ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ ബാലകാണ്ഡമ് ।
അഥ ദ്വാവിംശസ്സര്ഗഃ ।
തഥാ വസിഷ്ഠേ ബ്രുവതി രാജാ ദശരഥസ്സുതമ പ്രഹൃഷ്ടവദനോ രാമമാജുഹാവ സലക്ഷ്മണമ് ॥ 1 ॥
കൃതസ്വസ്ത്യയനം മാത്രാ പിത്രാ ദശരഥേന ച ।
പുരോധസാ വസിഷ്ഠേന മങ്ഗലൈരഭിമന്ത്രിതമ് ॥ 2 ॥
സ പുത്രം മൂര്ധ്ന്യുപാഘ്രായ രാജാ ദശരഥഃ പ്രിയമ് ।
ദദൌ കുശികപുത്രായ സുപ്രീതേനാന്തരാത്മനാ ॥ 3 ॥
തതോ വായുസ്സുഖസ്പര്ശോ നീരജസ്കോ വവൌ തദാ ।
വിശ്വാമിത്രഗതം ദൃഷ്ട്വാ രാമം രാജീവലോചനമ് ॥ 4 ॥
പുഷ്പവൃഷ്ടിര്മഹത്യാസീദ്ദേവദുന്ദുഭിനിസ്വനൈഃ ।
ശങ്ഖദുന്ദുഭിനിര്ഘോഷഃ പ്രയാതേ തു മഹാത്മനി ॥ 5 ॥
വിശ്വാമിത്രോ യയാവഗ്രേ തതോ രാമോ ധനുര്ധരഃ ।
കാകപക്ഷധരോ ധന്വീ തം ച സൌമിത്രിരന്വഗാത് ॥ 6 ॥
കലാപിനൌ ധനുഷ്പാണീ ശോഭമാനൌ ദിശോ ദശ ।
വിശ്വാമിത്രം മഹാത്മാനം ത്രിശീര്ഷാവിവ പന്നഗൌ ॥ 7 ॥
അനുജഗ്മതുരക്ഷുദ്രൌ പിതാമഹമിവാശ്വിനൌ ।
തദാ കുശികപുത്രം തു ധനുഷ്പാണീ സ്വലങ്കൃതൌ ॥ 8 ॥
ബദ്ധഗോധാങ്ഗുലിത്രാണൌ ഖഡ്ഗവന്തൌ മഹാദ്യുതീ ।
കുമാരൌ ചാരുവപുഷൌ ഭ്രാതരൌ രാമലക്ഷ്മണൌ ॥ 9 ॥
അനുയാതൌ ശ്രിയാ ദീപ്തൌ ശോഭയേതാമനിന്ദിതൌ ।
സ്ഥാണും ദേവമിവാചിന്ത്യം കുമാരാവിവ പാവകീ ॥ 10 ॥
അധ്യര്ധയോജനം ഗത്വാ സരയ്വാ ദക്ഷിണേ തടേ ।
രാമേതി മധുരാം വാണീം വിശ്വാമിത്രോഽഭ്യഭാഷത ॥ 11 ॥
ഗൃഹാണ വത്സ സലിലം മാ ഭൂത്കാലസ്യ പര്യയഃ ।
മന്ത്രഗ്രാമം ഗൃഹാണ ത്വം ബലാമതിബലാം തഥാ ॥ 12 ॥
ന ശ്രമോ ന ജ്വരോ വാ തേ ന രൂപസ്യ വിപര്യയഃ ।
ന ച സുപ്തം പ്രമത്തം വാ ധര്ഷയിഷ്യന്തി നൈരൃതാഃ ॥ 13 ॥
ന ബാഹ്വോസ്സദൃശോ വീര്യേ പൃഥിവ്യാമസ്തി കശ്ചന ।
ത്രിഷു ലോകേഷു വൈ രാമ ന ഭവേത്സദൃശസ്തവ ॥ 14 ॥
ന സൌഭാഗ്യേ ന ദാക്ഷിണ്യേ ന ജ്ഞാനേ ബുദ്ധിനിശ്ചയേ ।
നോത്തരേ പ്രതിവക്തവ്യേ സമോ ലോകേ തവാഽനഘ ॥ 15 ॥
ഏതദ്വിദ്യാദ്വയേ ലബ്ധേ ഭവിതാ നാസ്തി തേ സമഃ ।
ബലാത്വതിബലാ ചൈവ സര്വജ്ഞാനസ്യ മാതരൌ ॥ 16 ॥
ക്ഷുത്പിപാസേ ന തേ രാമ ഭവിഷ്യേതേ നരോത്തമ ।
ബലാമതിബലാം ചൈവ പഠതഃ പഥി രാഘവ ॥ 17 ॥
വിദ്യാദ്വയമധീയാനേ യശശ്ചാപ്യതുലം ത്വയി ।
പിതാമഹസുതേ ഹ്യേതേ വിദ്യേ തേജസ്സമന്വിതേ ॥ 18 ॥
പ്രദാതും തവ കാകുത്സ്ഥ സദൃശസ്ത്വം ഹി ധാര്മിക ।
കാമം ബഹുഗുണാസ്സര്വേ ത്വയ്യേതേ നാത്ര സംശയഃ ।
തപസാ സമ്ഭൃതേ ചൈതേ ബഹുരൂപേ ഭവിഷ്യതഃ ॥ 19 ॥
തതോ രാമോ ജലം സ്പൃഷ്ട്വാ പ്രഹൃഷ്ടവദനശ്ശുചിഃ ।
പ്രതിജഗ്രാഹ തേ വിദ്യേ മഹര്ഷേര്ഭാവിതാത്മനഃ ॥ 20 ॥
വിദ്യാസമുദിതോ രാമശ്ശുശുഭേ ഭൂരിവിക്രമഃ ।
