ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ରାମାଯଣେ ବାଲକାଣ୍ଡମ୍ ।
ଅଥ ସପ୍ତସପ୍ତତିତମସ୍ସର୍ଗଃ ।
ଗତେ ରାମେ ପ୍ରଶାନ୍ତାତ୍ମା ରାମୋ ଦାଶରଥିର୍ଧନୁଃ ।
ଵରୁଣାଯାପ୍ରମେଯାଯ ଦଦୌ ହସ୍ତେ ସସାଯକମ୍ ॥ 1 ॥
ଅଭିଵାଦ୍ଯ ତତୋ ରାମୋ ଵସିଷ୍ଠପ୍ରମୁଖାନୃଷୀନ୍ ।
ପିତରଂ ଵିହ୍ଵଲଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପ୍ରୋଵାଚ ରଘୁନନ୍ଦନଃ ॥ 2 ॥
ଜାମଦଗ୍ନ୍ଯୋ ଗତୋ ରାମଃ ପ୍ରଯାତୁ ଚତୁରଙ୍ଗିଣୀ ।
ଅଯୋଧ୍ଯାଭିମୁଖୀ ସେନା ତ୍ଵଯା ନାଥେନ ପାଲିତା ॥ 3 ॥
ସନ୍ଦିଶସ୍ଵ ମହାରାଜ ସେନାଂ ତ୍ଵଚ୍ଛାସନେ ସ୍ଥିତାମ୍ ।
ଶାସନଂ କାଙ୍କ୍ଷତେ ସେନା ଚାତକାଲିର୍ଜଲଂ ଯଥା ॥ 4 ॥
ରାମସ୍ଯ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ରାଜା ଦଶରଥ ସ୍ସୁତମ୍ ।
ବାହୁଭ୍ଯାଂ ସମ୍ପରିଷ୍ଵଜ୍ଯ ମୂର୍ଧ୍ନି ଚାଘ୍ରାଯ ରାଘଵମ୍ ॥ 5 ॥
ଗତୋ ରାମ ଇତି ଶ୍ରୁତ୍ଵା ହୃଷ୍ଟଃ ପ୍ରମୁଦିତୋ ନୃପଃ ।
ପୁନର୍ଜାତଂ ତଦା ମେନେ ପୁତ୍ରମାତ୍ମାନମେଵ ଚ ॥ 6 ॥
ଚୋଦଯାମାସ ତାଂ ସେନାଂ ଜଗାମାଶୁ ତତଃ ପୁରୀମ୍ ।
ପତାକାଧ୍ଵଜିନୀଂ ରମ୍ଯାଂ ତୂର୍ଯୋଦ୍ଘୁଷ୍ଟନିନାଦିତାମ୍ ॥ 7 ॥
ସିକ୍ତରାଜ ପଥାଂ ରମ୍ଯାଂ ପ୍ରକୀର୍ଣକୁସୁମୋତ୍କରାମ୍ ।
ରାଜପ୍ରଵେଶସୁମୁଖୈଃ ପୌରୈର୍ମଙ୍ଗଲଵାଦିଭିଃ ॥ 8 ॥
ସମ୍ପୂର୍ଣାଂ ପ୍ରାଵିଶଦ୍ରାଜା ଜନୌଘୈସ୍ସମଲଙ୍କୃତାମ୍ ।
ପୌରୈଃ ପ୍ରତ୍ଯୁଦ୍ଗତୋ ଦୂରଂ ଦ୍ଵିଜୈଶ୍ଚ ପୁରଵାସିଭିଃ ।
ପୁତ୍ରୈରନୁଗତ ଶ୍ଶ୍ରୀମାନ୍ ଶ୍ରୀମଦ୍ଭିଶ୍ଚ ମହାଯଶାଃ ॥ 9 ॥
ପ୍ରଵିଵେଶ ଗୃହଂ ରାଜା ହିମଵତ୍ସଦୃଶଂ ପୁନଃ ।
ନନନ୍ଦ ସଜନୋ ରାଜା ଗୃହେ କାମୈ ସ୍ସୁପୂଜିତଃ ॥ 10 ॥
କୌସଲ୍ଯା ଚ ସୁମିତ୍ରା ଚ କୈକେଯୀ ଚ ସୁମଧ୍ଯମା ।
ଵଧୂପ୍ରତିଗ୍ରହେ ଯୁକ୍ତା ଯାଶ୍ଚାନ୍ଯା ରାଜଯୋଷିତଃ ॥ 11 ॥
ତତସ୍ସୀତାଂ ମହାଭାଗାମୂର୍ମିଲାଂ ଚ ଯଶସ୍ଵିନୀମ୍ ।
କୁଶଧ୍ଵଜସୁତେ ଚୋଭେ ଜଗୃହୁର୍ନୃପପତ୍ନଯଃ ॥ 12 ॥
ମଙ୍ଗଲାଲମ୍ଭନୈଶ୍ଚାପି ଶୋଭିତାଃ କ୍ଷୌମଵାସସଃ ।
ଦେଵତାଯତନାନ୍ଯାଶୁ ସର୍ଵାସ୍ତାଃ ପ୍ରତ୍ଯପୂଜଯନ୍ ॥ 13 ॥
ଅଭିଵାଦ୍ଯାଭିଵାଦ୍ଯାଂଶ୍ଚ ସର୍ଵା ରାଜସୁତାସ୍ତଦା ।
ସ୍ଵଂ ସ୍ଵଂ ଗୃହମଥାସାଦ୍ଯ କୁବେରଭଵନୋପମମ୍ ॥ 14 ॥
ଗୋଭିର୍ଧନୈଶ୍ଚ ଧାନ୍ଯୈଶ୍ଚ ତର୍ପଯିତ୍ଵା ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାନ୍ ।
ରେମିରେ ମୁଦିତାଃ ସର୍ଵା ଭର୍ତୃଭିଃ ସହିତା ରହଃ ॥ 15 ॥
କୁମାରାଶ୍ଚ ମହାତ୍ମାନୋ ଵୀର୍ଯେଣାପ୍ରତିମା ଭୁଵି ।
କୃତଦାରାଃ କୃତାସ୍ତ୍ରାଶ୍ଚ ସଧନାଃ ସସୁହୃଜ୍ଜନାଃ ॥ 16 ॥
ଶୁଶ୍ରୂଷମାଣାଃ ପିତରଂ ଵର୍ତଯନ୍ତି ନରର୍ଷଭାଃ ।
କସ୍ଯଚିତ୍ତ୍ଵଥ କାଲସ୍ଯ ରାଜା ଦଶରଥଃ ସୁତମ୍ ॥ 17 ॥
ଭରତଂ କୈକଯୀପୁତ୍ର ମବ୍ରଵୀଦ୍ରଘୁନନ୍ଦନଃ ।
ଅଯଂ କେକଯରାଜସ୍ଯ ପୁତ୍ରୋ ଵସତି ପୁତ୍ରକ ॥ 18 ॥
ତ୍ଵାଂ ନେତୁମାଗତୋ ଵୀର ଯୁଧାଜିନ୍ମାତୁଲସ୍ତଵ ।
