ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ ബാലകാണ്ഡമ് ।
അഥ ദ്വിസപ്തതിതമസ്സര്ഗഃ ।
തമുക്തവന്തം വൈദേഹം വിശ്വാമിത്രോ മഹാമുനിഃ ।
ഉവാച വചനം വീരം വസിഷ്ഠസഹിതോ നൃപമ് ॥ 1 ॥
അചിന്ത്യാന്യപ്രമേയാനി കുലാനി നരപുങ്ഗവ ।
ഇക്ഷ്വാകൂണാം വിദേഹാനാം നൈഷാം തുല്യോഽസ്തി കശ്ചന ॥ 2 ॥
സദൃശോ ധര്മസമ്ബന്ധഃ സദൃശോ രൂപസമ്പദാ ।
രാമലക്ഷ്മണയോ രാജന് സീതാ ചോര്മിലയാ സഹ ॥ 3 ॥
വക്തവ്യം ച നരശ്രേഷ്ഠ ശ്രൂയതാം വചനം മമ ।
ഭ്രാതാ യവീയാന് ധര്മജ്ഞ ഏഷ രാജാ കുശധ്വജഃ ॥ 4 ॥
അസ്യ ധര്മാത്മനോ രാജന് രൂപേണാപ്രതിമം ഭുവി ।
സുതാദ്വയം നരശ്രേഷ്ഠ പത്ന്യര്ഥം വരയാമഹേ ॥ 5 ॥
ഭരതസ്യ കുമാരസ്യ ശത്രുഘ്നസ്യ ച ധീമതഃ ।
വരയാമസ്സുതേ രാജന് തയോരര്ഥേ മഹാത്മനോഃ ॥ 6 ॥
പുത്രാ ദശരഥസ്യേമേ രൂപയൌവനശാലിനഃ ।
ലോകപാലോപമാസ്സര്വേ ദേവതുല്യപരാക്രമാഃ ॥ 7 ॥
ഉഭയോരപി രാജേന്ദ്ര സമ്ബന്ധേനാനുബധ്യതാമ് ।
ഇക്ഷ്വാകോഃ കുലമവ്യഗ്രം ഭവതഃപുണ്യകര്മണഃ ॥ 8 ॥
വിശ്വാമിത്രവച ശ്ശൃത്വാ വസിഷ്ഠസ്യ മതേ തദാ ।
ജനകഃ പ്രാഞ്ജലിര്വാക്യമുവാച മുനിപുങ്ഗവൌ ॥ 9 ॥
കുലം ധന്യമിദം മന്യേ യേഷാം നോ മുനിപുങ്ഗവൌ ।
സദൃശം കുലസമ്ബന്ധം യദാജ്ഞാപയഥഃ സ്വയമ് ॥ 10 ॥
ഏവം ഭവതു ഭദ്രം വഃ കുശധ്വജസുതേ ഇമേ ।
പത്ന്യൌ ഭജേതാം സഹിതൌ ശത്രുഘ്നഭരതാവുഭൌ ॥ 11 ॥
ഏകാഹ്നാ രാജപുത്രീണാം ചതസൃണാം മഹാമുനേ ।
പാണീന് ഗൃഹ്ണന്തു ചത്വാരോ രാജപുത്രാ മഹാബലാഃ ॥ 12 ॥
ഉത്തരേ ദിവസേ ബ്രഹ്മന് ഫല്ഗുനീഭ്യാം മനീഷിണഃ ।
വൈവാഹികം പ്രശംസന്തി ഭഗോ യത്ര പ്രജാപതിഃ ॥ 13 ॥
ഏവമുക്ത്വാ വചസ്സൌമ്യം പ്രത്യുത്ഥായ കൃതാഞ്ജലിഃ ।
ഉഭൌ മുനിവരൌ രാജാ ജനകോ വാക്യമബ്രവീത് ॥ 14 ॥
പരോ ധര്മഃ കൃതോ മഹ്യം ശിഷ്യോഽസ്മിഭവതോ സദാ ।
ഇമാന്യാസനമുഖ്യാനി ആസാതാം മുനിപുങ്ഗവൌ ॥ 15 ॥
യഥാ ദശരഥസ്യേയം തഥാഽയോധ്യാ പുരീ മമ ।
പ്രഭുത്വേ നാസ്തി സന്ദേഹോ യഥാര്ഹം കര്തുമര്ഹഥ ॥ 16 ॥
തഥാ ബ്രുവതി വൈദേഹേ ജനകേ രഘുനന്ദനഃ ।
രാജാ ദശരഥോ ഹൃഷ്ടഃ പ്രത്യുവാച മഹീപതിമ് ॥ 17 ॥
യുവാമസങ്ഖ്യേയഗുണൌ ഭ്രാതരൌ മിഥിലേശ്വരൌ ।
ഋഷയോ രാജസങ്ഘാശ്ച ഭവദ്ഭ്യാമഭിപൂജിതാഃ ॥ 18 ॥
സ്വസ്തി പ്രാപ്നുഹി ഭദ്രം തേ ഗമിഷ്യാമി സ്വമാലയമ് ।
ശ്രാദ്ധകര്മാണി സര്വാണി വിധാസ്യാമീതി ചാബ്രവീത് ॥ 19 ॥
തമാപൃഷ്ട്വാ നരപതിം രാജാ ദശരഥസ്തദാ ।
മുനീന്ദ്രൌ തൌ പുരസ്കൃത്യ ജഗാമാശു മഹായശാഃ ॥ 20 ॥
സ ഗത്വാ നിലയം രാജാ ശ്രാദ്ധം കൃത്വാ വിധാനതഃ ।
പ്രഭാതേ കാല്യമുത്ഥായ ചക്രേ ഗോദാനമുത്തമമ് ॥ 21 ॥
ഗവാം ശതസഹസ്രാണി ബ്രാഹ്മണേഭ്യോ നരാധിപഃ ।
ഏകൈകശോ ദദൌ രാജാ പുത്രാനുദ്ദിശ്യ ധര്മതഃ ॥ 22 ॥
