3.13 அரண்யகாண்ட - த்ரயோதஶ ஸர்கஃ

3.13 Aranyakanda - Trayodasha Sargah

✍️ Valmiki 🖋️ Tamil script
📄 Download PDF
ஶ்ரீமத்வால்மீகீய ராமாயணே அரண்யகாண்டம் ।
அத த்ரயோதஶஸ்ஸர்கஃ ।
ராம ப்ரீதோऽஸ்மி பத்ரம் தே பரிதுஷ்டோऽஸ்மி லக்ஷ்மண ।
அபிவாதயிதும் யந்மாம் ப்ராப்தௌ ஸ்த ஸ்ஸஹ ஸீதயா ॥ 1 ॥
அத்வஶ்ரமேண வாம் கேதோ பாததே ப்ரசுரஶ்ரமஃ ।
வ்யக்தமுத்கண்டதே வாபி மைதிலீ ஜநகாத்மஜா ॥ 2 ॥
ஏஷா ஹி ஸுகுமாரீ ச துஃகைஶ்ச ந விமாநிதா ।
ப்ராஜ்யதோஷம் வநம் ப்ராப்தா பர்த்ரு'ஸ்நேஹப்ரசோதிதா ॥ 3 ॥
யதைஷா ரமதே ராம இஹ ஸீதா ததா குரு ।
துஷ்கரம் க்ரு'தவத்யேஷா வநே த்வாமநுகச்சதீ ॥ 4 ॥
ஏஷா ஹி ப்ரக்ரு'திஃ ஸ்த்ரீணாமாஸ்ரு'ஷ்டே ரகுநந்தந ।
ஸமஸ்தமநுரஜ்யாந்தி விஷமஸ்தம் த்யஜந்தி ச ॥ 5 ॥
ஶதஹ்ரதாநாம் லோலத்வம் ஶஸ்த்ராணாம் தீக்ஷ்ணதாம் ததா ।
கரூடாநிலயோஶ்ஶைக்ர்யமநுகச்சந்தி யோஷிதஃ ॥ 6 ॥
இயம் து பவதோ பார்யா தோஷைரேதைர்விவர்ஜிதா ।
ஶ்லாக்யா ச வ்யபதேஶ்யா ச யதா தேவீ ஹ்யருந்ததீ ॥ 7 ॥
அலங்க்ரு'தோऽயம் தேஶஶ்ச யத்ர ஸௌமித்ரிணா ஸஹ ।
வைதேஹ்யா சாநயா ராம வத்ஸ்யஸி த்வமரிந்தம ॥ 8 ॥
ஏவமுக்தஸ்ஸமுநிநா ராகவஸ்ஸம்யதாஞ்ஜலிஃ ।
உவாச ப்ரஶ்ரிதம் வாக்யம்ரு'ஷிம் தீப்தமிவாநலம் ॥ 9 ॥
தந்யோऽஸ்ம்யநுக்ரு'ஹீதோऽஸ்மி யஸ்ய மே முநிபுங்கவஃ ।
குணைஸ்ஸப்ராத்ரு'பார்யஸ்ய வரதஃ பரிதுஷ்யதி ॥ 10 ॥
கிந்து வ்யாதிஶ மே தேஶம் ஸோதகம் பஹுகாநநம் ।
யத்ராஶ்ரமபதம் க்ரு'த்வா வஸேயம் நிரதஸ்ஸுகம் ॥ 11 ॥
ததோऽப்ரவீந்முநிஶ்ரேஷ்டஶ்ஶ்ருத்வா ராமஸ்ய தத்வசஃ ।
த்யாத்வா முஹூர்தம் தர்மாத்மா தீரோ தீரதரம் வசஃ ॥ 12 ॥
இதோ த்வியோஜநே தாத பஹுமூலபலோதகஃ ।
தேஶோ பஹும்ரு'கஶ்ஶ்ரீமாந்பஞ்சவட்யபிவிஶ்ருதஃ ॥ 13 ॥
தத்ர கத்வாऽऽஶ்ரமபதம் க்ரு'த்வா ஸௌமித்ரிணா ஸஹ ।
ரமஸ்வ த்வம் பிதுர்வாக்யம் ததோக்தமநுபாலயந் ॥ 14 ॥
காலோऽயம் கதபூயிஷ்டோ யஃ கால ஸ்தவ ராகவ ।
ஸமயோ யோ நரேந்த்ரேண க்ரு'தோ தஶரதேந தே ॥ 15 ॥
தீர்ணப்ரதிஜ்ஞஃ காகுத்ஸ்த ஸுகம் ராஜ்யே நிவத்ஸ்யஸி ।
தந்யஸ்தே ஜநகோ ராம ஸ ராஜா ரகுநந்தந ॥ 16 ॥
யஸ்த்வயா ஜ்யேஷ்டபுத்ரேண யயாதிரிவ தாரிதஃ ।
விதிதோ ஹ்யேஷ வ்ரு'த்தாந்தோ மம ஸர்வஸ்தவாநக ॥ 17 ॥
தபஸஶ்ச ப்ரபாவேண ஸ்நேஹாத்தஶரதஸ்ய ச ।
ஹ்ரு'தயஸ்தஶ்ச தே சந்தோ விஜ்ஞாதஸ்தபஸா மயா ॥ 18 ॥
இஹாவாஸம் ப்ரதிஜ்ஞாய மயா ஸஹ தபோவநே ।