ପ୍ରାର୍ଥିତସ୍ତେନ ଧର୍ମଜ୍ଞ ମିଧିଲାଯାମହଂ ତଥା ॥ 19 ॥
ଋଷିମଧ୍ଯେ ତୁ ତସ୍ଯ ତ୍ଵଂ ପ୍ରୀତିଂ କର୍ତୁମିହାର୍ହସି ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଦଶରଥସ୍ଯୈତଦ୍ଭରତଃ କୈକଯୀସୁତଃ ॥ 20 ॥
ଅଭିଵାଦ୍ଯ ଗୁରୁଂ ରାମଂ ପରିଷ୍ଵଜ୍ଯ ଚ ଲକ୍ଷ୍ମଣମ୍ ।
ଗମନାଯାଭିଚକ୍ରାମ ଶତ୍ରୁଘ୍ନସହିତସ୍ତଦା ॥ 21 ॥
ଆପୃଚ୍ଛ୍ଯ ପିତରଂ ଶୂରୋ ରାମଂ ଚାକ୍ଲିଷ୍ଟକାରିଣମ୍ ।
ମାତୃଶ୍ଚାପି ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶ୍ଶତ୍ରୁଘ୍ନସହିତୋ ଯଯୌ ॥ 22 ॥
ଗତେ ତୁ ଭରତେ ରାମୋ ଲକ୍ଷ୍ମଣଶ୍ଚ ମହାବଲଃ ।
ପିତରଂ ଦେଵସଂଙ୍କାଶଂ ପୂଜଯାମାସତୁସ୍ତଦା ॥ 23 ॥
ପିତୁରାଜ୍ଞାଂ ପୁରସ୍କୃତ୍ଯ ପୌରକାର୍ଯାଣି ସର୍ଵଶଃ ।
ଚକାର ରାମୋ ଧର୍ମାତ୍ମା ପ୍ରିଯାଣି ଚ ହିତାନି ଚ ॥ 24 ॥
ମାତୃଭ୍ଯୋ ମାତୃକାର୍ଯାଣି କୃତ୍ଵା ପରମଯନ୍ତ୍ରିତଃ ।
ଗୁରୂଣାଂ ଗୁରୁକାର୍ଯାଣି କାଲେ କାଲେଽନ୍ଵଵୈକ୍ଷତ ॥ 25 ॥
ଏଵଂ ଦଶରଥଃ ପ୍ରୀତୋ ବ୍ରାହ୍ମଣା ନୈଗମାସ୍ତଥା ।
ରାମସ୍ଯ ଶୀଲଵୃତ୍ତେନ ସର୍ଵେ ଵିଷଯଵାସିନଃ ॥ 26 ॥
ତେଷାମତିଯଶା ଲୋକେ ରାମ ସ୍ସତ୍ଯପରାକ୍ରମଃ ।
ସ୍ଵଯମ୍ଭୂରିଵ ଭୂତାନାଂ ବଭୂଵ ଗୁଣଵତ୍ତରଃ ॥ 27 ॥
ରାମସ୍ତୁ ସୀତଯା ସାର୍ଧଂ ଵିଜହାର ବହୂନୃତୂନ୍ ।
ମନସ୍ସ୍ଵୀ ତଦ୍ଗତସ୍ତସ୍ଯାଃ ନିତ୍ଯଂ ହୃଦି ସମର୍ପିତଃ ॥ 28 ॥
ପ୍ରିଯା ତୁ ସୀତା ରାମସ୍ଯ ଦାରାଃ ପିତୃକୃତା ଇତି ।
ଗୁଣାଦ୍ରୂପଗୁଣାଚ୍ଚାପି ପ୍ରୀତିର୍ଭୂଯୋଽଭ୍ଯଵର୍ଧତ ॥ 29 ॥
ତସ୍ଯାଶ୍ଚ ଭର୍ତା ଦ୍ଵିଗୁଣଂ ହୃଦଯେ ପରିଵର୍ତତେ ।
ଅନ୍ତର୍ଜାତମପି ଵ୍ଯକ୍ତମାଖ୍ଯାତି ହୃଦଯଂ ହୃଦା ॥ 30 ॥
ତସ୍ଯ ଭୂଯୋ ଵିଶେଷେଣ ମୈଥିଲୀ ଜନକାତ୍ମଜା ।
ଦେଵତାଭି ସ୍ସମା ରୂପେ ସୀତା ଶ୍ରୀରିଵ ରୂପିଣୀ ॥ 31 ॥
ତଯା ସ ରାଜର୍ଷିସୁତୋଽଭିରାମଯା ସମେଯିଵାନୁତ୍ତମରାଜକନ୍ଯଯା ।
ଅତୀଵ ରାମ ଶ୍ଶୁଶୁଭେଽଭିରାମଯା ।
ଵିଭୁ ଶ୍ଶ୍ରିଯା ଵିଷ୍ଣୁରିଵାମରେଶ୍ଵରଃ ॥ 32 ॥
ଇତ୍ଯାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାଯଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ଆଦିକାଵ୍ଯେ ବାଲକାଣ୍ଡେ ସପ୍ତସପ୍ତତିତମସ୍ସର୍ଗଃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |
atha saptasaptatitamassargaḥ |
gate rāme praśāntātmā rāmo dāśarathirdhanuḥ |
varuṇāyāprameyāya dadau haste sasāyakam || 1 ||
abhivādya tato rāmo vasiṣṭhapramukhānṛṣīn |
pitaraṃ vihvalaṃ dṛṣṭvā provāca raghunandanaḥ || 2 ||
jāmadagnyo gato rāmaḥ prayātu caturaṅgiṇī |
ayodhyābhimukhī senā tvayā nāthena pālitā || 3 ||
sandiśasva mahārāja senāṃ tvacchāsane sthitām |
śāsanaṃ kāṅkṣate senā cātakālirjalaṃ yathā || 4 ||