സുവര്ണശ്രുങ്ഗാ സ്സമ്പന്നാ സ്സവത്സാഃ കാംസ്യദോഹനാഃ ।
ഗവാം ശതസഹസ്രാണി ചത്വാരി പുരുഷര്ഷഭഃ ॥ 23 ॥
വിത്തമന്യച്ച സുബഹുദ്വിജേഭ്യോ രഘുനന്ദനഃ ।
ദദൌ ഗോദാനമുദ്ദിശ്യ പുത്രാണാം പുത്രവത്സലഃ ॥ 24 ॥
സ സുതൈഃ കൃതഗോദാനൈര്വൃതസ്തു നൃപതിസ്തദാ ।
ലോകപാലൈരിവാഭാതി വൃതഃ സ്സൌമ്യഃ പ്രജാപതിഃ ॥ 25 ॥
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ ബാലകാണ്ഡേ ദ്വിസപ്തതിതമസ്സര്ഗഃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |
atha dvisaptatitamassargaḥ |
tamuktavantaṃ vaidehaṃ viśvāmitro mahāmuniḥ |
uvāca vacanaṃ vīraṃ vasiṣṭhasahito nṛpam || 1 ||
acintyānyaprameyāni kulāni narapuṅgava |
ikṣvākūṇāṃ videhānāṃ naiṣāṃ tulyo'sti kaścana || 2 ||
sadṛśo dharmasambandhaḥ sadṛśo rūpasampadā |
rāmalakṣmaṇayo rājan sītā cormilayā saha || 3 ||
vaktavyaṃ ca naraśreṣṭha śrūyatāṃ vacanaṃ mama |
bhrātā yavīyān dharmajña eṣa rājā kuśadhvajaḥ || 4 ||
asya dharmātmano rājan rūpeṇāpratimaṃ bhuvi |
sutādvayaṃ naraśreṣṭha patnyarthaṃ varayāmahe || 5 ||
bharatasya kumārasya śatrughnasya ca dhīmataḥ |
varayāmassute rājan tayorarthe mahātmanoḥ || 6 ||
putrā daśarathasyeme rūpayauvanaśālinaḥ |
lokapālopamāssarve devatulyaparākramāḥ || 7 ||
ubhayorapi rājendra sambandhenānubadhyatām |
ikṣvākoḥ kulamavyagraṃ bhavataḥpuṇyakarmaṇaḥ || 8 ||
viśvāmitravaca śśṛtvā vasiṣṭhasya mate tadā |
janakaḥ prāñjalirvākyamuvāca munipuṅgavau || 9 ||
kulaṃ dhanyamidaṃ manye yeṣāṃ no munipuṅgavau |
sadṛśaṃ kulasambandhaṃ yadājñāpayathaḥ svayam || 10 ||
evaṃ bhavatu bhadraṃ vaḥ kuśadhvajasute ime |
patnyau bhajetāṃ sahitau śatrughnabharatāvubhau || 11 ||
ekāhnā rājaputrīṇāṃ catasṛṇāṃ mahāmune |
pāṇīn gṛhṇantu catvāro rājaputrā mahābalāḥ || 12 ||
uttare divase brahman phalgunībhyāṃ manīṣiṇaḥ |
vaivāhikaṃ praśaṃsanti bhago yatra prajāpatiḥ || 13 ||
evamuktvā vacassaumyaṃ pratyutthāya kṛtāñjaliḥ |
ubhau munivarau rājā janako vākyamabravīt || 14 ||
paro dharmaḥ kṛto mahyaṃ śiṣyo'smibhavato sadā |
imānyāsanamukhyāni āsātāṃ munipuṅgavau || 15 ||
yathā daśarathasyeyaṃ tathā'yodhyā purī mama |
prabhutve nāsti sandeho yathārhaṃ kartumarhatha || 16 ||