സഹസ്രരശ്മിര്ഭഗവാന് ശരദീവ ദിവാകരഃ ॥ 21 ॥
ഗുരുകാര്യാണി സര്വാണി നിയുജ്യ കുശികാത്മജേ ।
ഊഷുസ്താം രജനീം തത്ര സരയ്വാം സുസുഖം ത്രയഃ ॥ 22 ॥
ദശരഥനൃപസൂനുസത്തമാഭ്യാം തൃണശയനേഽനുചിതേ സഹോഷിതാഭ്യാമ് ।
കുശികസുതവചോഽനുലാലിതാഭ്യാം സുഖമിവ സാ വിബഭൌ വിഭാവരീ ച ॥ 23 ॥
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ ബാലകാണ്ഡേ ദ്വാവിംശസ്സര്ഗഃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |
atha dvāviṃśassargaḥ |
tathā vasiṣṭhe bruvati rājā daśarathassutama prahṛṣṭavadano rāmamājuhāva salakṣmaṇam || 1 ||
kṛtasvastyayanaṃ mātrā pitrā daśarathena ca |
purodhasā vasiṣṭhena maṅgalairabhimantritam || 2 ||
sa putraṃ mūrdhnyupāghrāya rājā daśarathaḥ priyam |
dadau kuśikaputrāya suprītenāntarātmanā || 3 ||
tato vāyussukhasparśo nīrajasko vavau tadā |
viśvāmitragataṃ dṛṣṭvā rāmaṃ rājīvalocanam || 4 ||
puṣpavṛṣṭirmahatyāsīddevadundubhinisvanaiḥ |
śaṅkhadundubhinirghoṣaḥ prayāte tu mahātmani || 5 ||
viśvāmitro yayāvagre tato rāmo dhanurdharaḥ |
kākapakṣadharo dhanvī taṃ ca saumitriranvagāt || 6 ||
kalāpinau dhanuṣpāṇī śobhamānau diśo daśa |
viśvāmitraṃ mahātmānaṃ triśīrṣāviva pannagau || 7 ||
anujagmaturakṣudrau pitāmahamivāśvinau |
tadā kuśikaputraṃ tu dhanuṣpāṇī svalaṅkṛtau || 8 ||
baddhagodhāṅgulitrāṇau khaḍgavantau mahādyutī |
kumārau cāruvapuṣau bhrātarau rāmalakṣmaṇau || 9 ||
anuyātau śriyā dīptau śobhayetāmaninditau |
sthāṇuṃ devamivācintyaṃ kumārāviva pāvakī || 10 ||
adhyardhayojanaṃ gatvā sarayvā dakṣiṇe taṭe |
rāmeti madhurāṃ vāṇīṃ viśvāmitro'bhyabhāṣata || 11 ||
gṛhāṇa vatsa salilaṃ mā bhūtkālasya paryayaḥ |
mantragrāmaṃ gṛhāṇa tvaṃ balāmatibalāṃ tathā || 12 ||
na śramo na jvaro vā te na rūpasya viparyayaḥ |
na ca suptaṃ pramattaṃ vā dharṣayiṣyanti nairṛtāḥ || 13 ||
na bāhvossadṛśo vīrye pṛthivyāmasti kaścana |
triṣu lokeṣu vai rāma na bhavetsadṛśastava || 14 ||
na saubhāgye na dākṣiṇye na jñāne buddhiniścaye |
nottare prativaktavye samo loke tavā'nagha || 15 ||
etadvidyādvaye labdhe bhavitā nāsti te samaḥ |
