Valmiki Ramayana Aranya Kanda Sarga 13 — Gujarati Script

⚠️ AI-generated translation — the Gujarati meaning was produced by AI and automatically cross-checked against the Sanskrit, but it may still contain errors. It has not yet been reviewed by a scholar. Please refer to a traditional commentary for study.

Summary — Gujarati

આ સર્ગમાં અગસ્ત્ય ઋષિ રામ, લક્ષ્મણ અને સીતાનું સ્વાગત કરે છે અને સ્ત્રીઓના સ્વભાવ વિશે કહેતાં જણાવે છે કે સીતા આ દોષોથી રહિત છે. રામ ઋષિને નમ્ર વચન કહીને એવો દેશ આદેશ કરવા વિનંતી કરે છે જ્યાં પાણી અને વન હોય અને આશ્રમ બનાવીને સુખથી રહી શકાય. ઋષિ જણાવે છે કે અહીંથી બે યોજન દૂર પંચવટી નામે વિખ્યાત સ્થળ છે, જે ગોદાવરીની નજીક છે અને મૂળ, ફળ તથા પક્ષીઓથી ભરપૂર છે. તેઓ કહે છે કે વનવાસનો મોટો ભાગ વીતી ગયો છે અને પ્રતિજ્ઞા પૂર્ણ કરીને રામ રાજ્યમાં સુખથી રહેશે. અંતે રામ લક્ષ્મણ સાથે ઋષિને વંદન કરીને સીતા સાથે પંચવટી તરફ પ્રયાણ કરે છે.

AI-generated · not yet verified

The Gujarati meaning of each verse is shown below the verse.

Meaning —

શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે અરણ્યકાણ્ડમ્ ।

અથ ત્રયોદશસ્સર્ગઃ ।

Shloka 1

રામ પ્રીતોઽસ્મિ ભદ્રં તે પરિતુષ્ટોઽસ્મિ લક્ષ્મણ ।
અભિવાદયિતું યન્માં પ્રાપ્તૌ સ્થ સ્સહ સીતયા ॥ 1 ॥

rāma prīto'smi bhadraṃ te parituṣṭo'smi lakṣmaṇa |
abhivādayituṃ yanmāṃ prāptau stha ssaha sītayā || 1 ||

હે રામ, હું પ્રસન્ન થયો છું, તારું કલ્યાણ થાઓ; હે લક્ષ્મણ, હું સંતુષ્ટ થયો છું. તમે સીતા સાથે મારી વંદના કરવા આવ્યા છો. ^AI

Shloka 2

અધ્વશ્રમેણ વાં ખેદો બાધતે પ્રચુરશ્રમઃ ।
વ્યક્તમુત્કણ્ઠતે વાપિ મૈથિલી જનકાત્મજા ॥ 2 ॥

adhvaśrameṇa vāṃ khedo bādhate pracuraśramaḥ |
vyaktamutkaṇṭhate vāpi maithilī janakātmajā || 2 ||

માર્ગની થાકથી તમને બંનેને વધુ પીડા થઈ રહી છે; જનકની પુત્રી મૈથિલી પણ ચિંતાતુર થઈ છે, તે સ્પષ્ટ છે. ^AI

Shloka 3

એષા હિ સુકુમારી ચ દુઃખૈશ્ચ ન વિમાનિતા ।
પ્રાજ્યદોષં વનં પ્રાપ્તા ભર્તૃસ્નેહપ્રચોદિતા ॥ 3 ॥

eṣā hi sukumārī ca duḥkhaiśca na vimānitā |
prājyadoṣaṃ vanaṃ prāptā bhartṛsnehapracoditā || 3 ||

આ સ્ત્રી અત્યંત કોમળ છે અને પહેલાં કદી દુઃખનો અનુભવ કર્યો નથી; પતિના પ્રેમથી પ્રેરાઈને તે ઘણા દોષવાળું વનમાં આવી છે. ^AI

Shloka 4

યથૈષા રમતે રામ ઇહ સીતા તથા કુરુ ।
દુષ્કરં કૃતવત્યેષા વને ત્વામનુગચ્છતી ॥ 4 ॥

yathaiṣā ramate rāma iha sītā tathā kuru |
duṣkaraṃ kṛtavatyeṣā vane tvāmanugacchatī || 4 ||

હે રામ, જેમ આ સીતા અહીં સુખી રહે તેમ કર; તમારી પાછળ વનમાં આવીને તેણે અત્યંત કઠિન કાર્ય કર્યું છે. ^AI

