ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ରାମାଯଣେ ବାଲକାଣ୍ଡମ୍ ।
ଅଥ ଦ୍ଵିସପ୍ତତିତମସ୍ସର୍ଗଃ ।
ତମୁକ୍ତଵନ୍ତଂ ଵୈଦେହଂ ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରୋ ମହାମୁନିଃ ।
ଉଵାଚ ଵଚନଂ ଵୀରଂ ଵସିଷ୍ଠସହିତୋ ନୃପମ୍ ॥ 1 ॥
ଅଚିନ୍ତ୍ଯାନ୍ଯପ୍ରମେଯାନି କୁଲାନି ନରପୁଙ୍ଗଵ ।
ଇକ୍ଷ୍ଵାକୂଣାଂ ଵିଦେହାନାଂ ନୈଷାଂ ତୁଲ୍ଯୋଽସ୍ତି କଶ୍ଚନ ॥ 2 ॥
ସଦୃଶୋ ଧର୍ମସମ୍ବନ୍ଧଃ ସଦୃଶୋ ରୂପସମ୍ପଦା ।
ରାମଲକ୍ଷ୍ମଣଯୋ ରାଜନ୍ ସୀତା ଚୋର୍ମିଲଯା ସହ ॥ 3 ॥
ଵକ୍ତଵ୍ଯଂ ଚ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶ୍ରୂଯତାଂ ଵଚନଂ ମମ ।
ଭ୍ରାତା ଯଵୀଯାନ୍ ଧର୍ମଜ୍ଞ ଏଷ ରାଜା କୁଶଧ୍ଵଜଃ ॥ 4 ॥
ଅସ୍ଯ ଧର୍ମାତ୍ମନୋ ରାଜନ୍ ରୂପେଣାପ୍ରତିମଂ ଭୁଵି ।
ସୁତାଦ୍ଵଯଂ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ପତ୍ନ୍ଯର୍ଥଂ ଵରଯାମହେ ॥ 5 ॥
ଭରତସ୍ଯ କୁମାରସ୍ଯ ଶତ୍ରୁଘ୍ନସ୍ଯ ଚ ଧୀମତଃ ।
ଵରଯାମସ୍ସୁତେ ରାଜନ୍ ତଯୋରର୍ଥେ ମହାତ୍ମନୋଃ ॥ 6 ॥
ପୁତ୍ରା ଦଶରଥସ୍ଯେମେ ରୂପଯୌଵନଶାଲିନଃ ।
ଲୋକପାଲୋପମାସ୍ସର୍ଵେ ଦେଵତୁଲ୍ଯପରାକ୍ରମାଃ ॥ 7 ॥
ଉଭଯୋରପି ରାଜେନ୍ଦ୍ର ସମ୍ବନ୍ଧେନାନୁବଧ୍ଯତାମ୍ ।
ଇକ୍ଷ୍ଵାକୋଃ କୁଲମଵ୍ଯଗ୍ରଂ ଭଵତଃପୁଣ୍ଯକର୍ମଣଃ ॥ 8 ॥
ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରଵଚ ଶ୍ଶୃତ୍ଵା ଵସିଷ୍ଠସ୍ଯ ମତେ ତଦା ।
ଜନକଃ ପ୍ରାଞ୍ଜଲିର୍ଵାକ୍ଯମୁଵାଚ ମୁନିପୁଙ୍ଗଵୌ ॥ 9 ॥
କୁଲଂ ଧନ୍ଯମିଦଂ ମନ୍ଯେ ଯେଷାଂ ନୋ ମୁନିପୁଙ୍ଗଵୌ ।
ସଦୃଶଂ କୁଲସମ୍ବନ୍ଧଂ ଯଦାଜ୍ଞାପଯଥଃ ସ୍ଵଯମ୍ ॥ 10 ॥
ଏଵଂ ଭଵତୁ ଭଦ୍ରଂ ଵଃ କୁଶଧ୍ଵଜସୁତେ ଇମେ ।
ପତ୍ନ୍ଯୌ ଭଜେତାଂ ସହିତୌ ଶତ୍ରୁଘ୍ନଭରତାଵୁଭୌ ॥ 11 ॥
ଏକାହ୍ନା ରାଜପୁତ୍ରୀଣାଂ ଚତସୃଣାଂ ମହାମୁନେ ।
ପାଣୀନ୍ ଗୃହ୍ଣନ୍ତୁ ଚତ୍ଵାରୋ ରାଜପୁତ୍ରା ମହାବଲାଃ ॥ 12 ॥
ଉତ୍ତରେ ଦିଵସେ ବ୍ରହ୍ମନ୍ ଫଲ୍ଗୁନୀଭ୍ଯାଂ ମନୀଷିଣଃ ।
ଵୈଵାହିକଂ ପ୍ରଶଂସନ୍ତି ଭଗୋ ଯତ୍ର ପ୍ରଜାପତିଃ ॥ 13 ॥
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ଵଚସ୍ସୌମ୍ଯଂ ପ୍ରତ୍ଯୁତ୍ଥାଯ କୃତାଞ୍ଜଲିଃ ।
ଉଭୌ ମୁନିଵରୌ ରାଜା ଜନକୋ ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍ ॥ 14 ॥
ପରୋ ଧର୍ମଃ କୃତୋ ମହ୍ଯଂ ଶିଷ୍ଯୋଽସ୍ମିଭଵତୋ ସଦା ।
ଇମାନ୍ଯାସନମୁଖ୍ଯାନି ଆସାତାଂ ମୁନିପୁଙ୍ଗଵୌ ॥ 15 ॥
ଯଥା ଦଶରଥସ୍ଯେଯଂ ତଥାଽଯୋଧ୍ଯା ପୁରୀ ମମ ।
ପ୍ରଭୁତ୍ଵେ ନାସ୍ତି ସନ୍ଦେହୋ ଯଥାର୍ହଂ କର୍ତୁମର୍ହଥ ॥ 16 ॥
ତଥା ବ୍ରୁଵତି ଵୈଦେହେ ଜନକେ ରଘୁନନ୍ଦନଃ ।
