ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ରାମାଯଣେ ବାଲକାଣ୍ଡମ୍ ।
ଅଥ ଷଷ୍ଠସ୍ସର୍ଗଃ ।
. ତସ୍ଯାଂ ପୁର୍ଯାମଯୋଧ୍ଯାଯାଂ ଵେଦଵିତ୍ସର୍ଵସଙ୍ଗ୍ରହଃ ।
ଦୀର୍ଘଦର୍ଶୀ ମହାତେଜାଃ ପୌରଜାନପଦପ୍ରିଯଃ ॥ 1 ॥
ଇକ୍ଷ୍ଵାକୂଣାମତିରଥୋ ଯଜ୍ଵା ଧର୍ମରତୋ ଵଶୀ ।
ମହର୍ଷିକଲ୍ପୋ ରାଜର୍ଷିସ୍ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ଵିଶ୍ରୁତଃ ॥ 2 ॥
ବଲଵାନ୍ନିହତାମିତ୍ରୋ ମିତ୍ରଵାନ୍ଵିଜିତେନ୍ଦ୍ରିଯଃ ।
ଧନୈଶ୍ଚ ସଙ୍ଗ୍ରହୈଶ୍ଚାନ୍ଯୈଶ୍ଶକ୍ରଵୈଶ୍ରଵଣୋପମଃ ॥ 3 ॥
ଯଥା ମନୁର୍ମହାତେଜା ଲୋକସ୍ଯ ପରିରକ୍ଷିତା ।
ତଥା ଦଶରଥୋ ରାଜା ଵସଞ୍ଜଗଦପାଲଯତ୍ ॥ 4 ॥
ତେନ ସତ୍ଯାଭିସନ୍ଧେନ ତ୍ରିଵର୍ଗମନୁତିଷ୍ଠତା ।
ପାଲିତା ସା ପୁରୀ ଶ୍ରେଷ୍ଠା ଇନ୍ଦ୍ରେଣେଵାମରାଵତୀ ॥ 5 ॥
ତସ୍ମିନ୍ପୁରଵରେ ହୃଷ୍ଟା ଧର୍ମାତ୍ମାନୋ ବହୁଶ୍ରୁତାଃ ।
ନରାସ୍ତୁଷ୍ଟା ଧନୈସ୍ସ୍ଵୈସ୍ସ୍ଵୈରଲୁବ୍ଧାସ୍ସତ୍ଯଵାଦିନଃ ॥ 6 ॥
ନାଲ୍ପସନ୍ନିଚଯଃ କଶ୍ଚିଦାସୀତ୍ତସ୍ମିନ୍ ପୁରୋତ୍ତମେ ।
କୁଟୁମ୍ବୀ ଯୋ ହ୍ଯସିଦ୍ଧାର୍ଥୋଽଗଵାଶ୍ଵଧନଧାନ୍ଯଵାନ୍ ॥ 7 ॥
କାମୀ ଵା ନ କଦର୍ଯୋ ଵା ନୃଶଂସଃ ପୁରୁଷଃ କ୍ଵଚିତ୍ ।
ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ଶକ୍ଯମଯୋଧ୍ଯାଯାନ୍ନାଵିଦ୍ଵାନ୍ନ ଚ ନାସ୍ତିକଃ ॥ 8 ॥
ସର୍ଵେ ନରାଶ୍ଚ ନାର୍ଯଶ୍ଚ ଧର୍ମଶୀଲାସ୍ସୁସଂଯତାଃ ।
ଉଦିତାଶ୍ଶୀଲଵୃତ୍ତାଭ୍ଯାଂ ମହର୍ଷଯ ଇଵାମଲାଃ ॥ 9 ॥
ନାକୁଣ୍ଡଲୀ ନାମକୁଟୀ ନାସ୍ରଗ୍ଵୀ ନାଲ୍ପଭୋଗଵାନ୍ ।
ନାମୃଷ୍ଟୋ ନାନୁଲିପ୍ତାଙ୍ଗୋ ନାସୁଗନ୍ଧଶ୍ଚ ଵିଦ୍ଯତେ ॥ 10 ॥
ନାମୃଷ୍ଟଭୋଜୀ ନାଦାତା ନାପ୍ଯନଙ୍ଗଦନିଷ୍କଧୃକ୍ ।
ନାହସ୍ତାଭରଣୋ ଵାଽପି ଦୃଶ୍ଯତେ ନାପ୍ଯନାତ୍ମଵାନ୍ ॥ 11 ॥
ନାନାହିତାଗ୍ନିର୍ନାଯଜ୍ଵା ନ କ୍ଷୁଦ୍ରୋ ଵା ନ ତସ୍କରଃ ।
କଶ୍ଚିଦାସୀଦଯୋଧ୍ଯାଯାନ୍ନ ଚ ନିର୍ଵୃତ୍ତସଙ୍କରଃ ॥ 12 ॥
ସ୍ଵକର୍ମନିରତା ନିତ୍ଯଂ ବ୍ରାହ୍ମଣା ଵିଜିତେନ୍ଦ୍ରିଯାଃ ।
ଦାନାଧ୍ଯଯନଶୀଲାଶ୍ଚ ସଂଯତାଶ୍ଚ ପରିଗ୍ରହେ ॥ 13 ॥
ନ ନାସ୍ତିକୋ ନାନୃତକୋ ନ କଶ୍ଚିଦବହୁଶ୍ରୁତଃ ।
ନାସୂଯକୋ ନ ଚାଽଶକ୍ତୋ ନାଵିଦ୍ଵାନ୍ଵିଦ୍ଯତେ ତଦା ॥ 14 ॥
ନାଷଡଙ୍ଗଵିଦତ୍ରାସୀନ୍ନାଵ୍ରତୋ ନାସହସ୍ରଦଃ ।
ନ ଦୀନଃ କ୍ଷିପ୍ତଚିତ୍ତୋ ଵା ଵ୍ଯଥିତୋ ଵାଽପି କଶ୍ଚନ ॥ 15 ॥
କଶ୍ଚିନ୍ନରୋ ଵା ନାରୀ ଵା ନାଶ୍ରୀମାନ୍ନାପ୍ଯରୂପଵାନ୍ ।
ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ଶକ୍ଯମଯୋଧ୍ଯାଯାଂ ନାପି ରାଜନ୍ଯଭକ୍ତିମାନ୍ ॥ 16 ॥
