శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే బాలకాణ్డమ్ ।
అథ ఏకోనత్రింశస్సర్గః ।
అథ తస్యాప్రమేయస్య తద్వనం పరిపృచ్ఛతః ।
విశ్వామిత్రో మహాతేజా వ్యాఖ్యాతుముపచక్రమే ॥ 1 ॥
ఇహ రామ మహాబాహో విష్ణుర్దేవవరః ప్రభుః ।
వర్షాణి సుబహూనీహ తథా యుగశతాని చ ॥ 2 ॥
తపశ్చరణయోగార్థమువాస సుమహాతపాః ।
ఏష పూర్వాశ్రమో రామ వామనస్య మహాత్మనః ॥ 3 ॥
సిద్ధాశ్రమ ఇతి ఖ్యాతస్సిద్ధో హ్యత్ర మహాతపాః ।
ఏతస్మిన్నేవ కాలే తు రాజా వైరోచనిర్బలిః ॥ 4 ॥
నిర్జిత్య దైవతగణాన్ సేన్ద్రాంశ్చ సమరుద్గణాన్ ।
కారయామాస తద్రాజ్యం త్రిషు లోకేషు విశ్రుతః ॥ 5 ॥
బలేస్తు యజమానస్య దేవాస్సాగ్నిపురోగమాః ।
సమాగమ్య స్వయం చైవ విష్ణుమూచురిహాశ్రమే ॥ 6 ॥
బలిర్వైరోచనిర్విష్ణో యజతే యజ్ఞముత్తమమ్ ।
అసమాప్తే క్రతౌ తస్మిన్ స్వకార్యమభిపద్యతామ్ ॥ 7 ॥
యే చైనమభివర్తన్తే యాచితార ఇతస్తతః ।
యచ్చ యత్ర యథావచ్చ సర్వం తేభ్యః ప్రయచ్ఛతి ॥ 8 ॥
స త్వం సురహితార్థాయ మాయాయోగముపాగతః ।
వామనత్వం గతో విష్ణో కురు కల్యాణముత్తమమ్ ॥ 9 ॥
ఏతస్మిన్నన్తరే రామ కశ్యపోఽగ్నిసమప్రభః ।
అదిత్యా సహితో రామ దీప్యమాన ఇవౌజసా ॥ 10 ॥
దేవీసహాయో భగవాన్ దివ్యం వర్షసహస్రకమ్ ।
వ్రతం సమాప్య వరదం తుష్టావ మధుసూదనమ్ ॥ 11 ॥
తపోమయం తపోరాశిం తపోమూర్తిం తపాత్మకమ్ ।
తపసా త్వాం సుతప్తేన పశ్యామి పురుషోత్తమమ్ ॥ 12 ॥
శరీరే తవ పశ్యామి జగత్సర్వమిదం ప్రభో ।
త్వమనాదిరనిర్దేశ్యస్త్వామహం శరణం గతః ॥ 13 ॥
తమువాచ హరిః ప్రీతః కశ్యపం ధూతకల్మషమ్ ।
వరం వరయ భద్రం తే వరార్హోఽసి మతో మమ ॥ 14 ॥
తచ్ఛ్రుత్వా వచనం తస్య మారీచః కశ్యపోఽబ్రవీత్ ।
అదిత్యా దేవతానాం చ మమ చైవానుయాచతః ॥ 15 ॥
వరం వరద సుప్రీతో దాతుమర్హసి సువ్రత ।
పుత్రత్వం గచ్ఛ భగవన్నదిత్యా మమ చానఘ ॥ 16 ॥
భ్రాతా భవ యవీయాంస్త్వం శక్రస్యాసురసూదన ।
శోకార్తానాం తు దేవానాం సాహాయ్యం కర్తుమర్హసి ॥ 17 ॥
అయం సిద్ధాశ్రమో నామ ప్రసాదా త్తే భవిష్యతి ।
సిద్ధే కర్మణి దేవేశ ఉత్తిష్ఠ భగవన్నితః ॥ 18 ॥
అథ విష్ణుర్మహాతేజా అదిత్యాం సమజాయత ।
వామనం రూపమాస్థాయ వైరోచనిముపాగమత్ ॥ 19 ॥
త్రీన్ క్రమానథ భిక్షిత్వా ప్రతిగృహ్య చ మానదః ।
ఆక్రమ్య లోకాన్ లోకాత్మా సర్వభూతహితే రతః ॥ 20 ॥
మహేన్ద్రాయ పునః ప్రాదాన్నియమ్య బలిమోజసా ।
త్రైలోక్యం స మహాతేజాశ్చక్రే శక్రవశం పునః ॥ 21 ॥
తేనైష పూర్వమాక్రాన్త ఆశ్రమశ్శ్రమనాశనః ।
మయాపి భక్తయ తస్యైష వామనస్యోపభుజ్యతే ॥ 22 ॥
ఏతమాశ్రమమాయాన్తి రాక్షసా విఘ్నకారిణః ।
అత్రైవ పురుషవ్యాఘ్ర హన్తవ్యా దుష్టచారిణః ॥ 23 ॥
అద్య గచ్ఛామహే రామ సిద్ధాశ్రమమనుత్తమమ్ ।