ରାଜା ଦଶରଥୋ ହୃଷ୍ଟଃ ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ମହୀପତିମ୍ ॥ 17 ॥
ଯୁଵାମସଙ୍ଖ୍ଯେଯଗୁଣୌ ଭ୍ରାତରୌ ମିଥିଲେଶ୍ଵରୌ ।
ଋଷଯୋ ରାଜସଙ୍ଘାଶ୍ଚ ଭଵଦ୍ଭ୍ଯାମଭିପୂଜିତାଃ ॥ 18 ॥
ସ୍ଵସ୍ତି ପ୍ରାପ୍ନୁହି ଭଦ୍ରଂ ତେ ଗମିଷ୍ଯାମି ସ୍ଵମାଲଯମ୍ ।
ଶ୍ରାଦ୍ଧକର୍ମାଣି ସର୍ଵାଣି ଵିଧାସ୍ଯାମୀତି ଚାବ୍ରଵୀତ୍ ॥ 19 ॥
ତମାପୃଷ୍ଟ୍ଵା ନରପତିଂ ରାଜା ଦଶରଥସ୍ତଦା ।
ମୁନୀନ୍ଦ୍ରୌ ତୌ ପୁରସ୍କୃତ୍ଯ ଜଗାମାଶୁ ମହାଯଶାଃ ॥ 20 ॥
ସ ଗତ୍ଵା ନିଲଯଂ ରାଜା ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ କୃତ୍ଵା ଵିଧାନତଃ ।
ପ୍ରଭାତେ କାଲ୍ଯମୁତ୍ଥାଯ ଚକ୍ରେ ଗୋଦାନମୁତ୍ତମମ୍ ॥ 21 ॥
ଗଵାଂ ଶତସହସ୍ରାଣି ବ୍ରାହ୍ମଣେଭ୍ଯୋ ନରାଧିପଃ ।
ଏକୈକଶୋ ଦଦୌ ରାଜା ପୁତ୍ରାନୁଦ୍ଦିଶ୍ଯ ଧର୍ମତଃ ॥ 22 ॥
ସୁଵର୍ଣଶ୍ରୁଙ୍ଗା ସ୍ସମ୍ପନ୍ନା ସ୍ସଵତ୍ସାଃ କାଂସ୍ଯଦୋହନାଃ ।
ଗଵାଂ ଶତସହସ୍ରାଣି ଚତ୍ଵାରି ପୁରୁଷର୍ଷଭଃ ॥ 23 ॥
ଵିତ୍ତମନ୍ଯଚ୍ଚ ସୁବହୁଦ୍ଵିଜେଭ୍ଯୋ ରଘୁନନ୍ଦନଃ ।
ଦଦୌ ଗୋଦାନମୁଦ୍ଦିଶ୍ଯ ପୁତ୍ରାଣାଂ ପୁତ୍ରଵତ୍ସଲଃ ॥ 24 ॥
ସ ସୁତୈଃ କୃତଗୋଦାନୈର୍ଵୃତସ୍ତୁ ନୃପତିସ୍ତଦା ।
ଲୋକପାଲୈରିଵାଭାତି ଵୃତଃ ସ୍ସୌମ୍ଯଃ ପ୍ରଜାପତିଃ ॥ 25 ॥
ଇତ୍ଯାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାଯଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ଆଦିକାଵ୍ଯେ ବାଲକାଣ୍ଡେ ଦ୍ଵିସପ୍ତତିତମସ୍ସର୍ଗଃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |
atha dvisaptatitamassargaḥ |
tamuktavantaṃ vaidehaṃ viśvāmitro mahāmuniḥ |
uvāca vacanaṃ vīraṃ vasiṣṭhasahito nṛpam || 1 ||
acintyānyaprameyāni kulāni narapuṅgava |
ikṣvākūṇāṃ videhānāṃ naiṣāṃ tulyo'sti kaścana || 2 ||
sadṛśo dharmasambandhaḥ sadṛśo rūpasampadā |
rāmalakṣmaṇayo rājan sītā cormilayā saha || 3 ||
vaktavyaṃ ca naraśreṣṭha śrūyatāṃ vacanaṃ mama |
bhrātā yavīyān dharmajña eṣa rājā kuśadhvajaḥ || 4 ||
asya dharmātmano rājan rūpeṇāpratimaṃ bhuvi |
sutādvayaṃ naraśreṣṭha patnyarthaṃ varayāmahe || 5 ||
bharatasya kumārasya śatrughnasya ca dhīmataḥ |
varayāmassute rājan tayorarthe mahātmanoḥ || 6 ||
putrā daśarathasyeme rūpayauvanaśālinaḥ |
