1.2 Balakanda - Dvitiya Sargah — Sinhala Script

ශ්රීමද්වාල්මීකීය රාමායණේ බාලකාණ්ඩම් .

අථ ද්විතීයස්සර්ගඃ .

නාරදස්ය තු තද්වාක්යං ශ්රුත්වා වාක්යවිශාරදඃ .

පූජයාමාස ධර්මාත්මා සහශිෂ්යෝ මහාමුනිඃ .. 1 ..

යථාවත්පූජිතස්තේන දේවර්ෂිර්නාරදස්තදා .

ආපෘෂ්ට්වෛවාභ්යනුජ්ඤාතස්ස ජගාම විහායසම් .. 2 ..

ස මුහූර්තං ගතේ තස්මින්දේවලෝකං මුනිස්තදා .

ජගාම තමසාතීරං ජාහ්නව්යාස්ත්වවිදූරතඃ .. 3 ..

ස තු තීරං සමාසාද්ය තමසායා මහාමුනිඃ .

ශිෂ්යමාහ ස්ථිතං පාර්ශ්වේ දෘෂ්ට්වා තීර්ථමකර්දමම් .. 4 ..

අකර්දමමිදං තීර්ථං භරද්වාජ නිශාමය .

රමණීයං ප්රසන්නාම්බු සන්මනුෂ්යමනෝ යථා .. 5 ..

න්යස්යතාං කලශස්තාත දීයතාං වල්කලං මම .

ඉදමේවාවගාහිෂ්යේ තමසාතීර්ථමුත්තමම් .. 6 ..

ඒවමුක්තෝ භරද්වාජෝ වාල්මීකේන මහාත්මනා .

ප්රායච්ඡත මුනේස්තස්ය වල්කලං නියතෝ ගුරෝඃ .. 7 ..

ස ශිෂ්යහස්තාදාදාය වල්කලං නියතේන්ද්රියඃ .

විචචාර හ පශ්යංස්තත්සර්වතෝ විපුලං වනම් .. 8 ..

තස්යාභ්යාශේ තු මිථුනං චරන්තමනපායිනම් .

දදර්ශ භගවාංස්තත්ර ක්රෞඤ්චයෝශ්චාරුනිස්වනම් .. 9 ..

තස්මාත්තු මිථුනාදේකං පුමාංසං පාපනිශ්චයඃ .

ජඝාන වෛරනිලයෝ නිෂාදස්තස්ය පශ්යතඃ .. 10 ..

තං ශෝණිතපරීතාඞ්ගං වේෂ්ටමානං මහීතලේ .

භාර්යා තු නිහතං දෘෂ්ට්වා රුරාව කරුණාං ගිරම් .. 11 ..

වියුක්තා පතිනා තේන ද්විජේන සහචාරිණා .

තාම්රශීර්ෂේණ මත්තේන පත්රිණා සහිතේන වෛ .. 12 ..

තදා තු තං ද්විජං දෘෂ්ට්වා නිෂාදේන නිපාතිතම් .

ඍෂේර්ධර්මාත්මනස්තස්ය කාරුණ්යං සමපද්යත .. 13 ..

තතඃ කරුණවේදිත්වාදධර්මෝ(අ)යමිති ද්විජඃ .

නිශාම්ය රුදතීං ක්රෞඤ්චීමිදං වචනමබ්රවීත් .. 14 ..

මා නිෂාද ප්රතිෂ්ඨාං ත්වමගමශ්ශාශ්වතීස්සමාඃ .

යත්ක්රෞඤ්චමිථුනාදේකමවධීඃ කාමමෝහිතම් .. 15 ..

15 තස්යෛවං බ්රුවතශ්චින්තා බභූව හෘදි වීක්ෂතඃ .

ශෝකාර්තේනාස්ය ශකුනේඃ කිමිදං ව්යාහෘතං මයා .. 16 ..

චින්තයන්ස මහාප්රාජ්ඤශ්චකාර මතිමාන්මතිම් .

