శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే బాలకాణ్డమ్ ।
అథ ద్విసప్తతితమస్సర్గః ।
తముక్తవన్తం వైదేహం విశ్వామిత్రో మహామునిః ।
ఉవాచ వచనం వీరం వసిష్ఠసహితో నృపమ్ ॥ 1 ॥
అచిన్త్యాన్యప్రమేయాని కులాని నరపుఙ్గవ ।
ఇక్ష్వాకూణాం విదేహానాం నైషాం తుల్యోఽస్తి కశ్చన ॥ 2 ॥
సదృశో ధర్మసమ్బన్ధః సదృశో రూపసమ్పదా ।
రామలక్ష్మణయో రాజన్ సీతా చోర్మిలయా సహ ॥ 3 ॥
వక్తవ్యం చ నరశ్రేష్ఠ శ్రూయతాం వచనం మమ ।
భ్రాతా యవీయాన్ ధర్మజ్ఞ ఏష రాజా కుశధ్వజః ॥ 4 ॥
అస్య ధర్మాత్మనో రాజన్ రూపేణాప్రతిమం భువి ।
సుతాద్వయం నరశ్రేష్ఠ పత్న్యర్థం వరయామహే ॥ 5 ॥
భరతస్య కుమారస్య శత్రుఘ్నస్య చ ధీమతః ।
వరయామస్సుతే రాజన్ తయోరర్థే మహాత్మనోః ॥ 6 ॥
పుత్రా దశరథస్యేమే రూపయౌవనశాలినః ।
లోకపాలోపమాస్సర్వే దేవతుల్యపరాక్రమాః ॥ 7 ॥
ఉభయోరపి రాజేన్ద్ర సమ్బన్ధేనానుబధ్యతామ్ ।
ఇక్ష్వాకోః కులమవ్యగ్రం భవతఃపుణ్యకర్మణః ॥ 8 ॥
విశ్వామిత్రవచ శ్శృత్వా వసిష్ఠస్య మతే తదా ।
జనకః ప్రాఞ్జలిర్వాక్యమువాచ మునిపుఙ్గవౌ ॥ 9 ॥
కులం ధన్యమిదం మన్యే యేషాం నో మునిపుఙ్గవౌ ।
సదృశం కులసమ్బన్ధం యదాజ్ఞాపయథః స్వయమ్ ॥ 10 ॥
ఏవం భవతు భద్రం వః కుశధ్వజసుతే ఇమే ।
పత్న్యౌ భజేతాం సహితౌ శత్రుఘ్నభరతావుభౌ ॥ 11 ॥
ఏకాహ్నా రాజపుత్రీణాం చతసృణాం మహామునే ।
పాణీన్ గృహ్ణన్తు చత్వారో రాజపుత్రా మహాబలాః ॥ 12 ॥
ఉత్తరే దివసే బ్రహ్మన్ ఫల్గునీభ్యాం మనీషిణః ।
వైవాహికం ప్రశంసన్తి భగో యత్ర ప్రజాపతిః ॥ 13 ॥
ఏవముక్త్వా వచస్సౌమ్యం ప్రత్యుత్థాయ కృతాఞ్జలిః ।
ఉభౌ మునివరౌ రాజా జనకో వాక్యమబ్రవీత్ ॥ 14 ॥
పరో ధర్మః కృతో మహ్యం శిష్యోఽస్మిభవతో సదా ।
ఇమాన్యాసనముఖ్యాని ఆసాతాం మునిపుఙ్గవౌ ॥ 15 ॥
యథా దశరథస్యేయం తథాఽయోధ్యా పురీ మమ ।
ప్రభుత్వే నాస్తి సన్దేహో యథార్హం కర్తుమర్హథ ॥ 16 ॥
తథా బ్రువతి వైదేహే జనకే రఘునన్దనః ।
రాజా దశరథో హృష్టః ప్రత్యువాచ మహీపతిమ్ ॥ 17 ॥
యువామసఙ్ఖ్యేయగుణౌ భ్రాతరౌ మిథిలేశ్వరౌ ।
ఋషయో రాజసఙ్ఘాశ్చ భవద్భ్యామభిపూజితాః ॥ 18 ॥
స్వస్తి ప్రాప్నుహి భద్రం తే గమిష్యామి స్వమాలయమ్ ।
శ్రాద్ధకర్మాణి సర్వాణి విధాస్యామీతి చాబ్రవీత్ ॥ 19 ॥
తమాపృష్ట్వా నరపతిం రాజా దశరథస్తదా ।
మునీన్ద్రౌ తౌ పురస్కృత్య జగామాశు మహాయశాః ॥ 20 ॥
స గత్వా నిలయం రాజా శ్రాద్ధం కృత్వా విధానతః ।
ప్రభాతే కాల్యముత్థాయ చక్రే గోదానముత్తమమ్ ॥ 21 ॥
గవాం శతసహస్రాణి బ్రాహ్మణేభ్యో నరాధిపః ।
ఏకైకశో దదౌ రాజా పుత్రానుద్దిశ్య ధర్మతః ॥ 22 ॥
