📚 Valmiki Ramayana · Bala Kanda

1.40 බාලකාණ්ඩ - චත්වාරිංශ සර්ගඃ

Sarga 40

✍️ Author Maharishi Valmiki 🖋️ Sinhala script 🔢 30 verses 64 views
📄 Download PDF
View: Text in this script too →
🖋️ Script: සිංහල ▾
Meaning —
ශ්රීමද්වාල්මීකීය රාමායණේ බාලකාණ්ඩම් .
අථ චත්වාරිංශස්සර්ගඃ .
Shloka 1
. දේවතානාං වචශ්ශ්රුත්වා භගවාන්වෛ පිතාමහඃ .
ප්රත්යුවාච සුසන්ත්රස්තාන්කෘතාන්තබලමෝහිතාන් .. 1 ..
. devatānāṃ vacaśśrutvā bhagavānvai pitāmahaḥ |
pratyuvāca susantrastānkṛtāntabalamohitān || 1 ||
Shloka 2
යස්යේයං වසුධා කෘත්ස්නා වාසුදේවස්ය ධීමතඃ .
කාපිලං රූපමාස්ථාය ධාරයත්යනිශං ධරාම් .. 2 ..
yasyeyaṃ vasudhā kṛtsnā vāsudevasya dhīmataḥ |
kāpilaṃ rūpamāsthāya dhārayatyaniśaṃ dharām || 2 ||
Shloka 3
තස්ය කෝපාග්නිනා දග්ධා භවිෂ්යන්ති නෘපාත්මජාඃ .
පෘථිව්යාශ්චාපි නිර්භේදෝ(අ)දෘෂ්ට ඒව සනාතනඃ .. 3 ..
tasya kopāgninā dagdhā bhaviṣyanti nṛpātmajāḥ |
pṛthivyāścāpi nirbhedo'dṛṣṭa eva sanātanaḥ || 3 ||
Shloka 4
සගරස්ය ච පුත්රාණාං විනාශෝ(අ)දීර්ඝජීවිනාම් .
පිතාමහවචශ්ශ්රුත්වා ත්රයස්ත්රිංශදරින්දම .. 4 ..
sagarasya ca putrāṇāṃ vināśo'dīrghajīvinām |
pitāmahavacaśśrutvā trayastriṃśadarindama || 4 ||
Shloka 5
දේවාඃ පරමසංහෘෂ්ටාඃ පුනර්ජග්මුර්යථාගතම් .
සගරස්ය ච පුත්රාණාං ප්රාදුරාසීන්මහාත්මනාම් .. 5 ..
devāḥ paramasaṃhṛṣṭāḥ punarjagmuryathāgatam |
sagarasya ca putrāṇāṃ prādurāsīnmahātmanām || 5 ||
Shloka 6
පෘථිව්යාං භිද්යමානායාං නිර්ඝාතසමනිස්වනඃ .
තතෝ භිත්වා මහීං සර්වේ කෘත්වා චාභිප්රදක්ෂිණම් .. 6 ..
pṛthivyāṃ bhidyamānāyāṃ nirghātasamanisvanaḥ |
tato bhitvā mahīṃ sarve kṛtvā cābhipradakṣiṇam || 6 ||
Shloka 7
සහිතා ස්සගරාස්සර්වේ පිතරං වාක්යමබ්රුවන් .
0 පරික්රාන්තා මහී සර්වා සත්ත්වවන්තශ්ච සූදිතාඃ .. 7 ..
sahitā ssagarāssarve pitaraṃ vākyamabruvan |
0 parikrāntā mahī sarvā sattvavantaśca sūditāḥ || 7 ||
Shloka 8
දේවදානවරක්ෂාංසි පිශාචෝරගකින්නරාඃ .
න ච පශ්යාමහේ(අ)ශ්වං තමශ්වහර්තාරමේව ච .. 8 ..
devadānavarakṣāṃsi piśācoragakinnarāḥ |
na ca paśyāmahe'śvaṃ tamaśvahartārameva ca || 8 ||
Shloka 9
කිං කරිෂ්යාම භද්රං තේ බුද්ධිරත්ර විචාර්යතාම් .