ଵର୍ଣେଷ୍ଵଗ୍ର୍ଯଚତୁର୍ଥେଷୁ ଦେଵତାତିଥିପୂଜକାଃ ।
କୃତଜ୍ଞାଶ୍ଚ ଵଦାନ୍ଯାଶ୍ଚ ଶୂରା ଵିକ୍ରମସଂଯୁତାଃ ॥ 17 ॥
ଦୀର୍ଘାଯୁଷୋ ନରାସ୍ସର୍ଵେ ଧର୍ମଂ ସତ୍ଯଂ ଚ ସଂଶ୍ରିତାଃ ।
ସହିତାଃ ପୁତ୍ରପୌତ୍ରୈଶ୍ଚ ନିତ୍ଯଂ ସ୍ତ୍ରୀଭିଃ ପୁରୋତ୍ତମେ ॥ 18 ॥
କ୍ଷତ୍ରଂ ବ୍ରହ୍ମମୁଖଂ ଚାସୀଦ୍ଵୈଶ୍ଯାଃ କ୍ଷତ୍ରମନୁଵ୍ରତାଃ ।
ଶୂଦ୍ରାସ୍ସ୍ଵଧର୍ମନିରତାସ୍ତ୍ରୀନ୍ଵର୍ଣାନୁପଚାରିଣଃ ॥ 19 ॥
ସା ତେନେକ୍ଷ୍ଵାକୁନାଥେନ ପୁରୀ ସୁପରିରକ୍ଷିତା ।
ଯଥା ପୁରସ୍ତାନ୍ମନୁନା ମାନଵେନ୍ଦ୍ରେଣ ଧୀମତା ॥ 20 ॥
ଯୋଧାନାମଗ୍ନିକଲ୍ପାନାଂ ପେଶଲାନାମମର୍ଷିଣାମ୍ ।
ସମ୍ପୂର୍ଣା କୃତଵିଦ୍ଯାନାଂ ଗୁହା କେସରିଣାମିଵ ॥ 21 ॥
କାମ୍ଭୋଜଵିଷଯେ ଜାତୈର୍ବାହ୍ଲୀକୈଶ୍ଚ ହଯୋତ୍ତମୈଃ ।
ଵନାଯୁଜୈର୍ନଦୀଜୈଶ୍ଚ ପୂର୍ଣା ହରିହଯୋତ୍ତମୈଃ ॥ 22 ॥
ଵିନ୍ଧ୍ଯପର୍ଵତଜୈର୍ମତ୍ତୈଃ ପୂର୍ଣା ହୈମଵତୈରପି ।
ମଦାନ୍ଵିତୈରତିବଲୈର୍ମାତଙ୍ଗୈଃ ପର୍ଵତୋପମୈଃ ॥ 23 ॥
ଐରାଵତକୁଲୀନୈଶ୍ଚ ମହାପଦ୍ମକୁଲୈସ୍ତଥା ।
ଅଞ୍ଜନାଦପି ନିଷ୍ପନ୍ନୈର୍ଵାମନାଦପି ଚ ଦ୍ଵିପୈଃ ॥ 24 ॥
ଭଦ୍ରୈର୍ମନ୍ଦ୍ରୈର୍ମୃଗୈଶ୍ଚୈଵ ଭଦ୍ରମନ୍ଦ୍ରମୃଗୈସ୍ତଥା ।
ଭଦ୍ରମନ୍ଦ୍ରୈର୍ଭଦ୍ରମୃଗୈର୍ମୃଗମନ୍ଦ୍ରୈଶ୍ଚ ସା ପୁରୀ ।
ନିତ୍ଯମତ୍ତୈସ୍ସଦା ପୂର୍ଣା ନାଗୈରଚଲସନ୍ନିଭୈଃ ॥ 25 ॥
ସା ଯୋଜନେ ଚ ଦ୍ଵେ ଭୂଯଃ ସତ୍ଯନାମା ପ୍ରକାଶତେ ।
ଯସ୍ଯାଂ ଦଶରଥୋ ରାଜା ଵସନ୍ ଜଗଦପାଲଯତ୍ ॥ 26 ॥
ତାଂ ପୁରୀଂ ସ ମହାତେଜା ରାଜା ଦଶରଥୋ ମହାନ୍ ।
ଶଶାସ ଶମିତାମିତ୍ରୋ ନକ୍ଷତ୍ରାଣୀଵ ଚନ୍ଦ୍ରମାଃ ॥ 27 ॥
ତାଂ ସତ୍ଯନାମାଂ ଦୃଢତୋରଣାର୍ଗଲାଂ ଗୃହୈର୍ଵିଚିତ୍ରୈରୁପଶୋଭିତାଂ ଶିଵାମ୍ ।
ପୁରୀମଯୋଧ୍ଯାଂ ନୃସହସ୍ରସଙ୍କୁଲାଂ ଶଶାସ ଵୈ ଶକ୍ରସମୋ ମହୀପତିଃ ॥ 28 ॥
ଇତ୍ଯାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାଯଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ଆଦିକାଵ୍ଯେ ବାଲକାଣ୍ଡେ ଷଷ୍ଠସ୍ସର୍ଗଃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |
atha ṣaṣṭhassargaḥ |
. tasyāṃ puryāmayodhyāyāṃ vedavitsarvasaṅgrahaḥ |
dīrghadarśī mahātejāḥ paurajānapadapriyaḥ || 1 ||
ikṣvākūṇāmatiratho yajvā dharmarato vaśī |
maharṣikalpo rājarṣistriṣu lokeṣu viśrutaḥ || 2 ||
balavānnihatāmitro mitravānvijitendriyaḥ |
dhanaiśca saṅgrahaiścānyaiśśakravaiśravaṇopamaḥ || 3 ||
yathā manurmahātejā lokasya parirakṣitā |
