શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે અરણ્યકાણ્ડમ્ ।
અથ સપ્તમસ્સર્ગઃ ।
રામસ્તુ સહિતો ભ્રાત્રા સીતયા ચ પરન્તપઃ ।
સુતીક્ષ્ણસ્યાશ્રમપદં જગામ સહ તૈર્દ્વિજૈઃ ॥ 1 ॥
સ ગત્વા દીર્ઘમધ્વાનં નદીસ્તીર્ત્વા બહૂદકાઃ ।
દદર્શ વિમલં શૈલં મહામેઘમિવોન્નતમ્ ॥ 2 ॥
તત સ્તદિક્ષ્વાકુવરૌ સન્તતં વિવિધૈર્દ્રુમૈઃ ।
કાનનં તૌ વિવિશતુસ્સીતયા સહ રાઘવૌ ॥ 3 ॥
પ્રવિષ્ટસ્તુ વનં ઘોરં બહુપુષ્પફલદ્રુમમ્ ।
દદર્શાશ્રમમેકાન્તે ચીરમાલાપરિષ્કૃતમ્ ॥ 4 ॥
તત્ર તાપસમાસીનં મલપઙ્કજટાધરમ્ ।
રામસ્સુતીક્ષ્ણં વિધિવત્તપોવૃદ્ધમભાષત ॥ 5 ॥
રામોઽહમસ્મિ ભગવન્ભવન્તં દ્રષ્ટુમાગતઃ ।
ત્વં માભિવદ ધર્મજ્ઞ મહર્ષે સત્યવિક્રમ ॥ 6 ॥
સ નિરીક્ષ્ય તતો ધીરો રામં ધર્મભૃતાં વરમ્ ।
સમાશ્લિષ્ય ચ બાહુભ્યામિદં વચનમબ્રવીત્ ॥ 7 ॥
સ્વાગતં તે રઘુશ્રેષ્ઠ રામ સત્યભૃતાં વર ।
આશ્રમોઽયં ત્વયાક્રાન્તસ્સનાથ ઇવ સામ્પ્રતમ્ ॥ 8 ॥
પ્રતીક્ષમાણસ્ત્વામેવ નારોહેઽહં મહાયશઃ ।
દેવલોકમિતો વીર દેહં ત્યક્ત્વા મહીતલે ।
ચિત્રકૂટમુપાદાય રાજ્યભ્રષ્ટોઽસિ મે શ્રુતઃ ॥ 9 ॥
ઇહોપયાતઃ કાકુત્થ્સ દેવરાજશ્શતક્રતુઃ ॥ 10 ॥
ઉપાગમ્ય ચ મે દેવો મહાદેવસ્સુરેશ્વરઃ ।
સર્વાન્ લોકાઞ્જિતાનાહ મમ પુણ્યેન કર્મણા ॥ 11 ॥
તેષુ દેવર્ષિજુષ્ટેષુ જિતેષુ તપસા મયા ।
મત્પ્રસાદાત્સભાર્યસ્ત્વં વિહરસ્વ સલક્ષ્મણઃ ॥ 12 ॥
તમુગ્રતપસાયુક્તં મહર્ષિં સત્યવાદિનમ્ ।
પ્રત્યુવાચાત્મવાન્રામો બ્રહ્માણમિવ કાશ્યપઃ ॥ 13 ॥
અહમેવાહરિષ્યામિ સર્વાન્ લોકાન્મહામુને ।
આવાસં ત્વહમિચ્છામિ પ્રદિષ્ટમિહ કાનને ॥ 14 ॥
ભવાન્સર્વત્ર કુશલસ્સર્વભૂતહિતે રતઃ ।
આખ્યાતશ્શરભઙ્ગેણ ગૌતમેન મહાત્મના ॥ 15 ॥
એવમુક્તસ્તુ રામેણ મહર્ષિર્લોકવિશ્રુતઃ ।
અબ્રવીન્મધુરં વાક્યં હર્ષેણ મહતાઽપ્લુતઃ ॥ 16 ॥
અયમેવાશ્રમો રામ ગુણવાન્રમ્યતામિહ ।
ઋષિસઙ્ઘાનુચરિતસ્સદા મૂલફલૈર્યુતઃ ॥ 17 ॥
ઇમમાશ્રમમાગમ્ય મૃગસઙ્ઘા મહાયશઃ ।
અહત્વા પ્રતિગચ્છન્તિ લોભયિત્વાઽકુતોભયાઃ ॥ 18 ॥
નાન્યદ્ધોષં ભવેદત્ર મૃગેભ્યોઽન્યત્ર વિદ્ધિ વૈ ।
તચ્છૃત્વા વચનં તસ્ય મહર્ષેર્લક્ષ્મણાગ્રજઃ ॥ 19 ॥
ઉવાચ વચનં ધીરો વિકૃષ્ય સશરં ધનુઃ ।
તાનહં સુમહાભાગ મૃગસઙ્ઘાન્સમાગતાન્ ॥ 20 ॥
હન્યાં નિશિતધારેણ શરેણાશનિવર્ચસા ।
ભવાંસ્તત્રાભિષજ્યેત કિંસ્યાત્કૃચ્છ્રતરં તતઃ ॥ 21 ॥
એતસ્મિન્નાશ્રમે વાસં ચિરં તુ ન સમર્થયે ।
તમેવમુક્ત્વોપરમં રામસ્સન્ધ્યામુપાગમત્ ॥ 22 ॥
અન્વાસ્ય પશ્ચિમાં સ્નધ્યાં તત્ર વાસમકલ્પયત્ ।
સુતીક્ષ્ણસ્યાઽશ્રમે રમ્યે સીતયા લક્ષ્મણેન ચ ॥ 23 ॥