Shloka 5

એષા હિ પ્રકૃતિઃ સ્ત્રીણામાસૃષ્ટે રઘુનન્દન ।
સમસ્થમનુરજ્યાન્તિ વિષમસ્થં ત્યજન્તિ ચ ॥ 5 ॥

eṣā hi prakṛtiḥ strīṇāmāsṛṣṭe raghunandana |
samasthamanurajyānti viṣamasthaṃ tyajanti ca || 5 ||

હે રઘુનંદન, સૃષ્ટિના આરંભથી સ્ત્રીઓનો આ સ્વભાવ છે: તેઓ સમાન સ્થિતિમાં રહેલા પ્રત્યે અનુરાગ રાખે છે અને વિષમ સ્થિતિમાં રહેલાને ત્યજી દે છે. ^AI

Shloka 6

શતહ્રદાનાં લોલત્વં શસ્ત્રાણાં તીક્ષ્ણતાં તથા ।
ગરૂડાનિલયોશ્શૈઘ્ર્યમનુગચ્છન્તિ યોષિતઃ ॥ 6 ॥

śatahradānāṃ lolatvaṃ śastrāṇāṃ tīkṣṇatāṃ tathā |
garūḍānilayośśaighryamanugacchanti yoṣitaḥ || 6 ||

વીજળીની ચંચળતા, શસ્ત્રોની તીક્ષ્ણતા અને ગરુડ તથા વાયુની ઝડપ — સ્ત્રીઓ આ ગુણોને અનુસરે છે. ^AI

Shloka 7

ઇયં તુ ભવતો ભાર્યા દોષૈરેતૈર્વિવર્જિતા ।
શ્લાઘ્યા ચ વ્યપદેશ્યા ચ યથા દેવી હ્યરુન્ધતી ॥ 7 ॥

iyaṃ tu bhavato bhāryā doṣairetairvivarjitā |
ślāghyā ca vyapadeśyā ca yathā devī hyarundhatī || 7 ||

પરંતુ આ તમારી પત્ની આ દોષોથી રહિત છે; તે દેવી અરુંધતીની જેમ પ્રશંસનીય અને આદરપાત્ર છે. ^AI

Shloka 8

અલઙ્કૃતોઽયં દેશશ્ચ યત્ર સૌમિત્રિણા સહ ।
વૈદેહ્યા ચાનયા રામ વત્સ્યસિ ત્વમરિન્દમ ॥ 8 ॥

alaṅkṛto'yaṃ deśaśca yatra saumitriṇā saha |
vaidehyā cānayā rāma vatsyasi tvamarindama || 8 ||

હે અરિંદમ રામ, જ્યાં તમે સૌમિત્રિ (લક્ષ્મણ) સાથે અને આ વૈદેહી સાથે રહેશો તે દેશ શોભિત થશે. ^AI

Shloka 9

એવમુક્તસ્સમુનિના રાઘવસ્સંયતાઞ્જલિઃ ।
ઉવાચ પ્રશ્રિતં વાક્યમૃષિં દીપ્તમિવાનલમ્ ॥ 9 ॥

evamuktassamuninā rāghavassaṃyatāñjaliḥ |
uvāca praśritaṃ vākyamṛṣiṃ dīptamivānalam || 9 ||

એમ મુનિએ કહ્યું ત્યારે રાઘવે હાથ જોડીને, અગ્નિ જેવા તેજસ્વી એ ઋષિને નમ્ર વચન કહ્યું. ^AI

Shloka 10

ધન્યોઽસ્મ્યનુગૃહીતોઽસ્મિ યસ્ય મે મુનિપુઙ્ગવઃ ।
ગુણૈસ્સભ્રાતૃભાર્યસ્ય વરદઃ પરિતુષ્યતિ ॥ 10 ॥

dhanyo'smyanugṛhīto'smi yasya me munipuṅgavaḥ |
guṇaissabhrātṛbhāryasya varadaḥ parituṣyati || 10 ||

હે મુનિપુંગવ, જેના ગુણોને કારણે ભાઈ અને પત્ની સાથેનો હું વરદાયક આપનાથી સંતુષ્ટ થયો છું, તેના દ્વારા હું ધન્ય છું અને અનુગ્રહ પામ્યો છું. ^AI