තේෂාං තද්වචනං ශ්රුත්වා පුත්රාණාං රාජසත්තමඃ .. 9 ..
kiṃ kariṣyāma bhadraṃ te buddhiratra vicāryatām |
teṣāṃ tadvacanaṃ śrutvā putrāṇāṃ rājasattamaḥ || 9 ||
Shloka 10
සමන්යුරබ්රවීද්වාක්යං සගරෝ රඝුනන්දන .
භූයඃ ඛනත භද්රං වෝ නිර්භිද්ය වසුධාතලම් .. 10 ..
samanyurabravīdvākyaṃ sagaro raghunandana |
bhūyaḥ khanata bhadraṃ vo nirbhidya vasudhātalam || 10 ||
Shloka 11
අශ්වහර්තාරමාසාද්ය කෘතාර්ථාශ්ච නිවර්තථ .
පිතුර්වචනමාසාද්ය සගරස්ය මහාත්මනඃ .. 11 ..
aśvahartāramāsādya kṛtārthāśca nivartatha |
piturvacanamāsādya sagarasya mahātmanaḥ || 11 ||
Shloka 12
ෂෂ්ටිඃ පුත්රසහස්රාණි රසාතලමභිද්රවන් .
ඛන්යමානේ තතස්තස්මින් දදෘශුඃ පර්වතෝපමම් .. 12 ..
ṣaṣṭiḥ putrasahasrāṇi rasātalamabhidravan |
khanyamāne tatastasmin dadṛśuḥ parvatopamam || 12 ||
Shloka 13
දිශාගජං විරූපාක්ෂං ධාරයන්තං මහීතලම් .
සපර්වතවනාං කෘත්ස්නාං පෘථිවීං රඝුනන්දන .. 13 ..
diśāgajaṃ virūpākṣaṃ dhārayantaṃ mahītalam |
saparvatavanāṃ kṛtsnāṃ pṛthivīṃ raghunandana || 13 ||
Shloka 14
ශිරසා ධාරයාමාස විරූපාක්ෂෝ මහාගජඃ .
යදා පර්වණි කාකුත්ස්ථ විශ්රමාර්ථං මහාගජඃ .. 14 ..
śirasā dhārayāmāsa virūpākṣo mahāgajaḥ |
yadā parvaṇi kākutstha viśramārthaṃ mahāgajaḥ || 14 ||
Shloka 15
ඛේදාච්චාලයතේ ශීර්ෂං භූමිකම්පස්තදාභවේත් .
තං තේ ප්රදක්ෂිණං කෘත්වා දිශාපාලං මහාගජම් .. 15 ..
khedāccālayate śīrṣaṃ bhūmikampastadābhavet |
taṃ te pradakṣiṇaṃ kṛtvā diśāpālaṃ mahāgajam || 15 ||
Shloka 16
මානයන්තෝ හි තේ රාම ජග්මුර්භිත්ත්වා රසාතලම් .
තතඃ පූර්වාං දිශං භිත්ත්වා දක්ෂිණාං බිභිදුඃ පුනඃ .. 16 ..
mānayanto hi te rāma jagmurbhittvā rasātalam |
tataḥ pūrvāṃ diśaṃ bhittvā dakṣiṇāṃ bibhiduḥ punaḥ || 16 ||
Shloka 17
දක්ෂිණස්යාමපි දිශි දදෘශුස්තේ මහාගජම් .
මහාපද්මං මහාත්මානං සුමහත්පර්වතෝපමම් .. 17 ..
dakṣiṇasyāmapi diśi dadṛśuste mahāgajam |
mahāpadmaṃ mahātmānaṃ sumahatparvatopamam || 17 ||
Shloka 18
ශිරසා ධාරයන්තං තේ විස්මයං ජග්මුරුත්තමම් .