அதஶ்ச த்வாமஹம் ப்ரூமி கச்ச பஞ்சவடீமிதி ॥ 19 ॥
ஸ ஹி ரம்யோ வநோத்தேஶோ மைதிலீ தத்ர ரம்ஸ்யதே ।
ஸ தேஶஶ்ஶ்லாகநீயஶ்ச நாதிதூரே ச ராகவ ॥ 20 ॥
கோதாவர்யாஸ்ஸமீபே ச மைதிலீ தத்ர ரம்ஸ்யதே ।
ப்ராஜ்யமூலபலஶ்சைவ நாநாத்விஜகணாயுதஃ ॥ 21 ॥
விவிக்தஶ்ச மஹாபாஹோ புண்யோரம்யஸ்ததைவ ச ।
பவாநபி ஸதாரஶ்ச ஶக்தஶ்ச பரிரக்ஷணே ।
அபி சாத்ர வஸந்ராம தாபஸாந்பாலயிஷ்யஸி ॥ 22 ॥
ஏததாலக்ஷ்யதே வீர மதூகாநாம் மஹத்வநம் ।
உத்தரேணாஸ்ய கந்தவ்யம் ந்யக்ரோதமபிகச்சதா ॥ 23 ॥
ததஃ ஸ்தலமுபாருஹ்ய பர்வதஸ்யாவிதூரதஃ ।
க்யாதஃ பஞ்சவடீத்யேவ நித்யபுஷ்பிதகாநநஃ ॥ 24 ॥
அகஸ்த்யேநைவமுக்தஸ்து ராமஸ்ஸௌமித்ரிணா ஸஹ ।
ஸத்க்ரு'த்யாமந்த்ரயாமாஸ தம்ரு'ஷிம் ஸத்யவாதிநம் ॥ 25 ॥
தௌ து தேநாப்யநுஜ்ஞாதௌ க்ரு'தபாதாபிவந்தநௌ ।
ததாஶ்ரமாத்பஞ்சவடீம் ஜக்மதுஸ்ஸீதயா ஸஹ ॥ 26 ॥
க்ரு'ஹீதசாபௌ து நராதிபாத்மஜௌ விஷக்ததூணௌ ஸமரேஷ்வகாதரௌ ।
யதோபதிஷ்டேந பதா மஹர்ஷிணா ப்ரஜக்மதுஃ பஞ்சவடீம் ஸமாஹிதௌ ॥ 27 ॥
இத்யார்ஷே ஶ்ரீமத்ராமாயணே வால்மீகீய ஆதிகாவ்யே அரண்யகாண்டே த்ரயோதஶஸ்ஸர்கஃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |
atha trayodaśassargaḥ |
rāma prīto'smi bhadraṃ te parituṣṭo'smi lakṣmaṇa |
abhivādayituṃ yanmāṃ prāptau stha ssaha sītayā || 1 ||
adhvaśrameṇa vāṃ khedo bādhate pracuraśramaḥ |
vyaktamutkaṇṭhate vāpi maithilī janakātmajā || 2 ||
eṣā hi sukumārī ca duḥkhaiśca na vimānitā |
prājyadoṣaṃ vanaṃ prāptā bhartṛsnehapracoditā || 3 ||
yathaiṣā ramate rāma iha sītā tathā kuru |
duṣkaraṃ kṛtavatyeṣā vane tvāmanugacchatī || 4 ||
eṣā hi prakṛtiḥ strīṇāmāsṛṣṭe raghunandana |
samasthamanurajyānti viṣamasthaṃ tyajanti ca || 5 ||
śatahradānāṃ lolatvaṃ śastrāṇāṃ tīkṣṇatāṃ tathā |
garūḍānilayośśaighryamanugacchanti yoṣitaḥ || 6 ||
iyaṃ tu bhavato bhāryā doṣairetairvivarjitā |
ślāghyā ca vyapadeśyā ca yathā devī hyarundhatī || 7 ||
alaṅkṛto'yaṃ deśaśca yatra saumitriṇā saha |
vaidehyā cānayā rāma vatsyasi tvamarindama || 8 ||
evamuktassamuninā rāghavassaṃyatāñjaliḥ |
uvāca praśritaṃ vākyamṛṣiṃ dīptamivānalam || 9 ||
