1.49 బాలకాణ్డ - ఏకోనపఞ్చాశ సర్గః

1.49 Balakanda - Ekonapanchasha Sargah

✍️ Valmiki 🖋️ Telugu script
📄 Download PDF
శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే బాలకాణ్డమ్ ।
అథ ఏకోనపఞ్చాశస్సర్గః ।
అఫలస్తు తతశ్శక్రో దేవానగ్నిపురోగమాన్ ।
అబ్రవీత్త్రస్తవదనస్సర్షిస్సఙ్ఘాన్ సచారణాన్ ॥ 1 ॥
కుర్వతా తపసో విఘ్నం గౌతమస్య మహాత్మనః ।
క్రోధముత్పాద్య హి మయా సురకార్యమిదం కృతమ్ ॥ 2 ॥
అఫలోఽస్మి కృతస్తేన క్రోధాత్సా చ నిరాకృతా ।
శాపమోక్షేణ మహతా తపోఽస్యాపహృతం మయా ॥ 3 ॥
తస్మాత్సురవరాస్సర్వే సర్షిస్సఙ్ఘాస్సచారణాః ।
సురసాహ్యకరం సర్వే సఫలం కర్తుమర్హథ ॥ 4 ॥
శతక్రతోర్వచశ్శ్రుత్వా దేవాస్సాగ్నిపురోగమాః ।
పితృదేవానుపేత్యాహు స్సహ సర్వైర్మరుద్గణైః ॥ 5 ॥
అయం మేషస్సవృషణశ్శక్రో హ్యవృషణః కృతః ।
మేషస్య వృషణౌ గృహ్య శక్రాయాఽశు ప్రయచ్ఛథ ॥ 6 ॥
అఫలస్తు కృతో మేషః పరాం తుష్టిం ప్రదాస్యతి ।
భవతాం హర్షణార్థాయ యే చ దాస్యన్తి మానవాః ॥ 7 ॥
అగ్నేస్తు వచనం శ్రుత్వా పితృదేవాస్సమాగతాః ।
ఉత్పాట్య మేషవృషణౌ సహస్రాక్షే న్యవేశయన్ ॥ 8 ॥
తదా ప్రభృతి కాకుత్స్థ పితృదేవాస్సమాగతాః ।
అఫలాన్ భుఞ్జతే మేషాన్ ఫలైస్తేషామయోజయన్ ॥ 9 ॥
ఇన్ద్రస్తు మేషవృషణస్తదాప్రభృతి రాఘవ ।
గౌతమస్య ప్రభావేన తపసశ్చ మహాత్మనః ॥ 10 ॥
తదాగచ్ఛ మహాతేజ ఆశ్రమం పుణ్యకర్మణః ।
తారయైనాం మహాభాగామహల్యాం దేవరూపిణీమ్ ॥ 11 ॥
విశ్వామిత్రవచశ్శ్రుత్వా రాఘవస్సహలక్ష్మణః ।
విశ్వామిత్రం పురస్కృత్య తమాశ్రమమథావిశత్ ॥ 12 ॥
దదర్శ చ మహాభాగాం తపసా ద్యోతితప్రభామ్ ।
లోకైరపి సమాగమ్య దుర్నిరీక్ష్యాం సురాసురైః ॥ 13 ॥
ప్రయత్నాన్నిర్మితాం ధాత్రా దివ్యాం మాయామయీమివ ।
స తుషారావృతాం సాభ్రాం పూర్ణచన్ద్రప్రభామివ ॥ 14 ॥
మధ్యేంఽభసో దురాధర్షాం దీప్తాం సూర్యప్రభామివ ।
సా హి గౌతమవాక్యేన దుర్నిరీక్ష్యా బభూవ హ ॥ 15 ॥
త్రయాణామపి లోకానాం యావద్రామస్య దర్శనమ్ ।
శాపస్యాన్తముపాగమ్య తేషాం దర్శనమాగతా ॥ 16 ॥
రాఘవౌ తు తతస్తస్యాః పాదౌ జగృహతుస్తదా ।
స్మరన్తీ గౌతమవచః ప్రతిజగ్రాహ సా చ తౌ ॥ 17 ॥
పాద్యమర్ఘ్యం తథాఽఽతిథ్యం చకార సుసమాహితా ।
ప్రతిజగ్రాహ కాకుత్స్థో విధిదృష్టేన కర్మణా ॥ 18 ॥
పుష్పవృష్టిర్మహత్యాసీద్దేవదున్దుభినిస్వనైః ।
గన్ధర్వాప్సరసాం చైవ మహానాసీత్సమాగమః ॥ 19 ॥
సాధు సాధ్వితి దేవాస్తామహల్యాం సమపూజయన్ ।
తపోబలవిశుద్ధాఙ్గీ గౌతమస్య వశానుగామ్ ॥ 20 ॥
గౌతమోఽపి మహాతేజా అహల్యాసహితస్సుఖీ ।
రామం సమ్పూజ్య విధివత్తపస్తేపే మహాతపాః ॥ 21 ॥
రామోఽపి పరమాం పూజాం గౌతమస్య మహామునేః ।
సకాశాద్విధివత్ప్రాప్య జగామ మిథిలాం తతః ॥ 22 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే బాలకాణ్డే ఏకోనపఞ్చాశస్సర్గః ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |
