ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ ബാലകാണ്ഡമ് ।
അഥ ഏകചത്വാരിംശസ്സര്ഗഃ ।
പുത്രാംശ്ചിരഗതാന് ജ്ഞാത്വാ സഗരോ രഘുനന്ദന ।
നപ്താരമബ്രവീദ്രാജാ ദീപ്യമാനം സ്വതേജസാ ॥ 1 ॥
ശൂരശ്ച കൃതവിദ്യശ്ച പൂര്വൈസ്തുല്യോഽസി തേജസാ ।
പിതൃണാം ഗതിമന്വിച്ഛ യേന ചാശ്വോഽപവാഹിതഃ ॥ 2 ॥
അന്തര്ഭൌമാനി സത്ത്വാനി വീര്യവന്തി മഹാന്തി ച ।
തേഷാം ത്വം പ്രതിഘാതാര്ഥം സാസ്ത്രം ഗൃഹ്ണീഷ്വ കാര്മുകമ് ॥ 3 ॥
അഭിവാദ്യാഭിവാദ്യാംസ്ത്വം ഹത്വാ വിഘ്നകരാനപി ।
സിദ്ധാര്ഥസ്സന്നിവര്തസ്വ മമ യജ്ഞസ്യ പാരഗഃ ॥ 4 ॥
ഏവമുക്തോംഽശുമാന്സമ്യക് സഗരേണ മഹാത്മനാ ।
ധനുരാദായ ഖഡ്ഗം ച ജഗാമ ലഘുവിക്രമഃ ॥ 5 ॥
സ ഖാതം പിതൃഭിര്മാര്ഗമന്തര്ഭൌമം മഹാത്മഭിഃ ।
പ്രാപദ്യത നരശ്രേഷ്ഠ തേന രാജ്ഞാഽഭിചോദിതഃ ॥ 6 ॥
ദൈത്യദാനവരക്ഷോഭിഃ പിശാചപതഗോരഗൈഃ ।
പൂജ്യമാനം മഹാതേജാ ദിശാഗജമപശ്യത ॥ 7 ॥
സ തം പ്രദക്ഷിണം കൃത്വാ പൃഷ്ട്വാ ചാപി നിരാമയമ് ।
പിതൃന് സ പരിപപ്രച്ഛ വാജിഹര്താരമേവ ച ॥ 8 ॥
ദിശാഗജസ്തു തച്ഛ്രുത്വാ പ്രത്യാഹാംശുമതോ വചഃ ।
ആസമഞ്ജ കൃതാര്ഥസ്ത്വം സഹാശ്വശ്ശീഘ്രമേഷ്യസി ॥ 9 ॥
തസ്യ തദ്വചനം ശ്രുത്വാ സര്വാനേവ ദിശാഗജാന് ।
യഥാക്രമം യഥാന്യായം പ്രഷ്ടും സമുപചക്രമേ ॥ 10 ॥
തൈശ്ച സര്വൈര്ദിശാപാലൈര്വാക്യജ്ഞൈര്വാക്യകോവിദൈഃ ।
പൂജിതസ്സഹയശ്ചൈവ ഗന്താഽസീത്യഭിചോദിതഃ ॥ 11 ॥
തേഷാം തദ്വചനം ശ്രുത്വാ ജഗാമ ലഘുവിക്രമഃ ।
ഭസ്മരാശീകൃതാ യത്ര പിതരസ്തസ്യ സാഗരാഃ ॥ 12 ॥
സ ദുഃഖവശമാപന്നസ്ത്വസമഞ്ജസുതസ്തദാ ।
ചുക്രോശ പരമാര്തസ്തു വധാത്തേഷാം സുദുഃഖിതഃ ॥ 13 ॥
യജ്ഞീയം ച ഹയം തത്ര ചരന്തമവിദൂരതഃ ।
ദദര്ശ പുരുഷവ്യാഘ്രോ ദുഃഖശോകസമന്വിതഃ ॥ 14 ॥
സ തേഷാം രാജപുത്രാണാം കര്തുകാമോ ജലക്രിയാമ് ।
സലിലാര്ഥീ മഹാതേജാ ന ചാപശ്യജ്ജലാശയമ് ॥ 15 ॥
വിസാര്യ നിപുണാം ദൃഷ്ടിം തതോഽപശ്യത്ഖഗാധിപമ് ।
പിതൃണാം മാതുലം രാമ സുപര്ണമനിലോപമമ് ॥ 16 ॥
സ ചൈവമബ്രവീദ്വാക്യം വൈനതേയോ മഹാബല ഃ ।
മാ ശുചഃ പുരുഷവ്യാഘ്ര വധോഽയം ലോകസമ്മതഃ ॥ 17 ॥
കപിലേനാപ്രമേയേന ദഗ്ധാ ഹീമേ മഹാബലാഃ ।
സലിലം നാര്ഹസി പ്രാജ്ഞ ദാതുമേഷാം ഹി ലൌകികമ് ॥ 18 ॥
ഗങ്ഗാ ഹിമവതോ ജ്യേഷ്ഠാ ദുഹിതാ പുരുഷര്ഷഭ ।
തസ്യാം കുരു മഹാബാഹോ പിതൃണാം തു ജലക്രിയാമ് ॥ 19 ॥
ഭസ്മരാശീകൃതാനേതാന് പ്ലാവയേല്ലോകപാവനീ ।
തയാ ക്ലിന്നമിദം ഭസ്മ ഗങ്ഗയാ ലോകകാന്തയാ ॥ 20 ॥
ഷഷ്ടിം പുത്രസഹസ്രാണി സ്വര്ഗലോകം ച നേഷ്യതി ।
ഗച്ഛ ചാശ്വം മഹാഭാഗ തം ഗൃഹ്യ പുരുഷര്ഷഭ ॥ 21 ॥
യജ്ഞം പൈതാമഹം വീര സംവര്തയിതുമര്ഹസി ।
സുപര്ണവചനം ശ്രുത്വാ സോംഽശുമാനതിവീര്യവാന് ॥ 22 ॥
ത്വരിതം ഹയമാദായ പുനരായാന്മഹായശാഃ ।
തതോ രാജാനമാസാദ്യ ദീക്ഷിതം രഘുനന്ദന ॥ 23 ॥
ന്യവേദയദ്യഥാവൃത്തം സുപര്ണവചനം തഥാ ।
