শ্রীমদ্বাল্মীকীয রামাযণে অরণ্যকাণ্ডম্ ।
অথ সপ্তমস্সর্গঃ ।
রামস্তু সহিতো ভ্রাত্রা সীতযা চ পরন্তপঃ ।
সুতীক্ষ্ণস্যাশ্রমপদং জগাম সহ তৈর্দ্বিজৈঃ ॥ 1 ॥
স গত্বা দীর্ঘমধ্বানং নদীস্তীর্ত্বা বহূদকাঃ ।
দদর্শ বিমলং শৈলং মহামেঘমিবোন্নতম্ ॥ 2 ॥
তত স্তদিক্ষ্বাকুবরৌ সন্ততং বিবিধৈর্দ্রুমৈঃ ।
কাননং তৌ বিবিশতুস্সীতযা সহ রাঘবৌ ॥ 3 ॥
প্রবিষ্টস্তু বনং ঘোরং বহুপুষ্পফলদ্রুমম্ ।
দদর্শাশ্রমমেকান্তে চীরমালাপরিষ্কৃতম্ ॥ 4 ॥
তত্র তাপসমাসীনং মলপঙ্কজটাধরম্ ।
রামস্সুতীক্ষ্ণং বিধিবত্তপোবৃদ্ধমভাষত ॥ 5 ॥
রামোঽহমস্মি ভগবন্ভবন্তং দ্রষ্টুমাগতঃ ।
ত্বং মাভিবদ ধর্মজ্ঞ মহর্ষে সত্যবিক্রম ॥ 6 ॥
স নিরীক্ষ্য ততো ধীরো রামং ধর্মভৃতাং বরম্ ।
সমাশ্লিষ্য চ বাহুভ্যামিদং বচনমব্রবীত্ ॥ 7 ॥
স্বাগতং তে রঘুশ্রেষ্ঠ রাম সত্যভৃতাং বর ।
আশ্রমোঽযং ত্বযাক্রান্তস্সনাথ ইব সাম্প্রতম্ ॥ 8 ॥
প্রতীক্ষমাণস্ত্বামেব নারোহেঽহং মহাযশঃ ।
দেবলোকমিতো বীর দেহং ত্যক্ত্বা মহীতলে ।
চিত্রকূটমুপাদায রাজ্যভ্রষ্টোঽসি মে শ্রুতঃ ॥ 9 ॥
ইহোপযাতঃ কাকুত্থ্স দেবরাজশ্শতক্রতুঃ ॥ 10 ॥
উপাগম্য চ মে দেবো মহাদেবস্সুরেশ্বরঃ ।
সর্বান্ লোকাঞ্জিতানাহ মম পুণ্যেন কর্মণা ॥ 11 ॥
তেষু দেবর্ষিজুষ্টেষু জিতেষু তপসা মযা ।
মত্প্রসাদাত্সভার্যস্ত্বং বিহরস্ব সলক্ষ্মণঃ ॥ 12 ॥
তমুগ্রতপসাযুক্তং মহর্ষিং সত্যবাদিনম্ ।
প্রত্যুবাচাত্মবান্রামো ব্রহ্মাণমিব কাশ্যপঃ ॥ 13 ॥
অহমেবাহরিষ্যামি সর্বান্ লোকান্মহামুনে ।
আবাসং ত্বহমিচ্ছামি প্রদিষ্টমিহ কাননে ॥ 14 ॥
ভবান্সর্বত্র কুশলস্সর্বভূতহিতে রতঃ ।
আখ্যাতশ্শরভঙ্গেণ গৌতমেন মহাত্মনা ॥ 15 ॥
এবমুক্তস্তু রামেণ মহর্ষির্লোকবিশ্রুতঃ ।
অব্রবীন্মধুরং বাক্যং হর্ষেণ মহতাঽপ্লুতঃ ॥ 16 ॥
অযমেবাশ্রমো রাম গুণবান্রম্যতামিহ ।
ঋষিসঙ্ঘানুচরিতস্সদা মূলফলৈর্যুতঃ ॥ 17 ॥
ইমমাশ্রমমাগম্য মৃগসঙ্ঘা মহাযশঃ ।
অহত্বা প্রতিগচ্ছন্তি লোভযিত্বাঽকুতোভযাঃ ॥ 18 ॥
নান্যদ্ধোষং ভবেদত্র মৃগেভ্যোঽন্যত্র বিদ্ধি বৈ ।
তচ্ছৃত্বা বচনং তস্য মহর্ষের্লক্ষ্মণাগ্রজঃ ॥ 19 ॥
উবাচ বচনং ধীরো বিকৃষ্য সশরং ধনুঃ ।
তানহং সুমহাভাগ মৃগসঙ্ঘান্সমাগতান্ ॥ 20 ॥
হন্যাং নিশিতধারেণ শরেণাশনিবর্চসা ।
ভবাংস্তত্রাভিষজ্যেত কিংস্যাত্কৃচ্ছ্রতরং ততঃ ॥ 21 ॥
এতস্মিন্নাশ্রমে বাসং চিরং তু ন সমর্থযে ।
তমেবমুক্ত্বোপরমং রামস্সন্ধ্যামুপাগমত্ ॥ 22 ॥
অন্বাস্য পশ্চিমাং স্নধ্যাং তত্র বাসমকল্পযত্ ।
সুতীক্ষ্ণস্যাঽশ্রমে রম্যে সীতযা লক্ষ্মণেন চ ॥ 23 ॥
তমেবমুক্ত্বোপরমং রামস্সন্ধ্যামুপাগমত্ ॥ 24 ॥
