ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ ബാലകാണ്ഡമ് ।
അഥ ഷഷ്ഠസ്സര്ഗഃ ।
. തസ്യാം പുര്യാമയോധ്യായാം വേദവിത്സര്വസങ്ഗ്രഹഃ ।
ദീര്ഘദര്ശീ മഹാതേജാഃ പൌരജാനപദപ്രിയഃ ॥ 1 ॥
ഇക്ഷ്വാകൂണാമതിരഥോ യജ്വാ ധര്മരതോ വശീ ।
മഹര്ഷികല്പോ രാജര്ഷിസ്ത്രിഷു ലോകേഷു വിശ്രുതഃ ॥ 2 ॥
ബലവാന്നിഹതാമിത്രോ മിത്രവാന്വിജിതേന്ദ്രിയഃ ।
ധനൈശ്ച സങ്ഗ്രഹൈശ്ചാന്യൈശ്ശക്രവൈശ്രവണോപമഃ ॥ 3 ॥
യഥാ മനുര്മഹാതേജാ ലോകസ്യ പരിരക്ഷിതാ ।
തഥാ ദശരഥോ രാജാ വസഞ്ജഗദപാലയത് ॥ 4 ॥
തേന സത്യാഭിസന്ധേന ത്രിവര്ഗമനുതിഷ്ഠതാ ।
പാലിതാ സാ പുരീ ശ്രേഷ്ഠാ ഇന്ദ്രേണേവാമരാവതീ ॥ 5 ॥
തസ്മിന്പുരവരേ ഹൃഷ്ടാ ധര്മാത്മാനോ ബഹുശ്രുതാഃ ।
നരാസ്തുഷ്ടാ ധനൈസ്സ്വൈസ്സ്വൈരലുബ്ധാസ്സത്യവാദിനഃ ॥ 6 ॥
നാല്പസന്നിചയഃ കശ്ചിദാസീത്തസ്മിന് പുരോത്തമേ ।
കുടുമ്ബീ യോ ഹ്യസിദ്ധാര്ഥോഽഗവാശ്വധനധാന്യവാന് ॥ 7 ॥
കാമീ വാ ന കദര്യോ വാ നൃശംസഃ പുരുഷഃ ക്വചിത് ।
ദ്രഷ്ടും ശക്യമയോധ്യായാന്നാവിദ്വാന്ന ച നാസ്തികഃ ॥ 8 ॥
സര്വേ നരാശ്ച നാര്യശ്ച ധര്മശീലാസ്സുസംയതാഃ ।
ഉദിതാശ്ശീലവൃത്താഭ്യാം മഹര്ഷയ ഇവാമലാഃ ॥ 9 ॥
നാകുണ്ഡലീ നാമകുടീ നാസ്രഗ്വീ നാല്പഭോഗവാന് ।
നാമൃഷ്ടോ നാനുലിപ്താങ്ഗോ നാസുഗന്ധശ്ച വിദ്യതേ ॥ 10 ॥
നാമൃഷ്ടഭോജീ നാദാതാ നാപ്യനങ്ഗദനിഷ്കധൃക് ।
നാഹസ്താഭരണോ വാഽപി ദൃശ്യതേ നാപ്യനാത്മവാന് ॥ 11 ॥
നാനാഹിതാഗ്നിര്നായജ്വാ ന ക്ഷുദ്രോ വാ ന തസ്കരഃ ।
കശ്ചിദാസീദയോധ്യായാന്ന ച നിര്വൃത്തസങ്കരഃ ॥ 12 ॥
സ്വകര്മനിരതാ നിത്യം ബ്രാഹ്മണാ വിജിതേന്ദ്രിയാഃ ।
ദാനാധ്യയനശീലാശ്ച സംയതാശ്ച പരിഗ്രഹേ ॥ 13 ॥
ന നാസ്തികോ നാനൃതകോ ന കശ്ചിദബഹുശ്രുതഃ ।
നാസൂയകോ ന ചാഽശക്തോ നാവിദ്വാന്വിദ്യതേ തദാ ॥ 14 ॥
നാഷഡങ്ഗവിദത്രാസീന്നാവ്രതോ നാസഹസ്രദഃ ।
ന ദീനഃ ക്ഷിപ്തചിത്തോ വാ വ്യഥിതോ വാഽപി കശ്ചന ॥ 15 ॥
കശ്ചിന്നരോ വാ നാരീ വാ നാശ്രീമാന്നാപ്യരൂപവാന് ।
ദ്രഷ്ടും ശക്യമയോധ്യായാം നാപി രാജന്യഭക്തിമാന് ॥ 16 ॥
വര്ണേഷ്വഗ്ര്യചതുര്ഥേഷു ദേവതാതിഥിപൂജകാഃ ।
കൃതജ്ഞാശ്ച വദാന്യാശ്ച ശൂരാ വിക്രമസംയുതാഃ ॥ 17 ॥
ദീര്ഘായുഷോ നരാസ്സര്വേ ധര്മം സത്യം ച സംശ്രിതാഃ ।
സഹിതാഃ പുത്രപൌത്രൈശ്ച നിത്യം സ്ത്രീഭിഃ പുരോത്തമേ ॥ 18 ॥
ക്ഷത്രം ബ്രഹ്മമുഖം ചാസീദ്വൈശ്യാഃ ക്ഷത്രമനുവ്രതാഃ ।
ശൂദ്രാസ്സ്വധര്മനിരതാസ്ത്രീന്വര്ണാനുപചാരിണഃ ॥ 19 ॥
സാ തേനേക്ഷ്വാകുനാഥേന പുരീ സുപരിരക്ഷിതാ ।
യഥാ പുരസ്താന്മനുനാ മാനവേന്ദ്രേണ ധീമതാ ॥ 20 ॥
യോധാനാമഗ്നികല്പാനാം പേശലാനാമമര്ഷിണാമ് ।