തച്ഛ്രുത്വാ ഘോരസങ്കാശം വാക്യമംശുമതോ നൃപഃ ॥ 24 ॥
യജ്ഞം നിവര്തയാമാസ യഥാകല്പം യഥാവിധി ।
സ്വപുരം ചാഗമച്ഛ്രീമാനിഷ്ടയജ്ഞോമഹീപതിഃ ॥ 25 ॥
ഗങ്ഗായാശ്ചാഗമേ രാജാ നിശ്ചയം നാധ്യഗച്ഛത ।
അകൃത്വാ നിശ്ചയം രാജാ കാലേന മഹതാ മഹാന് ।
ത്രിംശദ്വര്ഷസഹസ്രാണി രാജ്യം കൃത്വാ ദിവം ഗതഃ ॥ 26 ॥
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ ബാലകാണ്ഡേ ഏകചത്വാരിംശസ്സര്ഗഃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |
atha ekacatvāriṃśassargaḥ |
putrāṃściragatān jñātvā sagaro raghunandana |
naptāramabravīdrājā dīpyamānaṃ svatejasā || 1 ||
śūraśca kṛtavidyaśca pūrvaistulyo'si tejasā |
pitṛṇāṃ gatimanviccha yena cāśvo'pavāhitaḥ || 2 ||
antarbhaumāni sattvāni vīryavanti mahānti ca |
teṣāṃ tvaṃ pratighātārthaṃ sāstraṃ gṛhṇīṣva kārmukam || 3 ||
abhivādyābhivādyāṃstvaṃ hatvā vighnakarānapi |
siddhārthassannivartasva mama yajñasya pāragaḥ || 4 ||
evamuktoṃ'śumānsamyak sagareṇa mahātmanā |
dhanurādāya khaḍgaṃ ca jagāma laghuvikramaḥ || 5 ||
sa khātaṃ pitṛbhirmārgamantarbhaumaṃ mahātmabhiḥ |
prāpadyata naraśreṣṭha tena rājñā'bhicoditaḥ || 6 ||
daityadānavarakṣobhiḥ piśācapatagoragaiḥ |
pūjyamānaṃ mahātejā diśāgajamapaśyata || 7 ||
sa taṃ pradakṣiṇaṃ kṛtvā pṛṣṭvā cāpi nirāmayam |
pitṛn sa paripapraccha vājihartārameva ca || 8 ||
diśāgajastu tacchrutvā pratyāhāṃśumato vacaḥ |
āsamañja kṛtārthastvaṃ sahāśvaśśīghrameṣyasi || 9 ||
tasya tadvacanaṃ śrutvā sarvāneva diśāgajān |
yathākramaṃ yathānyāyaṃ praṣṭuṃ samupacakrame || 10 ||
taiśca sarvairdiśāpālairvākyajñairvākyakovidaiḥ |
pūjitassahayaścaiva gantā'sītyabhicoditaḥ || 11 ||
teṣāṃ tadvacanaṃ śrutvā jagāma laghuvikramaḥ |
bhasmarāśīkṛtā yatra pitarastasya sāgarāḥ || 12 ||
sa duḥkhavaśamāpannastvasamañjasutastadā |
cukrośa paramārtastu vadhātteṣāṃ suduḥkhitaḥ || 13 ||
yajñīyaṃ ca hayaṃ tatra carantamavidūrataḥ |
dadarśa puruṣavyāghro duḥkhaśokasamanvitaḥ || 14 ||
sa teṣāṃ rājaputrāṇāṃ kartukāmo jalakriyām |
salilārthī mahātejā na cāpaśyajjalāśayam || 15 ||
visārya nipuṇāṃ dṛṣṭiṃ tato'paśyatkhagādhipam |
pitṛṇāṃ mātulaṃ rāma suparṇamanilopamam || 16 ||
sa caivamabravīdvākyaṃ vainateyo mahābala ḥ |
mā śucaḥ puruṣavyāghra vadho'yaṃ lokasammataḥ || 17 ||