অন্বাস্য পশ্চিমাং সন্ন্ধ্যাং তত্র বাসমকল্পযত্ ।
সুতীক্ষ্ণস্যাশ্রমে রম্যে সীতযা লক্ষ্মণেন চ ॥ 25 ॥
ততশ্শুভং তাপসভোজ্যমন্নং স্বযং সুতীক্ষ্ণঃ পুরুষর্ষভাভ্যাম্ ।
তাভ্যাং সুসত্কৃত্য দদৌ মহাত্মা সন্ধ্যানিবৃত্তৌ রজনীং মবেক্ষ্য ॥ 26 ॥
ইত্যার্ষে শ্রীমদ্রামাযণে বাল্মীকীয আদিকাব্যে অরণ্যকাণ্ডে সপ্তমস্সর্গঃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |
atha saptamassargaḥ |
rāmastu sahito bhrātrā sītayā ca parantapaḥ |
sutīkṣṇasyāśramapadaṃ jagāma saha tairdvijaiḥ || 1 ||
sa gatvā dīrghamadhvānaṃ nadīstīrtvā bahūdakāḥ |
dadarśa vimalaṃ śailaṃ mahāmeghamivonnatam || 2 ||
tata stadikṣvākuvarau santataṃ vividhairdrumaiḥ |
kānanaṃ tau viviśatussītayā saha rāghavau || 3 ||
praviṣṭastu vanaṃ ghoraṃ bahupuṣpaphaladrumam |
dadarśāśramamekānte cīramālāpariṣkṛtam || 4 ||
tatra tāpasamāsīnaṃ malapaṅkajaṭādharam |
rāmassutīkṣṇaṃ vidhivattapovṛddhamabhāṣata || 5 ||
rāmo'hamasmi bhagavanbhavantaṃ draṣṭumāgataḥ |
tvaṃ mābhivada dharmajña maharṣe satyavikrama || 6 ||
sa nirīkṣya tato dhīro rāmaṃ dharmabhṛtāṃ varam |
samāśliṣya ca bāhubhyāmidaṃ vacanamabravīt || 7 ||
svāgataṃ te raghuśreṣṭha rāma satyabhṛtāṃ vara |
āśramo'yaṃ tvayākrāntassanātha iva sāmpratam || 8 ||
pratīkṣamāṇastvāmeva nārohe'haṃ mahāyaśaḥ |
devalokamito vīra dehaṃ tyaktvā mahītale |
citrakūṭamupādāya rājyabhraṣṭo'si me śrutaḥ || 9 ||
ihopayātaḥ kākutthsa devarājaśśatakratuḥ || 10 ||
upāgamya ca me devo mahādevassureśvaraḥ |
sarvān lokāñjitānāha mama puṇyena karmaṇā || 11 ||
teṣu devarṣijuṣṭeṣu jiteṣu tapasā mayā |
matprasādātsabhāryastvaṃ viharasva salakṣmaṇaḥ || 12 ||
tamugratapasāyuktaṃ maharṣiṃ satyavādinam |
pratyuvācātmavānrāmo brahmāṇamiva kāśyapaḥ || 13 ||
ahamevāhariṣyāmi sarvān lokānmahāmune |
āvāsaṃ tvahamicchāmi pradiṣṭamiha kānane || 14 ||
bhavānsarvatra kuśalassarvabhūtahite rataḥ |
ākhyātaśśarabhaṅgeṇa gautamena mahātmanā || 15 ||
evamuktastu rāmeṇa maharṣirlokaviśrutaḥ |
abravīnmadhuraṃ vākyaṃ harṣeṇa mahatā'plutaḥ || 16 ||
ayamevāśramo rāma guṇavānramyatāmiha |
ṛṣisaṅghānucaritassadā mūlaphalairyutaḥ || 17 ||