rāmasya vacanaṃ śrutvā rājā daśaratha ssutam |
bāhubhyāṃ sampariṣvajya mūrdhni cāghrāya rāghavam || 5 ||
gato rāma iti śrutvā hṛṣṭaḥ pramudito nṛpaḥ |
punarjātaṃ tadā mene putramātmānameva ca || 6 ||
codayāmāsa tāṃ senāṃ jagāmāśu tataḥ purīm |
patākādhvajinīṃ ramyāṃ tūryodghuṣṭanināditām || 7 ||
siktarāja pathāṃ ramyāṃ prakīrṇakusumotkarām |
rājapraveśasumukhaiḥ paurairmaṅgalavādibhiḥ || 8 ||
sampūrṇāṃ prāviśadrājā janaughaissamalaṅkṛtām |
pauraiḥ pratyudgato dūraṃ dvijaiśca puravāsibhiḥ |
putrairanugata śśrīmān śrīmadbhiśca mahāyaśāḥ || 9 ||
praviveśa gṛhaṃ rājā himavatsadṛśaṃ punaḥ |
nananda sajano rājā gṛhe kāmai ssupūjitaḥ || 10 ||
kausalyā ca sumitrā ca kaikeyī ca sumadhyamā |
vadhūpratigrahe yuktā yāścānyā rājayoṣitaḥ || 11 ||
tatassītāṃ mahābhāgāmūrmilāṃ ca yaśasvinīm |
kuśadhvajasute cobhe jagṛhurnṛpapatnayaḥ || 12 ||
maṅgalālambhanaiścāpi śobhitāḥ kṣaumavāsasaḥ |
devatāyatanānyāśu sarvāstāḥ pratyapūjayan || 13 ||
abhivādyābhivādyāṃśca sarvā rājasutāstadā |
svaṃ svaṃ gṛhamathāsādya kuberabhavanopamam || 14 ||
gobhirdhanaiśca dhānyaiśca tarpayitvā dvijottamān |
remire muditāḥ sarvā bhartṛbhiḥ sahitā rahaḥ || 15 ||
kumārāśca mahātmāno vīryeṇāpratimā bhuvi |
kṛtadārāḥ kṛtāstrāśca sadhanāḥ sasuhṛjjanāḥ || 16 ||
śuśrūṣamāṇāḥ pitaraṃ vartayanti nararṣabhāḥ |
kasyacittvatha kālasya rājā daśarathaḥ sutam || 17 ||
bharataṃ kaikayīputra mabravīdraghunandanaḥ |
ayaṃ kekayarājasya putro vasati putraka || 18 ||
tvāṃ netumāgato vīra yudhājinmātulastava |
prārthitastena dharmajña midhilāyāmahaṃ tathā || 19 ||
ṛṣimadhye tu tasya tvaṃ prītiṃ kartumihārhasi |
śrutvā daśarathasyaitadbharataḥ kaikayīsutaḥ || 20 ||
abhivādya guruṃ rāmaṃ pariṣvajya ca lakṣmaṇam |
gamanāyābhicakrāma śatrughnasahitastadā || 21 ||
āpṛcchya pitaraṃ śūro rāmaṃ cākliṣṭakāriṇam |
mātṛścāpi naraśreṣṭha śśatrughnasahito yayau || 22 ||
gate tu bharate rāmo lakṣmaṇaśca mahābalaḥ |
