ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ ബാലകാണ്ഡമ് ।
അഥ ഏകോനവിംശസ്സര്ഗഃ ।
തച്ഛ്രുത്വാ രാജസിംഹസ്യ വാക്യമദ്ഭുതവിസ്തരമ് ।
ഹൃഷ്ടരോമാ മഹാതേജാ വിശ്വാമിത്രോഽഭ്യഭാഷത ॥ 1 ॥
സദൃശം രാജശാര്ദൂല തവൈതദ്ഭുവി നാന്യഥാ ।
മഹാവംശപ്രസൂതസ്യ വസിഷ്ഠവ്യപദേശിനഃ ॥ 2 ॥
യത്തു മേ ഹൃദ്ഗതം വാക്യം തസ്യ കാര്യസ്യ നിശ്ചയമ് ।
കുരൂഷ്വ രാജശാര്ദൂല ഭവ സത്യപ്രതിശ്രവഃ ॥ 3 ॥
അഹന്നിയമമാതിഷ്ഠേ സിധ്യര്ഥം പുരുഷര്ഷഭ ।
തസ്യ വിഘ്നകരൌ ദ്വൌ തു രാക്ഷസൌ കാമരൂപിണൌ ॥ 4 ॥
വ്രതേ മേ ബഹുശശ്ചീര്ണേ സമാപ്ത്യാം രാക്ഷസാവിമൌ ।
മാരീചശ്ച സുബാഹുശ്ച വീര്യവന്തൌ സുശിക്ഷിതൌ ॥ 5 ॥
സമാംസരുധിരൌഘേണ വേദിം താമഭ്യവര്ഷതാമ് ।
അവധൂതേ തഥാഭൂതേ തസ്മിന്നിയമനിശ്ചയേ ॥ 6 ॥
കൃതശ്രമോ നിരുത്സാഹസ്തസ്മാദ്ദേശാദപാക്രമേ ।
ന ച മേ ക്രോധമുത്സ്രഷ്ടും ബുദ്ധിര്ഭവതി പാര്ഥിവ ॥ 7 ॥
തഥാ ഭൂതാ ഹി സാ ചര്യാ ന ശാപസ്തത്ര മുച്യതേ ।
സ്വപുത്രം രാജശാര്ദൂല രാമം സത്യപരാക്രമമ് ॥ 8 ॥
കാകപക്ഷധരം ശൂരം ജ്യേഷ്ഠം മേ ദാതുമര്ഹസി ।
ശക്തോ ഹ്യേഷ മയാ ഗുപ്തോ ദിവ്യേന സ്വേന തേജസാ ॥ 9 ॥
രാക്ഷസാ യേ വികര്താരസ്തേഷാമപി വിനാശനേ ।
ശ്രേയശ്ചാസ്മൈ പ്രദാസ്യാമി ബഹുരൂപം ന സംശയഃ ॥ 10 ॥
ത്രയാണാമപി ലോകാനാം യേന ഖ്യാതിം ഗമിഷ്യതി ।
ന ച തൌ രാമമാസാദ്യ ശക്തൌ സ്ഥാതും കഥഞ്ചന ॥ 11 ॥
ന ച തൌ രാഘവാദന്യോ ഹന്തുമുത്സഹതേ പുമാന് ।
വീര്യോത്സിക്തൌ ഹി തൌ പാപൌ കാലപാശവശം ഗതൌ ॥ 12 ॥
രാമസ്യ രാജശാര്ദൂല ന പര്യാപ്തൌ മഹാത്മനഃ ।
ന ച പുത്രകൃതസ്നേഹം കര്തുമര്ഹസി പാര്ഥിവ ॥ 13 ॥
അഹം തേ പ്രതിജാനാമി ഹതൌ തൌ വിദ്ധി രാക്ഷസൌ ।
അഹം വേദ്മി മഹാത്മാനം രാമം സത്യപരാക്രമമ് ॥ 14 ॥
വസിഷ്ഠോഽപി മഹാതേജാ യേ ചേമേ തപസി സ്ഥിതാഃ ।
യദി തേ ധര്മലാഭം ച യശശ്ച പരമം ഭുവി ॥ 15 ॥
സ്ഥിതമിച്ഛസി രാജേന്ദ്ര രാമം മേ ദാതുമര്ഹസി ।
യദിഹ്യനുജ്ഞാം കാകുത്സ്ഥ ദദതേ തവ മന്ത്രിണഃ ॥ 16 ॥
വസിഷ്ഠപ്രമുഖാഃ സര്വേ തതോ രാമം വിസര്ജയ ।
അഭിപ്രേതമസംസക്തമാത്മജം ദാതുമര്ഹസി ॥ 17 ॥
ദശരാത്രം ഹി യജ്ഞസ്യ രാമം രാജീവലോചനമ് ।
നാത്യേതി കാലോ യജ്ഞസ്യ യഥാഽയം മമ രാഘവ ॥ 18 ॥
തഥാ കുരുഷ്വ ഭദ്രം തേ മാ ച ശോകേ മനഃ കൃഥാഃ ।
ഇത്യേവമുക്ത്വാ ധര്മാത്മാ ധര്മാര്ഥസഹിതം വചഃ ॥ 19 ॥
വിരരാമ മഹാതേജാ വിശ്വാമിത്രോ മഹാമുനിഃ ।
സ തന്നിശമ്യ രാജേന്ദ്രോ വിശ്വാമിത്രവചശ്ശുഭമ് ॥ 20 ॥
ശോകമഭ്യഗമത്തീവ്രം വ്യഷീദത ഭയാന്വിതഃ ।
ഇതി ഹൃദയമനോവിദാരണം മുനിവചനം തദതീവ ശുശ്രുവാന് ।
നരപതിരഭവന്മഹാംസ്തദാ വ്യഥിതമനാഃ പ്രചചാല ചാസനാത് ॥ 21 ॥
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ ബാലകാണ്ഡേ ഏകോനവിംശസ്സര്ഗഃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |
atha ekonaviṃśassargaḥ |
tacchrutvā rājasiṃhasya vākyamadbhutavistaram |
