શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે બાલકાણ્ડમ્ ।
અથ એકોનવિંશસ્સર્ગઃ ।
તચ્છ્રુત્વા રાજસિંહસ્ય વાક્યમદ્ભુતવિસ્તરમ્ ।
હૃષ્ટરોમા મહાતેજા વિશ્વામિત્રોઽભ્યભાષત ॥ 1 ॥
સદૃશં રાજશાર્દૂલ તવૈતદ્ભુવિ નાન્યથા ।
મહાવંશપ્રસૂતસ્ય વસિષ્ઠવ્યપદેશિનઃ ॥ 2 ॥
યત્તુ મે હૃદ્ગતં વાક્યં તસ્ય કાર્યસ્ય નિશ્ચયમ્ ।
કુરૂષ્વ રાજશાર્દૂલ ભવ સત્યપ્રતિશ્રવઃ ॥ 3 ॥
અહન્નિયમમાતિષ્ઠે સિધ્યર્થં પુરુષર્ષભ ।
તસ્ય વિઘ્નકરૌ દ્વૌ તુ રાક્ષસૌ કામરૂપિણૌ ॥ 4 ॥
વ્રતે મે બહુશશ્ચીર્ણે સમાપ્ત્યાં રાક્ષસાવિમૌ ।
મારીચશ્ચ સુબાહુશ્ચ વીર્યવન્તૌ સુશિક્ષિતૌ ॥ 5 ॥
સમાંસરુધિરૌઘેણ વેદિં તામભ્યવર્ષતામ્ ।
અવધૂતે તથાભૂતે તસ્મિન્નિયમનિશ્ચયે ॥ 6 ॥
કૃતશ્રમો નિરુત્સાહસ્તસ્માદ્દેશાદપાક્રમે ।
ન ચ મે ક્રોધમુત્સ્રષ્ટું બુદ્ધિર્ભવતિ પાર્થિવ ॥ 7 ॥
તથા ભૂતા હિ સા ચર્યા ન શાપસ્તત્ર મુચ્યતે ।
સ્વપુત્રં રાજશાર્દૂલ રામં સત્યપરાક્રમમ્ ॥ 8 ॥
કાકપક્ષધરં શૂરં જ્યેષ્ઠં મે દાતુમર્હસિ ।
શક્તો હ્યેષ મયા ગુપ્તો દિવ્યેન સ્વેન તેજસા ॥ 9 ॥
રાક્ષસા યે વિકર્તારસ્તેષામપિ વિનાશને ।
શ્રેયશ્ચાસ્મૈ પ્રદાસ્યામિ બહુરૂપં ન સંશયઃ ॥ 10 ॥
ત્રયાણામપિ લોકાનાં યેન ખ્યાતિં ગમિષ્યતિ ।
ન ચ તૌ રામમાસાદ્ય શક્તૌ સ્થાતું કથઞ્ચન ॥ 11 ॥
ન ચ તૌ રાઘવાદન્યો હન્તુમુત્સહતે પુમાન્ ।
વીર્યોત્સિક્તૌ હિ તૌ પાપૌ કાલપાશવશં ગતૌ ॥ 12 ॥
રામસ્ય રાજશાર્દૂલ ન પર્યાપ્તૌ મહાત્મનઃ ।
ન ચ પુત્રકૃતસ્નેહં કર્તુમર્હસિ પાર્થિવ ॥ 13 ॥
અહં તે પ્રતિજાનામિ હતૌ તૌ વિદ્ધિ રાક્ષસૌ ।
અહં વેદ્મિ મહાત્માનં રામં સત્યપરાક્રમમ્ ॥ 14 ॥
વસિષ્ઠોઽપિ મહાતેજા યે ચેમે તપસિ સ્થિતાઃ ।
યદિ તે ધર્મલાભં ચ યશશ્ચ પરમં ભુવિ ॥ 15 ॥
સ્થિતમિચ્છસિ રાજેન્દ્ર રામં મે દાતુમર્હસિ ।
યદિહ્યનુજ્ઞાં કાકુત્સ્થ દદતે તવ મન્ત્રિણઃ ॥ 16 ॥
વસિષ્ઠપ્રમુખાઃ સર્વે તતો રામં વિસર્જય ।
અભિપ્રેતમસંસક્તમાત્મજં દાતુમર્હસિ ॥ 17 ॥
દશરાત્રં હિ યજ્ઞસ્ય રામં રાજીવલોચનમ્ ।
નાત્યેતિ કાલો યજ્ઞસ્ય યથાઽયં મમ રાઘવ ॥ 18 ॥
તથા કુરુષ્વ ભદ્રં તે મા ચ શોકે મનઃ કૃથાઃ ।
ઇત્યેવમુક્ત્વા ધર્માત્મા ધર્માર્થસહિતં વચઃ ॥ 19 ॥
વિરરામ મહાતેજા વિશ્વામિત્રો મહામુનિઃ ।
સ તન્નિશમ્ય રાજેન્દ્રો વિશ્વામિત્રવચશ્શુભમ્ ॥ 20 ॥
શોકમભ્યગમત્તીવ્રં વ્યષીદત ભયાન્વિતઃ ।
ઇતિ હૃદયમનોવિદારણં મુનિવચનં તદતીવ શુશ્રુવાન્ ।
નરપતિરભવન્મહાંસ્તદા વ્યથિતમનાઃ પ્રચચાલ ચાસનાત્ ॥ 21 ॥
ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે બાલકાણ્ડે એકોનવિંશસ્સર્ગઃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |
atha ekonaviṃśassargaḥ |
tacchrutvā rājasiṃhasya vākyamadbhutavistaram |
hṛṣṭaromā mahātejā viśvāmitro'bhyabhāṣata || 1 ||
sadṛśaṃ rājaśārdūla tavaitadbhuvi nānyathā |
mahāvaṃśaprasūtasya vasiṣṭhavyapadeśinaḥ || 2 ||
