Valmiki Ramayana Bala Kanda Sarga 40 — Malayalam Script

Meaning —

ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ ബാലകാണ്ഡമ് ।

അഥ ചത്വാരിംശസ്സര്ഗഃ ।

Shloka 1

. ദേവതാനാം വചശ്ശ്രുത്വാ ഭഗവാന്വൈ പിതാമഹഃ ।
പ്രത്യുവാച സുസന്ത്രസ്താന്കൃതാന്തബലമോഹിതാന് ॥ 1 ॥

. devatānāṃ vacaśśrutvā bhagavānvai pitāmahaḥ |
pratyuvāca susantrastānkṛtāntabalamohitān || 1 ||

Shloka 2

യസ്യേയം വസുധാ കൃത്സ്നാ വാസുദേവസ്യ ധീമതഃ ।
കാപിലം രൂപമാസ്ഥായ ധാരയത്യനിശം ധരാമ് ॥ 2 ॥

yasyeyaṃ vasudhā kṛtsnā vāsudevasya dhīmataḥ |
kāpilaṃ rūpamāsthāya dhārayatyaniśaṃ dharām || 2 ||

Shloka 3

തസ്യ കോപാഗ്നിനാ ദഗ്ധാ ഭവിഷ്യന്തി നൃപാത്മജാഃ ।
പൃഥിവ്യാശ്ചാപി നിര്ഭേദോഽദൃഷ്ട ഏവ സനാതനഃ ॥ 3 ॥

tasya kopāgninā dagdhā bhaviṣyanti nṛpātmajāḥ |
pṛthivyāścāpi nirbhedo'dṛṣṭa eva sanātanaḥ || 3 ||

Shloka 4

സഗരസ്യ ച പുത്രാണാം വിനാശോഽദീര്ഘജീവിനാമ് ।
പിതാമഹവചശ്ശ്രുത്വാ ത്രയസ്ത്രിംശദരിന്ദമ ॥ 4 ॥

sagarasya ca putrāṇāṃ vināśo'dīrghajīvinām |
pitāmahavacaśśrutvā trayastriṃśadarindama || 4 ||

Shloka 5

ദേവാഃ പരമസംഹൃഷ്ടാഃ പുനര്ജഗ്മുര്യഥാഗതമ് ।
സഗരസ്യ ച പുത്രാണാം പ്രാദുരാസീന്മഹാത്മനാമ് ॥ 5 ॥

devāḥ paramasaṃhṛṣṭāḥ punarjagmuryathāgatam |
sagarasya ca putrāṇāṃ prādurāsīnmahātmanām || 5 ||

Shloka 6

പൃഥിവ്യാം ഭിദ്യമാനായാം നിര്ഘാതസമനിസ്വനഃ ।
തതോ ഭിത്വാ മഹീം സര്വേ കൃത്വാ ചാഭിപ്രദക്ഷിണമ് ॥ 6 ॥

pṛthivyāṃ bhidyamānāyāṃ nirghātasamanisvanaḥ |
tato bhitvā mahīṃ sarve kṛtvā cābhipradakṣiṇam || 6 ||

Shloka 7

സഹിതാ സ്സഗരാസ്സര്വേ പിതരം വാക്യമബ്രുവന് ।
0 പരിക്രാന്താ മഹീ സര്വാ സത്ത്വവന്തശ്ച സൂദിതാഃ ॥ 7 ॥

sahitā ssagarāssarve pitaraṃ vākyamabruvan |
0 parikrāntā mahī sarvā sattvavantaśca sūditāḥ || 7 ||

Shloka 8

ദേവദാനവരക്ഷാംസി പിശാചോരഗകിന്നരാഃ ।
ന ച പശ്യാമഹേഽശ്വം തമശ്വഹര്താരമേവ ച ॥ 8 ॥

devadānavarakṣāṃsi piśācoragakinnarāḥ |
na ca paśyāmahe'śvaṃ tamaśvahartārameva ca || 8 ||