imamāśramamāgamya mṛgasaṅghā mahāyaśaḥ |
ahatvā pratigacchanti lobhayitvā'kutobhayāḥ || 18 ||
nānyaddhoṣaṃ bhavedatra mṛgebhyo'nyatra viddhi vai |
tacchṛtvā vacanaṃ tasya maharṣerlakṣmaṇāgrajaḥ || 19 ||
uvāca vacanaṃ dhīro vikṛṣya saśaraṃ dhanuḥ |
tānahaṃ sumahābhāga mṛgasaṅghānsamāgatān || 20 ||
hanyāṃ niśitadhāreṇa śareṇāśanivarcasā |
bhavāṃstatrābhiṣajyeta kiṃsyātkṛcchrataraṃ tataḥ || 21 ||
etasminnāśrame vāsaṃ ciraṃ tu na samarthaye |
tamevamuktvoparamaṃ rāmassandhyāmupāgamat || 22 ||
anvāsya paścimāṃ snadhyāṃ tatra vāsamakalpayat |
sutīkṣṇasyā'śrame ramye sītayā lakṣmaṇena ca || 23 ||
tamevamuktvoparamaṃ rāmassandhyāmupāgamat || 24 ||
anvāsya paścimāṃ sanndhyāṃ tatra vāsamakalpayat |
sutīkṣṇasyāśrame ramye sītayā lakṣmaṇena ca || 25 ||
tataśśubhaṃ tāpasabhojyamannaṃ svayaṃ sutīkṣṇaḥ puruṣarṣabhābhyām |
tābhyāṃ susatkṛtya dadau mahātmā sandhyānivṛttau rajanīṃ mavekṣya || 26 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe saptamassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे अरण्यकाण्डम् ।
अथ सप्तमस्सर्गः ।
रामस्तु सहितो भ्रात्रा सीतया च परन्तपः ।
सुतीक्ष्णस्याश्रमपदं जगाम सह तैर्द्विजैः ॥ 1 ॥
स गत्वा दीर्घमध्वानं नदीस्तीर्त्वा बहूदकाः ।
ददर्श विमलं शैलं महामेघमिवोन्नतम् ॥ 2 ॥
तत स्तदिक्ष्वाकुवरौ सन्ततं विविधैर्द्रुमैः ।
काननं तौ विविशतुस्सीतया सह राघवौ ॥ 3 ॥
प्रविष्टस्तु वनं घोरं बहुपुष्पफलद्रुमम् ।
ददर्शाश्रममेकान्ते चीरमालापरिष्कृतम् ॥ 4 ॥
तत्र तापसमासीनं मलपङ्कजटाधरम् ।
रामस्सुतीक्ष्णं विधिवत्तपोवृद्धमभाषत ॥ 5 ॥
रामोऽहमस्मि भगवन्भवन्तं द्रष्टुमागतः ।
त्वं माभिवद धर्मज्ञ महर्षे सत्यविक्रम ॥ 6 ॥
स निरीक्ष्य ततो धीरो रामं धर्मभृतां वरम् ।
समाश्लिष्य च बाहुभ्यामिदं वचनमब्रवीत् ॥ 7 ॥
स्वागतं ते रघुश्रेष्ठ राम सत्यभृतां वर ।
आश्रमोऽयं त्वयाक्रान्तस्सनाथ इव साम्प्रतम् ॥ 8 ॥
प्रतीक्षमाणस्त्वामेव नारोहेऽहं महायशः ।
देवलोकमितो वीर देहं त्यक्त्वा महीतले ।
चित्रकूटमुपादाय राज्यभ्रष्टोऽसि मे श्रुतः ॥ 9 ॥
इहोपयातः काकुत्थ्स देवराजश्शतक्रतुः ॥ 10 ॥
उपागम्य च मे देवो महादेवस्सुरेश्वरः ।
सर्वान् लोकाञ्जितानाह मम पुण्येन कर्मणा ॥ 11 ॥
तेषु देवर्षिजुष्टेषु जितेषु तपसा मया ।
मत्प्रसादात्सभार्यस्त्वं विहरस्व सलक्ष्मणः ॥ 12 ॥