તમેવમુક્ત્વોપરમં રામસ્સન્ધ્યામુપાગમત્ ॥ 24 ॥
અન્વાસ્ય પશ્ચિમાં સન્ન્ધ્યાં તત્ર વાસમકલ્પયત્ ।
સુતીક્ષ્ણસ્યાશ્રમે રમ્યે સીતયા લક્ષ્મણેન ચ ॥ 25 ॥
તતશ્શુભં તાપસભોજ્યમન્નં સ્વયં સુતીક્ષ્ણઃ પુરુષર્ષભાભ્યામ્ ।
તાભ્યાં સુસત્કૃત્ય દદૌ મહાત્મા સન્ધ્યાનિવૃત્તૌ રજનીં મવેક્ષ્ય ॥ 26 ॥
ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે અરણ્યકાણ્ડે સપ્તમસ્સર્ગઃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |
atha saptamassargaḥ |
rāmastu sahito bhrātrā sītayā ca parantapaḥ |
sutīkṣṇasyāśramapadaṃ jagāma saha tairdvijaiḥ || 1 ||
sa gatvā dīrghamadhvānaṃ nadīstīrtvā bahūdakāḥ |
dadarśa vimalaṃ śailaṃ mahāmeghamivonnatam || 2 ||
tata stadikṣvākuvarau santataṃ vividhairdrumaiḥ |
kānanaṃ tau viviśatussītayā saha rāghavau || 3 ||
praviṣṭastu vanaṃ ghoraṃ bahupuṣpaphaladrumam |
dadarśāśramamekānte cīramālāpariṣkṛtam || 4 ||
tatra tāpasamāsīnaṃ malapaṅkajaṭādharam |
rāmassutīkṣṇaṃ vidhivattapovṛddhamabhāṣata || 5 ||
rāmo'hamasmi bhagavanbhavantaṃ draṣṭumāgataḥ |
tvaṃ mābhivada dharmajña maharṣe satyavikrama || 6 ||
sa nirīkṣya tato dhīro rāmaṃ dharmabhṛtāṃ varam |
samāśliṣya ca bāhubhyāmidaṃ vacanamabravīt || 7 ||
svāgataṃ te raghuśreṣṭha rāma satyabhṛtāṃ vara |
āśramo'yaṃ tvayākrāntassanātha iva sāmpratam || 8 ||
pratīkṣamāṇastvāmeva nārohe'haṃ mahāyaśaḥ |
devalokamito vīra dehaṃ tyaktvā mahītale |
citrakūṭamupādāya rājyabhraṣṭo'si me śrutaḥ || 9 ||
ihopayātaḥ kākutthsa devarājaśśatakratuḥ || 10 ||
upāgamya ca me devo mahādevassureśvaraḥ |
sarvān lokāñjitānāha mama puṇyena karmaṇā || 11 ||
teṣu devarṣijuṣṭeṣu jiteṣu tapasā mayā |
matprasādātsabhāryastvaṃ viharasva salakṣmaṇaḥ || 12 ||
tamugratapasāyuktaṃ maharṣiṃ satyavādinam |
pratyuvācātmavānrāmo brahmāṇamiva kāśyapaḥ || 13 ||
ahamevāhariṣyāmi sarvān lokānmahāmune |
āvāsaṃ tvahamicchāmi pradiṣṭamiha kānane || 14 ||
bhavānsarvatra kuśalassarvabhūtahite rataḥ |
ākhyātaśśarabhaṅgeṇa gautamena mahātmanā || 15 ||
evamuktastu rāmeṇa maharṣirlokaviśrutaḥ |
abravīnmadhuraṃ vākyaṃ harṣeṇa mahatā'plutaḥ || 16 ||
ayamevāśramo rāma guṇavānramyatāmiha |
ṛṣisaṅghānucaritassadā mūlaphalairyutaḥ || 17 ||