dhanyo'smyanugṛhīto'smi yasya me munipuṅgavaḥ |
guṇaissabhrātṛbhāryasya varadaḥ parituṣyati || 10 ||
kintu vyādiśa me deśaṃ sodakaṃ bahukānanam |
yatrāśramapadaṃ kṛtvā vaseyaṃ niratassukham || 11 ||
tato'bravīnmuniśreṣṭhaśśrutvā rāmasya tadvacaḥ |
dhyātvā muhūrtaṃ dharmātmā dhīro dhīrataraṃ vacaḥ || 12 ||
ito dviyojane tāta bahumūlaphalodakaḥ |
deśo bahumṛgaśśrīmānpañcavaṭyabhiviśrutaḥ || 13 ||
tatra gatvā''śramapadaṃ kṛtvā saumitriṇā saha |
ramasva tvaṃ piturvākyaṃ tathoktamanupālayan || 14 ||
kālo'yaṃ gatabhūyiṣṭho yaḥ kāla stava rāghava |
samayo yo narendreṇa kṛto daśarathena te || 15 ||
tīrṇapratijñaḥ kākutstha sukhaṃ rājye nivatsyasi |
dhanyaste janako rāma sa rājā raghunandana || 16 ||
yastvayā jyeṣṭhaputreṇa yayātiriva tāritaḥ |
vidito hyeṣa vṛttānto mama sarvastavānagha || 17 ||
tapasaśca prabhāveṇa snehāddaśarathasya ca |
hṛdayasthaśca te chando vijñātastapasā mayā || 18 ||
ihāvāsaṃ pratijñāya mayā saha tapovane |
ataśca tvāmahaṃ brūmi gaccha pañcavaṭīmiti || 19 ||
sa hi ramyo vanoddeśo maithilī tatra raṃsyate |
sa deśaśślāghanīyaśca nātidūre ca rāghava || 20 ||
godāvaryāssamīpe ca maithilī tatra raṃsyate |
prājyamūlaphalaścaiva nānādvijagaṇāyutaḥ || 21 ||
viviktaśca mahābāho puṇyoramyastathaiva ca |
bhavānapi sadāraśca śaktaśca parirakṣaṇe |
api cātra vasanrāma tāpasānpālayiṣyasi || 22 ||
etadālakṣyate vīra madhūkānāṃ mahadvanam |
uttareṇāsya gantavyaṃ nyagrodhamabhigacchatā || 23 ||
tataḥ sthalamupāruhya parvatasyāvidūrataḥ |
khyātaḥ pañcavaṭītyeva nityapuṣpitakānanaḥ || 24 ||
agastyenaivamuktastu rāmassaumitriṇā saha |
satkṛtyāmantrayāmāsa tamṛṣiṃ satyavādinam || 25 ||
tau tu tenābhyanujñātau kṛtapādābhivandanau |
tadāśramātpañcavaṭīṃ jagmatussītayā saha || 26 ||
gṛhītacāpau tu narādhipātmajau viṣaktatūṇau samareṣvakātarau |
yathopadiṣṭena pathā maharṣiṇā prajagmatuḥ pañcavaṭīṃ samāhitau || 27 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe trayodaśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे अरण्यकाण्डम् ।