hṛṣṭaromā mahātejā viśvāmitro'bhyabhāṣata || 1 ||
sadṛśaṃ rājaśārdūla tavaitadbhuvi nānyathā |
mahāvaṃśaprasūtasya vasiṣṭhavyapadeśinaḥ || 2 ||
yattu me hṛdgataṃ vākyaṃ tasya kāryasya niścayam |
kurūṣva rājaśārdūla bhava satyapratiśravaḥ || 3 ||
ahanniyamamātiṣṭhe sidhyarthaṃ puruṣarṣabha |
tasya vighnakarau dvau tu rākṣasau kāmarūpiṇau || 4 ||
vrate me bahuśaścīrṇe samāptyāṃ rākṣasāvimau |
mārīcaśca subāhuśca vīryavantau suśikṣitau || 5 ||
samāṃsarudhiraugheṇa vediṃ tāmabhyavarṣatām |
avadhūte tathābhūte tasminniyamaniścaye || 6 ||
kṛtaśramo nirutsāhastasmāddeśādapākrame |
na ca me krodhamutsraṣṭuṃ buddhirbhavati pārthiva || 7 ||
tathā bhūtā hi sā caryā na śāpastatra mucyate |
svaputraṃ rājaśārdūla rāmaṃ satyaparākramam || 8 ||
kākapakṣadharaṃ śūraṃ jyeṣṭhaṃ me dātumarhasi |
śakto hyeṣa mayā gupto divyena svena tejasā || 9 ||
rākṣasā ye vikartārasteṣāmapi vināśane |
śreyaścāsmai pradāsyāmi bahurūpaṃ na saṃśayaḥ || 10 ||
trayāṇāmapi lokānāṃ yena khyātiṃ gamiṣyati |
na ca tau rāmamāsādya śaktau sthātuṃ kathañcana || 11 ||
na ca tau rāghavādanyo hantumutsahate pumān |
vīryotsiktau hi tau pāpau kālapāśavaśaṃ gatau || 12 ||
rāmasya rājaśārdūla na paryāptau mahātmanaḥ |
na ca putrakṛtasnehaṃ kartumarhasi pārthiva || 13 ||
ahaṃ te pratijānāmi hatau tau viddhi rākṣasau |
ahaṃ vedmi mahātmānaṃ rāmaṃ satyaparākramam || 14 ||
vasiṣṭho'pi mahātejā ye ceme tapasi sthitāḥ |
yadi te dharmalābhaṃ ca yaśaśca paramaṃ bhuvi || 15 ||
sthitamicchasi rājendra rāmaṃ me dātumarhasi |
yadihyanujñāṃ kākutstha dadate tava mantriṇaḥ || 16 ||
vasiṣṭhapramukhāḥ sarve tato rāmaṃ visarjaya |
abhipretamasaṃsaktamātmajaṃ dātumarhasi || 17 ||
daśarātraṃ hi yajñasya rāmaṃ rājīvalocanam |
nātyeti kālo yajñasya yathā'yaṃ mama rāghava || 18 ||
tathā kuruṣva bhadraṃ te mā ca śoke manaḥ kṛthāḥ |
ityevamuktvā dharmātmā dharmārthasahitaṃ vacaḥ || 19 ||
virarāma mahātejā viśvāmitro mahāmuniḥ |
sa tanniśamya rājendro viśvāmitravacaśśubham || 20 ||
śokamabhyagamattīvraṃ vyaṣīdata bhayānvitaḥ |
iti hṛdayamanovidāraṇaṃ munivacanaṃ tadatīva śuśruvān |
narapatirabhavanmahāṃstadā vyathitamanāḥ pracacāla cāsanāt || 21 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe ekonaviṃśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे बालकाण्डम् ।