imamāśramamāgamya mṛgasaṅghā mahāyaśaḥ |
ahatvā pratigacchanti lobhayitvā'kutobhayāḥ || 18 ||
nānyaddhoṣaṃ bhavedatra mṛgebhyo'nyatra viddhi vai |
tacchṛtvā vacanaṃ tasya maharṣerlakṣmaṇāgrajaḥ || 19 ||
uvāca vacanaṃ dhīro vikṛṣya saśaraṃ dhanuḥ |
tānahaṃ sumahābhāga mṛgasaṅghānsamāgatān || 20 ||
hanyāṃ niśitadhāreṇa śareṇāśanivarcasā |
bhavāṃstatrābhiṣajyeta kiṃsyātkṛcchrataraṃ tataḥ || 21 ||
etasminnāśrame vāsaṃ ciraṃ tu na samarthaye |
tamevamuktvoparamaṃ rāmassandhyāmupāgamat || 22 ||
anvāsya paścimāṃ snadhyāṃ tatra vāsamakalpayat |
sutīkṣṇasyā'śrame ramye sītayā lakṣmaṇena ca || 23 ||
tamevamuktvoparamaṃ rāmassandhyāmupāgamat || 24 ||
anvāsya paścimāṃ sanndhyāṃ tatra vāsamakalpayat |
sutīkṣṇasyāśrame ramye sītayā lakṣmaṇena ca || 25 ||
tataśśubhaṃ tāpasabhojyamannaṃ svayaṃ sutīkṣṇaḥ puruṣarṣabhābhyām |
tābhyāṃ susatkṛtya dadau mahātmā sandhyānivṛttau rajanīṃ mavekṣya || 26 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe saptamassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे अरण्यकाण्डम् ।
अथ सप्तमस्सर्गः ।
रामस्तु सहितो भ्रात्रा सीतया च परन्तपः ।
सुतीक्ष्णस्याश्रमपदं जगाम सह तैर्द्विजैः ॥ 1 ॥
स गत्वा दीर्घमध्वानं नदीस्तीर्त्वा बहूदकाः ।
ददर्श विमलं शैलं महामेघमिवोन्नतम् ॥ 2 ॥
तत स्तदिक्ष्वाकुवरौ सन्ततं विविधैर्द्रुमैः ।
काननं तौ विविशतुस्सीतया सह राघवौ ॥ 3 ॥
प्रविष्टस्तु वनं घोरं बहुपुष्पफलद्रुमम् ।
ददर्शाश्रममेकान्ते चीरमालापरिष्कृतम् ॥ 4 ॥
तत्र तापसमासीनं मलपङ्कजटाधरम् ।
रामस्सुतीक्ष्णं विधिवत्तपोवृद्धमभाषत ॥ 5 ॥
रामोऽहमस्मि भगवन्भवन्तं द्रष्टुमागतः ।
त्वं माभिवद धर्मज्ञ महर्षे सत्यविक्रम ॥ 6 ॥
स निरीक्ष्य ततो धीरो रामं धर्मभृतां वरम् ।
समाश्लिष्य च बाहुभ्यामिदं वचनमब्रवीत् ॥ 7 ॥
स्वागतं ते रघुश्रेष्ठ राम सत्यभृतां वर ।
आश्रमोऽयं त्वयाक्रान्तस्सनाथ इव साम्प्रतम् ॥ 8 ॥
प्रतीक्षमाणस्त्वामेव नारोहेऽहं महायशः ।
देवलोकमितो वीर देहं त्यक्त्वा महीतले ।
चित्रकूटमुपादाय राज्यभ्रष्टोऽसि मे श्रुतः ॥ 9 ॥
इहोपयातः काकुत्थ्स देवराजश्शतक्रतुः ॥ 10 ॥
उपागम्य च मे देवो महादेवस्सुरेश्वरः ।
सर्वान् लोकाञ्जितानाह मम पुण्येन कर्मणा ॥ 11 ॥
तेषु देवर्षिजुष्टेषु जितेषु तपसा मया ।