Shloka 11

કિન્તુ વ્યાદિશ મે દેશં સોદકં બહુકાનનમ્ ।
યત્રાશ્રમપદં કૃત્વા વસેયં નિરતસ્સુખમ્ ॥ 11 ॥

kintu vyādiśa me deśaṃ sodakaṃ bahukānanam |
yatrāśramapadaṃ kṛtvā vaseyaṃ niratassukham || 11 ||

પરંતુ મને એવો દેશ આદેશ કરો જ્યાં પાણી અને ઘણાં વન હોય, જ્યાં આશ્રમ બનાવીને હું નિરંતર સુખથી રહી શકું. ^AI

Shloka 12

તતોઽબ્રવીન્મુનિશ્રેષ્ઠશ્શ્રુત્વા રામસ્ય તદ્વચઃ ।
ધ્યાત્વા મુહૂર્તં ધર્માત્મા ધીરો ધીરતરં વચઃ ॥ 12 ॥

tato'bravīnmuniśreṣṭhaśśrutvā rāmasya tadvacaḥ |
dhyātvā muhūrtaṃ dharmātmā dhīro dhīrataraṃ vacaḥ || 12 ||

ત્યારે રામનું એ વચન સાંભળીને ધર્માત્મા અને ધીર મુનિશ્રેષ્ઠે ક્ષણભર ધ્યાન કરીને અત્યંત ધીર વચન કહ્યું. ^AI

Shloka 13

ઇતો દ્વિયોજને તાત બહુમૂલફલોદકઃ ।
દેશો બહુમૃગશ્શ્રીમાન્પઞ્ચવટ્યભિવિશ્રુતઃ ॥ 13 ॥

ito dviyojane tāta bahumūlaphalodakaḥ |
deśo bahumṛgaśśrīmānpañcavaṭyabhiviśrutaḥ || 13 ||

હે વત્સ, અહીંથી બે યોજન દૂર ઘણાં મૂળ, ફળ અને પાણીવાળો, ઘણાં મૃગોવાળો, શોભાયમાન એવો પંચવટી નામે વિખ્યાત દેશ છે. ^AI

Shloka 14

તત્ર ગત્વાઽઽશ્રમપદં કૃત્વા સૌમિત્રિણા સહ ।
રમસ્વ ત્વં પિતુર્વાક્યં તથોક્તમનુપાલયન્ ॥ 14 ॥

tatra gatvā''śramapadaṃ kṛtvā saumitriṇā saha |
ramasva tvaṃ piturvākyaṃ tathoktamanupālayan || 14 ||

ત્યાં જઈને સૌમિત્રિ (લક્ષ્મણ) સાથે આશ્રમ બનાવીને, પિતાનું એમ કહેલું વચન પાળતાં તમે રમો (નિવાસ કરો). ^AI

Shloka 15

કાલોઽયં ગતભૂયિષ્ઠો યઃ કાલ સ્તવ રાઘવ ।
સમયો યો નરેન્દ્રેણ કૃતો દશરથેન તે ॥ 15 ॥

kālo'yaṃ gatabhūyiṣṭho yaḥ kāla stava rāghava |
samayo yo narendreṇa kṛto daśarathena te || 15 ||

હે રાઘવ, તમારા જે કાલનો મોટો ભાગ વીતી ગયો છે, તે સમય છે જે નરેન્દ્ર દશરથે તમારા માટે નક્કી કર્યો હતો. ^AI

Shloka 16

તીર્ણપ્રતિજ્ઞઃ કાકુત્સ્થ સુખં રાજ્યે નિવત્સ્યસિ ।
ધન્યસ્તે જનકો રામ સ રાજા રઘુનન્દન ॥ 16 ॥

tīrṇapratijñaḥ kākutstha sukhaṃ rājye nivatsyasi |
dhanyaste janako rāma sa rājā raghunandana || 16 ||

હે કાકુત્સ્થ, પ્રતિજ્ઞા પૂર્ણ કરીને તમે રાજ્યમાં સુખથી રહેશો. હે રામ, હે રઘુનંદન, તે રાજા દશરથ તમારા માટે ધન્ય છે. ^AI

Shloka 17

યસ્ત્વયા જ્યેષ્ઠપુત્રેણ યયાતિરિવ તારિતઃ ।
વિદિતો હ્યેષ વૃત્તાન્તો મમ સર્વસ્તવાનઘ ॥ 17 ॥

yastvayā jyeṣṭhaputreṇa yayātiriva tāritaḥ |
vidito hyeṣa vṛttānto mama sarvastavānagha || 17 ||