pitaraṃ devasaṃṅkāśaṃ pūjayāmāsatustadā || 23 ||
piturājñāṃ puraskṛtya paurakāryāṇi sarvaśaḥ |
cakāra rāmo dharmātmā priyāṇi ca hitāni ca || 24 ||
mātṛbhyo mātṛkāryāṇi kṛtvā paramayantritaḥ |
gurūṇāṃ gurukāryāṇi kāle kāle'nvavaikṣata || 25 ||
evaṃ daśarathaḥ prīto brāhmaṇā naigamāstathā |
rāmasya śīlavṛttena sarve viṣayavāsinaḥ || 26 ||
teṣāmatiyaśā loke rāma ssatyaparākramaḥ |
svayambhūriva bhūtānāṃ babhūva guṇavattaraḥ || 27 ||
rāmastu sītayā sārdhaṃ vijahāra bahūnṛtūn |
manassvī tadgatastasyāḥ nityaṃ hṛdi samarpitaḥ || 28 ||
priyā tu sītā rāmasya dārāḥ pitṛkṛtā iti |
guṇādrūpaguṇāccāpi prītirbhūyo'bhyavardhata || 29 ||
tasyāśca bhartā dviguṇaṃ hṛdaye parivartate |
antarjātamapi vyaktamākhyāti hṛdayaṃ hṛdā || 30 ||
tasya bhūyo viśeṣeṇa maithilī janakātmajā |
devatābhi ssamā rūpe sītā śrīriva rūpiṇī || 31 ||
tayā sa rājarṣisuto'bhirāmayā sameyivānuttamarājakanyayā |
atīva rāma śśuśubhe'bhirāmayā |
vibhu śśriyā viṣṇurivāmareśvaraḥ || 32 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe saptasaptatitamassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे बालकाण्डम् ।
अथ सप्तसप्ततितमस्सर्गः ।
गते रामे प्रशान्तात्मा रामो दाशरथिर्धनुः ।
वरुणायाप्रमेयाय ददौ हस्ते ससायकम् ॥ 1 ॥
अभिवाद्य ततो रामो वसिष्ठप्रमुखानृषीन् ।
पितरं विह्वलं दृष्ट्वा प्रोवाच रघुनन्दनः ॥ 2 ॥
जामदग्न्यो गतो रामः प्रयातु चतुरङ्गिणी ।
अयोध्याभिमुखी सेना त्वया नाथेन पालिता ॥ 3 ॥
सन्दिशस्व महाराज सेनां त्वच्छासने स्थिताम् ।
शासनं काङ्क्षते सेना चातकालिर्जलं यथा ॥ 4 ॥
रामस्य वचनं श्रुत्वा राजा दशरथ स्सुतम् ।
बाहुभ्यां सम्परिष्वज्य मूर्ध्नि चाघ्राय राघवम् ॥ 5 ॥
गतो राम इति श्रुत्वा हृष्टः प्रमुदितो नृपः ।
पुनर्जातं तदा मेने पुत्रमात्मानमेव च ॥ 6 ॥
चोदयामास तां सेनां जगामाशु ततः पुरीम् ।
पताकाध्वजिनीं रम्यां तूर्योद्घुष्टनिनादिताम् ॥ 7 ॥
सिक्तराज पथां रम्यां प्रकीर्णकुसुमोत्कराम् ।
राजप्रवेशसुमुखैः पौरैर्मङ्गलवादिभिः ॥ 8 ॥
सम्पूर्णां प्राविशद्राजा जनौघैस्समलङ्कृताम् ।