తదాశ్రమపదం తాత తవాప్యేతద్యథా మమ ॥ 24 ॥
ప్రవిశన్నాశ్రమపదం వ్యరోచత మహామునిః ।
శశీవ గతనీహారః పునర్వసుసమన్వితః ॥ 25 ॥
తం దృష్ట్వా మునయస్సర్వే సిద్ధాశ్రమనివాసినః ।
ఉత్పత్త్యోత్పత్త్య సహసా విశ్వామిత్రమపూజయన్ ॥ 26 ॥
యథార్హం చక్రిరే పూజాం విశ్వామిత్రాయ ధీమతే ।
తథైవ రాజపుత్రాభ్యామకుర్వన్నతిథిక్రియామ్ ॥ 27 ॥
ముహూర్తమథ విశ్రాన్తౌ రాజపుత్రావరిన్దమౌ ।
ప్రాఞ్జలీ మునిశార్దూలమూచతూ రఘునన్దనౌ ॥ 28 ॥
అద్యైవ దీక్షాం ప్రవిశ భద్రం తే మునిపుఙ్గవ ।
సిద్ధాశ్రమోఽయం సిద్ధస్స్యాత్ సత్యమస్తు వచస్తవ ॥ 29 ॥
ఏవముక్తో మహాతేజా విశ్వామిత్రో మహాన్ ఋషిః ।
ప్రవివేశ తదా దీక్షాం నియతో నియతేన్ద్రియః ॥ 30 ॥
కుమారావపి తాం రాత్రిముషిత్వా సుసమాహితౌ ।
ప్రభాతకాలే చోత్థాయ పూర్వాం సన్ధ్యాముపాస్య చ ॥ 31 ॥
స్పృష్టోదకౌ శుచీ జప్యం సమాప్య నియమేన చ ।
హుతాగ్నిహోత్రమాసీనం విశ్వామిత్రమవన్దతామ్ ॥ 32 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే బాలకాణ్డే ఏకోనత్రింశస్సర్గః ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |
atha ekonatriṃśassargaḥ |
atha tasyāprameyasya tadvanaṃ paripṛcchataḥ |
viśvāmitro mahātejā vyākhyātumupacakrame || 1 ||
iha rāma mahābāho viṣṇurdevavaraḥ prabhuḥ |
varṣāṇi subahūnīha tathā yugaśatāni ca || 2 ||
tapaścaraṇayogārthamuvāsa sumahātapāḥ |
eṣa pūrvāśramo rāma vāmanasya mahātmanaḥ || 3 ||
siddhāśrama iti khyātassiddho hyatra mahātapāḥ |
etasminneva kāle tu rājā vairocanirbaliḥ || 4 ||
nirjitya daivatagaṇān sendrāṃśca samarudgaṇān |
kārayāmāsa tadrājyaṃ triṣu lokeṣu viśrutaḥ || 5 ||
balestu yajamānasya devāssāgnipurogamāḥ |
samāgamya svayaṃ caiva viṣṇumūcurihāśrame || 6 ||
balirvairocanirviṣṇo yajate yajñamuttamam |
asamāpte kratau tasmin svakāryamabhipadyatām || 7 ||
ye cainamabhivartante yācitāra itastataḥ |
yacca yatra yathāvacca sarvaṃ tebhyaḥ prayacchati || 8 ||
sa tvaṃ surahitārthāya māyāyogamupāgataḥ |
vāmanatvaṃ gato viṣṇo kuru kalyāṇamuttamam || 9 ||
etasminnantare rāma kaśyapo'gnisamaprabhaḥ |
adityā sahito rāma dīpyamāna ivaujasā || 10 ||
devīsahāyo bhagavān divyaṃ varṣasahasrakam |
vrataṃ samāpya varadaṃ tuṣṭāva madhusūdanam || 11 ||
tapomayaṃ taporāśiṃ tapomūrtiṃ tapātmakam |
tapasā tvāṃ sutaptena paśyāmi puruṣottamam || 12 ||