balātvatibalā caiva sarvajñānasya mātarau || 16 ||
kṣutpipāse na te rāma bhaviṣyete narottama |
balāmatibalāṃ caiva paṭhataḥ pathi rāghava || 17 ||
vidyādvayamadhīyāne yaśaścāpyatulaṃ tvayi |
pitāmahasute hyete vidye tejassamanvite || 18 ||
pradātuṃ tava kākutstha sadṛśastvaṃ hi dhārmika |
kāmaṃ bahuguṇāssarve tvayyete nātra saṃśayaḥ |
tapasā sambhṛte caite bahurūpe bhaviṣyataḥ || 19 ||
tato rāmo jalaṃ spṛṣṭvā prahṛṣṭavadanaśśuciḥ |
pratijagrāha te vidye maharṣerbhāvitātmanaḥ || 20 ||
vidyāsamudito rāmaśśuśubhe bhūrivikramaḥ |
sahasraraśmirbhagavān śaradīva divākaraḥ || 21 ||
gurukāryāṇi sarvāṇi niyujya kuśikātmaje |
ūṣustāṃ rajanīṃ tatra sarayvāṃ susukhaṃ trayaḥ || 22 ||
daśarathanṛpasūnusattamābhyāṃ tṛṇaśayane'nucite sahoṣitābhyām |
kuśikasutavaco'nulālitābhyāṃ sukhamiva sā vibabhau vibhāvarī ca || 23 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe dvāviṃśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे बालकाण्डम् ।
अथ द्वाविंशस्सर्गः ।
तथा वसिष्ठे ब्रुवति राजा दशरथस्सुतम प्रहृष्टवदनो राममाजुहाव सलक्ष्मणम् ॥ 1 ॥
कृतस्वस्त्ययनं मात्रा पित्रा दशरथेन च ।
पुरोधसा वसिष्ठेन मङ्गलैरभिमन्त्रितम् ॥ 2 ॥
स पुत्रं मूर्ध्न्युपाघ्राय राजा दशरथः प्रियम् ।
ददौ कुशिकपुत्राय सुप्रीतेनान्तरात्मना ॥ 3 ॥
ततो वायुस्सुखस्पर्शो नीरजस्को ववौ तदा ।
विश्वामित्रगतं दृष्ट्वा रामं राजीवलोचनम् ॥ 4 ॥
पुष्पवृष्टिर्महत्यासीद्देवदुन्दुभिनिस्वनैः ।
शङ्खदुन्दुभिनिर्घोषः प्रयाते तु महात्मनि ॥ 5 ॥
विश्वामित्रो ययावग्रे ततो रामो धनुर्धरः ।
काकपक्षधरो धन्वी तं च सौमित्रिरन्वगात् ॥ 6 ॥
कलापिनौ धनुष्पाणी शोभमानौ दिशो दश ।
विश्वामित्रं महात्मानं त्रिशीर्षाविव पन्नगौ ॥ 7 ॥
अनुजग्मतुरक्षुद्रौ पितामहमिवाश्विनौ ।
तदा कुशिकपुत्रं तु धनुष्पाणी स्वलङ्कृतौ ॥ 8 ॥
बद्धगोधाङ्गुलित्राणौ खड्गवन्तौ महाद्युती ।
कुमारौ चारुवपुषौ भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ ॥ 9 ॥
अनुयातौ श्रिया दीप्तौ शोभयेतामनिन्दितौ ।
स्थाणुं देवमिवाचिन्त्यं कुमाराविव पावकी ॥ 10 ॥
अध्यर्धयोजनं गत्वा सरय्वा दक्षिणे तटे ।