സമ്പൂര്ണാ കൃതവിദ്യാനാം ഗുഹാ കേസരിണാമിവ ॥ 21 ॥
കാമ്ഭോജവിഷയേ ജാതൈര്ബാഹ്ലീകൈശ്ച ഹയോത്തമൈഃ ।
വനായുജൈര്നദീജൈശ്ച പൂര്ണാ ഹരിഹയോത്തമൈഃ ॥ 22 ॥
വിന്ധ്യപര്വതജൈര്മത്തൈഃ പൂര്ണാ ഹൈമവതൈരപി ।
മദാന്വിതൈരതിബലൈര്മാതങ്ഗൈഃ പര്വതോപമൈഃ ॥ 23 ॥
ഐരാവതകുലീനൈശ്ച മഹാപദ്മകുലൈസ്തഥാ ।
അഞ്ജനാദപി നിഷ്പന്നൈര്വാമനാദപി ച ദ്വിപൈഃ ॥ 24 ॥
ഭദ്രൈര്മന്ദ്രൈര്മൃഗൈശ്ചൈവ ഭദ്രമന്ദ്രമൃഗൈസ്തഥാ ।
ഭദ്രമന്ദ്രൈര്ഭദ്രമൃഗൈര്മൃഗമന്ദ്രൈശ്ച സാ പുരീ ।
നിത്യമത്തൈസ്സദാ പൂര്ണാ നാഗൈരചലസന്നിഭൈഃ ॥ 25 ॥
സാ യോജനേ ച ദ്വേ ഭൂയഃ സത്യനാമാ പ്രകാശതേ ।
യസ്യാം ദശരഥോ രാജാ വസന് ജഗദപാലയത് ॥ 26 ॥
താം പുരീം സ മഹാതേജാ രാജാ ദശരഥോ മഹാന് ।
ശശാസ ശമിതാമിത്രോ നക്ഷത്രാണീവ ചന്ദ്രമാഃ ॥ 27 ॥
താം സത്യനാമാം ദൃഢതോരണാര്ഗലാം ഗൃഹൈര്വിചിത്രൈരുപശോഭിതാം ശിവാമ് ।
പുരീമയോധ്യാം നൃസഹസ്രസങ്കുലാം ശശാസ വൈ ശക്രസമോ മഹീപതിഃ ॥ 28 ॥
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ ബാലകാണ്ഡേ ഷഷ്ഠസ്സര്ഗഃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |
atha ṣaṣṭhassargaḥ |
. tasyāṃ puryāmayodhyāyāṃ vedavitsarvasaṅgrahaḥ |
dīrghadarśī mahātejāḥ paurajānapadapriyaḥ || 1 ||
ikṣvākūṇāmatiratho yajvā dharmarato vaśī |
maharṣikalpo rājarṣistriṣu lokeṣu viśrutaḥ || 2 ||
balavānnihatāmitro mitravānvijitendriyaḥ |
dhanaiśca saṅgrahaiścānyaiśśakravaiśravaṇopamaḥ || 3 ||
yathā manurmahātejā lokasya parirakṣitā |
tathā daśaratho rājā vasañjagadapālayat || 4 ||
tena satyābhisandhena trivargamanutiṣṭhatā |
pālitā sā purī śreṣṭhā indreṇevāmarāvatī || 5 ||
tasminpuravare hṛṣṭā dharmātmāno bahuśrutāḥ |
narāstuṣṭā dhanaissvaissvairalubdhāssatyavādinaḥ || 6 ||
nālpasannicayaḥ kaścidāsīttasmin purottame |
kuṭumbī yo hyasiddhārtho'gavāśvadhanadhānyavān || 7 ||
kāmī vā na kadaryo vā nṛśaṃsaḥ puruṣaḥ kvacit |
draṣṭuṃ śakyamayodhyāyānnāvidvānna ca nāstikaḥ || 8 ||
sarve narāśca nāryaśca dharmaśīlāssusaṃyatāḥ |
uditāśśīlavṛttābhyāṃ maharṣaya ivāmalāḥ || 9 ||
nākuṇḍalī nāmakuṭī nāsragvī nālpabhogavān |
nāmṛṣṭo nānuliptāṅgo nāsugandhaśca vidyate || 10 ||
nāmṛṣṭabhojī nādātā nāpyanaṅgadaniṣkadhṛk |