तमुग्रतपसायुक्तं महर्षिं सत्यवादिनम् ।
प्रत्युवाचात्मवान्रामो ब्रह्माणमिव काश्यपः ॥ 13 ॥
अहमेवाहरिष्यामि सर्वान् लोकान्महामुने ।
आवासं त्वहमिच्छामि प्रदिष्टमिह कानने ॥ 14 ॥
भवान्सर्वत्र कुशलस्सर्वभूतहिते रतः ।
आख्यातश्शरभङ्गेण गौतमेन महात्मना ॥ 15 ॥
एवमुक्तस्तु रामेण महर्षिर्लोकविश्रुतः ।
अब्रवीन्मधुरं वाक्यं हर्षेण महताऽप्लुतः ॥ 16 ॥
अयमेवाश्रमो राम गुणवान्रम्यतामिह ।
ऋषिसङ्घानुचरितस्सदा मूलफलैर्युतः ॥ 17 ॥
इममाश्रममागम्य मृगसङ्घा महायशः ।
अहत्वा प्रतिगच्छन्ति लोभयित्वाऽकुतोभयाः ॥ 18 ॥
नान्यद्धोषं भवेदत्र मृगेभ्योऽन्यत्र विद्धि वै ।
तच्छृत्वा वचनं तस्य महर्षेर्लक्ष्मणाग्रजः ॥ 19 ॥
उवाच वचनं धीरो विकृष्य सशरं धनुः ।
तानहं सुमहाभाग मृगसङ्घान्समागतान् ॥ 20 ॥
हन्यां निशितधारेण शरेणाशनिवर्चसा ।
भवांस्तत्राभिषज्येत किंस्यात्कृच्छ्रतरं ततः ॥ 21 ॥
एतस्मिन्नाश्रमे वासं चिरं तु न समर्थये ।
तमेवमुक्त्वोपरमं रामस्सन्ध्यामुपागमत् ॥ 22 ॥
अन्वास्य पश्चिमां स्नध्यां तत्र वासमकल्पयत् ।
सुतीक्ष्णस्याऽश्रमे रम्ये सीतया लक्ष्मणेन च ॥ 23 ॥
तमेवमुक्त्वोपरमं रामस्सन्ध्यामुपागमत् ॥ 24 ॥
अन्वास्य पश्चिमां सन्न्ध्यां तत्र वासमकल्पयत् ।
सुतीक्ष्णस्याश्रमे रम्ये सीतया लक्ष्मणेन च ॥ 25 ॥
ततश्शुभं तापसभोज्यमन्नं स्वयं सुतीक्ष्णः पुरुषर्षभाभ्याम् ।
ताभ्यां सुसत्कृत्य ददौ महात्मा सन्ध्यानिवृत्तौ रजनीं मवेक्ष्य ॥ 26 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये अरण्यकाण्डे सप्तमस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |
atha saptamassargaḥ |
rāmastu sahito bhrātrā sītayā ca parantapaḥ |
sutīkṣṇasyāśramapadaṃ jagāma saha tairdvijaiḥ || 1 ||
sa gatvā dīrghamadhvānaṃ nadīstīrtvā bahūdakāḥ |
dadarśa vimalaṃ śailaṃ mahāmeghamivonnatam || 2 ||
tata stadikṣvākuvarau santataṃ vividhairdrumaiḥ |
kānanaṃ tau viviśatussītayā saha rāghavau || 3 ||
praviṣṭastu vanaṃ ghoraṃ bahupuṣpaphaladrumam |
dadarśāśramamekānte cīramālāpariṣkṛtam || 4 ||
tatra tāpasamāsīnaṃ malapaṅkajaṭādharam |
rāmassutīkṣṇaṃ vidhivattapovṛddhamabhāṣata || 5 ||
rāmo'hamasmi bhagavanbhavantaṃ draṣṭumāgataḥ |
tvaṃ mābhivada dharmajña maharṣe satyavikrama || 6 ||
sa nirīkṣya tato dhīro rāmaṃ dharmabhṛtāṃ varam |
samāśliṣya ca bāhubhyāmidaṃ vacanamabravīt || 7 ||