tathā daśaratho rājā vasañjagadapālayat || 4 ||
tena satyābhisandhena trivargamanutiṣṭhatā |
pālitā sā purī śreṣṭhā indreṇevāmarāvatī || 5 ||
tasminpuravare hṛṣṭā dharmātmāno bahuśrutāḥ |
narāstuṣṭā dhanaissvaissvairalubdhāssatyavādinaḥ || 6 ||
nālpasannicayaḥ kaścidāsīttasmin purottame |
kuṭumbī yo hyasiddhārtho'gavāśvadhanadhānyavān || 7 ||
kāmī vā na kadaryo vā nṛśaṃsaḥ puruṣaḥ kvacit |
draṣṭuṃ śakyamayodhyāyānnāvidvānna ca nāstikaḥ || 8 ||
sarve narāśca nāryaśca dharmaśīlāssusaṃyatāḥ |
uditāśśīlavṛttābhyāṃ maharṣaya ivāmalāḥ || 9 ||
nākuṇḍalī nāmakuṭī nāsragvī nālpabhogavān |
nāmṛṣṭo nānuliptāṅgo nāsugandhaśca vidyate || 10 ||
nāmṛṣṭabhojī nādātā nāpyanaṅgadaniṣkadhṛk |
nāhastābharaṇo vā'pi dṛśyate nāpyanātmavān || 11 ||
nānāhitāgnirnāyajvā na kṣudro vā na taskaraḥ |
kaścidāsīdayodhyāyānna ca nirvṛttasaṅkaraḥ || 12 ||
svakarmaniratā nityaṃ brāhmaṇā vijitendriyāḥ |
dānādhyayanaśīlāśca saṃyatāśca parigrahe || 13 ||
na nāstiko nānṛtako na kaścidabahuśrutaḥ |
nāsūyako na cā'śakto nāvidvānvidyate tadā || 14 ||
nāṣaḍaṅgavidatrāsīnnāvrato nāsahasradaḥ |
na dīnaḥ kṣiptacitto vā vyathito vā'pi kaścana || 15 ||
kaścinnaro vā nārī vā nāśrīmānnāpyarūpavān |
draṣṭuṃ śakyamayodhyāyāṃ nāpi rājanyabhaktimān || 16 ||
varṇeṣvagryacaturtheṣu devatātithipūjakāḥ |
kṛtajñāśca vadānyāśca śūrā vikramasaṃyutāḥ || 17 ||
dīrghāyuṣo narāssarve dharmaṃ satyaṃ ca saṃśritāḥ |
sahitāḥ putrapautraiśca nityaṃ strībhiḥ purottame || 18 ||
kṣatraṃ brahmamukhaṃ cāsīdvaiśyāḥ kṣatramanuvratāḥ |
śūdrāssvadharmaniratāstrīnvarṇānupacāriṇaḥ || 19 ||
sā tenekṣvākunāthena purī suparirakṣitā |
yathā purastānmanunā mānavendreṇa dhīmatā || 20 ||
yodhānāmagnikalpānāṃ peśalānāmamarṣiṇām |