tathā bruvati vaidehe janake raghunandanaḥ |
rājā daśaratho hṛṣṭaḥ pratyuvāca mahīpatim || 17 ||
yuvāmasaṅkhyeyaguṇau bhrātarau mithileśvarau |
ṛṣayo rājasaṅghāśca bhavadbhyāmabhipūjitāḥ || 18 ||
svasti prāpnuhi bhadraṃ te gamiṣyāmi svamālayam |
śrāddhakarmāṇi sarvāṇi vidhāsyāmīti cābravīt || 19 ||
tamāpṛṣṭvā narapatiṃ rājā daśarathastadā |
munīndrau tau puraskṛtya jagāmāśu mahāyaśāḥ || 20 ||
sa gatvā nilayaṃ rājā śrāddhaṃ kṛtvā vidhānataḥ |
prabhāte kālyamutthāya cakre godānamuttamam || 21 ||
gavāṃ śatasahasrāṇi brāhmaṇebhyo narādhipaḥ |
ekaikaśo dadau rājā putrānuddiśya dharmataḥ || 22 ||
suvarṇaśruṅgā ssampannā ssavatsāḥ kāṃsyadohanāḥ |
gavāṃ śatasahasrāṇi catvāri puruṣarṣabhaḥ || 23 ||
vittamanyacca subahudvijebhyo raghunandanaḥ |
dadau godānamuddiśya putrāṇāṃ putravatsalaḥ || 24 ||
sa sutaiḥ kṛtagodānairvṛtastu nṛpatistadā |
lokapālairivābhāti vṛtaḥ ssaumyaḥ prajāpatiḥ || 25 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe dvisaptatitamassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे बालकाण्डम् ।
अथ द्विसप्ततितमस्सर्गः ।
तमुक्तवन्तं वैदेहं विश्वामित्रो महामुनिः ।
उवाच वचनं वीरं वसिष्ठसहितो नृपम् ॥ 1 ॥
अचिन्त्यान्यप्रमेयानि कुलानि नरपुङ्गव ।
इक्ष्वाकूणां विदेहानां नैषां तुल्योऽस्ति कश्चन ॥ 2 ॥
सदृशो धर्मसम्बन्धः सदृशो रूपसम्पदा ।
रामलक्ष्मणयो राजन् सीता चोर्मिलया सह ॥ 3 ॥
वक्तव्यं च नरश्रेष्ठ श्रूयतां वचनं मम ।
भ्राता यवीयान् धर्मज्ञ एष राजा कुशध्वजः ॥ 4 ॥
अस्य धर्मात्मनो राजन् रूपेणाप्रतिमं भुवि ।
सुताद्वयं नरश्रेष्ठ पत्न्यर्थं वरयामहे ॥ 5 ॥
भरतस्य कुमारस्य शत्रुघ्नस्य च धीमतः ।
वरयामस्सुते राजन् तयोरर्थे महात्मनोः ॥ 6 ॥
पुत्रा दशरथस्येमे रूपयौवनशालिनः ।
लोकपालोपमास्सर्वे देवतुल्यपराक्रमाः ॥ 7 ॥
उभयोरपि राजेन्द्र सम्बन्धेनानुबध्यताम् ।
इक्ष्वाकोः कुलमव्यग्रं भवतःपुण्यकर्मणः ॥ 8 ॥
विश्वामित्रवच श्शृत्वा वसिष्ठस्य मते तदा ।
जनकः प्राञ्जलिर्वाक्यमुवाच मुनिपुङ्गवौ ॥ 9 ॥
कुलं धन्यमिदं मन्ये येषां नो मुनिपुङ्गवौ ।
सदृशं कुलसम्बन्धं यदाज्ञापयथः स्वयम् ॥ 10 ॥
एवं भवतु भद्रं वः कुशध्वजसुते इमे ।
पत्न्यौ भजेतां सहितौ शत्रुघ्नभरतावुभौ ॥ 11 ॥
एकाह्ना राजपुत्रीणां चतसृणां महामुने ।