पौरैः प्रत्युद्गतो दूरं द्विजैश्च पुरवासिभिः ।
पुत्रैरनुगत श्श्रीमान् श्रीमद्भिश्च महायशाः ॥ 9 ॥
प्रविवेश गृहं राजा हिमवत्सदृशं पुनः ।
ननन्द सजनो राजा गृहे कामै स्सुपूजितः ॥ 10 ॥
कौसल्या च सुमित्रा च कैकेयी च सुमध्यमा ।
वधूप्रतिग्रहे युक्ता याश्चान्या राजयोषितः ॥ 11 ॥
ततस्सीतां महाभागामूर्मिलां च यशस्विनीम् ।
कुशध्वजसुते चोभे जगृहुर्नृपपत्नयः ॥ 12 ॥
मङ्गलालम्भनैश्चापि शोभिताः क्षौमवाससः ।
देवतायतनान्याशु सर्वास्ताः प्रत्यपूजयन् ॥ 13 ॥
अभिवाद्याभिवाद्यांश्च सर्वा राजसुतास्तदा ।
स्वं स्वं गृहमथासाद्य कुबेरभवनोपमम् ॥ 14 ॥
गोभिर्धनैश्च धान्यैश्च तर्पयित्वा द्विजोत्तमान् ।
रेमिरे मुदिताः सर्वा भर्तृभिः सहिता रहः ॥ 15 ॥
कुमाराश्च महात्मानो वीर्येणाप्रतिमा भुवि ।
कृतदाराः कृतास्त्राश्च सधनाः ससुहृज्जनाः ॥ 16 ॥
शुश्रूषमाणाः पितरं वर्तयन्ति नरर्षभाः ।
कस्यचित्त्वथ कालस्य राजा दशरथः सुतम् ॥ 17 ॥
भरतं कैकयीपुत्र मब्रवीद्रघुनन्दनः ।
अयं केकयराजस्य पुत्रो वसति पुत्रक ॥ 18 ॥
त्वां नेतुमागतो वीर युधाजिन्मातुलस्तव ।
प्रार्थितस्तेन धर्मज्ञ मिधिलायामहं तथा ॥ 19 ॥
ऋषिमध्ये तु तस्य त्वं प्रीतिं कर्तुमिहार्हसि ।
श्रुत्वा दशरथस्यैतद्भरतः कैकयीसुतः ॥ 20 ॥
अभिवाद्य गुरुं रामं परिष्वज्य च लक्ष्मणम् ।
गमनायाभिचक्राम शत्रुघ्नसहितस्तदा ॥ 21 ॥
आपृच्छ्य पितरं शूरो रामं चाक्लिष्टकारिणम् ।
मातृश्चापि नरश्रेष्ठ श्शत्रुघ्नसहितो ययौ ॥ 22 ॥
गते तु भरते रामो लक्ष्मणश्च महाबलः ।
पितरं देवसंङ्काशं पूजयामासतुस्तदा ॥ 23 ॥
पितुराज्ञां पुरस्कृत्य पौरकार्याणि सर्वशः ।
चकार रामो धर्मात्मा प्रियाणि च हितानि च ॥ 24 ॥
मातृभ्यो मातृकार्याणि कृत्वा परमयन्त्रितः ।
गुरूणां गुरुकार्याणि काले कालेऽन्ववैक्षत ॥ 25 ॥
एवं दशरथः प्रीतो ब्राह्मणा नैगमास्तथा ।
रामस्य शीलवृत्तेन सर्वे विषयवासिनः ॥ 26 ॥
तेषामतियशा लोके राम स्सत्यपराक्रमः ।
स्वयम्भूरिव भूतानां बभूव गुणवत्तरः ॥ 27 ॥
रामस्तु सीतया सार्धं विजहार बहूनृतून् ।
मनस्स्वी तद्गतस्तस्याः नित्यं हृदि समर्पितः ॥ 28 ॥
प्रिया तु सीता रामस्य दाराः पितृकृता इति ।
गुणाद्रूपगुणाच्चापि प्रीतिर्भूयोऽभ्यवर्धत ॥ 29 ॥
तस्याश्च भर्ता द्विगुणं हृदये परिवर्तते ।
अन्तर्जातमपि व्यक्तमाख्याति हृदयं हृदा ॥ 30 ॥