సువర్ణశ్రుఙ్గా స్సమ్పన్నా స్సవత్సాః కాంస్యదోహనాః ।
గవాం శతసహస్రాణి చత్వారి పురుషర్షభః ॥ 23 ॥
విత్తమన్యచ్చ సుబహుద్విజేభ్యో రఘునన్దనః ।
దదౌ గోదానముద్దిశ్య పుత్రాణాం పుత్రవత్సలః ॥ 24 ॥
స సుతైః కృతగోదానైర్వృతస్తు నృపతిస్తదా ।
లోకపాలైరివాభాతి వృతః స్సౌమ్యః ప్రజాపతిః ॥ 25 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే బాలకాణ్డే ద్విసప్తతితమస్సర్గః ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |
atha dvisaptatitamassargaḥ |
tamuktavantaṃ vaidehaṃ viśvāmitro mahāmuniḥ |
uvāca vacanaṃ vīraṃ vasiṣṭhasahito nṛpam || 1 ||
acintyānyaprameyāni kulāni narapuṅgava |
ikṣvākūṇāṃ videhānāṃ naiṣāṃ tulyo'sti kaścana || 2 ||
sadṛśo dharmasambandhaḥ sadṛśo rūpasampadā |
rāmalakṣmaṇayo rājan sītā cormilayā saha || 3 ||
vaktavyaṃ ca naraśreṣṭha śrūyatāṃ vacanaṃ mama |
bhrātā yavīyān dharmajña eṣa rājā kuśadhvajaḥ || 4 ||
asya dharmātmano rājan rūpeṇāpratimaṃ bhuvi |
sutādvayaṃ naraśreṣṭha patnyarthaṃ varayāmahe || 5 ||
bharatasya kumārasya śatrughnasya ca dhīmataḥ |
varayāmassute rājan tayorarthe mahātmanoḥ || 6 ||
putrā daśarathasyeme rūpayauvanaśālinaḥ |
lokapālopamāssarve devatulyaparākramāḥ || 7 ||
ubhayorapi rājendra sambandhenānubadhyatām |
ikṣvākoḥ kulamavyagraṃ bhavataḥpuṇyakarmaṇaḥ || 8 ||
viśvāmitravaca śśṛtvā vasiṣṭhasya mate tadā |
janakaḥ prāñjalirvākyamuvāca munipuṅgavau || 9 ||
kulaṃ dhanyamidaṃ manye yeṣāṃ no munipuṅgavau |
sadṛśaṃ kulasambandhaṃ yadājñāpayathaḥ svayam || 10 ||
evaṃ bhavatu bhadraṃ vaḥ kuśadhvajasute ime |
patnyau bhajetāṃ sahitau śatrughnabharatāvubhau || 11 ||
ekāhnā rājaputrīṇāṃ catasṛṇāṃ mahāmune |
pāṇīn gṛhṇantu catvāro rājaputrā mahābalāḥ || 12 ||
uttare divase brahman phalgunībhyāṃ manīṣiṇaḥ |
vaivāhikaṃ praśaṃsanti bhago yatra prajāpatiḥ || 13 ||
evamuktvā vacassaumyaṃ pratyutthāya kṛtāñjaliḥ |
ubhau munivarau rājā janako vākyamabravīt || 14 ||
paro dharmaḥ kṛto mahyaṃ śiṣyo'smibhavato sadā |
imānyāsanamukhyāni āsātāṃ munipuṅgavau || 15 ||
yathā daśarathasyeyaṃ tathā'yodhyā purī mama |
prabhutve nāsti sandeho yathārhaṃ kartumarhatha || 16 ||