पाणीन् गृह्णन्तु चत्वारो राजपुत्रा महाबलाः ॥ 12 ॥
उत्तरे दिवसे ब्रह्मन् फल्गुनीभ्यां मनीषिणः ।
वैवाहिकं प्रशंसन्ति भगो यत्र प्रजापतिः ॥ 13 ॥
एवमुक्त्वा वचस्सौम्यं प्रत्युत्थाय कृताञ्जलिः ।
उभौ मुनिवरौ राजा जनको वाक्यमब्रवीत् ॥ 14 ॥
परो धर्मः कृतो मह्यं शिष्योऽस्मिभवतो सदा ।
इमान्यासनमुख्यानि आसातां मुनिपुङ्गवौ ॥ 15 ॥
यथा दशरथस्येयं तथाऽयोध्या पुरी मम ।
प्रभुत्वे नास्ति सन्देहो यथार्हं कर्तुमर्हथ ॥ 16 ॥
तथा ब्रुवति वैदेहे जनके रघुनन्दनः ।
राजा दशरथो हृष्टः प्रत्युवाच महीपतिम् ॥ 17 ॥
युवामसङ्ख्येयगुणौ भ्रातरौ मिथिलेश्वरौ ।
ऋषयो राजसङ्घाश्च भवद्भ्यामभिपूजिताः ॥ 18 ॥
स्वस्ति प्राप्नुहि भद्रं ते गमिष्यामि स्वमालयम् ।
श्राद्धकर्माणि सर्वाणि विधास्यामीति चाब्रवीत् ॥ 19 ॥
तमापृष्ट्वा नरपतिं राजा दशरथस्तदा ।
मुनीन्द्रौ तौ पुरस्कृत्य जगामाशु महायशाः ॥ 20 ॥
स गत्वा निलयं राजा श्राद्धं कृत्वा विधानतः ।
प्रभाते काल्यमुत्थाय चक्रे गोदानमुत्तमम् ॥ 21 ॥
गवां शतसहस्राणि ब्राह्मणेभ्यो नराधिपः ।
एकैकशो ददौ राजा पुत्रानुद्दिश्य धर्मतः ॥ 22 ॥
सुवर्णश्रुङ्गा स्सम्पन्ना स्सवत्साः कांस्यदोहनाः ।
गवां शतसहस्राणि चत्वारि पुरुषर्षभः ॥ 23 ॥
वित्तमन्यच्च सुबहुद्विजेभ्यो रघुनन्दनः ।
ददौ गोदानमुद्दिश्य पुत्राणां पुत्रवत्सलः ॥ 24 ॥
स सुतैः कृतगोदानैर्वृतस्तु नृपतिस्तदा ।
लोकपालैरिवाभाति वृतः स्सौम्यः प्रजापतिः ॥ 25 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये बालकाण्डे द्विसप्ततितमस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |
atha dvisaptatitamassargaḥ |
tamuktavantaṃ vaidehaṃ viśvāmitro mahāmuniḥ |
uvāca vacanaṃ vīraṃ vasiṣṭhasahito nṛpam || 1 ||
acintyānyaprameyāni kulāni narapuṅgava |
ikṣvākūṇāṃ videhānāṃ naiṣāṃ tulyo'sti kaścana || 2 ||
sadṛśo dharmasambandhaḥ sadṛśo rūpasampadā |
rāmalakṣmaṇayo rājan sītā cormilayā saha || 3 ||
vaktavyaṃ ca naraśreṣṭha śrūyatāṃ vacanaṃ mama |
bhrātā yavīyān dharmajña eṣa rājā kuśadhvajaḥ || 4 ||
asya dharmātmano rājan rūpeṇāpratimaṃ bhuvi |
sutādvayaṃ naraśreṣṭha patnyarthaṃ varayāmahe || 5 ||
bharatasya kumārasya śatrughnasya ca dhīmataḥ |
varayāmassute rājan tayorarthe mahātmanoḥ || 6 ||
putrā daśarathasyeme rūpayauvanaśālinaḥ |