હે નિષ્પાપ રામ, યયાતિએ જેમ પોતાના પિતાને તાર્યા હતા તેમ તેં જ્યેષ્ઠ પુત્ર તરીકે (પિતાને) તાર્યા છે; આ સમગ્ર વૃત્તાંત મને જાણ છે. ^AI

Shloka 18

તપસશ્ચ પ્રભાવેણ સ્નેહાદ્દશરથસ્ય ચ ।
હૃદયસ્થશ્ચ તે છન્દો વિજ્ઞાતસ્તપસા મયા ॥ 18 ॥

tapasaśca prabhāveṇa snehāddaśarathasya ca |
hṛdayasthaśca te chando vijñātastapasā mayā || 18 ||

તપની પ્રભાવથી અને દશરથના સ્નેહથી તમારા હૃદયમાં રહેલો અભિપ્રાય મેં તપના બળથી જાણી લીધો છે. ^AI

Shloka 19

ઇહાવાસં પ્રતિજ્ઞાય મયા સહ તપોવને ।
અતશ્ચ ત્વામહં બ્રૂમિ ગચ્છ પઞ્ચવટીમિતિ ॥ 19 ॥

ihāvāsaṃ pratijñāya mayā saha tapovane |
ataśca tvāmahaṃ brūmi gaccha pañcavaṭīmiti || 19 ||

અહીં તપોવનમાં મારી સાથે રહેવાનું વચન આપીને, તેથી જ હું તમને કહું છું કે પંચવટીમાં જાઓ. ^AI

Shloka 20

સ હિ રમ્યો વનોદ્દેશો મૈથિલી તત્ર રંસ્યતે ।
સ દેશશ્શ્લાઘનીયશ્ચ નાતિદૂરે ચ રાઘવ ॥ 20 ॥

sa hi ramyo vanoddeśo maithilī tatra raṃsyate |
sa deśaśślāghanīyaśca nātidūre ca rāghava || 20 ||

હે રાઘવ, તે વનપ્રદેશ રમણીય છે, ત્યાં મૈથિલી આનંદ કરશે; તે સ્થળ પ્રશંસનીય છે અને વધારે દૂર નથી. ^AI

Shloka 21

ગોદાવર્યાસ્સમીપે ચ મૈથિલી તત્ર રંસ્યતે ।
પ્રાજ્યમૂલફલશ્ચૈવ નાનાદ્વિજગણાયુતઃ ॥ 21 ॥

godāvaryāssamīpe ca maithilī tatra raṃsyate |
prājyamūlaphalaścaiva nānādvijagaṇāyutaḥ || 21 ||

ગોદાવરીની નજીક મૈથિલી ત્યાં આનંદ કરશે; તે સ્થળ વિપુલ મૂળ અને ફળોથી ભરપૂર છે અને નાના-મોટા અનેક પક્ષીઓના સમૂહથી યુક્ત છે. ^AI

Shloka 22

વિવિક્તશ્ચ મહાબાહો પુણ્યોરમ્યસ્તથૈવ ચ ।
ભવાનપિ સદારશ્ચ શક્તશ્ચ પરિરક્ષણે ।
અપિ ચાત્ર વસન્રામ તાપસાન્પાલયિષ્યસિ ॥ 22 ॥

viviktaśca mahābāho puṇyoramyastathaiva ca |
bhavānapi sadāraśca śaktaśca parirakṣaṇe |
api cātra vasanrāma tāpasānpālayiṣyasi || 22 ||

હે મહાબાહો, તે સ્થળ એકાંત છે, પવિત્ર છે અને તેમ જ રમણીય છે; તમે પણ પત્ની સાથે છો અને રક્ષણ કરવામાં સમર્થ છો. હે રામ, અહીં રહીને તમે તાપસોનું પાલન પણ કરશો. ^AI

Shloka 23

એતદાલક્ષ્યતે વીર મધૂકાનાં મહદ્વનમ્ ।
ઉત્તરેણાસ્ય ગન્તવ્યં ન્યગ્રોધમભિગચ્છતા ॥ 23 ॥

etadālakṣyate vīra madhūkānāṃ mahadvanam |
uttareṇāsya gantavyaṃ nyagrodhamabhigacchatā || 23 ||

હે વીર, આ મધૂક વૃક્ષોનું મોટું વન દેખાય છે; તેને ઉત્તરે જવું, ન્યગ્રોધ (વડ) તરફ જતાં. ^AI