තතඃ ප්රදක්ෂිණං කෘත්වා සගරස්ය මහාත්මනඃ .. 18 ..
śirasā dhārayantaṃ te vismayaṃ jagmuruttamam |
tataḥ pradakṣiṇaṃ kṛtvā sagarasya mahātmanaḥ || 18 ||
Shloka 19
ෂෂ්ටිඃ පුත්රසහස්රාණි පශ්චිමාං බිභිදුර්දිශම් .
පශ්චිමායාමපි දිශි මහාන්තමචලෝපමම් .. 19 ..
ṣaṣṭiḥ putrasahasrāṇi paścimāṃ bibhidurdiśam |
paścimāyāmapi diśi mahāntamacalopamam || 19 ||
Shloka 20
දිශාගජං සෞමනසං දදෘශුස්තේ මහාබලාඃ .
තං තේ ප්රදක්ෂිණං කෘත්වා පෘෂ්ට්වා චාපි නිරාමයම් .
ඛනන්ත ස්සමුපක්රාන්තා දිශං හෛමවතීං තතඃ .. 20 ..
diśāgajaṃ saumanasaṃ dadṛśuste mahābalāḥ |
taṃ te pradakṣiṇaṃ kṛtvā pṛṣṭvā cāpi nirāmayam |
khananta ssamupakrāntā diśaṃ haimavatīṃ tataḥ || 20 ||
Shloka 21
උත්තරස්යාං රඝුශ්රේෂ්ඨ දදෘශුර්හිමපාණ්ඩුරම් .. 21 ..
uttarasyāṃ raghuśreṣṭha dadṛśurhimapāṇḍuram || 21 ||
Shloka 22
භද්රං භද්රේණ වපුෂා ධාරයන්තං මහීමිමාම් .
සමාලභ්ය තත ස්සර්වේ කෘත්වා චෛනං ප්රදක්ෂිණම් .. 22 ..
bhadraṃ bhadreṇa vapuṣā dhārayantaṃ mahīmimām |
samālabhya tata ssarve kṛtvā cainaṃ pradakṣiṇam || 22 ||
Shloka 23
ෂෂ්ටිඃ පුත්රසහස්රාණි බිභිදුර්වසුධාතලම් .
තතඃ ප්රාගුත්තරාං ගත්වා සාගරාඃ ප්රථිතාං දිශම් .. 23 ..
ṣaṣṭiḥ putrasahasrāṇi bibhidurvasudhātalam |
tataḥ prāguttarāṃ gatvā sāgarāḥ prathitāṃ diśam || 23 ||
Shloka 24
රෝෂාදභ්යඛනන් සර්වේ පෘථිවීං සගරාත්මජාඃ .
තේ තු සර්වේ මහාත්මානෝ භීමවේගා මහාබලාඃ .. 24 ..
roṣādabhyakhanan sarve pṛthivīṃ sagarātmajāḥ |
te tu sarve mahātmāno bhīmavegā mahābalāḥ || 24 ||
Shloka 25
දදෘශුඃ කපිලං තත්ර වාසුදේවං සනාතනම් .
හයං ච තස්ය දේවස්ය චරන්තමවිදූරතඃ .. 25 ..
dadṛśuḥ kapilaṃ tatra vāsudevaṃ sanātanam |
hayaṃ ca tasya devasya carantamavidūrataḥ || 25 ||
Shloka 26
ප්රහර්ෂමතුලං ප්රාප්තාස්සර්වේ තේ රඝුනන්දන .
තේ තං හයවරං ජ්ඤාත්වා ක්රෝධපර්යාකුලේක්ෂණාඃ .. 26 ..
praharṣamatulaṃ prāptāssarve te raghunandana |
te taṃ hayavaraṃ jñātvā krodhaparyākulekṣaṇāḥ || 26 ||
Shloka 27
ඛනිත්රලාඞ්ගලධරා නානාවෘක්ෂශිලාධරාඃ .