अथ त्रयोदशस्सर्गः ।
राम प्रीतोऽस्मि भद्रं ते परितुष्टोऽस्मि लक्ष्मण ।
अभिवादयितुं यन्मां प्राप्तौ स्थ स्सह सीतया ॥ 1 ॥
अध्वश्रमेण वां खेदो बाधते प्रचुरश्रमः ।
व्यक्तमुत्कण्ठते वापि मैथिली जनकात्मजा ॥ 2 ॥
एषा हि सुकुमारी च दुःखैश्च न विमानिता ।
प्राज्यदोषं वनं प्राप्ता भर्तृस्नेहप्रचोदिता ॥ 3 ॥
यथैषा रमते राम इह सीता तथा कुरु ।
दुष्करं कृतवत्येषा वने त्वामनुगच्छती ॥ 4 ॥
एषा हि प्रकृतिः स्त्रीणामासृष्टे रघुनन्दन ।
समस्थमनुरज्यान्ति विषमस्थं त्यजन्ति च ॥ 5 ॥
शतह्रदानां लोलत्वं शस्त्राणां तीक्ष्णतां तथा ।
गरूडानिलयोश्शैघ्र्यमनुगच्छन्ति योषितः ॥ 6 ॥
इयं तु भवतो भार्या दोषैरेतैर्विवर्जिता ।
श्लाघ्या च व्यपदेश्या च यथा देवी ह्यरुन्धती ॥ 7 ॥
अलङ्कृतोऽयं देशश्च यत्र सौमित्रिणा सह ।
वैदेह्या चानया राम वत्स्यसि त्वमरिन्दम ॥ 8 ॥
एवमुक्तस्समुनिना राघवस्संयताञ्जलिः ।
उवाच प्रश्रितं वाक्यमृषिं दीप्तमिवानलम् ॥ 9 ॥
धन्योऽस्म्यनुगृहीतोऽस्मि यस्य मे मुनिपुङ्गवः ।
गुणैस्सभ्रातृभार्यस्य वरदः परितुष्यति ॥ 10 ॥
किन्तु व्यादिश मे देशं सोदकं बहुकाननम् ।
यत्राश्रमपदं कृत्वा वसेयं निरतस्सुखम् ॥ 11 ॥
ततोऽब्रवीन्मुनिश्रेष्ठश्श्रुत्वा रामस्य तद्वचः ।
ध्यात्वा मुहूर्तं धर्मात्मा धीरो धीरतरं वचः ॥ 12 ॥
इतो द्वियोजने तात बहुमूलफलोदकः ।
देशो बहुमृगश्श्रीमान्पञ्चवट्यभिविश्रुतः ॥ 13 ॥
तत्र गत्वाऽऽश्रमपदं कृत्वा सौमित्रिणा सह ।
रमस्व त्वं पितुर्वाक्यं तथोक्तमनुपालयन् ॥ 14 ॥
कालोऽयं गतभूयिष्ठो यः काल स्तव राघव ।
समयो यो नरेन्द्रेण कृतो दशरथेन ते ॥ 15 ॥
तीर्णप्रतिज्ञः काकुत्स्थ सुखं राज्ये निवत्स्यसि ।
धन्यस्ते जनको राम स राजा रघुनन्दन ॥ 16 ॥
यस्त्वया ज्येष्ठपुत्रेण ययातिरिव तारितः ।
विदितो ह्येष वृत्तान्तो मम सर्वस्तवानघ ॥ 17 ॥
तपसश्च प्रभावेण स्नेहाद्दशरथस्य च ।
हृदयस्थश्च ते छन्दो विज्ञातस्तपसा मया ॥ 18 ॥
इहावासं प्रतिज्ञाय मया सह तपोवने ।
अतश्च त्वामहं ब्रूमि गच्छ पञ्चवटीमिति ॥ 19 ॥
स हि रम्यो वनोद्देशो मैथिली तत्र रंस्यते ।
स देशश्श्लाघनीयश्च नातिदूरे च राघव ॥ 20 ॥