Shloka 9

കിം കരിഷ്യാമ ഭദ്രം തേ ബുദ്ധിരത്ര വിചാര്യതാമ് ।
തേഷാം തദ്വചനം ശ്രുത്വാ പുത്രാണാം രാജസത്തമഃ ॥ 9 ॥

kiṃ kariṣyāma bhadraṃ te buddhiratra vicāryatām |
teṣāṃ tadvacanaṃ śrutvā putrāṇāṃ rājasattamaḥ || 9 ||

Shloka 10

സമന്യുരബ്രവീദ്വാക്യം സഗരോ രഘുനന്ദന ।
ഭൂയഃ ഖനത ഭദ്രം വോ നിര്ഭിദ്യ വസുധാതലമ് ॥ 10 ॥

samanyurabravīdvākyaṃ sagaro raghunandana |
bhūyaḥ khanata bhadraṃ vo nirbhidya vasudhātalam || 10 ||

Shloka 11

അശ്വഹര്താരമാസാദ്യ കൃതാര്ഥാശ്ച നിവര്തഥ ।
പിതുര്വചനമാസാദ്യ സഗരസ്യ മഹാത്മനഃ ॥ 11 ॥

aśvahartāramāsādya kṛtārthāśca nivartatha |
piturvacanamāsādya sagarasya mahātmanaḥ || 11 ||

Shloka 12

ഷഷ്ടിഃ പുത്രസഹസ്രാണി രസാതലമഭിദ്രവന് ।
ഖന്യമാനേ തതസ്തസ്മിന് ദദൃശുഃ പര്വതോപമമ് ॥ 12 ॥

ṣaṣṭiḥ putrasahasrāṇi rasātalamabhidravan |
khanyamāne tatastasmin dadṛśuḥ parvatopamam || 12 ||

Shloka 13

ദിശാഗജം വിരൂപാക്ഷം ധാരയന്തം മഹീതലമ് ।
സപര്വതവനാം കൃത്സ്നാം പൃഥിവീം രഘുനന്ദന ॥ 13 ॥

diśāgajaṃ virūpākṣaṃ dhārayantaṃ mahītalam |
saparvatavanāṃ kṛtsnāṃ pṛthivīṃ raghunandana || 13 ||

Shloka 14

ശിരസാ ധാരയാമാസ വിരൂപാക്ഷോ മഹാഗജഃ ।
യദാ പര്വണി കാകുത്സ്ഥ വിശ്രമാര്ഥം മഹാഗജഃ ॥ 14 ॥

śirasā dhārayāmāsa virūpākṣo mahāgajaḥ |
yadā parvaṇi kākutstha viśramārthaṃ mahāgajaḥ || 14 ||

Shloka 15

ഖേദാച്ചാലയതേ ശീര്ഷം ഭൂമികമ്പസ്തദാഭവേത് ।
തം തേ പ്രദക്ഷിണം കൃത്വാ ദിശാപാലം മഹാഗജമ് ॥ 15 ॥

khedāccālayate śīrṣaṃ bhūmikampastadābhavet |
taṃ te pradakṣiṇaṃ kṛtvā diśāpālaṃ mahāgajam || 15 ||

Shloka 16

മാനയന്തോ ഹി തേ രാമ ജഗ്മുര്ഭിത്ത്വാ രസാതലമ് ।
തതഃ പൂര്വാം ദിശം ഭിത്ത്വാ ദക്ഷിണാം ബിഭിദുഃ പുനഃ ॥ 16 ॥

mānayanto hi te rāma jagmurbhittvā rasātalam |
tataḥ pūrvāṃ diśaṃ bhittvā dakṣiṇāṃ bibhiduḥ punaḥ || 16 ||

Shloka 17

ദക്ഷിണസ്യാമപി ദിശി ദദൃശുസ്തേ മഹാഗജമ് ।
മഹാപദ്മം മഹാത്മാനം സുമഹത്പര്വതോപമമ് ॥ 17 ॥

dakṣiṇasyāmapi diśi dadṛśuste mahāgajam |
mahāpadmaṃ mahātmānaṃ sumahatparvatopamam || 17 ||

Shloka 18

ശിരസാ ധാരയന്തം തേ വിസ്മയം ജഗ്മുരുത്തമമ് ।
തതഃ പ്രദക്ഷിണം കൃത്വാ സഗരസ്യ മഹാത്മനഃ ॥ 18 ॥