sampūrṇā kṛtavidyānāṃ guhā kesariṇāmiva || 21 ||
kāmbhojaviṣaye jātairbāhlīkaiśca hayottamaiḥ |
vanāyujairnadījaiśca pūrṇā harihayottamaiḥ || 22 ||
vindhyaparvatajairmattaiḥ pūrṇā haimavatairapi |
madānvitairatibalairmātaṅgaiḥ parvatopamaiḥ || 23 ||
airāvatakulīnaiśca mahāpadmakulaistathā |
añjanādapi niṣpannairvāmanādapi ca dvipaiḥ || 24 ||
bhadrairmandrairmṛgaiścaiva bhadramandramṛgaistathā |
bhadramandrairbhadramṛgairmṛgamandraiśca sā purī |
nityamattaissadā pūrṇā nāgairacalasannibhaiḥ || 25 ||
sā yojane ca dve bhūyaḥ satyanāmā prakāśate |
yasyāṃ daśaratho rājā vasan jagadapālayat || 26 ||
tāṃ purīṃ sa mahātejā rājā daśaratho mahān |
śaśāsa śamitāmitro nakṣatrāṇīva candramāḥ || 27 ||
tāṃ satyanāmāṃ dṛḍhatoraṇārgalāṃ gṛhairvicitrairupaśobhitāṃ śivām |
purīmayodhyāṃ nṛsahasrasaṅkulāṃ śaśāsa vai śakrasamo mahīpatiḥ || 28 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe ṣaṣṭhassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे बालकाण्डम् ।
अथ षष्ठस्सर्गः ।
. तस्यां पुर्यामयोध्यायां वेदवित्सर्वसङ्ग्रहः ।
दीर्घदर्शी महातेजाः पौरजानपदप्रियः ॥ 1 ॥
इक्ष्वाकूणामतिरथो यज्वा धर्मरतो वशी ।
महर्षिकल्पो राजर्षिस्त्रिषु लोकेषु विश्रुतः ॥ 2 ॥
बलवान्निहतामित्रो मित्रवान्विजितेन्द्रियः ।
धनैश्च सङ्ग्रहैश्चान्यैश्शक्रवैश्रवणोपमः ॥ 3 ॥
यथा मनुर्महातेजा लोकस्य परिरक्षिता ।
तथा दशरथो राजा वसञ्जगदपालयत् ॥ 4 ॥
तेन सत्याभिसन्धेन त्रिवर्गमनुतिष्ठता ।
पालिता सा पुरी श्रेष्ठा इन्द्रेणेवामरावती ॥ 5 ॥
तस्मिन्पुरवरे हृष्टा धर्मात्मानो बहुश्रुताः ।
नरास्तुष्टा धनैस्स्वैस्स्वैरलुब्धास्सत्यवादिनः ॥ 6 ॥
नाल्पसन्निचयः कश्चिदासीत्तस्मिन् पुरोत्तमे ।
कुटुम्बी यो ह्यसिद्धार्थोऽगवाश्वधनधान्यवान् ॥ 7 ॥
कामी वा न कदर्यो वा नृशंसः पुरुषः क्वचित् ।
द्रष्टुं शक्यमयोध्यायान्नाविद्वान्न च नास्तिकः ॥ 8 ॥