गोदावर्यास्समीपे च मैथिली तत्र रंस्यते ।
प्राज्यमूलफलश्चैव नानाद्विजगणायुतः ॥ 21 ॥
विविक्तश्च महाबाहो पुण्योरम्यस्तथैव च ।
भवानपि सदारश्च शक्तश्च परिरक्षणे ।
अपि चात्र वसन्राम तापसान्पालयिष्यसि ॥ 22 ॥
एतदालक्ष्यते वीर मधूकानां महद्वनम् ।
उत्तरेणास्य गन्तव्यं न्यग्रोधमभिगच्छता ॥ 23 ॥
ततः स्थलमुपारुह्य पर्वतस्याविदूरतः ।
ख्यातः पञ्चवटीत्येव नित्यपुष्पितकाननः ॥ 24 ॥
अगस्त्येनैवमुक्तस्तु रामस्सौमित्रिणा सह ।
सत्कृत्यामन्त्रयामास तमृषिं सत्यवादिनम् ॥ 25 ॥
तौ तु तेनाभ्यनुज्ञातौ कृतपादाभिवन्दनौ ।
तदाश्रमात्पञ्चवटीं जग्मतुस्सीतया सह ॥ 26 ॥
गृहीतचापौ तु नराधिपात्मजौ विषक्ततूणौ समरेष्वकातरौ ।
यथोपदिष्टेन पथा महर्षिणा प्रजग्मतुः पञ्चवटीं समाहितौ ॥ 27 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये अरण्यकाण्डे त्रयोदशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |
atha trayodaśassargaḥ |
rāma prīto'smi bhadraṃ te parituṣṭo'smi lakṣmaṇa |
abhivādayituṃ yanmāṃ prāptau stha ssaha sītayā || 1 ||
adhvaśrameṇa vāṃ khedo bādhate pracuraśramaḥ |
vyaktamutkaṇṭhate vāpi maithilī janakātmajā || 2 ||
eṣā hi sukumārī ca duḥkhaiśca na vimānitā |
prājyadoṣaṃ vanaṃ prāptā bhartṛsnehapracoditā || 3 ||
yathaiṣā ramate rāma iha sītā tathā kuru |
duṣkaraṃ kṛtavatyeṣā vane tvāmanugacchatī || 4 ||
eṣā hi prakṛtiḥ strīṇāmāsṛṣṭe raghunandana |
samasthamanurajyānti viṣamasthaṃ tyajanti ca || 5 ||
śatahradānāṃ lolatvaṃ śastrāṇāṃ tīkṣṇatāṃ tathā |
garūḍānilayośśaighryamanugacchanti yoṣitaḥ || 6 ||
iyaṃ tu bhavato bhāryā doṣairetairvivarjitā |
ślāghyā ca vyapadeśyā ca yathā devī hyarundhatī || 7 ||
alaṅkṛto'yaṃ deśaśca yatra saumitriṇā saha |
vaidehyā cānayā rāma vatsyasi tvamarindama || 8 ||
evamuktassamuninā rāghavassaṃyatāñjaliḥ |
uvāca praśritaṃ vākyamṛṣiṃ dīptamivānalam || 9 ||
dhanyo'smyanugṛhīto'smi yasya me munipuṅgavaḥ |
guṇaissabhrātṛbhāryasya varadaḥ parituṣyati || 10 ||
kintu vyādiśa me deśaṃ sodakaṃ bahukānanam |
yatrāśramapadaṃ kṛtvā vaseyaṃ niratassukham || 11 ||