तस्य भूयो विशेषेण मैथिली जनकात्मजा ।
देवताभि स्समा रूपे सीता श्रीरिव रूपिणी ॥ 31 ॥
तया स राजर्षिसुतोऽभिरामया समेयिवानुत्तमराजकन्यया ।
अतीव राम श्शुशुभेऽभिरामया ।
विभु श्श्रिया विष्णुरिवामरेश्वरः ॥ 32 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये बालकाण्डे सप्तसप्ततितमस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |
atha saptasaptatitamassargaḥ |
gate rāme praśāntātmā rāmo dāśarathirdhanuḥ |
varuṇāyāprameyāya dadau haste sasāyakam || 1 ||
abhivādya tato rāmo vasiṣṭhapramukhānṛṣīn |
pitaraṃ vihvalaṃ dṛṣṭvā provāca raghunandanaḥ || 2 ||
jāmadagnyo gato rāmaḥ prayātu caturaṅgiṇī |
ayodhyābhimukhī senā tvayā nāthena pālitā || 3 ||
sandiśasva mahārāja senāṃ tvacchāsane sthitām |
śāsanaṃ kāṅkṣate senā cātakālirjalaṃ yathā || 4 ||
rāmasya vacanaṃ śrutvā rājā daśaratha ssutam |
bāhubhyāṃ sampariṣvajya mūrdhni cāghrāya rāghavam || 5 ||
gato rāma iti śrutvā hṛṣṭaḥ pramudito nṛpaḥ |
punarjātaṃ tadā mene putramātmānameva ca || 6 ||
codayāmāsa tāṃ senāṃ jagāmāśu tataḥ purīm |
patākādhvajinīṃ ramyāṃ tūryodghuṣṭanināditām || 7 ||
siktarāja pathāṃ ramyāṃ prakīrṇakusumotkarām |
rājapraveśasumukhaiḥ paurairmaṅgalavādibhiḥ || 8 ||
sampūrṇāṃ prāviśadrājā janaughaissamalaṅkṛtām |
pauraiḥ pratyudgato dūraṃ dvijaiśca puravāsibhiḥ |
putrairanugata śśrīmān śrīmadbhiśca mahāyaśāḥ || 9 ||
praviveśa gṛhaṃ rājā himavatsadṛśaṃ punaḥ |
nananda sajano rājā gṛhe kāmai ssupūjitaḥ || 10 ||
kausalyā ca sumitrā ca kaikeyī ca sumadhyamā |
vadhūpratigrahe yuktā yāścānyā rājayoṣitaḥ || 11 ||
tatassītāṃ mahābhāgāmūrmilāṃ ca yaśasvinīm |
kuśadhvajasute cobhe jagṛhurnṛpapatnayaḥ || 12 ||
maṅgalālambhanaiścāpi śobhitāḥ kṣaumavāsasaḥ |
devatāyatanānyāśu sarvāstāḥ pratyapūjayan || 13 ||
abhivādyābhivādyāṃśca sarvā rājasutāstadā |
svaṃ svaṃ gṛhamathāsādya kuberabhavanopamam || 14 ||
gobhirdhanaiśca dhānyaiśca tarpayitvā dvijottamān |
remire muditāḥ sarvā bhartṛbhiḥ sahitā rahaḥ || 15 ||