मत्प्रसादात्सभार्यस्त्वं विहरस्व सलक्ष्मणः ॥ 12 ॥
तमुग्रतपसायुक्तं महर्षिं सत्यवादिनम् ।
प्रत्युवाचात्मवान्रामो ब्रह्माणमिव काश्यपः ॥ 13 ॥
अहमेवाहरिष्यामि सर्वान् लोकान्महामुने ।
आवासं त्वहमिच्छामि प्रदिष्टमिह कानने ॥ 14 ॥
भवान्सर्वत्र कुशलस्सर्वभूतहिते रतः ।
आख्यातश्शरभङ्गेण गौतमेन महात्मना ॥ 15 ॥
एवमुक्तस्तु रामेण महर्षिर्लोकविश्रुतः ।
अब्रवीन्मधुरं वाक्यं हर्षेण महताऽप्लुतः ॥ 16 ॥
अयमेवाश्रमो राम गुणवान्रम्यतामिह ।
ऋषिसङ्घानुचरितस्सदा मूलफलैर्युतः ॥ 17 ॥
इममाश्रममागम्य मृगसङ्घा महायशः ।
अहत्वा प्रतिगच्छन्ति लोभयित्वाऽकुतोभयाः ॥ 18 ॥
नान्यद्धोषं भवेदत्र मृगेभ्योऽन्यत्र विद्धि वै ।
तच्छृत्वा वचनं तस्य महर्षेर्लक्ष्मणाग्रजः ॥ 19 ॥
उवाच वचनं धीरो विकृष्य सशरं धनुः ।
तानहं सुमहाभाग मृगसङ्घान्समागतान् ॥ 20 ॥
हन्यां निशितधारेण शरेणाशनिवर्चसा ।
भवांस्तत्राभिषज्येत किंस्यात्कृच्छ्रतरं ततः ॥ 21 ॥
एतस्मिन्नाश्रमे वासं चिरं तु न समर्थये ।
तमेवमुक्त्वोपरमं रामस्सन्ध्यामुपागमत् ॥ 22 ॥
अन्वास्य पश्चिमां स्नध्यां तत्र वासमकल्पयत् ।
सुतीक्ष्णस्याऽश्रमे रम्ये सीतया लक्ष्मणेन च ॥ 23 ॥
तमेवमुक्त्वोपरमं रामस्सन्ध्यामुपागमत् ॥ 24 ॥
अन्वास्य पश्चिमां सन्न्ध्यां तत्र वासमकल्पयत् ।
सुतीक्ष्णस्याश्रमे रम्ये सीतया लक्ष्मणेन च ॥ 25 ॥
ततश्शुभं तापसभोज्यमन्नं स्वयं सुतीक्ष्णः पुरुषर्षभाभ्याम् ।
ताभ्यां सुसत्कृत्य ददौ महात्मा सन्ध्यानिवृत्तौ रजनीं मवेक्ष्य ॥ 26 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये अरण्यकाण्डे सप्तमस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |
atha saptamassargaḥ |
rāmastu sahito bhrātrā sītayā ca parantapaḥ |
sutīkṣṇasyāśramapadaṃ jagāma saha tairdvijaiḥ || 1 ||
sa gatvā dīrghamadhvānaṃ nadīstīrtvā bahūdakāḥ |
dadarśa vimalaṃ śailaṃ mahāmeghamivonnatam || 2 ||
tata stadikṣvākuvarau santataṃ vividhairdrumaiḥ |
kānanaṃ tau viviśatussītayā saha rāghavau || 3 ||
praviṣṭastu vanaṃ ghoraṃ bahupuṣpaphaladrumam |
dadarśāśramamekānte cīramālāpariṣkṛtam || 4 ||
tatra tāpasamāsīnaṃ malapaṅkajaṭādharam |
rāmassutīkṣṇaṃ vidhivattapovṛddhamabhāṣata || 5 ||
rāmo'hamasmi bhagavanbhavantaṃ draṣṭumāgataḥ |
tvaṃ mābhivada dharmajña maharṣe satyavikrama || 6 ||
sa nirīkṣya tato dhīro rāmaṃ dharmabhṛtāṃ varam |
samāśliṣya ca bāhubhyāmidaṃ vacanamabravīt || 7 ||