Shloka 24

તતઃ સ્થલમુપારુહ્ય પર્વતસ્યાવિદૂરતઃ ।
ખ્યાતઃ પઞ્ચવટીત્યેવ નિત્યપુષ્પિતકાનનઃ ॥ 24 ॥

tataḥ sthalamupāruhya parvatasyāvidūrataḥ |
khyātaḥ pañcavaṭītyeva nityapuṣpitakānanaḥ || 24 ||

પછી પર્વતથી દૂર નહીં, સ્થળ પર ચઢીને (જાઓ); તે પંચવટી નામથી પ્રખ્યાત છે અને તેનું વન નિત્ય પુષ્પોથી ભરેલું છે. ^AI

Shloka 25

અગસ્ત્યેનૈવમુક્તસ્તુ રામસ્સૌમિત્રિણા સહ ।
સત્કૃત્યામન્ત્રયામાસ તમૃષિં સત્યવાદિનમ્ ॥ 25 ॥

agastyenaivamuktastu rāmassaumitriṇā saha |
satkṛtyāmantrayāmāsa tamṛṣiṃ satyavādinam || 25 ||

આમ અગસ્ત્ય ઋષિએ કહ્યું તે પ્રમાણે રામે લક્ષ્મણ સાથે તે સત્યવાદી ઋષિનું સત્કારપૂર્વક વંદન કરીને વિદાય લીધી. ^AI

Shloka 26

તૌ તુ તેનાભ્યનુજ્ઞાતૌ કૃતપાદાભિવન્દનૌ ।
તદાશ્રમાત્પઞ્ચવટીં જગ્મતુસ્સીતયા સહ ॥ 26 ॥

tau tu tenābhyanujñātau kṛtapādābhivandanau |
tadāśramātpañcavaṭīṃ jagmatussītayā saha || 26 ||

તેમણે તેમને વિદાય આપી, અને પછી તે બંને તેમના ચરણોમાં નમસ્કાર કરીને સીતા સાથે તે આશ્રમથી પંચવટી તરફ ગયા. ^AI

Shloka 27

ગૃહીતચાપૌ તુ નરાધિપાત્મજૌ વિષક્તતૂણૌ સમરેષ્વકાતરૌ ।
યથોપદિષ્ટેન પથા મહર્ષિણા પ્રજગ્મતુઃ પઞ્ચવટીં સમાહિતૌ ॥ 27 ॥

gṛhītacāpau tu narādhipātmajau viṣaktatūṇau samareṣvakātarau |
yathopadiṣṭena pathā maharṣiṇā prajagmatuḥ pañcavaṭīṃ samāhitau || 27 ||

ધનુષ્ય ધારણ કરેલા, તૂણીર બાંધેલા, યુદ્ધમાં ન ડરતા એ રાજકુમારો મહર્ષિએ ઉપદેશ આપેલા માર્ગે એકાગ્રચિત્તે પંચવટી તરફ ગયા. ^AI

ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે અરણ્યકાણ્ડે ત્રયોદશસ્સર્ગઃ ॥

Sanskrit — Devanagari (original)