ශිෂ්යං චෛවා(අ)බ්රවීද්වාක්යමිදං ස මුනිපුඞ්ගවඃ .. 17 ..

පාදබද්ධෝ(අ)ක්ෂරසමස්තන්ත්රීලයසමන්විතඃ .

ශෝකාර්තස්ය ප්රවෘත්තෝ මේ ශ්ලෝකෝ භවතු නාන්යථා .. 18 ..

ශිෂ්යස්තු තස්ය බ්රුවතෝ මුනේර්වාක්යමනුත්තමම් .

ප්රතිජග්රාහ සංහෘෂ්ටස්තස්ය තුෂ්ටෝ(අ)භවද්ගුරුඃ .. 19 ..

සෝ(අ)භිෂේකං තතඃ කෘත්වා තීර්ථේ තස්මින්යථාවිධි .

තමේව චින්තයන්නර්ථමුපාවර්තත වෛ මුනිඃ .. 20 ..

භරද්වාජස්තතශ්ශිෂ්යෝ විනීතශ්ශ්රුතවාන්මුනේඃ .

කලශං පූර්ණමාදාය පෘෂ්ඨතෝ(අ)නුජගාම හ .. 21 ..

ස ප්රවිශ්යාශ්රමපදං ශිෂ්යේණ සහ ධර්මවිත් .

උපවිෂ්ටඃ කථාශ්චාන්යාශ්චකාර ධ්යානමාස්ථිතඃ .. 22 ..

ආජගාම තතෝ බ්රහ්මා ලෝකකර්තා ස්වයං ප්රභුඃ .

චතුර්මුඛෝ මහාතේජා ද්රෂ්ටුං තං මුනිපුඞ්ගවම් .. 23 ..

වාල්මීකිරථ තං දෘෂ්ට්වා සහසෝත්ථාය වාග්යතඃ .

ප්රාඤ්ජලිඃ ප්රයතෝ භූත්වා තස්ථෞ පරමවිස්මිතඃ .. 24 ..

පූජයාමාස තං දේවං පාද්යාර්ඝ්යාසනවන්දනෛඃ .

ප්රණම්ය විධිවච්චෛනං පෘෂ්ට්වා(අ)නාමයමව්යයම් .. 25 ..

අථෝපවිශ්ය භගවානාසනේ පරමාර්චිතේ .

වාල්මීකයේ මහර්ෂයේ සන්දිදේශාසනං තතඃ .. 26 ..

බ්රහ්මණා සමනුජ්ඤාතස්සෝ(අ)ප්යුපාවිශදාසනේ .

උපවිෂ්ටේ තදා තස්මින්සර්වලෝකපිතාමහේ .

තද්ගතේනෛව මනසා වාල්මීකිර්ධ්යානමාස්ථිතඃ .. 27 ..

පාපාත්මනා කෘතං කෂ්ටං වෛරග්රහණබුද්ධිනා .

යස්තාදෘශං චාරුරවං ක්රෞඤ්චං හන්යාදකාරණාත් .. 28 ..

ශෝචන්නේව මුහුඃ ක්රෞඤ්චීමුපශ්ලෝකමිමං පුනඃ .

ජගාවන්තර්ගතමනා භූත්වා ශෝකපරායණඃ .. 29 ..

තමුවාච තතෝ බ්රහ්මා ප්රහසන්මුනිපුඞ්ගවම් .

ශ්ලෝක ඒව ත්වයා බද්ධෝ නාත්ර කාර්යා විචාරණා .. 30 ..

මච්ඡන්දාදේව තේ බ්රහ්මන් ප්රවෘත්තේයං සරස්වතී .

රාමස්ය චරිතං සර්වං කුරු ත්වමෘෂිසත්තම .. 31 ..

ධර්මාත්මනෝ ගුණවතෝ ලෝකේ රාමස්ය ධීමතඃ .

වෘත්තං කථය ධීරස්ය යථා තේ නාරදාච්ඡ්රුතම් .. 32 ..