kapilenāprameyena dagdhā hīme mahābalāḥ |
salilaṃ nārhasi prājña dātumeṣāṃ hi laukikam || 18 ||
gaṅgā himavato jyeṣṭhā duhitā puruṣarṣabha |
tasyāṃ kuru mahābāho pitṛṇāṃ tu jalakriyām || 19 ||
bhasmarāśīkṛtānetān plāvayellokapāvanī |
tayā klinnamidaṃ bhasma gaṅgayā lokakāntayā || 20 ||
ṣaṣṭiṃ putrasahasrāṇi svargalokaṃ ca neṣyati |
gaccha cāśvaṃ mahābhāga taṃ gṛhya puruṣarṣabha || 21 ||
yajñaṃ paitāmahaṃ vīra saṃvartayitumarhasi |
suparṇavacanaṃ śrutvā soṃ'śumānativīryavān || 22 ||
tvaritaṃ hayamādāya punarāyānmahāyaśāḥ |
tato rājānamāsādya dīkṣitaṃ raghunandana || 23 ||
nyavedayadyathāvṛttaṃ suparṇavacanaṃ tathā |
tacchrutvā ghorasaṅkāśaṃ vākyamaṃśumato nṛpaḥ || 24 ||
yajñaṃ nivartayāmāsa yathākalpaṃ yathāvidhi |
svapuraṃ cāgamacchrīmāniṣṭayajñomahīpatiḥ || 25 ||
gaṅgāyāścāgame rājā niścayaṃ nādhyagacchata |
akṛtvā niścayaṃ rājā kālena mahatā mahān |
triṃśadvarṣasahasrāṇi rājyaṃ kṛtvā divaṃ gataḥ || 26 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe ekacatvāriṃśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे बालकाण्डम् ।
अथ एकचत्वारिंशस्सर्गः ।
पुत्रांश्चिरगतान् ज्ञात्वा सगरो रघुनन्दन ।
नप्तारमब्रवीद्राजा दीप्यमानं स्वतेजसा ॥ 1 ॥
शूरश्च कृतविद्यश्च पूर्वैस्तुल्योऽसि तेजसा ।
पितृणां गतिमन्विच्छ येन चाश्वोऽपवाहितः ॥ 2 ॥
अन्तर्भौमानि सत्त्वानि वीर्यवन्ति महान्ति च ।
तेषां त्वं प्रतिघातार्थं सास्त्रं गृह्णीष्व कार्मुकम् ॥ 3 ॥
अभिवाद्याभिवाद्यांस्त्वं हत्वा विघ्नकरानपि ।
सिद्धार्थस्सन्निवर्तस्व मम यज्ञस्य पारगः ॥ 4 ॥
एवमुक्तोंऽशुमान्सम्यक् सगरेण महात्मना ।
धनुरादाय खड्गं च जगाम लघुविक्रमः ॥ 5 ॥
स खातं पितृभिर्मार्गमन्तर्भौमं महात्मभिः ।
प्रापद्यत नरश्रेष्ठ तेन राज्ञाऽभिचोदितः ॥ 6 ॥
दैत्यदानवरक्षोभिः पिशाचपतगोरगैः ।
पूज्यमानं महातेजा दिशागजमपश्यत ॥ 7 ॥
स तं प्रदक्षिणं कृत्वा पृष्ट्वा चापि निरामयम् ।
पितृन् स परिपप्रच्छ वाजिहर्तारमेव च ॥ 8 ॥
दिशागजस्तु तच्छ्रुत्वा प्रत्याहांशुमतो वचः ।
आसमञ्ज कृतार्थस्त्वं सहाश्वश्शीघ्रमेष्यसि ॥ 9 ॥
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा सर्वानेव दिशागजान् ।
यथाक्रमं यथान्यायं प्रष्टुं समुपचक्रमे ॥ 10 ॥
तैश्च सर्वैर्दिशापालैर्वाक्यज्ञैर्वाक्यकोविदैः ।
पूजितस्सहयश्चैव गन्ताऽसीत्यभिचोदितः ॥ 11 ॥
तेषां तद्वचनं श्रुत्वा जगाम लघुविक्रमः ।