lokapālopamāssarve devatulyaparākramāḥ || 7 ||
ubhayorapi rājendra sambandhenānubadhyatām |
ikṣvākoḥ kulamavyagraṃ bhavataḥpuṇyakarmaṇaḥ || 8 ||
viśvāmitravaca śśṛtvā vasiṣṭhasya mate tadā |
janakaḥ prāñjalirvākyamuvāca munipuṅgavau || 9 ||
kulaṃ dhanyamidaṃ manye yeṣāṃ no munipuṅgavau |
sadṛśaṃ kulasambandhaṃ yadājñāpayathaḥ svayam || 10 ||
evaṃ bhavatu bhadraṃ vaḥ kuśadhvajasute ime |
patnyau bhajetāṃ sahitau śatrughnabharatāvubhau || 11 ||
ekāhnā rājaputrīṇāṃ catasṛṇāṃ mahāmune |
pāṇīn gṛhṇantu catvāro rājaputrā mahābalāḥ || 12 ||
uttare divase brahman phalgunībhyāṃ manīṣiṇaḥ |
vaivāhikaṃ praśaṃsanti bhago yatra prajāpatiḥ || 13 ||
evamuktvā vacassaumyaṃ pratyutthāya kṛtāñjaliḥ |
ubhau munivarau rājā janako vākyamabravīt || 14 ||
paro dharmaḥ kṛto mahyaṃ śiṣyo'smibhavato sadā |
imānyāsanamukhyāni āsātāṃ munipuṅgavau || 15 ||
yathā daśarathasyeyaṃ tathā'yodhyā purī mama |
prabhutve nāsti sandeho yathārhaṃ kartumarhatha || 16 ||
tathā bruvati vaidehe janake raghunandanaḥ |
rājā daśaratho hṛṣṭaḥ pratyuvāca mahīpatim || 17 ||
yuvāmasaṅkhyeyaguṇau bhrātarau mithileśvarau |
ṛṣayo rājasaṅghāśca bhavadbhyāmabhipūjitāḥ || 18 ||
svasti prāpnuhi bhadraṃ te gamiṣyāmi svamālayam |
śrāddhakarmāṇi sarvāṇi vidhāsyāmīti cābravīt || 19 ||
tamāpṛṣṭvā narapatiṃ rājā daśarathastadā |
munīndrau tau puraskṛtya jagāmāśu mahāyaśāḥ || 20 ||
sa gatvā nilayaṃ rājā śrāddhaṃ kṛtvā vidhānataḥ |
prabhāte kālyamutthāya cakre godānamuttamam || 21 ||
gavāṃ śatasahasrāṇi brāhmaṇebhyo narādhipaḥ |
ekaikaśo dadau rājā putrānuddiśya dharmataḥ || 22 ||
suvarṇaśruṅgā ssampannā ssavatsāḥ kāṃsyadohanāḥ |
gavāṃ śatasahasrāṇi catvāri puruṣarṣabhaḥ || 23 ||
vittamanyacca subahudvijebhyo raghunandanaḥ |
dadau godānamuddiśya putrāṇāṃ putravatsalaḥ || 24 ||
