं भक्षितां रजनीचरैः ।
हा ममार्ये क्व यातासि हा साध्वि वरवर्णिनि ॥ 10 ॥
हा सकामा त्वया देवी कैकेयी सा भविष्यति ।
सीतया सह निर्यातो विना सीतामुपागतः ॥ 11 ॥
कथं नाम प्रवेक्ष्यामि शून्यमन्तःपुरं पुनः ।
निर्वीर्य इति लोको मां निर्दयश्चेति वक्ष्यति ॥ 12 ॥
कातरत्वं प्रकाशं हि सीतापनयनेन मे ।
निवृत्तवनवासश्च जनकं मिथिलाधिपम् ॥ 13 ॥
कुशलं परिपृच्छन्तं कथं शक्ष्ये निरीक्षितुम् ।
विदेहराजो नूनं मां दृष्ट्वा विरहितं तया ॥ 14 ॥
सुतास्नेहेन सन्तप्तो मोहस्य वशमेष्यति ।
अथवा न गमिष्यामि पुरीं भरतपालिताम् ॥ 15 ॥
स्वर्गोऽपि सीतया हीनश्शून्य एव मतो मम ।
मामिहोत्सृज्य हि वने गच्छायोध्यां पुरीं शुभाम् ॥ 16 ॥
न त्वहं तां विना सीतां जीवेयं हि कथञ्चन ।
गाढमाश्लिष्य भरतो वाच्यो मद्वचनात्त्वया ॥ 17 ॥
अनुज्ञातोऽसि रामेण पालयेति वसुन्धराम् ।
अम्बा च मम कैकेयी सुमित्रा च त्वया विभो ॥ 18 ॥
कौसल्या च यथान्यायमभिवाद्या ममाऽज्ञया ।
रक्षणीया प्रयत्नेन भवता सूक्तकारिणा ॥ 19 ॥
सीतायाश्च विनाशोऽयं मम चामित्रकर्शन ।
विस्तरेण जनन्या मे विनिवेद्यस्त्वया भवेत् ॥ 20 ॥
इति विलपति राघवे सुदीने वनमुपगम्य तया विना सुकेश्या ।
भयविकलमुखस्तु लक्ष्मणोऽपि व्यथितमना भृशमातुरो बभूव ॥ 21 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये अरण्यकाण्डे द्विषष्टितमस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |
atha dviṣaṣṭitamassargaḥ |
sītāmapaśyandharmātmā śokopahatacetanaḥ |
vilalāpa mahābāhū rāmaḥ kamalalocanaḥ || 1 ||
paśyanniva ca tāṃ sītāmapaśyanmadanārditaḥ |
uvāca rāghavo vākyaṃ vilāpāśrayadurvacam || 2 ||
tvamaśokasya śākhābhiḥ puṣpapriyatayā priye |
āvṛṇoṣi śarīraṃ te mama śokavivardhinī || 3 ||
kadalīskandhasadṛśau kadalyā saṃvṛtāvubhau |
ūrū paśyāmi te devi nāsi śaktā nigūhitum || 4 ||
karṇikāravanaṃ bhadre hasantī devi sevase |
alaṃ te parihāsena mama bādhāvahena vai || 5 ||
parihāsena kiṃ sīte pariśrāntasya me priye |
ayaṃ sa parihāso'pi sādhu devi na rocate || 6 ||
viśeṣeṇāśramasthāne hāso'yaṃ na praśasyate |
avagacchāmi te śīlaṃ parihāsapriyaṃ priye || 7 ||
āgaccha tvaṃ viśālākṣi śūnyo'yamuṭajastava |
suvyaktaṃ rākṣasaissītā bhakṣitā vā hṛtāpi vā || 8 ||
na hi sā vilapantaṃ māmupasampraiti lakṣmaṇa |
etāni mṛgayūthāni sāśrunetrāṇi lakṣmaṇa || 9 ||
śaṃsantīva hi vaidehīṃ bhakṣitāṃ rajanīcaraiḥ |
hā mamārye kva yātāsi hā sādhvi varavarṇini || 10 ||
hā sakāmā tvayā devī kaikeyī sā bhaviṣyati |
sītayā saha niryāto vinā sītāmupāgataḥ || 11 ||
kathaṃ nāma pravekṣyāmi śūnyamantaḥpuraṃ punaḥ |
nirvīrya iti loko māṃ nirdayaśceti vakṣyati || 12 ||
kātaratvaṃ prakāśaṃ hi sītāpanayanena me |
nivṛttavanavāsaśca janakaṃ mithilādhipam || 13 ||
kuśalaṃ paripṛcchantaṃ kathaṃ śakṣye nirīkṣitum |
videharājo nūnaṃ māṃ dṛṣṭvā virahitaṃ tayā || 14 ||
sutāsnehena santapto mohasya vaśameṣyati |
athavā na gamiṣyāmi purīṃ bharatapālitām || 15 ||
svargo'pi sītayā hīnaśśūnya eva mato mama |
māmihotsṛjya hi vane gacchāyodhyāṃ purīṃ śubhām || 16 ||
na tvahaṃ tāṃ vinā sītāṃ jīveyaṃ hi kathañcana |
gāḍhamāśliṣya bharato vācyo madvacanāttvayā || 17 ||
anujñāto'si rāmeṇa pālayeti vasundharām |
ambā ca mama kaikeyī sumitrā ca tvayā vibho || 18 ||
kausalyā ca yathānyāyamabhivādyā mamā'jñayā |
rakṣaṇīyā prayatnena bhavatā sūktakāriṇā || 19 ||
sītāyāśca vināśo'yaṃ mama cāmitrakarśana |
vistareṇa jananyā me vinivedyastvayā bhavet || 20 ||
iti vilapati rāghave sudīne vanamupagamya tayā vinā sukeśyā |
bhayavikalamukhastu lakṣmaṇo'pi vyathitamanā bhṛśamāturo babhūva || 21 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe dviṣaṣṭitamassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Grantha script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.