රහස්යං ච ප්රකාශං ච යද්වෘත්තං තස්ය ධීමතඃ .

රාමස්ය සහසෞමිත්රේඃ රාක්ෂසානාං ච සර්වශඃ .. 33 ..

වෛදේහ්යාශ්චෛව යද්වෘත්තං ප්රකාශං යදි වා රහඃ .

තච්චාප්යවිදිතං සර්වං විදිතං තේ භවිෂ්යති .. 34 ..

න තේ වාගනෘතා කාව්යේ කාචිදත්ර භවිෂ්යති .

කුරු රාමකථාං පුණ්යාං ශ්ලෝකබද්ධාං මනෝරමාම් .. 35 ..

යාවත් ස්ථාස්යන්ති ගිරයස්සරිතශ්ච මහීතලේ .

තාවද්රාමායණකථා ලෝකේෂු ප්රචරිෂ්යති .. 36 ..

යාවද්රාමායණකථා ත්වත්කෘතා ප්රචරිෂ්යති .

තාවදූර්ධ්වමධශ්ච ත්වං මල්ලෝකේෂු නිවත්ස්යසි .. 37 ..

ඉත්යුක්ත්වා භගවාන්බ්රහ්මා තත්රෛවාන්තරධීයත .

තතස්සශිෂ්යෝ භගවාන්මුනිර්විස්මයමායයෞ .. 38 ..

තස්ය ශිෂ්යාස්තතස්සර්වේ ජගුශ්ශ්ලෝකමිමං පුනඃ .

මුහුර්මුහුඃ ප්රීයමාණාඃ ප්රාහුශ්ච භෘශවිස්මිතාඃ .. 39 ..

සමාක්ෂරෛශ්චතුර්භිර්යඃ පාදෛර්ගීතෝ මහර්ෂිණා .

සෝ(අ)නුව්යාහරණාද්භූයශ්ශ්ලෝකශ්ශ්ලෝකත්වමාගතඃ .. 40 ..

තස්ය බුද්ධිරියං ජාතා වාල්මීකේර්භාවිතාත්මනඃ .

කෘත්ස්නං රාමායණං කාව්යමීදෘශෛඃ කරවාණ්යහම් .. 41 ..

උදාරවෘත්තාර්ථපදෛර්මනෝරමෛඃ තදාස්ය රාමස්ය චකාරකීර්තිමාන් .

සමාක්ෂරෛශ්ශ්ලෝකශතෛර්යශස්විනෝ යශස්කරං කාව්යමුදාරධීර්මුනිඃ .. 42 ..

තදුපගතසමාසසන්ධියෝගං සමමධුරෝපනතාර්ථවාක්යබද්ධම් .

රඝුවරචරිතං මුනිප්රණීතං දශශිරසශ්ච වධං නිශාමයධ්වම් .. 43 ..

ඉත්යාර්ෂේ ශ්රීමද්රාමායණේ වාල්මීකීය ආදිකාව්යේ බාලකාණ්ඩේ ද්විතීයස්සර්ගඃ ..