nāhastābharaṇo vā'pi dṛśyate nāpyanātmavān || 11 ||
nānāhitāgnirnāyajvā na kṣudro vā na taskaraḥ |
kaścidāsīdayodhyāyānna ca nirvṛttasaṅkaraḥ || 12 ||
svakarmaniratā nityaṃ brāhmaṇā vijitendriyāḥ |
dānādhyayanaśīlāśca saṃyatāśca parigrahe || 13 ||
na nāstiko nānṛtako na kaścidabahuśrutaḥ |
nāsūyako na cā'śakto nāvidvānvidyate tadā || 14 ||
nāṣaḍaṅgavidatrāsīnnāvrato nāsahasradaḥ |
na dīnaḥ kṣiptacitto vā vyathito vā'pi kaścana || 15 ||
kaścinnaro vā nārī vā nāśrīmānnāpyarūpavān |
draṣṭuṃ śakyamayodhyāyāṃ nāpi rājanyabhaktimān || 16 ||
varṇeṣvagryacaturtheṣu devatātithipūjakāḥ |
kṛtajñāśca vadānyāśca śūrā vikramasaṃyutāḥ || 17 ||
dīrghāyuṣo narāssarve dharmaṃ satyaṃ ca saṃśritāḥ |
sahitāḥ putrapautraiśca nityaṃ strībhiḥ purottame || 18 ||
kṣatraṃ brahmamukhaṃ cāsīdvaiśyāḥ kṣatramanuvratāḥ |
śūdrāssvadharmaniratāstrīnvarṇānupacāriṇaḥ || 19 ||
sā tenekṣvākunāthena purī suparirakṣitā |
yathā purastānmanunā mānavendreṇa dhīmatā || 20 ||
yodhānāmagnikalpānāṃ peśalānāmamarṣiṇām |
sampūrṇā kṛtavidyānāṃ guhā kesariṇāmiva || 21 ||
kāmbhojaviṣaye jātairbāhlīkaiśca hayottamaiḥ |
vanāyujairnadījaiśca pūrṇā harihayottamaiḥ || 22 ||
vindhyaparvatajairmattaiḥ pūrṇā haimavatairapi |
madānvitairatibalairmātaṅgaiḥ parvatopamaiḥ || 23 ||
airāvatakulīnaiśca mahāpadmakulaistathā |
añjanādapi niṣpannairvāmanādapi ca dvipaiḥ || 24 ||
bhadrairmandrairmṛgaiścaiva bhadramandramṛgaistathā |
bhadramandrairbhadramṛgairmṛgamandraiśca sā purī |
nityamattaissadā pūrṇā nāgairacalasannibhaiḥ || 25 ||
sā yojane ca dve bhūyaḥ satyanāmā prakāśate |
yasyāṃ daśaratho rājā vasan jagadapālayat || 26 ||
tāṃ purīṃ sa mahātejā rājā daśaratho mahān |
śaśāsa śamitāmitro nakṣatrāṇīva candramāḥ || 27 ||
tāṃ satyanāmāṃ dṛḍhatoraṇārgalāṃ gṛhairvicitrairupaśobhitāṃ śivām |
purīmayodhyāṃ nṛsahasrasaṅkulāṃ śaśāsa vai śakrasamo mahīpatiḥ || 28 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe ṣaṣṭhassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे बालकाण्डम् ।