अथ एकोनविंशस्सर्गः ।
तच्छ्रुत्वा राजसिंहस्य वाक्यमद्भुतविस्तरम् ।
हृष्टरोमा महातेजा विश्वामित्रोऽभ्यभाषत ॥ 1 ॥
सदृशं राजशार्दूल तवैतद्भुवि नान्यथा ।
महावंशप्रसूतस्य वसिष्ठव्यपदेशिनः ॥ 2 ॥
यत्तु मे हृद्गतं वाक्यं तस्य कार्यस्य निश्चयम् ।
कुरूष्व राजशार्दूल भव सत्यप्रतिश्रवः ॥ 3 ॥
अहन्नियममातिष्ठे सिध्यर्थं पुरुषर्षभ ।
तस्य विघ्नकरौ द्वौ तु राक्षसौ कामरूपिणौ ॥ 4 ॥
व्रते मे बहुशश्चीर्णे समाप्त्यां राक्षसाविमौ ।
मारीचश्च सुबाहुश्च वीर्यवन्तौ सुशिक्षितौ ॥ 5 ॥
समांसरुधिरौघेण वेदिं तामभ्यवर्षताम् ।
अवधूते तथाभूते तस्मिन्नियमनिश्चये ॥ 6 ॥
कृतश्रमो निरुत्साहस्तस्माद्देशादपाक्रमे ।
न च मे क्रोधमुत्स्रष्टुं बुद्धिर्भवति पार्थिव ॥ 7 ॥
तथा भूता हि सा चर्या न शापस्तत्र मुच्यते ।
स्वपुत्रं राजशार्दूल रामं सत्यपराक्रमम् ॥ 8 ॥
काकपक्षधरं शूरं ज्येष्ठं मे दातुमर्हसि ।
शक्तो ह्येष मया गुप्तो दिव्येन स्वेन तेजसा ॥ 9 ॥
राक्षसा ये विकर्तारस्तेषामपि विनाशने ।
श्रेयश्चास्मै प्रदास्यामि बहुरूपं न संशयः ॥ 10 ॥
त्रयाणामपि लोकानां येन ख्यातिं गमिष्यति ।
न च तौ राममासाद्य शक्तौ स्थातुं कथञ्चन ॥ 11 ॥
न च तौ राघवादन्यो हन्तुमुत्सहते पुमान् ।
वीर्योत्सिक्तौ हि तौ पापौ कालपाशवशं गतौ ॥ 12 ॥
रामस्य राजशार्दूल न पर्याप्तौ महात्मनः ।
न च पुत्रकृतस्नेहं कर्तुमर्हसि पार्थिव ॥ 13 ॥
अहं ते प्रतिजानामि हतौ तौ विद्धि राक्षसौ ।
अहं वेद्मि महात्मानं रामं सत्यपराक्रमम् ॥ 14 ॥
वसिष्ठोऽपि महातेजा ये चेमे तपसि स्थिताः ।
यदि ते धर्मलाभं च यशश्च परमं भुवि ॥ 15 ॥
स्थितमिच्छसि राजेन्द्र रामं मे दातुमर्हसि ।
यदिह्यनुज्ञां काकुत्स्थ ददते तव मन्त्रिणः ॥ 16 ॥
वसिष्ठप्रमुखाः सर्वे ततो रामं विसर्जय ।
अभिप्रेतमसंसक्तमात्मजं दातुमर्हसि ॥ 17 ॥
दशरात्रं हि यज्ञस्य रामं राजीवलोचनम् ।
नात्येति कालो यज्ञस्य यथाऽयं मम राघव ॥ 18 ॥
तथा कुरुष्व भद्रं ते मा च शोके मनः कृथाः ।
इत्येवमुक्त्वा धर्मात्मा धर्मार्थसहितं वचः ॥ 19 ॥
विरराम महातेजा विश्वामित्रो महामुनिः ।
स तन्निशम्य राजेन्द्रो विश्वामित्रवचश्शुभम् ॥ 20 ॥
शोकमभ्यगमत्तीव्रं व्यषीदत भयान्वितः ।
इति हृदयमनोविदारणं मुनिवचनं तदतीव शुश्रुवान् ।
नरपतिरभवन्महांस्तदा व्यथितमनाः प्रचचाल चासनात् ॥ 21 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये बालकाण्डे एकोनविंशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |
atha ekonaviṃśassargaḥ |
tacchrutvā rājasiṃhasya vākyamadbhutavistaram |
hṛṣṭaromā mahātejā viśvāmitro'bhyabhāṣata || 1 ||
sadṛśaṃ rājaśārdūla tavaitadbhuvi nānyathā |