रामेति मधुरां वाणीं विश्वामित्रोऽभ्यभाषत ॥ 11 ॥
गृहाण वत्स सलिलं मा भूत्कालस्य पर्ययः ।
मन्त्रग्रामं गृहाण त्वं बलामतिबलां तथा ॥ 12 ॥
न श्रमो न ज्वरो वा ते न रूपस्य विपर्ययः ।
न च सुप्तं प्रमत्तं वा धर्षयिष्यन्ति नैरृताः ॥ 13 ॥
न बाह्वोस्सदृशो वीर्ये पृथिव्यामस्ति कश्चन ।
त्रिषु लोकेषु वै राम न भवेत्सदृशस्तव ॥ 14 ॥
न सौभाग्ये न दाक्षिण्ये न ज्ञाने बुद्धिनिश्चये ।
नोत्तरे प्रतिवक्तव्ये समो लोके तवाऽनघ ॥ 15 ॥
एतद्विद्याद्वये लब्धे भविता नास्ति ते समः ।
बलात्वतिबला चैव सर्वज्ञानस्य मातरौ ॥ 16 ॥
क्षुत्पिपासे न ते राम भविष्येते नरोत्तम ।
बलामतिबलां चैव पठतः पथि राघव ॥ 17 ॥
विद्याद्वयमधीयाने यशश्चाप्यतुलं त्वयि ।
पितामहसुते ह्येते विद्ये तेजस्समन्विते ॥ 18 ॥
प्रदातुं तव काकुत्स्थ सदृशस्त्वं हि धार्मिक ।
कामं बहुगुणास्सर्वे त्वय्येते नात्र संशयः ।
तपसा सम्भृते चैते बहुरूपे भविष्यतः ॥ 19 ॥
ततो रामो जलं स्पृष्ट्वा प्रहृष्टवदनश्शुचिः ।
प्रतिजग्राह ते विद्ये महर्षेर्भावितात्मनः ॥ 20 ॥
विद्यासमुदितो रामश्शुशुभे भूरिविक्रमः ।
सहस्ररश्मिर्भगवान् शरदीव दिवाकरः ॥ 21 ॥
गुरुकार्याणि सर्वाणि नियुज्य कुशिकात्मजे ।
ऊषुस्तां रजनीं तत्र सरय्वां सुसुखं त्रयः ॥ 22 ॥
दशरथनृपसूनुसत्तमाभ्यां तृणशयनेऽनुचिते सहोषिताभ्याम् ।
कुशिकसुतवचोऽनुलालिताभ्यां सुखमिव सा विबभौ विभावरी च ॥ 23 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये बालकाण्डे द्वाविंशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |
atha dvāviṃśassargaḥ |
tathā vasiṣṭhe bruvati rājā daśarathassutama prahṛṣṭavadano rāmamājuhāva salakṣmaṇam || 1 ||
kṛtasvastyayanaṃ mātrā pitrā daśarathena ca |
purodhasā vasiṣṭhena maṅgalairabhimantritam || 2 ||
sa putraṃ mūrdhnyupāghrāya rājā daśarathaḥ priyam |
dadau kuśikaputrāya suprītenāntarātmanā || 3 ||
tato vāyussukhasparśo nīrajasko vavau tadā |
viśvāmitragataṃ dṛṣṭvā rāmaṃ rājīvalocanam || 4 ||
puṣpavṛṣṭirmahatyāsīddevadundubhinisvanaiḥ |
śaṅkhadundubhinirghoṣaḥ prayāte tu mahātmani || 5 ||
viśvāmitro yayāvagre tato rāmo dhanurdharaḥ |
kākapakṣadharo dhanvī taṃ ca saumitriranvagāt || 6 ||