tato'bravīnmuniśreṣṭhaśśrutvā rāmasya tadvacaḥ |
dhyātvā muhūrtaṃ dharmātmā dhīro dhīrataraṃ vacaḥ || 12 ||
ito dviyojane tāta bahumūlaphalodakaḥ |
deśo bahumṛgaśśrīmānpañcavaṭyabhiviśrutaḥ || 13 ||
tatra gatvā''śramapadaṃ kṛtvā saumitriṇā saha |
ramasva tvaṃ piturvākyaṃ tathoktamanupālayan || 14 ||
kālo'yaṃ gatabhūyiṣṭho yaḥ kāla stava rāghava |
samayo yo narendreṇa kṛto daśarathena te || 15 ||
tīrṇapratijñaḥ kākutstha sukhaṃ rājye nivatsyasi |
dhanyaste janako rāma sa rājā raghunandana || 16 ||
yastvayā jyeṣṭhaputreṇa yayātiriva tāritaḥ |
vidito hyeṣa vṛttānto mama sarvastavānagha || 17 ||
tapasaśca prabhāveṇa snehāddaśarathasya ca |
hṛdayasthaśca te chando vijñātastapasā mayā || 18 ||
ihāvāsaṃ pratijñāya mayā saha tapovane |
ataśca tvāmahaṃ brūmi gaccha pañcavaṭīmiti || 19 ||
sa hi ramyo vanoddeśo maithilī tatra raṃsyate |
sa deśaśślāghanīyaśca nātidūre ca rāghava || 20 ||
godāvaryāssamīpe ca maithilī tatra raṃsyate |
prājyamūlaphalaścaiva nānādvijagaṇāyutaḥ || 21 ||
viviktaśca mahābāho puṇyoramyastathaiva ca |
bhavānapi sadāraśca śaktaśca parirakṣaṇe |
api cātra vasanrāma tāpasānpālayiṣyasi || 22 ||
etadālakṣyate vīra madhūkānāṃ mahadvanam |
uttareṇāsya gantavyaṃ nyagrodhamabhigacchatā || 23 ||
tataḥ sthalamupāruhya parvatasyāvidūrataḥ |
khyātaḥ pañcavaṭītyeva nityapuṣpitakānanaḥ || 24 ||
agastyenaivamuktastu rāmassaumitriṇā saha |
satkṛtyāmantrayāmāsa tamṛṣiṃ satyavādinam || 25 ||
tau tu tenābhyanujñātau kṛtapādābhivandanau |
tadāśramātpañcavaṭīṃ jagmatussītayā saha || 26 ||
gṛhītacāpau tu narādhipātmajau viṣaktatūṇau samareṣvakātarau |
yathopadiṣṭena pathā maharṣiṇā prajagmatuḥ pañcavaṭīṃ samāhitau || 27 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe trayodaśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Tamil script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.
🕉 InfoLyter.in