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |

atha dvitīyassargaḥ |

nāradasya tu tadvākyaṃ śrutvā vākyaviśāradaḥ |

pūjayāmāsa dharmātmā sahaśiṣyo mahāmuniḥ || 1 ||

yathāvatpūjitastena devarṣirnāradastadā |

āpṛṣṭvaivābhyanujñātassa jagāma vihāyasam || 2 ||

sa muhūrtaṃ gate tasmindevalokaṃ munistadā |

jagāma tamasātīraṃ jāhnavyāstvavidūrataḥ || 3 ||

sa tu tīraṃ samāsādya tamasāyā mahāmuniḥ |

śiṣyamāha sthitaṃ pārśve dṛṣṭvā tīrthamakardamam || 4 ||

akardamamidaṃ tīrthaṃ bharadvāja niśāmaya |

ramaṇīyaṃ prasannāmbu sanmanuṣyamano yathā || 5 ||

nyasyatāṃ kalaśastāta dīyatāṃ valkalaṃ mama |

idamevāvagāhiṣye tamasātīrthamuttamam || 6 ||

evamukto bharadvājo vālmīkena mahātmanā |

prāyacchata munestasya valkalaṃ niyato guroḥ || 7 ||

sa śiṣyahastādādāya valkalaṃ niyatendriyaḥ |

vicacāra ha paśyaṃstatsarvato vipulaṃ vanam || 8 ||

tasyābhyāśe tu mithunaṃ carantamanapāyinam |

dadarśa bhagavāṃstatra krauñcayoścārunisvanam || 9 ||

tasmāttu mithunādekaṃ pumāṃsaṃ pāpaniścayaḥ |

jaghāna vairanilayo niṣādastasya paśyataḥ || 10 ||

taṃ śoṇitaparītāṅgaṃ veṣṭamānaṃ mahītale |

bhāryā tu nihataṃ dṛṣṭvā rurāva karuṇāṃ giram || 11 ||

viyuktā patinā tena dvijena sahacāriṇā |

tāmraśīrṣeṇa mattena patriṇā sahitena vai || 12 ||

tadā tu taṃ dvijaṃ dṛṣṭvā niṣādena nipātitam |

ṛṣerdharmātmanastasya kāruṇyaṃ samapadyata || 13 ||

tataḥ karuṇaveditvādadharmo'yamiti dvijaḥ |

niśāmya rudatīṃ krauñcīmidaṃ vacanamabravīt || 14 ||

mā niṣāda pratiṣṭhāṃ tvamagamaśśāśvatīssamāḥ |

yatkrauñcamithunādekamavadhīḥ kāmamohitam || 15 ||

15 tasyaivaṃ bruvataścintā babhūva hṛdi vīkṣataḥ |

śokārtenāsya śakuneḥ kimidaṃ vyāhṛtaṃ mayā || 16 ||

cintayansa mahāprājñaścakāra matimānmatim |

śiṣyaṃ caivā'bravīdvākyamidaṃ sa munipuṅgavaḥ || 17 ||

pādabaddho'kṣarasamastantrīlayasamanvitaḥ |

śokārtasya pravṛtto me śloko bhavatu nānyathā || 18 ||

śiṣyastu tasya bruvato munervākyamanuttamam |

pratijagrāha saṃhṛṣṭastasya tuṣṭo'bhavadguruḥ || 19 ||

so'bhiṣekaṃ tataḥ kṛtvā tīrthe tasminyathāvidhi |

tameva cintayannarthamupāvartata vai muniḥ || 20 ||

bharadvājastataśśiṣyo vinītaśśrutavānmuneḥ |

kalaśaṃ pūrṇamādāya pṛṣṭhato'nujagāma ha || 21 ||

sa praviśyāśramapadaṃ śiṣyeṇa saha dharmavit |

upaviṣṭaḥ kathāścānyāścakāra dhyānamāsthitaḥ || 22 ||

ājagāma tato brahmā lokakartā svayaṃ prabhuḥ |