sa sutaiḥ kṛtagodānairvṛtastu nṛpatistadā |
lokapālairivābhāti vṛtaḥ ssaumyaḥ prajāpatiḥ || 25 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe dvisaptatitamassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे बालकाण्डम् ।
अथ द्विसप्ततितमस्सर्गः ।
तमुक्तवन्तं वैदेहं विश्वामित्रो महामुनिः ।
उवाच वचनं वीरं वसिष्ठसहितो नृपम् ॥ 1 ॥
अचिन्त्यान्यप्रमेयानि कुलानि नरपुङ्गव ।
इक्ष्वाकूणां विदेहानां नैषां तुल्योऽस्ति कश्चन ॥ 2 ॥
सदृशो धर्मसम्बन्धः सदृशो रूपसम्पदा ।
रामलक्ष्मणयो राजन् सीता चोर्मिलया सह ॥ 3 ॥
वक्तव्यं च नरश्रेष्ठ श्रूयतां वचनं मम ।
भ्राता यवीयान् धर्मज्ञ एष राजा कुशध्वजः ॥ 4 ॥
अस्य धर्मात्मनो राजन् रूपेणाप्रतिमं भुवि ।
सुताद्वयं नरश्रेष्ठ पत्न्यर्थं वरयामहे ॥ 5 ॥
भरतस्य कुमारस्य शत्रुघ्नस्य च धीमतः ।
वरयामस्सुते राजन् तयोरर्थे महात्मनोः ॥ 6 ॥
पुत्रा दशरथस्येमे रूपयौवनशालिनः ।
लोकपालोपमास्सर्वे देवतुल्यपराक्रमाः ॥ 7 ॥
उभयोरपि राजेन्द्र सम्बन्धेनानुबध्यताम् ।
इक्ष्वाकोः कुलमव्यग्रं भवतःपुण्यकर्मणः ॥ 8 ॥
विश्वामित्रवच श्शृत्वा वसिष्ठस्य मते तदा ।
जनकः प्राञ्जलिर्वाक्यमुवाच मुनिपुङ्गवौ ॥ 9 ॥
कुलं धन्यमिदं मन्ये येषां नो मुनिपुङ्गवौ ।
सदृशं कुलसम्बन्धं यदाज्ञापयथः स्वयम् ॥ 10 ॥
एवं भवतु भद्रं वः कुशध्वजसुते इमे ।
पत्न्यौ भजेतां सहितौ शत्रुघ्नभरतावुभौ ॥ 11 ॥
एकाह्ना राजपुत्रीणां चतसृणां महामुने ।
पाणीन् गृह्णन्तु चत्वारो राजपुत्रा महाबलाः ॥ 12 ॥
उत्तरे दिवसे ब्रह्मन् फल्गुनीभ्यां मनीषिणः ।
वैवाहिकं प्रशंसन्ति भगो यत्र प्रजापतिः ॥ 13 ॥
एवमुक्त्वा वचस्सौम्यं प्रत्युत्थाय कृताञ्जलिः ।
उभौ मुनिवरौ राजा जनको वाक्यमब्रवीत् ॥ 14 ॥
परो धर्मः कृतो मह्यं शिष्योऽस्मिभवतो सदा ।
इमान्यासनमुख्यानि आसातां मुनिपुङ्गवौ ॥ 15 ॥
यथा दशरथस्येयं तथाऽयोध्या पुरी मम ।
प्रभुत्वे नास्ति सन्देहो यथार्हं कर्तुमर्हथ ॥ 16 ॥
तथा ब्रुवति वैदेहे जनके रघुनन्दनः ।
राजा दशरथो हृष्टः प्रत्युवाच महीपतिम् ॥ 17 ॥
युवामसङ्ख्येयगुणौ भ्रातरौ मिथिलेश्वरौ ।