śarīre tava paśyāmi jagatsarvamidaṃ prabho |
tvamanādiranirdeśyastvāmahaṃ śaraṇaṃ gataḥ || 13 ||
tamuvāca hariḥ prītaḥ kaśyapaṃ dhūtakalmaṣam |
varaṃ varaya bhadraṃ te varārho'si mato mama || 14 ||
tacchrutvā vacanaṃ tasya mārīcaḥ kaśyapo'bravīt |
adityā devatānāṃ ca mama caivānuyācataḥ || 15 ||
varaṃ varada suprīto dātumarhasi suvrata |
putratvaṃ gaccha bhagavannadityā mama cānagha || 16 ||
bhrātā bhava yavīyāṃstvaṃ śakrasyāsurasūdana |
śokārtānāṃ tu devānāṃ sāhāyyaṃ kartumarhasi || 17 ||
ayaṃ siddhāśramo nāma prasādā tte bhaviṣyati |
siddhe karmaṇi deveśa uttiṣṭha bhagavannitaḥ || 18 ||
atha viṣṇurmahātejā adityāṃ samajāyata |
vāmanaṃ rūpamāsthāya vairocanimupāgamat || 19 ||
trīn kramānatha bhikṣitvā pratigṛhya ca mānadaḥ |
ākramya lokān lokātmā sarvabhūtahite rataḥ || 20 ||
mahendrāya punaḥ prādānniyamya balimojasā |
trailokyaṃ sa mahātejāścakre śakravaśaṃ punaḥ || 21 ||
tenaiṣa pūrvamākrānta āśramaśśramanāśanaḥ |
mayāpi bhaktaya tasyaiṣa vāmanasyopabhujyate || 22 ||
etamāśramamāyānti rākṣasā vighnakāriṇaḥ |
atraiva puruṣavyāghra hantavyā duṣṭacāriṇaḥ || 23 ||
adya gacchāmahe rāma siddhāśramamanuttamam |
tadāśramapadaṃ tāta tavāpyetadyathā mama || 24 ||
praviśannāśramapadaṃ vyarocata mahāmuniḥ |
śaśīva gatanīhāraḥ punarvasusamanvitaḥ || 25 ||
taṃ dṛṣṭvā munayassarve siddhāśramanivāsinaḥ |
utpattyotpattya sahasā viśvāmitramapūjayan || 26 ||
yathārhaṃ cakrire pūjāṃ viśvāmitrāya dhīmate |
tathaiva rājaputrābhyāmakurvannatithikriyām || 27 ||
muhūrtamatha viśrāntau rājaputrāvarindamau |
prāñjalī muniśārdūlamūcatū raghunandanau || 28 ||
adyaiva dīkṣāṃ praviśa bhadraṃ te munipuṅgava |
siddhāśramo'yaṃ siddhassyāt satyamastu vacastava || 29 ||
evamukto mahātejā viśvāmitro mahān ṛṣiḥ |
praviveśa tadā dīkṣāṃ niyato niyatendriyaḥ || 30 ||
kumārāvapi tāṃ rātrimuṣitvā susamāhitau |
prabhātakāle cotthāya pūrvāṃ sandhyāmupāsya ca || 31 ||
spṛṣṭodakau śucī japyaṃ samāpya niyamena ca |
hutāgnihotramāsīnaṃ viśvāmitramavandatām || 32 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe ekonatriṃśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे बालकाण्डम् ।