सर्वे नराश्च नार्यश्च धर्मशीलास्सुसंयताः ।
उदिताश्शीलवृत्ताभ्यां महर्षय इवामलाः ॥ 9 ॥
नाकुण्डली नामकुटी नास्रग्वी नाल्पभोगवान् ।
नामृष्टो नानुलिप्ताङ्गो नासुगन्धश्च विद्यते ॥ 10 ॥
नामृष्टभोजी नादाता नाप्यनङ्गदनिष्कधृक् ।
नाहस्ताभरणो वाऽपि दृश्यते नाप्यनात्मवान् ॥ 11 ॥
नानाहिताग्निर्नायज्वा न क्षुद्रो वा न तस्करः ।
कश्चिदासीदयोध्यायान्न च निर्वृत्तसङ्करः ॥ 12 ॥
स्वकर्मनिरता नित्यं ब्राह्मणा विजितेन्द्रियाः ।
दानाध्ययनशीलाश्च संयताश्च परिग्रहे ॥ 13 ॥
न नास्तिको नानृतको न कश्चिदबहुश्रुतः ।
नासूयको न चाऽशक्तो नाविद्वान्विद्यते तदा ॥ 14 ॥
नाषडङ्गविदत्रासीन्नाव्रतो नासहस्रदः ।
न दीनः क्षिप्तचित्तो वा व्यथितो वाऽपि कश्चन ॥ 15 ॥
कश्चिन्नरो वा नारी वा नाश्रीमान्नाप्यरूपवान् ।
द्रष्टुं शक्यमयोध्यायां नापि राजन्यभक्तिमान् ॥ 16 ॥
वर्णेष्वग्र्यचतुर्थेषु देवतातिथिपूजकाः ।
कृतज्ञाश्च वदान्याश्च शूरा विक्रमसंयुताः ॥ 17 ॥
दीर्घायुषो नरास्सर्वे धर्मं सत्यं च संश्रिताः ।
सहिताः पुत्रपौत्रैश्च नित्यं स्त्रीभिः पुरोत्तमे ॥ 18 ॥
क्षत्रं ब्रह्ममुखं चासीद्वैश्याः क्षत्रमनुव्रताः ।
शूद्रास्स्वधर्मनिरतास्त्रीन्वर्णानुपचारिणः ॥ 19 ॥
सा तेनेक्ष्वाकुनाथेन पुरी सुपरिरक्षिता ।
यथा पुरस्तान्मनुना मानवेन्द्रेण धीमता ॥ 20 ॥
योधानामग्निकल्पानां पेशलानाममर्षिणाम् ।
सम्पूर्णा कृतविद्यानां गुहा केसरिणामिव ॥ 21 ॥
काम्भोजविषये जातैर्बाह्लीकैश्च हयोत्तमैः ।
वनायुजैर्नदीजैश्च पूर्णा हरिहयोत्तमैः ॥ 22 ॥
विन्ध्यपर्वतजैर्मत्तैः पूर्णा हैमवतैरपि ।
मदान्वितैरतिबलैर्मातङ्गैः पर्वतोपमैः ॥ 23 ॥
ऐरावतकुलीनैश्च महापद्मकुलैस्तथा ।
अञ्जनादपि निष्पन्नैर्वामनादपि च द्विपैः ॥ 24 ॥
भद्रैर्मन्द्रैर्मृगैश्चैव भद्रमन्द्रमृगैस्तथा ।
भद्रमन्द्रैर्भद्रमृगैर्मृगमन्द्रैश्च सा पुरी ।
नित्यमत्तैस्सदा पूर्णा नागैरचलसन्निभैः ॥ 25 ॥
सा योजने च द्वे भूयः सत्यनामा प्रकाशते ।
यस्यां दशरथो राजा वसन् जगदपालयत् ॥ 26 ॥