ऋषयो राजसङ्घाश्च भवद्भ्यामभिपूजिताः ॥ 18 ॥
स्वस्ति प्राप्नुहि भद्रं ते गमिष्यामि स्वमालयम् ।
श्राद्धकर्माणि सर्वाणि विधास्यामीति चाब्रवीत् ॥ 19 ॥
तमापृष्ट्वा नरपतिं राजा दशरथस्तदा ।
मुनीन्द्रौ तौ पुरस्कृत्य जगामाशु महायशाः ॥ 20 ॥
स गत्वा निलयं राजा श्राद्धं कृत्वा विधानतः ।
प्रभाते काल्यमुत्थाय चक्रे गोदानमुत्तमम् ॥ 21 ॥
गवां शतसहस्राणि ब्राह्मणेभ्यो नराधिपः ।
एकैकशो ददौ राजा पुत्रानुद्दिश्य धर्मतः ॥ 22 ॥
सुवर्णश्रुङ्गा स्सम्पन्ना स्सवत्साः कांस्यदोहनाः ।
गवां शतसहस्राणि चत्वारि पुरुषर्षभः ॥ 23 ॥
वित्तमन्यच्च सुबहुद्विजेभ्यो रघुनन्दनः ।
ददौ गोदानमुद्दिश्य पुत्राणां पुत्रवत्सलः ॥ 24 ॥
स सुतैः कृतगोदानैर्वृतस्तु नृपतिस्तदा ।
लोकपालैरिवाभाति वृतः स्सौम्यः प्रजापतिः ॥ 25 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये बालकाण्डे द्विसप्ततितमस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |
atha dvisaptatitamassargaḥ |
tamuktavantaṃ vaidehaṃ viśvāmitro mahāmuniḥ |
uvāca vacanaṃ vīraṃ vasiṣṭhasahito nṛpam || 1 ||
acintyānyaprameyāni kulāni narapuṅgava |
ikṣvākūṇāṃ videhānāṃ naiṣāṃ tulyo'sti kaścana || 2 ||
sadṛśo dharmasambandhaḥ sadṛśo rūpasampadā |
rāmalakṣmaṇayo rājan sītā cormilayā saha || 3 ||
vaktavyaṃ ca naraśreṣṭha śrūyatāṃ vacanaṃ mama |
bhrātā yavīyān dharmajña eṣa rājā kuśadhvajaḥ || 4 ||
asya dharmātmano rājan rūpeṇāpratimaṃ bhuvi |
sutādvayaṃ naraśreṣṭha patnyarthaṃ varayāmahe || 5 ||
bharatasya kumārasya śatrughnasya ca dhīmataḥ |
varayāmassute rājan tayorarthe mahātmanoḥ || 6 ||
putrā daśarathasyeme rūpayauvanaśālinaḥ |
lokapālopamāssarve devatulyaparākramāḥ || 7 ||
ubhayorapi rājendra sambandhenānubadhyatām |
ikṣvākoḥ kulamavyagraṃ bhavataḥpuṇyakarmaṇaḥ || 8 ||
viśvāmitravaca śśṛtvā vasiṣṭhasya mate tadā |
janakaḥ prāñjalirvākyamuvāca munipuṅgavau || 9 ||
kulaṃ dhanyamidaṃ manye yeṣāṃ no munipuṅgavau |