lokapālopamāssarve devatulyaparākramāḥ || 7 ||
ubhayorapi rājendra sambandhenānubadhyatām |
ikṣvākoḥ kulamavyagraṃ bhavataḥpuṇyakarmaṇaḥ || 8 ||
viśvāmitravaca śśṛtvā vasiṣṭhasya mate tadā |
janakaḥ prāñjalirvākyamuvāca munipuṅgavau || 9 ||
kulaṃ dhanyamidaṃ manye yeṣāṃ no munipuṅgavau |
sadṛśaṃ kulasambandhaṃ yadājñāpayathaḥ svayam || 10 ||
evaṃ bhavatu bhadraṃ vaḥ kuśadhvajasute ime |
patnyau bhajetāṃ sahitau śatrughnabharatāvubhau || 11 ||
ekāhnā rājaputrīṇāṃ catasṛṇāṃ mahāmune |
pāṇīn gṛhṇantu catvāro rājaputrā mahābalāḥ || 12 ||
uttare divase brahman phalgunībhyāṃ manīṣiṇaḥ |
vaivāhikaṃ praśaṃsanti bhago yatra prajāpatiḥ || 13 ||
evamuktvā vacassaumyaṃ pratyutthāya kṛtāñjaliḥ |
ubhau munivarau rājā janako vākyamabravīt || 14 ||
paro dharmaḥ kṛto mahyaṃ śiṣyo'smibhavato sadā |
imānyāsanamukhyāni āsātāṃ munipuṅgavau || 15 ||
yathā daśarathasyeyaṃ tathā'yodhyā purī mama |
prabhutve nāsti sandeho yathārhaṃ kartumarhatha || 16 ||
tathā bruvati vaidehe janake raghunandanaḥ |
rājā daśaratho hṛṣṭaḥ pratyuvāca mahīpatim || 17 ||
yuvāmasaṅkhyeyaguṇau bhrātarau mithileśvarau |
ṛṣayo rājasaṅghāśca bhavadbhyāmabhipūjitāḥ || 18 ||
svasti prāpnuhi bhadraṃ te gamiṣyāmi svamālayam |
śrāddhakarmāṇi sarvāṇi vidhāsyāmīti cābravīt || 19 ||
tamāpṛṣṭvā narapatiṃ rājā daśarathastadā |
munīndrau tau puraskṛtya jagāmāśu mahāyaśāḥ || 20 ||
sa gatvā nilayaṃ rājā śrāddhaṃ kṛtvā vidhānataḥ |
prabhāte kālyamutthāya cakre godānamuttamam || 21 ||
gavāṃ śatasahasrāṇi brāhmaṇebhyo narādhipaḥ |
ekaikaśo dadau rājā putrānuddiśya dharmataḥ || 22 ||
suvarṇaśruṅgā ssampannā ssavatsāḥ kāṃsyadohanāḥ |
gavāṃ śatasahasrāṇi catvāri puruṣarṣabhaḥ || 23 ||
vittamanyacca subahudvijebhyo raghunandanaḥ |
dadau godānamuddiśya putrāṇāṃ putravatsalaḥ || 24 ||
sa sutaiḥ kṛtagodānairvṛtastu nṛpatistadā |
lokapālairivābhāti vṛtaḥ ssaumyaḥ prajāpatiḥ || 25 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe dvisaptatitamassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Malayalam script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.