अथ षष्ठस्सर्गः ।
. तस्यां पुर्यामयोध्यायां वेदवित्सर्वसङ्ग्रहः ।
दीर्घदर्शी महातेजाः पौरजानपदप्रियः ॥ 1 ॥
इक्ष्वाकूणामतिरथो यज्वा धर्मरतो वशी ।
महर्षिकल्पो राजर्षिस्त्रिषु लोकेषु विश्रुतः ॥ 2 ॥
बलवान्निहतामित्रो मित्रवान्विजितेन्द्रियः ।
धनैश्च सङ्ग्रहैश्चान्यैश्शक्रवैश्रवणोपमः ॥ 3 ॥
यथा मनुर्महातेजा लोकस्य परिरक्षिता ।
तथा दशरथो राजा वसञ्जगदपालयत् ॥ 4 ॥
तेन सत्याभिसन्धेन त्रिवर्गमनुतिष्ठता ।
पालिता सा पुरी श्रेष्ठा इन्द्रेणेवामरावती ॥ 5 ॥
तस्मिन्पुरवरे हृष्टा धर्मात्मानो बहुश्रुताः ।
नरास्तुष्टा धनैस्स्वैस्स्वैरलुब्धास्सत्यवादिनः ॥ 6 ॥
नाल्पसन्निचयः कश्चिदासीत्तस्मिन् पुरोत्तमे ।
कुटुम्बी यो ह्यसिद्धार्थोऽगवाश्वधनधान्यवान् ॥ 7 ॥
कामी वा न कदर्यो वा नृशंसः पुरुषः क्वचित् ।
द्रष्टुं शक्यमयोध्यायान्नाविद्वान्न च नास्तिकः ॥ 8 ॥
सर्वे नराश्च नार्यश्च धर्मशीलास्सुसंयताः ।
उदिताश्शीलवृत्ताभ्यां महर्षय इवामलाः ॥ 9 ॥
नाकुण्डली नामकुटी नास्रग्वी नाल्पभोगवान् ।
नामृष्टो नानुलिप्ताङ्गो नासुगन्धश्च विद्यते ॥ 10 ॥
नामृष्टभोजी नादाता नाप्यनङ्गदनिष्कधृक् ।
नाहस्ताभरणो वाऽपि दृश्यते नाप्यनात्मवान् ॥ 11 ॥
नानाहिताग्निर्नायज्वा न क्षुद्रो वा न तस्करः ।
कश्चिदासीदयोध्यायान्न च निर्वृत्तसङ्करः ॥ 12 ॥
स्वकर्मनिरता नित्यं ब्राह्मणा विजितेन्द्रियाः ।
दानाध्ययनशीलाश्च संयताश्च परिग्रहे ॥ 13 ॥
न नास्तिको नानृतको न कश्चिदबहुश्रुतः ।
नासूयको न चाऽशक्तो नाविद्वान्विद्यते तदा ॥ 14 ॥
नाषडङ्गविदत्रासीन्नाव्रतो नासहस्रदः ।
न दीनः क्षिप्तचित्तो वा व्यथितो वाऽपि कश्चन ॥ 15 ॥
कश्चिन्नरो वा नारी वा नाश्रीमान्नाप्यरूपवान् ।
द्रष्टुं शक्यमयोध्यायां नापि राजन्यभक्तिमान् ॥ 16 ॥
वर्णेष्वग्र्यचतुर्थेषु देवतातिथिपूजकाः ।
कृतज्ञाश्च वदान्याश्च शूरा विक्रमसंयुताः ॥ 17 ॥
दीर्घायुषो नरास्सर्वे धर्मं सत्यं च संश्रिताः ।
सहिताः पुत्रपौत्रैश्च नित्यं स्त्रीभिः पुरोत्तमे ॥ 18 ॥
क्षत्रं ब्रह्ममुखं चासीद्वैश्याः क्षत्रमनुव्रताः ।
शूद्रास्स्वधर्मनिरतास्त्रीन्वर्णानुपचारिणः ॥ 19 ॥
सा तेनेक्ष्वाकुनाथेन पुरी सुपरिरक्षिता ।
यथा पुरस्तान्मनुना मानवेन्द्रेण धीमता ॥ 20 ॥
योधानामग्निकल्पानां पेशलानाममर्षिणाम् ।
सम्पूर्णा कृतविद्यानां गुहा केसरिणामिव ॥ 21 ॥