svāgataṃ te raghuśreṣṭha rāma satyabhṛtāṃ vara |
āśramo'yaṃ tvayākrāntassanātha iva sāmpratam || 8 ||
pratīkṣamāṇastvāmeva nārohe'haṃ mahāyaśaḥ |
devalokamito vīra dehaṃ tyaktvā mahītale |
citrakūṭamupādāya rājyabhraṣṭo'si me śrutaḥ || 9 ||
ihopayātaḥ kākutthsa devarājaśśatakratuḥ || 10 ||
upāgamya ca me devo mahādevassureśvaraḥ |
sarvān lokāñjitānāha mama puṇyena karmaṇā || 11 ||
teṣu devarṣijuṣṭeṣu jiteṣu tapasā mayā |
matprasādātsabhāryastvaṃ viharasva salakṣmaṇaḥ || 12 ||
tamugratapasāyuktaṃ maharṣiṃ satyavādinam |
pratyuvācātmavānrāmo brahmāṇamiva kāśyapaḥ || 13 ||
ahamevāhariṣyāmi sarvān lokānmahāmune |
āvāsaṃ tvahamicchāmi pradiṣṭamiha kānane || 14 ||
bhavānsarvatra kuśalassarvabhūtahite rataḥ |
ākhyātaśśarabhaṅgeṇa gautamena mahātmanā || 15 ||
evamuktastu rāmeṇa maharṣirlokaviśrutaḥ |
abravīnmadhuraṃ vākyaṃ harṣeṇa mahatā'plutaḥ || 16 ||
ayamevāśramo rāma guṇavānramyatāmiha |
ṛṣisaṅghānucaritassadā mūlaphalairyutaḥ || 17 ||
imamāśramamāgamya mṛgasaṅghā mahāyaśaḥ |
ahatvā pratigacchanti lobhayitvā'kutobhayāḥ || 18 ||
nānyaddhoṣaṃ bhavedatra mṛgebhyo'nyatra viddhi vai |
tacchṛtvā vacanaṃ tasya maharṣerlakṣmaṇāgrajaḥ || 19 ||
uvāca vacanaṃ dhīro vikṛṣya saśaraṃ dhanuḥ |
tānahaṃ sumahābhāga mṛgasaṅghānsamāgatān || 20 ||
hanyāṃ niśitadhāreṇa śareṇāśanivarcasā |
bhavāṃstatrābhiṣajyeta kiṃsyātkṛcchrataraṃ tataḥ || 21 ||
etasminnāśrame vāsaṃ ciraṃ tu na samarthaye |
tamevamuktvoparamaṃ rāmassandhyāmupāgamat || 22 ||
anvāsya paścimāṃ snadhyāṃ tatra vāsamakalpayat |
sutīkṣṇasyā'śrame ramye sītayā lakṣmaṇena ca || 23 ||
tamevamuktvoparamaṃ rāmassandhyāmupāgamat || 24 ||
anvāsya paścimāṃ sanndhyāṃ tatra vāsamakalpayat |
sutīkṣṇasyāśrame ramye sītayā lakṣmaṇena ca || 25 ||
tataśśubhaṃ tāpasabhojyamannaṃ svayaṃ sutīkṣṇaḥ puruṣarṣabhābhyām |
tābhyāṃ susatkṛtya dadau mahātmā sandhyānivṛttau rajanīṃ mavekṣya || 26 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe saptamassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Bengali script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.