caturmukho mahātejā draṣṭuṃ taṃ munipuṅgavam || 23 ||

vālmīkiratha taṃ dṛṣṭvā sahasotthāya vāgyataḥ |

prāñjaliḥ prayato bhūtvā tasthau paramavismitaḥ || 24 ||

pūjayāmāsa taṃ devaṃ pādyārghyāsanavandanaiḥ |

praṇamya vidhivaccainaṃ pṛṣṭvā'nāmayamavyayam || 25 ||

athopaviśya bhagavānāsane paramārcite |

vālmīkaye maharṣaye sandideśāsanaṃ tataḥ || 26 ||

brahmaṇā samanujñātasso'pyupāviśadāsane |

upaviṣṭe tadā tasminsarvalokapitāmahe |

tadgatenaiva manasā vālmīkirdhyānamāsthitaḥ || 27 ||

pāpātmanā kṛtaṃ kaṣṭaṃ vairagrahaṇabuddhinā |

yastādṛśaṃ cāruravaṃ krauñcaṃ hanyādakāraṇāt || 28 ||

śocanneva muhuḥ krauñcīmupaślokamimaṃ punaḥ |

jagāvantargatamanā bhūtvā śokaparāyaṇaḥ || 29 ||

tamuvāca tato brahmā prahasanmunipuṅgavam |

śloka eva tvayā baddho nātra kāryā vicāraṇā || 30 ||

macchandādeva te brahman pravṛtteyaṃ sarasvatī |

rāmasya caritaṃ sarvaṃ kuru tvamṛṣisattama || 31 ||

dharmātmano guṇavato loke rāmasya dhīmataḥ |

vṛttaṃ kathaya dhīrasya yathā te nāradācchrutam || 32 ||

rahasyaṃ ca prakāśaṃ ca yadvṛttaṃ tasya dhīmataḥ |

rāmasya sahasaumitreḥ rākṣasānāṃ ca sarvaśaḥ || 33 ||

vaidehyāścaiva yadvṛttaṃ prakāśaṃ yadi vā rahaḥ |

taccāpyaviditaṃ sarvaṃ viditaṃ te bhaviṣyati || 34 ||

na te vāganṛtā kāvye kācidatra bhaviṣyati |

kuru rāmakathāṃ puṇyāṃ ślokabaddhāṃ manoramām || 35 ||

yāvat sthāsyanti girayassaritaśca mahītale |

tāvadrāmāyaṇakathā lokeṣu pracariṣyati || 36 ||

yāvadrāmāyaṇakathā tvatkṛtā pracariṣyati |

tāvadūrdhvamadhaśca tvaṃ mallokeṣu nivatsyasi || 37 ||

ityuktvā bhagavānbrahmā tatraivāntaradhīyata |

tatassaśiṣyo bhagavānmunirvismayamāyayau || 38 ||

tasya śiṣyāstatassarve jaguśślokamimaṃ punaḥ |

muhurmuhuḥ prīyamāṇāḥ prāhuśca bhṛśavismitāḥ || 39 ||

samākṣaraiścaturbhiryaḥ pādairgīto maharṣiṇā |

so'nuvyāharaṇādbhūyaśślokaśślokatvamāgataḥ || 40 ||

tasya buddhiriyaṃ jātā vālmīkerbhāvitātmanaḥ |

kṛtsnaṃ rāmāyaṇaṃ kāvyamīdṛśaiḥ karavāṇyaham || 41 ||

udāravṛttārthapadairmanoramaiḥ tadāsya rāmasya cakārakīrtimān |

samākṣaraiśślokaśatairyaśasvino yaśaskaraṃ kāvyamudāradhīrmuniḥ || 42 ||

tadupagatasamāsasandhiyogaṃ samamadhuropanatārthavākyabaddham |

raghuvaracaritaṃ munipraṇītaṃ daśaśirasaśca vadhaṃ niśāmayadhvam || 43 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe dvitīyassargaḥ ||

Sanskrit — Devanagari (original)