tathā bruvati vaidehe janake raghunandanaḥ |
rājā daśaratho hṛṣṭaḥ pratyuvāca mahīpatim || 17 ||
yuvāmasaṅkhyeyaguṇau bhrātarau mithileśvarau |
ṛṣayo rājasaṅghāśca bhavadbhyāmabhipūjitāḥ || 18 ||
svasti prāpnuhi bhadraṃ te gamiṣyāmi svamālayam |
śrāddhakarmāṇi sarvāṇi vidhāsyāmīti cābravīt || 19 ||
tamāpṛṣṭvā narapatiṃ rājā daśarathastadā |
munīndrau tau puraskṛtya jagāmāśu mahāyaśāḥ || 20 ||
sa gatvā nilayaṃ rājā śrāddhaṃ kṛtvā vidhānataḥ |
prabhāte kālyamutthāya cakre godānamuttamam || 21 ||
gavāṃ śatasahasrāṇi brāhmaṇebhyo narādhipaḥ |
ekaikaśo dadau rājā putrānuddiśya dharmataḥ || 22 ||
suvarṇaśruṅgā ssampannā ssavatsāḥ kāṃsyadohanāḥ |
gavāṃ śatasahasrāṇi catvāri puruṣarṣabhaḥ || 23 ||
vittamanyacca subahudvijebhyo raghunandanaḥ |
dadau godānamuddiśya putrāṇāṃ putravatsalaḥ || 24 ||
sa sutaiḥ kṛtagodānairvṛtastu nṛpatistadā |
lokapālairivābhāti vṛtaḥ ssaumyaḥ prajāpatiḥ || 25 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe dvisaptatitamassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे बालकाण्डम् ।
अथ द्विसप्ततितमस्सर्गः ।
तमुक्तवन्तं वैदेहं विश्वामित्रो महामुनिः ।
उवाच वचनं वीरं वसिष्ठसहितो नृपम् ॥ 1 ॥
अचिन्त्यान्यप्रमेयानि कुलानि नरपुङ्गव ।
इक्ष्वाकूणां विदेहानां नैषां तुल्योऽस्ति कश्चन ॥ 2 ॥
सदृशो धर्मसम्बन्धः सदृशो रूपसम्पदा ।
रामलक्ष्मणयो राजन् सीता चोर्मिलया सह ॥ 3 ॥
वक्तव्यं च नरश्रेष्ठ श्रूयतां वचनं मम ।
भ्राता यवीयान् धर्मज्ञ एष राजा कुशध्वजः ॥ 4 ॥
अस्य धर्मात्मनो राजन् रूपेणाप्रतिमं भुवि ।
सुताद्वयं नरश्रेष्ठ पत्न्यर्थं वरयामहे ॥ 5 ॥
भरतस्य कुमारस्य शत्रुघ्नस्य च धीमतः ।
वरयामस्सुते राजन् तयोरर्थे महात्मनोः ॥ 6 ॥
पुत्रा दशरथस्येमे रूपयौवनशालिनः ।
लोकपालोपमास्सर्वे देवतुल्यपराक्रमाः ॥ 7 ॥
उभयोरपि राजेन्द्र सम्बन्धेनानुबध्यताम् ।
इक्ष्वाकोः कुलमव्यग्रं भवतःपुण्यकर्मणः ॥ 8 ॥
विश्वामित्रवच श्शृत्वा वसिष्ठस्य मते तदा ।
जनकः प्राञ्जलिर्वाक्यमुवाच मुनिपुङ्गवौ ॥ 9 ॥
कुलं धन्यमिदं मन्ये येषां नो मुनिपुङ्गवौ ।
सदृशं कुलसम्बन्धं यदाज्ञापयथः स्वयम् ॥ 10 ॥
एवं भवतु भद्रं वः कुशध्वजसुते इमे ।
पत्न्यौ भजेतां सहितौ शत्रुघ्नभरतावुभौ ॥ 11 ॥
एकाह्ना राजपुत्रीणां चतसृणां महामुने ।