काम्भोजविषये जातैर्बाह्लीकैश्च हयोत्तमैः ।
वनायुजैर्नदीजैश्च पूर्णा हरिहयोत्तमैः ॥ 22 ॥
विन्ध्यपर्वतजैर्मत्तैः पूर्णा हैमवतैरपि ।
मदान्वितैरतिबलैर्मातङ्गैः पर्वतोपमैः ॥ 23 ॥
ऐरावतकुलीनैश्च महापद्मकुलैस्तथा ।
अञ्जनादपि निष्पन्नैर्वामनादपि च द्विपैः ॥ 24 ॥
भद्रैर्मन्द्रैर्मृगैश्चैव भद्रमन्द्रमृगैस्तथा ।
भद्रमन्द्रैर्भद्रमृगैर्मृगमन्द्रैश्च सा पुरी ।
नित्यमत्तैस्सदा पूर्णा नागैरचलसन्निभैः ॥ 25 ॥
सा योजने च द्वे भूयः सत्यनामा प्रकाशते ।
यस्यां दशरथो राजा वसन् जगदपालयत् ॥ 26 ॥
तां पुरीं स महातेजा राजा दशरथो महान् ।
शशास शमितामित्रो नक्षत्राणीव चन्द्रमाः ॥ 27 ॥
तां सत्यनामां दृढतोरणार्गलां गृहैर्विचित्रैरुपशोभितां शिवाम् ।
पुरीमयोध्यां नृसहस्रसङ्कुलां शशास वै शक्रसमो महीपतिः ॥ 28 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये बालकाण्डे षष्ठस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |
atha ṣaṣṭhassargaḥ |
. tasyāṃ puryāmayodhyāyāṃ vedavitsarvasaṅgrahaḥ |
dīrghadarśī mahātejāḥ paurajānapadapriyaḥ || 1 ||
ikṣvākūṇāmatiratho yajvā dharmarato vaśī |
maharṣikalpo rājarṣistriṣu lokeṣu viśrutaḥ || 2 ||
balavānnihatāmitro mitravānvijitendriyaḥ |
dhanaiśca saṅgrahaiścānyaiśśakravaiśravaṇopamaḥ || 3 ||
yathā manurmahātejā lokasya parirakṣitā |
tathā daśaratho rājā vasañjagadapālayat || 4 ||
tena satyābhisandhena trivargamanutiṣṭhatā |
pālitā sā purī śreṣṭhā indreṇevāmarāvatī || 5 ||
tasminpuravare hṛṣṭā dharmātmāno bahuśrutāḥ |
narāstuṣṭā dhanaissvaissvairalubdhāssatyavādinaḥ || 6 ||
nālpasannicayaḥ kaścidāsīttasmin purottame |
kuṭumbī yo hyasiddhārtho'gavāśvadhanadhānyavān || 7 ||
kāmī vā na kadaryo vā nṛśaṃsaḥ puruṣaḥ kvacit |
draṣṭuṃ śakyamayodhyāyānnāvidvānna ca nāstikaḥ || 8 ||
sarve narāśca nāryaśca dharmaśīlāssusaṃyatāḥ |
uditāśśīlavṛttābhyāṃ maharṣaya ivāmalāḥ || 9 ||
nākuṇḍalī nāmakuṭī nāsragvī nālpabhogavān |
nāmṛṣṭo nānuliptāṅgo nāsugandhaśca vidyate || 10 ||
nāmṛṣṭabhojī nādātā nāpyanaṅgadaniṣkadhṛk |
nāhastābharaṇo vā'pi dṛśyate nāpyanātmavān || 11 ||
nānāhitāgnirnāyajvā na kṣudro vā na taskaraḥ |