kalāpinau dhanuṣpāṇī śobhamānau diśo daśa |
viśvāmitraṃ mahātmānaṃ triśīrṣāviva pannagau || 7 ||
anujagmaturakṣudrau pitāmahamivāśvinau |
tadā kuśikaputraṃ tu dhanuṣpāṇī svalaṅkṛtau || 8 ||
baddhagodhāṅgulitrāṇau khaḍgavantau mahādyutī |
kumārau cāruvapuṣau bhrātarau rāmalakṣmaṇau || 9 ||
anuyātau śriyā dīptau śobhayetāmaninditau |
sthāṇuṃ devamivācintyaṃ kumārāviva pāvakī || 10 ||
adhyardhayojanaṃ gatvā sarayvā dakṣiṇe taṭe |
rāmeti madhurāṃ vāṇīṃ viśvāmitro'bhyabhāṣata || 11 ||
gṛhāṇa vatsa salilaṃ mā bhūtkālasya paryayaḥ |
mantragrāmaṃ gṛhāṇa tvaṃ balāmatibalāṃ tathā || 12 ||
na śramo na jvaro vā te na rūpasya viparyayaḥ |
na ca suptaṃ pramattaṃ vā dharṣayiṣyanti nairṛtāḥ || 13 ||
na bāhvossadṛśo vīrye pṛthivyāmasti kaścana |
triṣu lokeṣu vai rāma na bhavetsadṛśastava || 14 ||
na saubhāgye na dākṣiṇye na jñāne buddhiniścaye |
nottare prativaktavye samo loke tavā'nagha || 15 ||
etadvidyādvaye labdhe bhavitā nāsti te samaḥ |
balātvatibalā caiva sarvajñānasya mātarau || 16 ||
kṣutpipāse na te rāma bhaviṣyete narottama |
balāmatibalāṃ caiva paṭhataḥ pathi rāghava || 17 ||
vidyādvayamadhīyāne yaśaścāpyatulaṃ tvayi |
pitāmahasute hyete vidye tejassamanvite || 18 ||
pradātuṃ tava kākutstha sadṛśastvaṃ hi dhārmika |
kāmaṃ bahuguṇāssarve tvayyete nātra saṃśayaḥ |
tapasā sambhṛte caite bahurūpe bhaviṣyataḥ || 19 ||
tato rāmo jalaṃ spṛṣṭvā prahṛṣṭavadanaśśuciḥ |
pratijagrāha te vidye maharṣerbhāvitātmanaḥ || 20 ||
vidyāsamudito rāmaśśuśubhe bhūrivikramaḥ |
sahasraraśmirbhagavān śaradīva divākaraḥ || 21 ||
gurukāryāṇi sarvāṇi niyujya kuśikātmaje |
ūṣustāṃ rajanīṃ tatra sarayvāṃ susukhaṃ trayaḥ || 22 ||
daśarathanṛpasūnusattamābhyāṃ tṛṇaśayane'nucite sahoṣitābhyām |
kuśikasutavaco'nulālitābhyāṃ sukhamiva sā vibabhau vibhāvarī ca || 23 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe dvāviṃśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Malayalam script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.