අභ්යධාවන්ත සඞ්ක්රුද්ධාස්තිෂ්ඨ තිෂ්ඨේති චාබ්රුවන් .. 27 ..
khanitralāṅgaladharā nānāvṛkṣaśilādharāḥ |
abhyadhāvanta saṅkruddhāstiṣṭha tiṣṭheti cābruvan || 27 ||
Shloka 28
අස්මාකං ත්වං හි තුරගං යජ්ඤීයං හෘතවානසි .
දුර්මේධස්ත්වං හි සම්ප්රාප්තාන් විද්ධි නස්සගරාත්මජාන් .. 28 ..
asmākaṃ tvaṃ hi turagaṃ yajñīyaṃ hṛtavānasi |
durmedhastvaṃ hi samprāptān viddhi nassagarātmajān || 28 ||
Shloka 29
ශ්රුත්වා තු වචනං තේෂාං කපිලෝ රඝුනන්දන .
රෝෂේණ මහතා(අ)(අ)විෂ්ටෝ හුඞ්කාරමකරෝත්තදා .. 29 ..
śrutvā tu vacanaṃ teṣāṃ kapilo raghunandana |
roṣeṇa mahatā''viṣṭo huṅkāramakarottadā || 29 ||
Shloka 30
තතස්තේනාප්රමේයේන කපිලේන මහාත්මනා .
භස්මරාශීකෘතාස්සර්වේ කාකුත්ස්ථ සගරාත්මජාඃ .. 30 ..
tatastenāprameyena kapilena mahātmanā |
bhasmarāśīkṛtāssarve kākutstha sagarātmajāḥ || 30 ||
ඉත්යාර්ෂේ ශ්රීමද්රාමායණේ වාල්මීකීය ආදිකාව්යේ බාලකාණ්ඩේ චත්වාරිංශස්සර්ගඃ ..
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे बालकाण्डम् ।
अथ चत्वारिंशस्सर्गः ।
. देवतानां वचश्श्रुत्वा भगवान्वै पितामहः ।
प्रत्युवाच सुसन्त्रस्तान्कृतान्तबलमोहितान् ॥ 1 ॥
यस्येयं वसुधा कृत्स्ना वासुदेवस्य धीमतः ।
कापिलं रूपमास्थाय धारयत्यनिशं धराम् ॥ 2 ॥
तस्य कोपाग्निना दग्धा भविष्यन्ति नृपात्मजाः ।
पृथिव्याश्चापि निर्भेदोऽदृष्ट एव सनातनः ॥ 3 ॥
सगरस्य च पुत्राणां विनाशोऽदीर्घजीविनाम् ।
पितामहवचश्श्रुत्वा त्रयस्त्रिंशदरिन्दम ॥ 4 ॥
देवाः परमसंहृष्टाः पुनर्जग्मुर्यथागतम् ।
सगरस्य च पुत्राणां प्रादुरासीन्महात्मनाम् ॥ 5 ॥
पृथिव्यां भिद्यमानायां निर्घातसमनिस्वनः ।
ततो भित्वा महीं सर्वे कृत्वा चाभिप्रदक्षिणम् ॥ 6 ॥
सहिता स्सगरास्सर्वे पितरं वाक्यमब्रुवन् ।
0 परिक्रान्ता मही सर्वा सत्त्ववन्तश्च सूदिताः ॥ 7 ॥
देवदानवरक्षांसि पिशाचोरगकिन्नराः ।
न च पश्यामहेऽश्वं तमश्वहर्तारमेव च ॥ 8 ॥
किं करिष्याम भद्रं ते बुद्धिरत्र विचार्यताम् ।
तेषां तद्वचनं श्रुत्वा पुत्राणां राजसत्तमः ॥ 9 ॥
समन्युरब्रवीद्वाक्यं सगरो रघुनन्दन ।
भूयः खनत भद्रं वो निर्भिद्य वसुधातलम् ॥ 10 ॥
अश्वहर्तारमासाद्य कृतार्थाश्च निवर्तथ ।
पितुर्वचनमासाद्य सगरस्य महात्मनः ॥ 11 ॥
षष्टिः पुत्रसहस्राणि रसातलमभिद्रवन् ।