atha ekonapañcāśassargaḥ |
aphalastu tataśśakro devānagnipurogamān |
abravīttrastavadanassarṣissaṅghān sacāraṇān || 1 ||
kurvatā tapaso vighnaṃ gautamasya mahātmanaḥ |
krodhamutpādya hi mayā surakāryamidaṃ kṛtam || 2 ||
aphalo'smi kṛtastena krodhātsā ca nirākṛtā |
śāpamokṣeṇa mahatā tapo'syāpahṛtaṃ mayā || 3 ||
tasmātsuravarāssarve sarṣissaṅghāssacāraṇāḥ |
surasāhyakaraṃ sarve saphalaṃ kartumarhatha || 4 ||
śatakratorvacaśśrutvā devāssāgnipurogamāḥ |
pitṛdevānupetyāhu ssaha sarvairmarudgaṇaiḥ || 5 ||
ayaṃ meṣassavṛṣaṇaśśakro hyavṛṣaṇaḥ kṛtaḥ |
meṣasya vṛṣaṇau gṛhya śakrāyā'śu prayacchatha || 6 ||
aphalastu kṛto meṣaḥ parāṃ tuṣṭiṃ pradāsyati |
bhavatāṃ harṣaṇārthāya ye ca dāsyanti mānavāḥ || 7 ||
agnestu vacanaṃ śrutvā pitṛdevāssamāgatāḥ |
utpāṭya meṣavṛṣaṇau sahasrākṣe nyaveśayan || 8 ||
tadā prabhṛti kākutstha pitṛdevāssamāgatāḥ |
aphalān bhuñjate meṣān phalaisteṣāmayojayan || 9 ||
indrastu meṣavṛṣaṇastadāprabhṛti rāghava |
gautamasya prabhāvena tapasaśca mahātmanaḥ || 10 ||
tadāgaccha mahāteja āśramaṃ puṇyakarmaṇaḥ |
tārayaināṃ mahābhāgāmahalyāṃ devarūpiṇīm || 11 ||
viśvāmitravacaśśrutvā rāghavassahalakṣmaṇaḥ |
viśvāmitraṃ puraskṛtya tamāśramamathāviśat || 12 ||
dadarśa ca mahābhāgāṃ tapasā dyotitaprabhām |
lokairapi samāgamya durnirīkṣyāṃ surāsuraiḥ || 13 ||
prayatnānnirmitāṃ dhātrā divyāṃ māyāmayīmiva |
sa tuṣārāvṛtāṃ sābhrāṃ pūrṇacandraprabhāmiva || 14 ||
madhyeṃ'bhaso durādharṣāṃ dīptāṃ sūryaprabhāmiva |
sā hi gautamavākyena durnirīkṣyā babhūva ha || 15 ||
trayāṇāmapi lokānāṃ yāvadrāmasya darśanam |
śāpasyāntamupāgamya teṣāṃ darśanamāgatā || 16 ||
rāghavau tu tatastasyāḥ pādau jagṛhatustadā |
smarantī gautamavacaḥ pratijagrāha sā ca tau || 17 ||
pādyamarghyaṃ tathā''tithyaṃ cakāra susamāhitā |
pratijagrāha kākutstho vidhidṛṣṭena karmaṇā || 18 ||
puṣpavṛṣṭirmahatyāsīddevadundubhinisvanaiḥ |
gandharvāpsarasāṃ caiva mahānāsītsamāgamaḥ || 19 ||
sādhu sādhviti devāstāmahalyāṃ samapūjayan |
tapobalaviśuddhāṅgī gautamasya vaśānugām || 20 ||
gautamo'pi mahātejā ahalyāsahitassukhī |
rāmaṃ sampūjya vidhivattapastepe mahātapāḥ || 21 ||
rāmo'pi paramāṃ pūjāṃ gautamasya mahāmuneḥ |
sakāśādvidhivatprāpya jagāma mithilāṃ tataḥ || 22 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe ekonapañcāśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे बालकाण्डम् ।