kumārāśca mahātmāno vīryeṇāpratimā bhuvi |
kṛtadārāḥ kṛtāstrāśca sadhanāḥ sasuhṛjjanāḥ || 16 ||
śuśrūṣamāṇāḥ pitaraṃ vartayanti nararṣabhāḥ |
kasyacittvatha kālasya rājā daśarathaḥ sutam || 17 ||
bharataṃ kaikayīputra mabravīdraghunandanaḥ |
ayaṃ kekayarājasya putro vasati putraka || 18 ||
tvāṃ netumāgato vīra yudhājinmātulastava |
prārthitastena dharmajña midhilāyāmahaṃ tathā || 19 ||
ṛṣimadhye tu tasya tvaṃ prītiṃ kartumihārhasi |
śrutvā daśarathasyaitadbharataḥ kaikayīsutaḥ || 20 ||
abhivādya guruṃ rāmaṃ pariṣvajya ca lakṣmaṇam |
gamanāyābhicakrāma śatrughnasahitastadā || 21 ||
āpṛcchya pitaraṃ śūro rāmaṃ cākliṣṭakāriṇam |
mātṛścāpi naraśreṣṭha śśatrughnasahito yayau || 22 ||
gate tu bharate rāmo lakṣmaṇaśca mahābalaḥ |
pitaraṃ devasaṃṅkāśaṃ pūjayāmāsatustadā || 23 ||
piturājñāṃ puraskṛtya paurakāryāṇi sarvaśaḥ |
cakāra rāmo dharmātmā priyāṇi ca hitāni ca || 24 ||
mātṛbhyo mātṛkāryāṇi kṛtvā paramayantritaḥ |
gurūṇāṃ gurukāryāṇi kāle kāle'nvavaikṣata || 25 ||
evaṃ daśarathaḥ prīto brāhmaṇā naigamāstathā |
rāmasya śīlavṛttena sarve viṣayavāsinaḥ || 26 ||
teṣāmatiyaśā loke rāma ssatyaparākramaḥ |
svayambhūriva bhūtānāṃ babhūva guṇavattaraḥ || 27 ||
rāmastu sītayā sārdhaṃ vijahāra bahūnṛtūn |
manassvī tadgatastasyāḥ nityaṃ hṛdi samarpitaḥ || 28 ||
priyā tu sītā rāmasya dārāḥ pitṛkṛtā iti |
guṇādrūpaguṇāccāpi prītirbhūyo'bhyavardhata || 29 ||
tasyāśca bhartā dviguṇaṃ hṛdaye parivartate |
antarjātamapi vyaktamākhyāti hṛdayaṃ hṛdā || 30 ||
tasya bhūyo viśeṣeṇa maithilī janakātmajā |
devatābhi ssamā rūpe sītā śrīriva rūpiṇī || 31 ||
tayā sa rājarṣisuto'bhirāmayā sameyivānuttamarājakanyayā |
atīva rāma śśuśubhe'bhirāmayā |
vibhu śśriyā viṣṇurivāmareśvaraḥ || 32 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe saptasaptatitamassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Oriya script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.