तां पुरीं स महातेजा राजा दशरथो महान् ।
शशास शमितामित्रो नक्षत्राणीव चन्द्रमाः ॥ 27 ॥
तां सत्यनामां दृढतोरणार्गलां गृहैर्विचित्रैरुपशोभितां शिवाम् ।
पुरीमयोध्यां नृसहस्रसङ्कुलां शशास वै शक्रसमो महीपतिः ॥ 28 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये बालकाण्डे षष्ठस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |
atha ṣaṣṭhassargaḥ |
. tasyāṃ puryāmayodhyāyāṃ vedavitsarvasaṅgrahaḥ |
dīrghadarśī mahātejāḥ paurajānapadapriyaḥ || 1 ||
ikṣvākūṇāmatiratho yajvā dharmarato vaśī |
maharṣikalpo rājarṣistriṣu lokeṣu viśrutaḥ || 2 ||
balavānnihatāmitro mitravānvijitendriyaḥ |
dhanaiśca saṅgrahaiścānyaiśśakravaiśravaṇopamaḥ || 3 ||
yathā manurmahātejā lokasya parirakṣitā |
tathā daśaratho rājā vasañjagadapālayat || 4 ||
tena satyābhisandhena trivargamanutiṣṭhatā |
pālitā sā purī śreṣṭhā indreṇevāmarāvatī || 5 ||
tasminpuravare hṛṣṭā dharmātmāno bahuśrutāḥ |
narāstuṣṭā dhanaissvaissvairalubdhāssatyavādinaḥ || 6 ||
nālpasannicayaḥ kaścidāsīttasmin purottame |
kuṭumbī yo hyasiddhārtho'gavāśvadhanadhānyavān || 7 ||
kāmī vā na kadaryo vā nṛśaṃsaḥ puruṣaḥ kvacit |
draṣṭuṃ śakyamayodhyāyānnāvidvānna ca nāstikaḥ || 8 ||
sarve narāśca nāryaśca dharmaśīlāssusaṃyatāḥ |
uditāśśīlavṛttābhyāṃ maharṣaya ivāmalāḥ || 9 ||
nākuṇḍalī nāmakuṭī nāsragvī nālpabhogavān |
nāmṛṣṭo nānuliptāṅgo nāsugandhaśca vidyate || 10 ||
nāmṛṣṭabhojī nādātā nāpyanaṅgadaniṣkadhṛk |
nāhastābharaṇo vā'pi dṛśyate nāpyanātmavān || 11 ||
nānāhitāgnirnāyajvā na kṣudro vā na taskaraḥ |
kaścidāsīdayodhyāyānna ca nirvṛttasaṅkaraḥ || 12 ||
svakarmaniratā nityaṃ brāhmaṇā vijitendriyāḥ |
dānādhyayanaśīlāśca saṃyatāśca parigrahe || 13 ||
na nāstiko nānṛtako na kaścidabahuśrutaḥ |
nāsūyako na cā'śakto nāvidvānvidyate tadā || 14 ||