mahāvaṃśaprasūtasya vasiṣṭhavyapadeśinaḥ || 2 ||
yattu me hṛdgataṃ vākyaṃ tasya kāryasya niścayam |
kurūṣva rājaśārdūla bhava satyapratiśravaḥ || 3 ||
ahanniyamamātiṣṭhe sidhyarthaṃ puruṣarṣabha |
tasya vighnakarau dvau tu rākṣasau kāmarūpiṇau || 4 ||
vrate me bahuśaścīrṇe samāptyāṃ rākṣasāvimau |
mārīcaśca subāhuśca vīryavantau suśikṣitau || 5 ||
samāṃsarudhiraugheṇa vediṃ tāmabhyavarṣatām |
avadhūte tathābhūte tasminniyamaniścaye || 6 ||
kṛtaśramo nirutsāhastasmāddeśādapākrame |
na ca me krodhamutsraṣṭuṃ buddhirbhavati pārthiva || 7 ||
tathā bhūtā hi sā caryā na śāpastatra mucyate |
svaputraṃ rājaśārdūla rāmaṃ satyaparākramam || 8 ||
kākapakṣadharaṃ śūraṃ jyeṣṭhaṃ me dātumarhasi |
śakto hyeṣa mayā gupto divyena svena tejasā || 9 ||
rākṣasā ye vikartārasteṣāmapi vināśane |
śreyaścāsmai pradāsyāmi bahurūpaṃ na saṃśayaḥ || 10 ||
trayāṇāmapi lokānāṃ yena khyātiṃ gamiṣyati |
na ca tau rāmamāsādya śaktau sthātuṃ kathañcana || 11 ||
na ca tau rāghavādanyo hantumutsahate pumān |
vīryotsiktau hi tau pāpau kālapāśavaśaṃ gatau || 12 ||
rāmasya rājaśārdūla na paryāptau mahātmanaḥ |
na ca putrakṛtasnehaṃ kartumarhasi pārthiva || 13 ||
ahaṃ te pratijānāmi hatau tau viddhi rākṣasau |
ahaṃ vedmi mahātmānaṃ rāmaṃ satyaparākramam || 14 ||
vasiṣṭho'pi mahātejā ye ceme tapasi sthitāḥ |
yadi te dharmalābhaṃ ca yaśaśca paramaṃ bhuvi || 15 ||
sthitamicchasi rājendra rāmaṃ me dātumarhasi |
yadihyanujñāṃ kākutstha dadate tava mantriṇaḥ || 16 ||
vasiṣṭhapramukhāḥ sarve tato rāmaṃ visarjaya |
abhipretamasaṃsaktamātmajaṃ dātumarhasi || 17 ||
daśarātraṃ hi yajñasya rāmaṃ rājīvalocanam |
nātyeti kālo yajñasya yathā'yaṃ mama rāghava || 18 ||
tathā kuruṣva bhadraṃ te mā ca śoke manaḥ kṛthāḥ |
ityevamuktvā dharmātmā dharmārthasahitaṃ vacaḥ || 19 ||
virarāma mahātejā viśvāmitro mahāmuniḥ |
sa tanniśamya rājendro viśvāmitravacaśśubham || 20 ||
śokamabhyagamattīvraṃ vyaṣīdata bhayānvitaḥ |
iti hṛdayamanovidāraṇaṃ munivacanaṃ tadatīva śuśruvān |
narapatirabhavanmahāṃstadā vyathitamanāḥ pracacāla cāsanāt || 21 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe ekonaviṃśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Malayalam script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.