श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे अरण्यकाण्डम् ।

अथ त्रयोदशस्सर्गः ।

राम प्रीतोऽस्मि भद्रं ते परितुष्टोऽस्मि लक्ष्मण ।

अभिवादयितुं यन्मां प्राप्तौ स्थ स्सह सीतया ॥ 1 ॥

अध्वश्रमेण वां खेदो बाधते प्रचुरश्रमः ।

व्यक्तमुत्कण्ठते वापि मैथिली जनकात्मजा ॥ 2 ॥

एषा हि सुकुमारी च दुःखैश्च न विमानिता ।

प्राज्यदोषं वनं प्राप्ता भर्तृस्नेहप्रचोदिता ॥ 3 ॥

यथैषा रमते राम इह सीता तथा कुरु ।

दुष्करं कृतवत्येषा वने त्वामनुगच्छती ॥ 4 ॥

एषा हि प्रकृतिः स्त्रीणामासृष्टे रघुनन्दन ।

समस्थमनुरज्यान्ति विषमस्थं त्यजन्ति च ॥ 5 ॥

शतह्रदानां लोलत्वं शस्त्राणां तीक्ष्णतां तथा ।

गरूडानिलयोश्शैघ्र्यमनुगच्छन्ति योषितः ॥ 6 ॥

इयं तु भवतो भार्या दोषैरेतैर्विवर्जिता ।

श्लाघ्या च व्यपदेश्या च यथा देवी ह्यरुन्धती ॥ 7 ॥

अलङ्कृतोऽयं देशश्च यत्र सौमित्रिणा सह ।

वैदेह्या चानया राम वत्स्यसि त्वमरिन्दम ॥ 8 ॥

एवमुक्तस्समुनिना राघवस्संयताञ्जलिः ।

उवाच प्रश्रितं वाक्यमृषिं दीप्तमिवानलम् ॥ 9 ॥

धन्योऽस्म्यनुगृहीतोऽस्मि यस्य मे मुनिपुङ्गवः ।

गुणैस्सभ्रातृभार्यस्य वरदः परितुष्यति ॥ 10 ॥

किन्तु व्यादिश मे देशं सोदकं बहुकाननम् ।

यत्राश्रमपदं कृत्वा वसेयं निरतस्सुखम् ॥ 11 ॥

ततोऽब्रवीन्मुनिश्रेष्ठश्श्रुत्वा रामस्य तद्वचः ।

ध्यात्वा मुहूर्तं धर्मात्मा धीरो धीरतरं वचः ॥ 12 ॥

इतो द्वियोजने तात बहुमूलफलोदकः ।

देशो बहुमृगश्श्रीमान्पञ्चवट्यभिविश्रुतः ॥ 13 ॥

तत्र गत्वाऽऽश्रमपदं कृत्वा सौमित्रिणा सह ।

रमस्व त्वं पितुर्वाक्यं तथोक्तमनुपालयन् ॥ 14 ॥

कालोऽयं गतभूयिष्ठो यः काल स्तव राघव ।

समयो यो नरेन्द्रेण कृतो दशरथेन ते ॥ 15 ॥

तीर्णप्रतिज्ञः काकुत्स्थ सुखं राज्ये निवत्स्यसि ।

धन्यस्ते जनको राम स राजा रघुनन्दन ॥ 16 ॥

यस्त्वया ज्येष्ठपुत्रेण ययातिरिव तारितः ।

विदितो ह्येष वृत्तान्तो मम सर्वस्तवानघ ॥ 17 ॥

तपसश्च प्रभावेण स्नेहाद्दशरथस्य च ।

हृदयस्थश्च ते छन्दो विज्ञातस्तपसा मया ॥ 18 ॥

इहावासं प्रतिज्ञाय मया सह तपोवने ।

अतश्च त्वामहं ब्रूमि गच्छ पञ्चवटीमिति ॥ 19 ॥

स हि रम्यो वनोद्देशो मैथिली तत्र रंस्यते ।

स देशश्श्लाघनीयश्च नातिदूरे च राघव ॥ 20 ॥

गोदावर्यास्समीपे च मैथिली तत्र रंस्यते ।

प्राज्यमूलफलश्चैव नानाद्विजगणायुतः ॥ 21 ॥

विविक्तश्च महाबाहो पुण्योरम्यस्तथैव च ।

भवानपि सदारश्च शक्तश्च परिरक्षणे ।

अपि चात्र वसन्राम तापसान्पालयिष्यसि ॥ 22 ॥

एतदालक्ष्यते वीर मधूकानां महद्वनम् ।

उत्तरेणास्य गन्तव्यं न्यग्रोधमभिगच्छता ॥ 23 ॥

ततः स्थलमुपारुह्य पर्वतस्याविदूरतः ।

ख्यातः पञ्चवटीत्येव नित्यपुष्पितकाननः ॥ 24 ॥

अगस्त्येनैवमुक्तस्तु रामस्सौमित्रिणा सह ।

सत्कृत्यामन्त्रयामास तमृषिं सत्यवादिनम् ॥ 25 ॥

तौ तु तेनाभ्यनुज्ञातौ कृतपादाभिवन्दनौ ।

तदाश्रमात्पञ्चवटीं जग्मतुस्सीतया सह ॥ 26 ॥

गृहीतचापौ तु नराधिपात्मजौ विषक्ततूणौ समरेष्वकातरौ ।

यथोपदिष्टेन पथा महर्षिणा प्रजग्मतुः पञ्चवटीं समाहितौ ॥ 27 ॥

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये अरण्यकाण्डे त्रयोदशस्सर्गः ॥

🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Gujarati script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version. It is a transliteration, not a translation — see “Meaning” for translations where available.

3.13 અરણ્યકાણ્ડ - ત્રયોદશ સર્ગઃ