खन्यमाने ततस्तस्मिन् ददृशुः पर्वतोपमम् ॥ 12 ॥
दिशागजं विरूपाक्षं धारयन्तं महीतलम् ।
सपर्वतवनां कृत्स्नां पृथिवीं रघुनन्दन ॥ 13 ॥
शिरसा धारयामास विरूपाक्षो महागजः ।
यदा पर्वणि काकुत्स्थ विश्रमार्थं महागजः ॥ 14 ॥
खेदाच्चालयते शीर्षं भूमिकम्पस्तदाभवेत् ।
तं ते प्रदक्षिणं कृत्वा दिशापालं महागजम् ॥ 15 ॥
मानयन्तो हि ते राम जग्मुर्भित्त्वा रसातलम् ।
ततः पूर्वां दिशं भित्त्वा दक्षिणां बिभिदुः पुनः ॥ 16 ॥
दक्षिणस्यामपि दिशि ददृशुस्ते महागजम् ।
महापद्मं महात्मानं सुमहत्पर्वतोपमम् ॥ 17 ॥
शिरसा धारयन्तं ते विस्मयं जग्मुरुत्तमम् ।
ततः प्रदक्षिणं कृत्वा सगरस्य महात्मनः ॥ 18 ॥
षष्टिः पुत्रसहस्राणि पश्चिमां बिभिदुर्दिशम् ।
पश्चिमायामपि दिशि महान्तमचलोपमम् ॥ 19 ॥
दिशागजं सौमनसं ददृशुस्ते महाबलाः ।
तं ते प्रदक्षिणं कृत्वा पृष्ट्वा चापि निरामयम् ।
खनन्त स्समुपक्रान्ता दिशं हैमवतीं ततः ॥ 20 ॥
उत्तरस्यां रघुश्रेष्ठ ददृशुर्हिमपाण्डुरम् ॥ 21 ॥
भद्रं भद्रेण वपुषा धारयन्तं महीमिमाम् ।
समालभ्य तत स्सर्वे कृत्वा चैनं प्रदक्षिणम् ॥ 22 ॥
षष्टिः पुत्रसहस्राणि बिभिदुर्वसुधातलम् ।
ततः प्रागुत्तरां गत्वा सागराः प्रथितां दिशम् ॥ 23 ॥
रोषादभ्यखनन् सर्वे पृथिवीं सगरात्मजाः ।
ते तु सर्वे महात्मानो भीमवेगा महाबलाः ॥ 24 ॥
ददृशुः कपिलं तत्र वासुदेवं सनातनम् ।
हयं च तस्य देवस्य चरन्तमविदूरतः ॥ 25 ॥
प्रहर्षमतुलं प्राप्तास्सर्वे ते रघुनन्दन ।
ते तं हयवरं ज्ञात्वा क्रोधपर्याकुलेक्षणाः ॥ 26 ॥
खनित्रलाङ्गलधरा नानावृक्षशिलाधराः ।
अभ्यधावन्त सङ्क्रुद्धास्तिष्ठ तिष्ठेति चाब्रुवन् ॥ 27 ॥
अस्माकं त्वं हि तुरगं यज्ञीयं हृतवानसि ।
दुर्मेधस्त्वं हि सम्प्राप्तान् विद्धि नस्सगरात्मजान् ॥ 28 ॥
श्रुत्वा तु वचनं तेषां कपिलो रघुनन्दन ।
रोषेण महताऽऽविष्टो हुङ्कारमकरोत्तदा ॥ 29 ॥
ततस्तेनाप्रमेयेन कपिलेन महात्मना ।
भस्मराशीकृतास्सर्वे काकुत्स्थ सगरात्मजाः ॥ 30 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये बालकाण्डे चत्वारिंशस्सर्गः ॥
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Sinhala script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version. It is a transliteration, not a translation — see “Meaning” for translations where available.
🕉 InfoLyter.in