पाणीन् गृह्णन्तु चत्वारो राजपुत्रा महाबलाः ॥ 12 ॥
उत्तरे दिवसे ब्रह्मन् फल्गुनीभ्यां मनीषिणः ।
वैवाहिकं प्रशंसन्ति भगो यत्र प्रजापतिः ॥ 13 ॥
एवमुक्त्वा वचस्सौम्यं प्रत्युत्थाय कृताञ्जलिः ।
उभौ मुनिवरौ राजा जनको वाक्यमब्रवीत् ॥ 14 ॥
परो धर्मः कृतो मह्यं शिष्योऽस्मिभवतो सदा ।
इमान्यासनमुख्यानि आसातां मुनिपुङ्गवौ ॥ 15 ॥
यथा दशरथस्येयं तथाऽयोध्या पुरी मम ।
प्रभुत्वे नास्ति सन्देहो यथार्हं कर्तुमर्हथ ॥ 16 ॥
तथा ब्रुवति वैदेहे जनके रघुनन्दनः ।
राजा दशरथो हृष्टः प्रत्युवाच महीपतिम् ॥ 17 ॥
युवामसङ्ख्येयगुणौ भ्रातरौ मिथिलेश्वरौ ।
ऋषयो राजसङ्घाश्च भवद्भ्यामभिपूजिताः ॥ 18 ॥
स्वस्ति प्राप्नुहि भद्रं ते गमिष्यामि स्वमालयम् ।
श्राद्धकर्माणि सर्वाणि विधास्यामीति चाब्रवीत् ॥ 19 ॥
तमापृष्ट्वा नरपतिं राजा दशरथस्तदा ।
मुनीन्द्रौ तौ पुरस्कृत्य जगामाशु महायशाः ॥ 20 ॥
स गत्वा निलयं राजा श्राद्धं कृत्वा विधानतः ।
प्रभाते काल्यमुत्थाय चक्रे गोदानमुत्तमम् ॥ 21 ॥
गवां शतसहस्राणि ब्राह्मणेभ्यो नराधिपः ।
एकैकशो ददौ राजा पुत्रानुद्दिश्य धर्मतः ॥ 22 ॥
सुवर्णश्रुङ्गा स्सम्पन्ना स्सवत्साः कांस्यदोहनाः ।
गवां शतसहस्राणि चत्वारि पुरुषर्षभः ॥ 23 ॥
वित्तमन्यच्च सुबहुद्विजेभ्यो रघुनन्दनः ।
ददौ गोदानमुद्दिश्य पुत्राणां पुत्रवत्सलः ॥ 24 ॥
स सुतैः कृतगोदानैर्वृतस्तु नृपतिस्तदा ।
लोकपालैरिवाभाति वृतः स्सौम्यः प्रजापतिः ॥ 25 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये बालकाण्डे द्विसप्ततितमस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |
atha dvisaptatitamassargaḥ |
tamuktavantaṃ vaidehaṃ viśvāmitro mahāmuniḥ |
uvāca vacanaṃ vīraṃ vasiṣṭhasahito nṛpam || 1 ||
acintyānyaprameyāni kulāni narapuṅgava |
ikṣvākūṇāṃ videhānāṃ naiṣāṃ tulyo'sti kaścana || 2 ||
sadṛśo dharmasambandhaḥ sadṛśo rūpasampadā |
rāmalakṣmaṇayo rājan sītā cormilayā saha || 3 ||
vaktavyaṃ ca naraśreṣṭha śrūyatāṃ vacanaṃ mama |
bhrātā yavīyān dharmajña eṣa rājā kuśadhvajaḥ || 4 ||
asya dharmātmano rājan rūpeṇāpratimaṃ bhuvi |
sutādvayaṃ naraśreṣṭha patnyarthaṃ varayāmahe || 5 ||
bharatasya kumārasya śatrughnasya ca dhīmataḥ |
varayāmassute rājan tayorarthe mahātmanoḥ || 6 ||
putrā daśarathasyeme rūpayauvanaśālinaḥ |