svāgataṃ te raghuśreṣṭha rāma satyabhṛtāṃ vara |
āśramo'yaṃ tvayākrāntassanātha iva sāmpratam || 8 ||
pratīkṣamāṇastvāmeva nārohe'haṃ mahāyaśaḥ |
devalokamito vīra dehaṃ tyaktvā mahītale |
citrakūṭamupādāya rājyabhraṣṭo'si me śrutaḥ || 9 ||
ihopayātaḥ kākutthsa devarājaśśatakratuḥ || 10 ||
upāgamya ca me devo mahādevassureśvaraḥ |
sarvān lokāñjitānāha mama puṇyena karmaṇā || 11 ||
teṣu devarṣijuṣṭeṣu jiteṣu tapasā mayā |
matprasādātsabhāryastvaṃ viharasva salakṣmaṇaḥ || 12 ||
tamugratapasāyuktaṃ maharṣiṃ satyavādinam |
pratyuvācātmavānrāmo brahmāṇamiva kāśyapaḥ || 13 ||
ahamevāhariṣyāmi sarvān lokānmahāmune |
āvāsaṃ tvahamicchāmi pradiṣṭamiha kānane || 14 ||
bhavānsarvatra kuśalassarvabhūtahite rataḥ |
ākhyātaśśarabhaṅgeṇa gautamena mahātmanā || 15 ||
evamuktastu rāmeṇa maharṣirlokaviśrutaḥ |
abravīnmadhuraṃ vākyaṃ harṣeṇa mahatā'plutaḥ || 16 ||
ayamevāśramo rāma guṇavānramyatāmiha |
ṛṣisaṅghānucaritassadā mūlaphalairyutaḥ || 17 ||
imamāśramamāgamya mṛgasaṅghā mahāyaśaḥ |
ahatvā pratigacchanti lobhayitvā'kutobhayāḥ || 18 ||
nānyaddhoṣaṃ bhavedatra mṛgebhyo'nyatra viddhi vai |
tacchṛtvā vacanaṃ tasya maharṣerlakṣmaṇāgrajaḥ || 19 ||
uvāca vacanaṃ dhīro vikṛṣya saśaraṃ dhanuḥ |
tānahaṃ sumahābhāga mṛgasaṅghānsamāgatān || 20 ||
hanyāṃ niśitadhāreṇa śareṇāśanivarcasā |
bhavāṃstatrābhiṣajyeta kiṃsyātkṛcchrataraṃ tataḥ || 21 ||
etasminnāśrame vāsaṃ ciraṃ tu na samarthaye |
tamevamuktvoparamaṃ rāmassandhyāmupāgamat || 22 ||
anvāsya paścimāṃ snadhyāṃ tatra vāsamakalpayat |
sutīkṣṇasyā'śrame ramye sītayā lakṣmaṇena ca || 23 ||
tamevamuktvoparamaṃ rāmassandhyāmupāgamat || 24 ||
anvāsya paścimāṃ sanndhyāṃ tatra vāsamakalpayat |
sutīkṣṇasyāśrame ramye sītayā lakṣmaṇena ca || 25 ||
tataśśubhaṃ tāpasabhojyamannaṃ svayaṃ sutīkṣṇaḥ puruṣarṣabhābhyām |
tābhyāṃ susatkṛtya dadau mahātmā sandhyānivṛttau rajanīṃ mavekṣya || 26 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe saptamassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Gujarati script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.