kaścidāsīdayodhyāyānna ca nirvṛttasaṅkaraḥ || 12 ||
svakarmaniratā nityaṃ brāhmaṇā vijitendriyāḥ |
dānādhyayanaśīlāśca saṃyatāśca parigrahe || 13 ||
na nāstiko nānṛtako na kaścidabahuśrutaḥ |
nāsūyako na cā'śakto nāvidvānvidyate tadā || 14 ||
nāṣaḍaṅgavidatrāsīnnāvrato nāsahasradaḥ |
na dīnaḥ kṣiptacitto vā vyathito vā'pi kaścana || 15 ||
kaścinnaro vā nārī vā nāśrīmānnāpyarūpavān |
draṣṭuṃ śakyamayodhyāyāṃ nāpi rājanyabhaktimān || 16 ||
varṇeṣvagryacaturtheṣu devatātithipūjakāḥ |
kṛtajñāśca vadānyāśca śūrā vikramasaṃyutāḥ || 17 ||
dīrghāyuṣo narāssarve dharmaṃ satyaṃ ca saṃśritāḥ |
sahitāḥ putrapautraiśca nityaṃ strībhiḥ purottame || 18 ||
kṣatraṃ brahmamukhaṃ cāsīdvaiśyāḥ kṣatramanuvratāḥ |
śūdrāssvadharmaniratāstrīnvarṇānupacāriṇaḥ || 19 ||
sā tenekṣvākunāthena purī suparirakṣitā |
yathā purastānmanunā mānavendreṇa dhīmatā || 20 ||
yodhānāmagnikalpānāṃ peśalānāmamarṣiṇām |
sampūrṇā kṛtavidyānāṃ guhā kesariṇāmiva || 21 ||
kāmbhojaviṣaye jātairbāhlīkaiśca hayottamaiḥ |
vanāyujairnadījaiśca pūrṇā harihayottamaiḥ || 22 ||
vindhyaparvatajairmattaiḥ pūrṇā haimavatairapi |
madānvitairatibalairmātaṅgaiḥ parvatopamaiḥ || 23 ||
airāvatakulīnaiśca mahāpadmakulaistathā |
añjanādapi niṣpannairvāmanādapi ca dvipaiḥ || 24 ||
bhadrairmandrairmṛgaiścaiva bhadramandramṛgaistathā |
bhadramandrairbhadramṛgairmṛgamandraiśca sā purī |
nityamattaissadā pūrṇā nāgairacalasannibhaiḥ || 25 ||
sā yojane ca dve bhūyaḥ satyanāmā prakāśate |
yasyāṃ daśaratho rājā vasan jagadapālayat || 26 ||
tāṃ purīṃ sa mahātejā rājā daśaratho mahān |
śaśāsa śamitāmitro nakṣatrāṇīva candramāḥ || 27 ||
tāṃ satyanāmāṃ dṛḍhatoraṇārgalāṃ gṛhairvicitrairupaśobhitāṃ śivām |
purīmayodhyāṃ nṛsahasrasaṅkulāṃ śaśāsa vai śakrasamo mahīpatiḥ || 28 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe ṣaṣṭhassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Malayalam script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.