lokapālopamāssarve devatulyaparākramāḥ || 7 ||
ubhayorapi rājendra sambandhenānubadhyatām |
ikṣvākoḥ kulamavyagraṃ bhavataḥpuṇyakarmaṇaḥ || 8 ||
viśvāmitravaca śśṛtvā vasiṣṭhasya mate tadā |
janakaḥ prāñjalirvākyamuvāca munipuṅgavau || 9 ||
kulaṃ dhanyamidaṃ manye yeṣāṃ no munipuṅgavau |
sadṛśaṃ kulasambandhaṃ yadājñāpayathaḥ svayam || 10 ||
evaṃ bhavatu bhadraṃ vaḥ kuśadhvajasute ime |
patnyau bhajetāṃ sahitau śatrughnabharatāvubhau || 11 ||
ekāhnā rājaputrīṇāṃ catasṛṇāṃ mahāmune |
pāṇīn gṛhṇantu catvāro rājaputrā mahābalāḥ || 12 ||
uttare divase brahman phalgunībhyāṃ manīṣiṇaḥ |
vaivāhikaṃ praśaṃsanti bhago yatra prajāpatiḥ || 13 ||
evamuktvā vacassaumyaṃ pratyutthāya kṛtāñjaliḥ |
ubhau munivarau rājā janako vākyamabravīt || 14 ||
paro dharmaḥ kṛto mahyaṃ śiṣyo'smibhavato sadā |
imānyāsanamukhyāni āsātāṃ munipuṅgavau || 15 ||
yathā daśarathasyeyaṃ tathā'yodhyā purī mama |
prabhutve nāsti sandeho yathārhaṃ kartumarhatha || 16 ||
tathā bruvati vaidehe janake raghunandanaḥ |
rājā daśaratho hṛṣṭaḥ pratyuvāca mahīpatim || 17 ||
yuvāmasaṅkhyeyaguṇau bhrātarau mithileśvarau |
ṛṣayo rājasaṅghāśca bhavadbhyāmabhipūjitāḥ || 18 ||
svasti prāpnuhi bhadraṃ te gamiṣyāmi svamālayam |
śrāddhakarmāṇi sarvāṇi vidhāsyāmīti cābravīt || 19 ||
tamāpṛṣṭvā narapatiṃ rājā daśarathastadā |
munīndrau tau puraskṛtya jagāmāśu mahāyaśāḥ || 20 ||
sa gatvā nilayaṃ rājā śrāddhaṃ kṛtvā vidhānataḥ |
prabhāte kālyamutthāya cakre godānamuttamam || 21 ||
gavāṃ śatasahasrāṇi brāhmaṇebhyo narādhipaḥ |
ekaikaśo dadau rājā putrānuddiśya dharmataḥ || 22 ||
suvarṇaśruṅgā ssampannā ssavatsāḥ kāṃsyadohanāḥ |
gavāṃ śatasahasrāṇi catvāri puruṣarṣabhaḥ || 23 ||
vittamanyacca subahudvijebhyo raghunandanaḥ |
dadau godānamuddiśya putrāṇāṃ putravatsalaḥ || 24 ||
sa sutaiḥ kṛtagodānairvṛtastu nṛpatistadā |
lokapālairivābhāti vṛtaḥ ssaumyaḥ prajāpatiḥ || 25 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe dvisaptatitamassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Telugu script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.