śirasā dhārayantaṃ te vismayaṃ jagmuruttamam |
tataḥ pradakṣiṇaṃ kṛtvā sagarasya mahātmanaḥ || 18 ||

Shloka 19

ഷഷ്ടിഃ പുത്രസഹസ്രാണി പശ്ചിമാം ബിഭിദുര്ദിശമ് ।
പശ്ചിമായാമപി ദിശി മഹാന്തമചലോപമമ് ॥ 19 ॥

ṣaṣṭiḥ putrasahasrāṇi paścimāṃ bibhidurdiśam |
paścimāyāmapi diśi mahāntamacalopamam || 19 ||

Shloka 20

ദിശാഗജം സൌമനസം ദദൃശുസ്തേ മഹാബലാഃ ।
തം തേ പ്രദക്ഷിണം കൃത്വാ പൃഷ്ട്വാ ചാപി നിരാമയമ് ।
ഖനന്ത സ്സമുപക്രാന്താ ദിശം ഹൈമവതീം തതഃ ॥ 20 ॥

diśāgajaṃ saumanasaṃ dadṛśuste mahābalāḥ |
taṃ te pradakṣiṇaṃ kṛtvā pṛṣṭvā cāpi nirāmayam |
khananta ssamupakrāntā diśaṃ haimavatīṃ tataḥ || 20 ||

Shloka 21

ഉത്തരസ്യാം രഘുശ്രേഷ്ഠ ദദൃശുര്ഹിമപാണ്ഡുരമ് ॥ 21 ॥

uttarasyāṃ raghuśreṣṭha dadṛśurhimapāṇḍuram || 21 ||

Shloka 22

ഭദ്രം ഭദ്രേണ വപുഷാ ധാരയന്തം മഹീമിമാമ് ।
സമാലഭ്യ തത സ്സര്വേ കൃത്വാ ചൈനം പ്രദക്ഷിണമ് ॥ 22 ॥

bhadraṃ bhadreṇa vapuṣā dhārayantaṃ mahīmimām |
samālabhya tata ssarve kṛtvā cainaṃ pradakṣiṇam || 22 ||

Shloka 23

ഷഷ്ടിഃ പുത്രസഹസ്രാണി ബിഭിദുര്വസുധാതലമ് ।
തതഃ പ്രാഗുത്തരാം ഗത്വാ സാഗരാഃ പ്രഥിതാം ദിശമ് ॥ 23 ॥

ṣaṣṭiḥ putrasahasrāṇi bibhidurvasudhātalam |
tataḥ prāguttarāṃ gatvā sāgarāḥ prathitāṃ diśam || 23 ||

Shloka 24

രോഷാദഭ്യഖനന് സര്വേ പൃഥിവീം സഗരാത്മജാഃ ।
തേ തു സര്വേ മഹാത്മാനോ ഭീമവേഗാ മഹാബലാഃ ॥ 24 ॥

roṣādabhyakhanan sarve pṛthivīṃ sagarātmajāḥ |
te tu sarve mahātmāno bhīmavegā mahābalāḥ || 24 ||

Shloka 25

ദദൃശുഃ കപിലം തത്ര വാസുദേവം സനാതനമ് ।
ഹയം ച തസ്യ ദേവസ്യ ചരന്തമവിദൂരതഃ ॥ 25 ॥

dadṛśuḥ kapilaṃ tatra vāsudevaṃ sanātanam |
hayaṃ ca tasya devasya carantamavidūrataḥ || 25 ||

Shloka 26

പ്രഹര്ഷമതുലം പ്രാപ്താസ്സര്വേ തേ രഘുനന്ദന ।
തേ തം ഹയവരം ജ്ഞാത്വാ ക്രോധപര്യാകുലേക്ഷണാഃ ॥ 26 ॥

praharṣamatulaṃ prāptāssarve te raghunandana |
te taṃ hayavaraṃ jñātvā krodhaparyākulekṣaṇāḥ || 26 ||