sadṛśaṃ kulasambandhaṃ yadājñāpayathaḥ svayam || 10 ||
evaṃ bhavatu bhadraṃ vaḥ kuśadhvajasute ime |
patnyau bhajetāṃ sahitau śatrughnabharatāvubhau || 11 ||
ekāhnā rājaputrīṇāṃ catasṛṇāṃ mahāmune |
pāṇīn gṛhṇantu catvāro rājaputrā mahābalāḥ || 12 ||
uttare divase brahman phalgunībhyāṃ manīṣiṇaḥ |
vaivāhikaṃ praśaṃsanti bhago yatra prajāpatiḥ || 13 ||
evamuktvā vacassaumyaṃ pratyutthāya kṛtāñjaliḥ |
ubhau munivarau rājā janako vākyamabravīt || 14 ||
paro dharmaḥ kṛto mahyaṃ śiṣyo'smibhavato sadā |
imānyāsanamukhyāni āsātāṃ munipuṅgavau || 15 ||
yathā daśarathasyeyaṃ tathā'yodhyā purī mama |
prabhutve nāsti sandeho yathārhaṃ kartumarhatha || 16 ||
tathā bruvati vaidehe janake raghunandanaḥ |
rājā daśaratho hṛṣṭaḥ pratyuvāca mahīpatim || 17 ||
yuvāmasaṅkhyeyaguṇau bhrātarau mithileśvarau |
ṛṣayo rājasaṅghāśca bhavadbhyāmabhipūjitāḥ || 18 ||
svasti prāpnuhi bhadraṃ te gamiṣyāmi svamālayam |
śrāddhakarmāṇi sarvāṇi vidhāsyāmīti cābravīt || 19 ||
tamāpṛṣṭvā narapatiṃ rājā daśarathastadā |
munīndrau tau puraskṛtya jagāmāśu mahāyaśāḥ || 20 ||
sa gatvā nilayaṃ rājā śrāddhaṃ kṛtvā vidhānataḥ |
prabhāte kālyamutthāya cakre godānamuttamam || 21 ||
gavāṃ śatasahasrāṇi brāhmaṇebhyo narādhipaḥ |
ekaikaśo dadau rājā putrānuddiśya dharmataḥ || 22 ||
suvarṇaśruṅgā ssampannā ssavatsāḥ kāṃsyadohanāḥ |
gavāṃ śatasahasrāṇi catvāri puruṣarṣabhaḥ || 23 ||
vittamanyacca subahudvijebhyo raghunandanaḥ |
dadau godānamuddiśya putrāṇāṃ putravatsalaḥ || 24 ||
sa sutaiḥ kṛtagodānairvṛtastu nṛpatistadā |
lokapālairivābhāti vṛtaḥ ssaumyaḥ prajāpatiḥ || 25 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe dvisaptatitamassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Oriya script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.