अथ एकोनत्रिंशस्सर्गः ।
अथ तस्याप्रमेयस्य तद्वनं परिपृच्छतः ।
विश्वामित्रो महातेजा व्याख्यातुमुपचक्रमे ॥ 1 ॥
इह राम महाबाहो विष्णुर्देववरः प्रभुः ।
वर्षाणि सुबहूनीह तथा युगशतानि च ॥ 2 ॥
तपश्चरणयोगार्थमुवास सुमहातपाः ।
एष पूर्वाश्रमो राम वामनस्य महात्मनः ॥ 3 ॥
सिद्धाश्रम इति ख्यातस्सिद्धो ह्यत्र महातपाः ।
एतस्मिन्नेव काले तु राजा वैरोचनिर्बलिः ॥ 4 ॥
निर्जित्य दैवतगणान् सेन्द्रांश्च समरुद्गणान् ।
कारयामास तद्राज्यं त्रिषु लोकेषु विश्रुतः ॥ 5 ॥
बलेस्तु यजमानस्य देवास्साग्निपुरोगमाः ।
समागम्य स्वयं चैव विष्णुमूचुरिहाश्रमे ॥ 6 ॥
बलिर्वैरोचनिर्विष्णो यजते यज्ञमुत्तमम् ।
असमाप्ते क्रतौ तस्मिन् स्वकार्यमभिपद्यताम् ॥ 7 ॥
ये चैनमभिवर्तन्ते याचितार इतस्ततः ।
यच्च यत्र यथावच्च सर्वं तेभ्यः प्रयच्छति ॥ 8 ॥
स त्वं सुरहितार्थाय मायायोगमुपागतः ।
वामनत्वं गतो विष्णो कुरु कल्याणमुत्तमम् ॥ 9 ॥
एतस्मिन्नन्तरे राम कश्यपोऽग्निसमप्रभः ।
अदित्या सहितो राम दीप्यमान इवौजसा ॥ 10 ॥
देवीसहायो भगवान् दिव्यं वर्षसहस्रकम् ।
व्रतं समाप्य वरदं तुष्टाव मधुसूदनम् ॥ 11 ॥
तपोमयं तपोराशिं तपोमूर्तिं तपात्मकम् ।
तपसा त्वां सुतप्तेन पश्यामि पुरुषोत्तमम् ॥ 12 ॥
शरीरे तव पश्यामि जगत्सर्वमिदं प्रभो ।
त्वमनादिरनिर्देश्यस्त्वामहं शरणं गतः ॥ 13 ॥
तमुवाच हरिः प्रीतः कश्यपं धूतकल्मषम् ।
वरं वरय भद्रं ते वरार्होऽसि मतो मम ॥ 14 ॥
तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य मारीचः कश्यपोऽब्रवीत् ।
अदित्या देवतानां च मम चैवानुयाचतः ॥ 15 ॥
वरं वरद सुप्रीतो दातुमर्हसि सुव्रत ।
पुत्रत्वं गच्छ भगवन्नदित्या मम चानघ ॥ 16 ॥
भ्राता भव यवीयांस्त्वं शक्रस्यासुरसूदन ।
शोकार्तानां तु देवानां साहाय्यं कर्तुमर्हसि ॥ 17 ॥
अयं सिद्धाश्रमो नाम प्रसादा त्ते भविष्यति ।
सिद्धे कर्मणि देवेश उत्तिष्ठ भगवन्नितः ॥ 18 ॥
अथ विष्णुर्महातेजा अदित्यां समजायत ।
वामनं रूपमास्थाय वैरोचनिमुपागमत् ॥ 19 ॥
त्रीन् क्रमानथ भिक्षित्वा प्रतिगृह्य च मानदः ।
आक्रम्य लोकान् लोकात्मा सर्वभूतहिते रतः ॥ 20 ॥
महेन्द्राय पुनः प्रादान्नियम्य बलिमोजसा ।
त्रैलोक्यं स महातेजाश्चक्रे शक्रवशं पुनः ॥ 21 ॥
तेनैष पूर्वमाक्रान्त आश्रमश्श्रमनाशनः ।
मयापि भक्तय तस्यैष वामनस्योपभुज्यते ॥ 22 ॥
एतमाश्रममायान्ति राक्षसा विघ्नकारिणः ।
अत्रैव पुरुषव्याघ्र हन्तव्या दुष्टचारिणः ॥ 23 ॥
अद्य गच्छामहे राम सिद्धाश्रममनुत्तमम् ।
तदाश्रमपदं तात तवाप्येतद्यथा मम ॥ 24 ॥