अथ एकोनपञ्चाशस्सर्गः ।
अफलस्तु ततश्शक्रो देवानग्निपुरोगमान् ।
अब्रवीत्त्रस्तवदनस्सर्षिस्सङ्घान् सचारणान् ॥ 1 ॥
कुर्वता तपसो विघ्नं गौतमस्य महात्मनः ।
क्रोधमुत्पाद्य हि मया सुरकार्यमिदं कृतम् ॥ 2 ॥
अफलोऽस्मि कृतस्तेन क्रोधात्सा च निराकृता ।
शापमोक्षेण महता तपोऽस्यापहृतं मया ॥ 3 ॥
तस्मात्सुरवरास्सर्वे सर्षिस्सङ्घास्सचारणाः ।
सुरसाह्यकरं सर्वे सफलं कर्तुमर्हथ ॥ 4 ॥
शतक्रतोर्वचश्श्रुत्वा देवास्साग्निपुरोगमाः ।
पितृदेवानुपेत्याहु स्सह सर्वैर्मरुद्गणैः ॥ 5 ॥
अयं मेषस्सवृषणश्शक्रो ह्यवृषणः कृतः ।
मेषस्य वृषणौ गृह्य शक्रायाऽशु प्रयच्छथ ॥ 6 ॥
अफलस्तु कृतो मेषः परां तुष्टिं प्रदास्यति ।
भवतां हर्षणार्थाय ये च दास्यन्ति मानवाः ॥ 7 ॥
अग्नेस्तु वचनं श्रुत्वा पितृदेवास्समागताः ।
उत्पाट्य मेषवृषणौ सहस्राक्षे न्यवेशयन् ॥ 8 ॥
तदा प्रभृति काकुत्स्थ पितृदेवास्समागताः ।
अफलान् भुञ्जते मेषान् फलैस्तेषामयोजयन् ॥ 9 ॥
इन्द्रस्तु मेषवृषणस्तदाप्रभृति राघव ।
गौतमस्य प्रभावेन तपसश्च महात्मनः ॥ 10 ॥
तदागच्छ महातेज आश्रमं पुण्यकर्मणः ।
तारयैनां महाभागामहल्यां देवरूपिणीम् ॥ 11 ॥
विश्वामित्रवचश्श्रुत्वा राघवस्सहलक्ष्मणः ।
विश्वामित्रं पुरस्कृत्य तमाश्रममथाविशत् ॥ 12 ॥
ददर्श च महाभागां तपसा द्योतितप्रभाम् ।
लोकैरपि समागम्य दुर्निरीक्ष्यां सुरासुरैः ॥ 13 ॥
प्रयत्नान्निर्मितां धात्रा दिव्यां मायामयीमिव ।
स तुषारावृतां साभ्रां पूर्णचन्द्रप्रभामिव ॥ 14 ॥
मध्येंऽभसो दुराधर्षां दीप्तां सूर्यप्रभामिव ।
सा हि गौतमवाक्येन दुर्निरीक्ष्या बभूव ह ॥ 15 ॥
त्रयाणामपि लोकानां यावद्रामस्य दर्शनम् ।
शापस्यान्तमुपागम्य तेषां दर्शनमागता ॥ 16 ॥
राघवौ तु ततस्तस्याः पादौ जगृहतुस्तदा ।
स्मरन्ती गौतमवचः प्रतिजग्राह सा च तौ ॥ 17 ॥
पाद्यमर्घ्यं तथाऽऽतिथ्यं चकार सुसमाहिता ।
प्रतिजग्राह काकुत्स्थो विधिदृष्टेन कर्मणा ॥ 18 ॥
पुष्पवृष्टिर्महत्यासीद्देवदुन्दुभिनिस्वनैः ।
गन्धर्वाप्सरसां चैव महानासीत्समागमः ॥ 19 ॥
साधु साध्विति देवास्तामहल्यां समपूजयन् ।
तपोबलविशुद्धाङ्गी गौतमस्य वशानुगाम् ॥ 20 ॥
गौतमोऽपि महातेजा अहल्यासहितस्सुखी ।
रामं सम्पूज्य विधिवत्तपस्तेपे महातपाः ॥ 21 ॥
रामोऽपि परमां पूजां गौतमस्य महामुनेः ।
सकाशाद्विधिवत्प्राप्य जगाम मिथिलां ततः ॥ 22 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये बालकाण्डे एकोनपञ्चाशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |
atha ekonapañcāśassargaḥ |
aphalastu tataśśakro devānagnipurogamān |
abravīttrastavadanassarṣissaṅghān sacāraṇān || 1 ||