श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे बालकाण्डम् ।

अथ द्वितीयस्सर्गः ।

नारदस्य तु तद्वाक्यं श्रुत्वा वाक्यविशारदः ।

पूजयामास धर्मात्मा सहशिष्यो महामुनिः ॥ 1 ॥

यथावत्पूजितस्तेन देवर्षिर्नारदस्तदा ।

आपृष्ट्वैवाभ्यनुज्ञातस्स जगाम विहायसम् ॥ 2 ॥

स मुहूर्तं गते तस्मिन्देवलोकं मुनिस्तदा ।

जगाम तमसातीरं जाह्नव्यास्त्वविदूरतः ॥ 3 ॥

स तु तीरं समासाद्य तमसाया महामुनिः ।

शिष्यमाह स्थितं पार्श्वे दृष्ट्वा तीर्थमकर्दमम् ॥ 4 ॥

अकर्दममिदं तीर्थं भरद्वाज निशामय ।

रमणीयं प्रसन्नाम्बु सन्मनुष्यमनो यथा ॥ 5 ॥

न्यस्यतां कलशस्तात दीयतां वल्कलं मम ।

इदमेवावगाहिष्ये तमसातीर्थमुत्तमम् ॥ 6 ॥

एवमुक्तो भरद्वाजो वाल्मीकेन महात्मना ।

प्रायच्छत मुनेस्तस्य वल्कलं नियतो गुरोः ॥ 7 ॥

स शिष्यहस्तादादाय वल्कलं नियतेन्द्रियः ।

विचचार ह पश्यंस्तत्सर्वतो विपुलं वनम् ॥ 8 ॥

तस्याभ्याशे तु मिथुनं चरन्तमनपायिनम् ।

ददर्श भगवांस्तत्र क्रौञ्चयोश्चारुनिस्वनम् ॥ 9 ॥

तस्मात्तु मिथुनादेकं पुमांसं पापनिश्चयः ।

जघान वैरनिलयो निषादस्तस्य पश्यतः ॥ 10 ॥

तं शोणितपरीताङ्गं वेष्टमानं महीतले ।

भार्या तु निहतं दृष्ट्वा रुराव करुणां गिरम् ॥ 11 ॥

वियुक्ता पतिना तेन द्विजेन सहचारिणा ।

ताम्रशीर्षेण मत्तेन पत्रिणा सहितेन वै ॥ 12 ॥

तदा तु तं द्विजं दृष्ट्वा निषादेन निपातितम् ।

ऋषेर्धर्मात्मनस्तस्य कारुण्यं समपद्यत ॥ 13 ॥

ततः करुणवेदित्वादधर्मोऽयमिति द्विजः ।

निशाम्य रुदतीं क्रौञ्चीमिदं वचनमब्रवीत् ॥ 14 ॥

मा निषाद प्रतिष्ठां त्वमगमश्शाश्वतीस्समाः ।

यत्क्रौञ्चमिथुनादेकमवधीः काममोहितम् ॥ 15 ॥

15 तस्यैवं ब्रुवतश्चिन्ता बभूव हृदि वीक्षतः ।

शोकार्तेनास्य शकुनेः किमिदं व्याहृतं मया ॥ 16 ॥

चिन्तयन्स महाप्राज्ञश्चकार मतिमान्मतिम् ।

शिष्यं चैवाऽब्रवीद्वाक्यमिदं स मुनिपुङ्गवः ॥ 17 ॥

पादबद्धोऽक्षरसमस्तन्त्रीलयसमन्वितः ।

शोकार्तस्य प्रवृत्तो मे श्लोको भवतु नान्यथा ॥ 18 ॥

शिष्यस्तु तस्य ब्रुवतो मुनेर्वाक्यमनुत्तमम् ।

प्रतिजग्राह संहृष्टस्तस्य तुष्टोऽभवद्गुरुः ॥ 19 ॥

सोऽभिषेकं ततः कृत्वा तीर्थे तस्मिन्यथाविधि ।

तमेव चिन्तयन्नर्थमुपावर्तत वै मुनिः ॥ 20 ॥

भरद्वाजस्ततश्शिष्यो विनीतश्श्रुतवान्मुनेः ।

कलशं पूर्णमादाय पृष्ठतोऽनुजगाम ह ॥ 21 ॥

स प्रविश्याश्रमपदं शिष्येण सह धर्मवित् ।

उपविष्टः कथाश्चान्याश्चकार ध्यानमास्थितः ॥ 22 ॥