प्रविशन्नाश्रमपदं व्यरोचत महामुनिः ।
शशीव गतनीहारः पुनर्वसुसमन्वितः ॥ 25 ॥
तं दृष्ट्वा मुनयस्सर्वे सिद्धाश्रमनिवासिनः ।
उत्पत्त्योत्पत्त्य सहसा विश्वामित्रमपूजयन् ॥ 26 ॥
यथार्हं चक्रिरे पूजां विश्वामित्राय धीमते ।
तथैव राजपुत्राभ्यामकुर्वन्नतिथिक्रियाम् ॥ 27 ॥
मुहूर्तमथ विश्रान्तौ राजपुत्रावरिन्दमौ ।
प्राञ्जली मुनिशार्दूलमूचतू रघुनन्दनौ ॥ 28 ॥
अद्यैव दीक्षां प्रविश भद्रं ते मुनिपुङ्गव ।
सिद्धाश्रमोऽयं सिद्धस्स्यात् सत्यमस्तु वचस्तव ॥ 29 ॥
एवमुक्तो महातेजा विश्वामित्रो महान् ऋषिः ।
प्रविवेश तदा दीक्षां नियतो नियतेन्द्रियः ॥ 30 ॥
कुमारावपि तां रात्रिमुषित्वा सुसमाहितौ ।
प्रभातकाले चोत्थाय पूर्वां सन्ध्यामुपास्य च ॥ 31 ॥
स्पृष्टोदकौ शुची जप्यं समाप्य नियमेन च ।
हुताग्निहोत्रमासीनं विश्वामित्रमवन्दताम् ॥ 32 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये बालकाण्डे एकोनत्रिंशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |
atha ekonatriṃśassargaḥ |
atha tasyāprameyasya tadvanaṃ paripṛcchataḥ |
viśvāmitro mahātejā vyākhyātumupacakrame || 1 ||
iha rāma mahābāho viṣṇurdevavaraḥ prabhuḥ |
varṣāṇi subahūnīha tathā yugaśatāni ca || 2 ||
tapaścaraṇayogārthamuvāsa sumahātapāḥ |
eṣa pūrvāśramo rāma vāmanasya mahātmanaḥ || 3 ||
siddhāśrama iti khyātassiddho hyatra mahātapāḥ |
etasminneva kāle tu rājā vairocanirbaliḥ || 4 ||
nirjitya daivatagaṇān sendrāṃśca samarudgaṇān |
kārayāmāsa tadrājyaṃ triṣu lokeṣu viśrutaḥ || 5 ||
balestu yajamānasya devāssāgnipurogamāḥ |
samāgamya svayaṃ caiva viṣṇumūcurihāśrame || 6 ||
balirvairocanirviṣṇo yajate yajñamuttamam |
asamāpte kratau tasmin svakāryamabhipadyatām || 7 ||
ye cainamabhivartante yācitāra itastataḥ |
yacca yatra yathāvacca sarvaṃ tebhyaḥ prayacchati || 8 ||
sa tvaṃ surahitārthāya māyāyogamupāgataḥ |
vāmanatvaṃ gato viṣṇo kuru kalyāṇamuttamam || 9 ||
etasminnantare rāma kaśyapo'gnisamaprabhaḥ |
adityā sahito rāma dīpyamāna ivaujasā || 10 ||
devīsahāyo bhagavān divyaṃ varṣasahasrakam |
vrataṃ samāpya varadaṃ tuṣṭāva madhusūdanam || 11 ||
tapomayaṃ taporāśiṃ tapomūrtiṃ tapātmakam |
tapasā tvāṃ sutaptena paśyāmi puruṣottamam || 12 ||
śarīre tava paśyāmi jagatsarvamidaṃ prabho |