Shloka 27

ഖനിത്രലാങ്ഗലധരാ നാനാവൃക്ഷശിലാധരാഃ ।
അഭ്യധാവന്ത സങ്ക്രുദ്ധാസ്തിഷ്ഠ തിഷ്ഠേതി ചാബ്രുവന് ॥ 27 ॥

khanitralāṅgaladharā nānāvṛkṣaśilādharāḥ |
abhyadhāvanta saṅkruddhāstiṣṭha tiṣṭheti cābruvan || 27 ||

Shloka 28

അസ്മാകം ത്വം ഹി തുരഗം യജ്ഞീയം ഹൃതവാനസി ।
ദുര്മേധസ്ത്വം ഹി സമ്പ്രാപ്താന് വിദ്ധി നസ്സഗരാത്മജാന് ॥ 28 ॥

asmākaṃ tvaṃ hi turagaṃ yajñīyaṃ hṛtavānasi |
durmedhastvaṃ hi samprāptān viddhi nassagarātmajān || 28 ||

Shloka 29

ശ്രുത്വാ തു വചനം തേഷാം കപിലോ രഘുനന്ദന ।
രോഷേണ മഹതാഽഽവിഷ്ടോ ഹുങ്കാരമകരോത്തദാ ॥ 29 ॥

śrutvā tu vacanaṃ teṣāṃ kapilo raghunandana |
roṣeṇa mahatā''viṣṭo huṅkāramakarottadā || 29 ||

Shloka 30

തതസ്തേനാപ്രമേയേന കപിലേന മഹാത്മനാ ।
ഭസ്മരാശീകൃതാസ്സര്വേ കാകുത്സ്ഥ സഗരാത്മജാഃ ॥ 30 ॥

tatastenāprameyena kapilena mahātmanā |
bhasmarāśīkṛtāssarve kākutstha sagarātmajāḥ || 30 ||

ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ ബാലകാണ്ഡേ ചത്വാരിംശസ്സര്ഗഃ ॥

Sanskrit — Devanagari (original)