kurvatā tapaso vighnaṃ gautamasya mahātmanaḥ |
krodhamutpādya hi mayā surakāryamidaṃ kṛtam || 2 ||
aphalo'smi kṛtastena krodhātsā ca nirākṛtā |
śāpamokṣeṇa mahatā tapo'syāpahṛtaṃ mayā || 3 ||
tasmātsuravarāssarve sarṣissaṅghāssacāraṇāḥ |
surasāhyakaraṃ sarve saphalaṃ kartumarhatha || 4 ||
śatakratorvacaśśrutvā devāssāgnipurogamāḥ |
pitṛdevānupetyāhu ssaha sarvairmarudgaṇaiḥ || 5 ||
ayaṃ meṣassavṛṣaṇaśśakro hyavṛṣaṇaḥ kṛtaḥ |
meṣasya vṛṣaṇau gṛhya śakrāyā'śu prayacchatha || 6 ||
aphalastu kṛto meṣaḥ parāṃ tuṣṭiṃ pradāsyati |
bhavatāṃ harṣaṇārthāya ye ca dāsyanti mānavāḥ || 7 ||
agnestu vacanaṃ śrutvā pitṛdevāssamāgatāḥ |
utpāṭya meṣavṛṣaṇau sahasrākṣe nyaveśayan || 8 ||
tadā prabhṛti kākutstha pitṛdevāssamāgatāḥ |
aphalān bhuñjate meṣān phalaisteṣāmayojayan || 9 ||
indrastu meṣavṛṣaṇastadāprabhṛti rāghava |
gautamasya prabhāvena tapasaśca mahātmanaḥ || 10 ||
tadāgaccha mahāteja āśramaṃ puṇyakarmaṇaḥ |
tārayaināṃ mahābhāgāmahalyāṃ devarūpiṇīm || 11 ||
viśvāmitravacaśśrutvā rāghavassahalakṣmaṇaḥ |
viśvāmitraṃ puraskṛtya tamāśramamathāviśat || 12 ||
dadarśa ca mahābhāgāṃ tapasā dyotitaprabhām |
lokairapi samāgamya durnirīkṣyāṃ surāsuraiḥ || 13 ||
prayatnānnirmitāṃ dhātrā divyāṃ māyāmayīmiva |
sa tuṣārāvṛtāṃ sābhrāṃ pūrṇacandraprabhāmiva || 14 ||
madhyeṃ'bhaso durādharṣāṃ dīptāṃ sūryaprabhāmiva |
sā hi gautamavākyena durnirīkṣyā babhūva ha || 15 ||
trayāṇāmapi lokānāṃ yāvadrāmasya darśanam |
śāpasyāntamupāgamya teṣāṃ darśanamāgatā || 16 ||
rāghavau tu tatastasyāḥ pādau jagṛhatustadā |
smarantī gautamavacaḥ pratijagrāha sā ca tau || 17 ||
pādyamarghyaṃ tathā''tithyaṃ cakāra susamāhitā |
pratijagrāha kākutstho vidhidṛṣṭena karmaṇā || 18 ||
puṣpavṛṣṭirmahatyāsīddevadundubhinisvanaiḥ |
gandharvāpsarasāṃ caiva mahānāsītsamāgamaḥ || 19 ||
sādhu sādhviti devāstāmahalyāṃ samapūjayan |
tapobalaviśuddhāṅgī gautamasya vaśānugām || 20 ||
gautamo'pi mahātejā ahalyāsahitassukhī |
rāmaṃ sampūjya vidhivattapastepe mahātapāḥ || 21 ||
rāmo'pi paramāṃ pūjāṃ gautamasya mahāmuneḥ |
sakāśādvidhivatprāpya jagāma mithilāṃ tataḥ || 22 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe ekonapañcāśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Telugu script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.
🕉 InfoLyter.in