भस्मराशीकृता यत्र पितरस्तस्य सागराः ॥ 12 ॥
स दुःखवशमापन्नस्त्वसमञ्जसुतस्तदा ।
चुक्रोश परमार्तस्तु वधात्तेषां सुदुःखितः ॥ 13 ॥
यज्ञीयं च हयं तत्र चरन्तमविदूरतः ।
ददर्श पुरुषव्याघ्रो दुःखशोकसमन्वितः ॥ 14 ॥
स तेषां राजपुत्राणां कर्तुकामो जलक्रियाम् ।
सलिलार्थी महातेजा न चापश्यज्जलाशयम् ॥ 15 ॥
विसार्य निपुणां दृष्टिं ततोऽपश्यत्खगाधिपम् ।
पितृणां मातुलं राम सुपर्णमनिलोपमम् ॥ 16 ॥
स चैवमब्रवीद्वाक्यं वैनतेयो महाबल ः ।
मा शुचः पुरुषव्याघ्र वधोऽयं लोकसम्मतः ॥ 17 ॥
कपिलेनाप्रमेयेन दग्धा हीमे महाबलाः ।
सलिलं नार्हसि प्राज्ञ दातुमेषां हि लौकिकम् ॥ 18 ॥
गङ्गा हिमवतो ज्येष्ठा दुहिता पुरुषर्षभ ।
तस्यां कुरु महाबाहो पितृणां तु जलक्रियाम् ॥ 19 ॥
भस्मराशीकृतानेतान् प्लावयेल्लोकपावनी ।
तया क्लिन्नमिदं भस्म गङ्गया लोककान्तया ॥ 20 ॥
षष्टिं पुत्रसहस्राणि स्वर्गलोकं च नेष्यति ।
गच्छ चाश्वं महाभाग तं गृह्य पुरुषर्षभ ॥ 21 ॥
यज्ञं पैतामहं वीर संवर्तयितुमर्हसि ।
सुपर्णवचनं श्रुत्वा सोंऽशुमानतिवीर्यवान् ॥ 22 ॥
त्वरितं हयमादाय पुनरायान्महायशाः ।
ततो राजानमासाद्य दीक्षितं रघुनन्दन ॥ 23 ॥
न्यवेदयद्यथावृत्तं सुपर्णवचनं तथा ।
तच्छ्रुत्वा घोरसङ्काशं वाक्यमंशुमतो नृपः ॥ 24 ॥
यज्ञं निवर्तयामास यथाकल्पं यथाविधि ।
स्वपुरं चागमच्छ्रीमानिष्टयज्ञोमहीपतिः ॥ 25 ॥
गङ्गायाश्चागमे राजा निश्चयं नाध्यगच्छत ।
अकृत्वा निश्चयं राजा कालेन महता महान् ।
त्रिंशद्वर्षसहस्राणि राज्यं कृत्वा दिवं गतः ॥ 26 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये बालकाण्डे एकचत्वारिंशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |
atha ekacatvāriṃśassargaḥ |
putrāṃściragatān jñātvā sagaro raghunandana |
naptāramabravīdrājā dīpyamānaṃ svatejasā || 1 ||
śūraśca kṛtavidyaśca pūrvaistulyo'si tejasā |
pitṛṇāṃ gatimanviccha yena cāśvo'pavāhitaḥ || 2 ||
antarbhaumāni sattvāni vīryavanti mahānti ca |
teṣāṃ tvaṃ pratighātārthaṃ sāstraṃ gṛhṇīṣva kārmukam || 3 ||
abhivādyābhivādyāṃstvaṃ hatvā vighnakarānapi |
siddhārthassannivartasva mama yajñasya pāragaḥ || 4 ||
evamuktoṃ'śumānsamyak sagareṇa mahātmanā |
dhanurādāya khaḍgaṃ ca jagāma laghuvikramaḥ || 5 ||
sa khātaṃ pitṛbhirmārgamantarbhaumaṃ mahātmabhiḥ |
prāpadyata naraśreṣṭha tena rājñā'bhicoditaḥ || 6 ||
daityadānavarakṣobhiḥ piśācapatagoragaiḥ |
pūjyamānaṃ mahātejā diśāgajamapaśyata || 7 ||