आजगाम ततो ब्रह्मा लोककर्ता स्वयं प्रभुः ।

चतुर्मुखो महातेजा द्रष्टुं तं मुनिपुङ्गवम् ॥ 23 ॥

वाल्मीकिरथ तं दृष्ट्वा सहसोत्थाय वाग्यतः ।

प्राञ्जलिः प्रयतो भूत्वा तस्थौ परमविस्मितः ॥ 24 ॥

पूजयामास तं देवं पाद्यार्घ्यासनवन्दनैः ।

प्रणम्य विधिवच्चैनं पृष्ट्वाऽनामयमव्ययम् ॥ 25 ॥

अथोपविश्य भगवानासने परमार्चिते ।

वाल्मीकये महर्षये सन्दिदेशासनं ततः ॥ 26 ॥

ब्रह्मणा समनुज्ञातस्सोऽप्युपाविशदासने ।

उपविष्टे तदा तस्मिन्सर्वलोकपितामहे ।

तद्गतेनैव मनसा वाल्मीकिर्ध्यानमास्थितः ॥ 27 ॥

पापात्मना कृतं कष्टं वैरग्रहणबुद्धिना ।

यस्तादृशं चारुरवं क्रौञ्चं हन्यादकारणात् ॥ 28 ॥

शोचन्नेव मुहुः क्रौञ्चीमुपश्लोकमिमं पुनः ।

जगावन्तर्गतमना भूत्वा शोकपरायणः ॥ 29 ॥

तमुवाच ततो ब्रह्मा प्रहसन्मुनिपुङ्गवम् ।

श्लोक एव त्वया बद्धो नात्र कार्या विचारणा ॥ 30 ॥

मच्छन्दादेव ते ब्रह्मन् प्रवृत्तेयं सरस्वती ।

रामस्य चरितं सर्वं कुरु त्वमृषिसत्तम ॥ 31 ॥

धर्मात्मनो गुणवतो लोके रामस्य धीमतः ।

वृत्तं कथय धीरस्य यथा ते नारदाच्छ्रुतम् ॥ 32 ॥

रहस्यं च प्रकाशं च यद्वृत्तं तस्य धीमतः ।

रामस्य सहसौमित्रेः राक्षसानां च सर्वशः ॥ 33 ॥

वैदेह्याश्चैव यद्वृत्तं प्रकाशं यदि वा रहः ।

तच्चाप्यविदितं सर्वं विदितं ते भविष्यति ॥ 34 ॥

न ते वागनृता काव्ये काचिदत्र भविष्यति ।

कुरु रामकथां पुण्यां श्लोकबद्धां मनोरमाम् ॥ 35 ॥

यावत् स्थास्यन्ति गिरयस्सरितश्च महीतले ।

तावद्रामायणकथा लोकेषु प्रचरिष्यति ॥ 36 ॥

यावद्रामायणकथा त्वत्कृता प्रचरिष्यति ।

तावदूर्ध्वमधश्च त्वं मल्लोकेषु निवत्स्यसि ॥ 37 ॥

इत्युक्त्वा भगवान्ब्रह्मा तत्रैवान्तरधीयत ।

ततस्सशिष्यो भगवान्मुनिर्विस्मयमाययौ ॥ 38 ॥

तस्य शिष्यास्ततस्सर्वे जगुश्श्लोकमिमं पुनः ।

मुहुर्मुहुः प्रीयमाणाः प्राहुश्च भृशविस्मिताः ॥ 39 ॥

समाक्षरैश्चतुर्भिर्यः पादैर्गीतो महर्षिणा ।

सोऽनुव्याहरणाद्भूयश्श्लोकश्श्लोकत्वमागतः ॥ 40 ॥

तस्य बुद्धिरियं जाता वाल्मीकेर्भावितात्मनः ।

कृत्स्नं रामायणं काव्यमीदृशैः करवाण्यहम् ॥ 41 ॥

उदारवृत्तार्थपदैर्मनोरमैः तदास्य रामस्य चकारकीर्तिमान् ।

समाक्षरैश्श्लोकशतैर्यशस्विनो यशस्करं काव्यमुदारधीर्मुनिः ॥ 42 ॥

तदुपगतसमाससन्धियोगं सममधुरोपनतार्थवाक्यबद्धम् ।

रघुवरचरितं मुनिप्रणीतं दशशिरसश्च वधं निशामयध्वम् ॥ 43 ॥

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये बालकाण्डे द्वितीयस्सर्गः ॥