श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे बालकाण्डम् ।

अथ चत्वारिंशस्सर्गः ।

. देवतानां वचश्श्रुत्वा भगवान्वै पितामहः ।

प्रत्युवाच सुसन्त्रस्तान्कृतान्तबलमोहितान् ॥ 1 ॥

यस्येयं वसुधा कृत्स्ना वासुदेवस्य धीमतः ।

कापिलं रूपमास्थाय धारयत्यनिशं धराम् ॥ 2 ॥

तस्य कोपाग्निना दग्धा भविष्यन्ति नृपात्मजाः ।

पृथिव्याश्चापि निर्भेदोऽदृष्ट एव सनातनः ॥ 3 ॥

सगरस्य च पुत्राणां विनाशोऽदीर्घजीविनाम् ।

पितामहवचश्श्रुत्वा त्रयस्त्रिंशदरिन्दम ॥ 4 ॥

देवाः परमसंहृष्टाः पुनर्जग्मुर्यथागतम् ।

सगरस्य च पुत्राणां प्रादुरासीन्महात्मनाम् ॥ 5 ॥

पृथिव्यां भिद्यमानायां निर्घातसमनिस्वनः ।

ततो भित्वा महीं सर्वे कृत्वा चाभिप्रदक्षिणम् ॥ 6 ॥

सहिता स्सगरास्सर्वे पितरं वाक्यमब्रुवन् ।

0 परिक्रान्ता मही सर्वा सत्त्ववन्तश्च सूदिताः ॥ 7 ॥

देवदानवरक्षांसि पिशाचोरगकिन्नराः ।

न च पश्यामहेऽश्वं तमश्वहर्तारमेव च ॥ 8 ॥

किं करिष्याम भद्रं ते बुद्धिरत्र विचार्यताम् ।

तेषां तद्वचनं श्रुत्वा पुत्राणां राजसत्तमः ॥ 9 ॥

समन्युरब्रवीद्वाक्यं सगरो रघुनन्दन ।

भूयः खनत भद्रं वो निर्भिद्य वसुधातलम् ॥ 10 ॥

अश्वहर्तारमासाद्य कृतार्थाश्च निवर्तथ ।

पितुर्वचनमासाद्य सगरस्य महात्मनः ॥ 11 ॥

षष्टिः पुत्रसहस्राणि रसातलमभिद्रवन् ।

खन्यमाने ततस्तस्मिन् ददृशुः पर्वतोपमम् ॥ 12 ॥

दिशागजं विरूपाक्षं धारयन्तं महीतलम् ।

सपर्वतवनां कृत्स्नां पृथिवीं रघुनन्दन ॥ 13 ॥

शिरसा धारयामास विरूपाक्षो महागजः ।

यदा पर्वणि काकुत्स्थ विश्रमार्थं महागजः ॥ 14 ॥

खेदाच्चालयते शीर्षं भूमिकम्पस्तदाभवेत् ।

तं ते प्रदक्षिणं कृत्वा दिशापालं महागजम् ॥ 15 ॥

मानयन्तो हि ते राम जग्मुर्भित्त्वा रसातलम् ।

ततः पूर्वां दिशं भित्त्वा दक्षिणां बिभिदुः पुनः ॥ 16 ॥

दक्षिणस्यामपि दिशि ददृशुस्ते महागजम् ।

महापद्मं महात्मानं सुमहत्पर्वतोपमम् ॥ 17 ॥

शिरसा धारयन्तं ते विस्मयं जग्मुरुत्तमम् ।

ततः प्रदक्षिणं कृत्वा सगरस्य महात्मनः ॥ 18 ॥

षष्टिः पुत्रसहस्राणि पश्चिमां बिभिदुर्दिशम् ।

पश्चिमायामपि दिशि महान्तमचलोपमम् ॥ 19 ॥

दिशागजं सौमनसं ददृशुस्ते महाबलाः ।

तं ते प्रदक्षिणं कृत्वा पृष्ट्वा चापि निरामयम् ।

खनन्त स्समुपक्रान्ता दिशं हैमवतीं ततः ॥ 20 ॥

उत्तरस्यां रघुश्रेष्ठ ददृशुर्हिमपाण्डुरम् ॥ 21 ॥

भद्रं भद्रेण वपुषा धारयन्तं महीमिमाम् ।

समालभ्य तत स्सर्वे कृत्वा चैनं प्रदक्षिणम् ॥ 22 ॥

षष्टिः पुत्रसहस्राणि बिभिदुर्वसुधातलम् ।

ततः प्रागुत्तरां गत्वा सागराः प्रथितां दिशम् ॥ 23 ॥

रोषादभ्यखनन् सर्वे पृथिवीं सगरात्मजाः ।

ते तु सर्वे महात्मानो भीमवेगा महाबलाः ॥ 24 ॥

ददृशुः कपिलं तत्र वासुदेवं सनातनम् ।

हयं च तस्य देवस्य चरन्तमविदूरतः ॥ 25 ॥

प्रहर्षमतुलं प्राप्तास्सर्वे ते रघुनन्दन ।

ते तं हयवरं ज्ञात्वा क्रोधपर्याकुलेक्षणाः ॥ 26 ॥

खनित्रलाङ्गलधरा नानावृक्षशिलाधराः ।

अभ्यधावन्त सङ्क्रुद्धास्तिष्ठ तिष्ठेति चाब्रुवन् ॥ 27 ॥

अस्माकं त्वं हि तुरगं यज्ञीयं हृतवानसि ।

दुर्मेधस्त्वं हि सम्प्राप्तान् विद्धि नस्सगरात्मजान् ॥ 28 ॥

श्रुत्वा तु वचनं तेषां कपिलो रघुनन्दन ।

रोषेण महताऽऽविष्टो हुङ्कारमकरोत्तदा ॥ 29 ॥

ततस्तेनाप्रमेयेन कपिलेन महात्मना ।

भस्मराशीकृतास्सर्वे काकुत्स्थ सगरात्मजाः ॥ 30 ॥

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये बालकाण्डे चत्वारिंशस्सर्गः ॥

🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Malayalam script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version. It is a transliteration, not a translation — see “Meaning” for translations where available.

1.40 ബാലകാണ്ഡ - ചത്വാരിംശ സര്ഗഃ