sa taṃ pradakṣiṇaṃ kṛtvā pṛṣṭvā cāpi nirāmayam |
pitṛn sa paripapraccha vājihartārameva ca || 8 ||
diśāgajastu tacchrutvā pratyāhāṃśumato vacaḥ |
āsamañja kṛtārthastvaṃ sahāśvaśśīghrameṣyasi || 9 ||
tasya tadvacanaṃ śrutvā sarvāneva diśāgajān |
yathākramaṃ yathānyāyaṃ praṣṭuṃ samupacakrame || 10 ||
taiśca sarvairdiśāpālairvākyajñairvākyakovidaiḥ |
pūjitassahayaścaiva gantā'sītyabhicoditaḥ || 11 ||
teṣāṃ tadvacanaṃ śrutvā jagāma laghuvikramaḥ |
bhasmarāśīkṛtā yatra pitarastasya sāgarāḥ || 12 ||
sa duḥkhavaśamāpannastvasamañjasutastadā |
cukrośa paramārtastu vadhātteṣāṃ suduḥkhitaḥ || 13 ||
yajñīyaṃ ca hayaṃ tatra carantamavidūrataḥ |
dadarśa puruṣavyāghro duḥkhaśokasamanvitaḥ || 14 ||
sa teṣāṃ rājaputrāṇāṃ kartukāmo jalakriyām |
salilārthī mahātejā na cāpaśyajjalāśayam || 15 ||
visārya nipuṇāṃ dṛṣṭiṃ tato'paśyatkhagādhipam |
pitṛṇāṃ mātulaṃ rāma suparṇamanilopamam || 16 ||
sa caivamabravīdvākyaṃ vainateyo mahābala ḥ |
mā śucaḥ puruṣavyāghra vadho'yaṃ lokasammataḥ || 17 ||
kapilenāprameyena dagdhā hīme mahābalāḥ |
salilaṃ nārhasi prājña dātumeṣāṃ hi laukikam || 18 ||
gaṅgā himavato jyeṣṭhā duhitā puruṣarṣabha |
tasyāṃ kuru mahābāho pitṛṇāṃ tu jalakriyām || 19 ||
bhasmarāśīkṛtānetān plāvayellokapāvanī |
tayā klinnamidaṃ bhasma gaṅgayā lokakāntayā || 20 ||
ṣaṣṭiṃ putrasahasrāṇi svargalokaṃ ca neṣyati |
gaccha cāśvaṃ mahābhāga taṃ gṛhya puruṣarṣabha || 21 ||
yajñaṃ paitāmahaṃ vīra saṃvartayitumarhasi |
suparṇavacanaṃ śrutvā soṃ'śumānativīryavān || 22 ||
tvaritaṃ hayamādāya punarāyānmahāyaśāḥ |
tato rājānamāsādya dīkṣitaṃ raghunandana || 23 ||
nyavedayadyathāvṛttaṃ suparṇavacanaṃ tathā |
tacchrutvā ghorasaṅkāśaṃ vākyamaṃśumato nṛpaḥ || 24 ||
yajñaṃ nivartayāmāsa yathākalpaṃ yathāvidhi |
svapuraṃ cāgamacchrīmāniṣṭayajñomahīpatiḥ || 25 ||
gaṅgāyāścāgame rājā niścayaṃ nādhyagacchata |
akṛtvā niścayaṃ rājā kālena mahatā mahān |
triṃśadvarṣasahasrāṇi rājyaṃ kṛtvā divaṃ gataḥ || 26 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe ekacatvāriṃśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Malayalam script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.