tvamanādiranirdeśyastvāmahaṃ śaraṇaṃ gataḥ || 13 ||
tamuvāca hariḥ prītaḥ kaśyapaṃ dhūtakalmaṣam |
varaṃ varaya bhadraṃ te varārho'si mato mama || 14 ||
tacchrutvā vacanaṃ tasya mārīcaḥ kaśyapo'bravīt |
adityā devatānāṃ ca mama caivānuyācataḥ || 15 ||
varaṃ varada suprīto dātumarhasi suvrata |
putratvaṃ gaccha bhagavannadityā mama cānagha || 16 ||
bhrātā bhava yavīyāṃstvaṃ śakrasyāsurasūdana |
śokārtānāṃ tu devānāṃ sāhāyyaṃ kartumarhasi || 17 ||
ayaṃ siddhāśramo nāma prasādā tte bhaviṣyati |
siddhe karmaṇi deveśa uttiṣṭha bhagavannitaḥ || 18 ||
atha viṣṇurmahātejā adityāṃ samajāyata |
vāmanaṃ rūpamāsthāya vairocanimupāgamat || 19 ||
trīn kramānatha bhikṣitvā pratigṛhya ca mānadaḥ |
ākramya lokān lokātmā sarvabhūtahite rataḥ || 20 ||
mahendrāya punaḥ prādānniyamya balimojasā |
trailokyaṃ sa mahātejāścakre śakravaśaṃ punaḥ || 21 ||
tenaiṣa pūrvamākrānta āśramaśśramanāśanaḥ |
mayāpi bhaktaya tasyaiṣa vāmanasyopabhujyate || 22 ||
etamāśramamāyānti rākṣasā vighnakāriṇaḥ |
atraiva puruṣavyāghra hantavyā duṣṭacāriṇaḥ || 23 ||
adya gacchāmahe rāma siddhāśramamanuttamam |
tadāśramapadaṃ tāta tavāpyetadyathā mama || 24 ||
praviśannāśramapadaṃ vyarocata mahāmuniḥ |
śaśīva gatanīhāraḥ punarvasusamanvitaḥ || 25 ||
taṃ dṛṣṭvā munayassarve siddhāśramanivāsinaḥ |
utpattyotpattya sahasā viśvāmitramapūjayan || 26 ||
yathārhaṃ cakrire pūjāṃ viśvāmitrāya dhīmate |
tathaiva rājaputrābhyāmakurvannatithikriyām || 27 ||
muhūrtamatha viśrāntau rājaputrāvarindamau |
prāñjalī muniśārdūlamūcatū raghunandanau || 28 ||
adyaiva dīkṣāṃ praviśa bhadraṃ te munipuṅgava |
siddhāśramo'yaṃ siddhassyāt satyamastu vacastava || 29 ||
evamukto mahātejā viśvāmitro mahān ṛṣiḥ |
praviveśa tadā dīkṣāṃ niyato niyatendriyaḥ || 30 ||
kumārāvapi tāṃ rātrimuṣitvā susamāhitau |
prabhātakāle cotthāya pūrvāṃ sandhyāmupāsya ca || 31 ||
spṛṣṭodakau śucī japyaṃ samāpya niyamena ca |
hutāgnihotramāsīnaṃ viśvāmitramavandatām || 32 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe ekonatriṃśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Telugu script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.