nāṣaḍaṅgavidatrāsīnnāvrato nāsahasradaḥ |
na dīnaḥ kṣiptacitto vā vyathito vā'pi kaścana || 15 ||
kaścinnaro vā nārī vā nāśrīmānnāpyarūpavān |
draṣṭuṃ śakyamayodhyāyāṃ nāpi rājanyabhaktimān || 16 ||
varṇeṣvagryacaturtheṣu devatātithipūjakāḥ |
kṛtajñāśca vadānyāśca śūrā vikramasaṃyutāḥ || 17 ||
dīrghāyuṣo narāssarve dharmaṃ satyaṃ ca saṃśritāḥ |
sahitāḥ putrapautraiśca nityaṃ strībhiḥ purottame || 18 ||
kṣatraṃ brahmamukhaṃ cāsīdvaiśyāḥ kṣatramanuvratāḥ |
śūdrāssvadharmaniratāstrīnvarṇānupacāriṇaḥ || 19 ||
sā tenekṣvākunāthena purī suparirakṣitā |
yathā purastānmanunā mānavendreṇa dhīmatā || 20 ||
yodhānāmagnikalpānāṃ peśalānāmamarṣiṇām |
sampūrṇā kṛtavidyānāṃ guhā kesariṇāmiva || 21 ||
kāmbhojaviṣaye jātairbāhlīkaiśca hayottamaiḥ |
vanāyujairnadījaiśca pūrṇā harihayottamaiḥ || 22 ||
vindhyaparvatajairmattaiḥ pūrṇā haimavatairapi |
madānvitairatibalairmātaṅgaiḥ parvatopamaiḥ || 23 ||
airāvatakulīnaiśca mahāpadmakulaistathā |
añjanādapi niṣpannairvāmanādapi ca dvipaiḥ || 24 ||
bhadrairmandrairmṛgaiścaiva bhadramandramṛgaistathā |
bhadramandrairbhadramṛgairmṛgamandraiśca sā purī |
nityamattaissadā pūrṇā nāgairacalasannibhaiḥ || 25 ||
sā yojane ca dve bhūyaḥ satyanāmā prakāśate |
yasyāṃ daśaratho rājā vasan jagadapālayat || 26 ||
tāṃ purīṃ sa mahātejā rājā daśaratho mahān |
śaśāsa śamitāmitro nakṣatrāṇīva candramāḥ || 27 ||
tāṃ satyanāmāṃ dṛḍhatoraṇārgalāṃ gṛhairvicitrairupaśobhitāṃ śivām |
purīmayodhyāṃ nṛsahasrasaṅkulāṃ śaśāsa vai śakrasamo mahīpatiḥ || 28 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe ṣaṣṭhassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Oriya script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.