yattu me hṛdgataṃ vākyaṃ tasya kāryasya niścayam |
kurūṣva rājaśārdūla bhava satyapratiśravaḥ || 3 ||
ahanniyamamātiṣṭhe sidhyarthaṃ puruṣarṣabha |
tasya vighnakarau dvau tu rākṣasau kāmarūpiṇau || 4 ||
vrate me bahuśaścīrṇe samāptyāṃ rākṣasāvimau |
mārīcaśca subāhuśca vīryavantau suśikṣitau || 5 ||
samāṃsarudhiraugheṇa vediṃ tāmabhyavarṣatām |
avadhūte tathābhūte tasminniyamaniścaye || 6 ||
kṛtaśramo nirutsāhastasmāddeśādapākrame |
na ca me krodhamutsraṣṭuṃ buddhirbhavati pārthiva || 7 ||
tathā bhūtā hi sā caryā na śāpastatra mucyate |
svaputraṃ rājaśārdūla rāmaṃ satyaparākramam || 8 ||
kākapakṣadharaṃ śūraṃ jyeṣṭhaṃ me dātumarhasi |
śakto hyeṣa mayā gupto divyena svena tejasā || 9 ||
rākṣasā ye vikartārasteṣāmapi vināśane |
śreyaścāsmai pradāsyāmi bahurūpaṃ na saṃśayaḥ || 10 ||
trayāṇāmapi lokānāṃ yena khyātiṃ gamiṣyati |
na ca tau rāmamāsādya śaktau sthātuṃ kathañcana || 11 ||
na ca tau rāghavādanyo hantumutsahate pumān |
vīryotsiktau hi tau pāpau kālapāśavaśaṃ gatau || 12 ||
rāmasya rājaśārdūla na paryāptau mahātmanaḥ |
na ca putrakṛtasnehaṃ kartumarhasi pārthiva || 13 ||
ahaṃ te pratijānāmi hatau tau viddhi rākṣasau |
ahaṃ vedmi mahātmānaṃ rāmaṃ satyaparākramam || 14 ||
vasiṣṭho'pi mahātejā ye ceme tapasi sthitāḥ |
yadi te dharmalābhaṃ ca yaśaśca paramaṃ bhuvi || 15 ||
sthitamicchasi rājendra rāmaṃ me dātumarhasi |
yadihyanujñāṃ kākutstha dadate tava mantriṇaḥ || 16 ||
vasiṣṭhapramukhāḥ sarve tato rāmaṃ visarjaya |
abhipretamasaṃsaktamātmajaṃ dātumarhasi || 17 ||
daśarātraṃ hi yajñasya rāmaṃ rājīvalocanam |
nātyeti kālo yajñasya yathā'yaṃ mama rāghava || 18 ||
tathā kuruṣva bhadraṃ te mā ca śoke manaḥ kṛthāḥ |
ityevamuktvā dharmātmā dharmārthasahitaṃ vacaḥ || 19 ||
virarāma mahātejā viśvāmitro mahāmuniḥ |
sa tanniśamya rājendro viśvāmitravacaśśubham || 20 ||
śokamabhyagamattīvraṃ vyaṣīdata bhayānvitaḥ |
iti hṛdayamanovidāraṇaṃ munivacanaṃ tadatīva śuśruvān |
narapatirabhavanmahāṃstadā vyathitamanāḥ pracacāla cāsanāt || 21 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe ekonaviṃśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे बालकाण्डम् ।
अथ एकोनविंशस्सर्गः ।
तच्छ्रुत्वा राजसिंहस्य वाक्यमद्भुतविस्तरम् ।
हृष्टरोमा महातेजा विश्वामित्रोऽभ्यभाषत ॥ 1 ॥
सदृशं राजशार्दूल तवैतद्भुवि नान्यथा ।
महावंशप्रसूतस्य वसिष्ठव्यपदेशिनः ॥ 2 ॥
यत्तु मे हृद्गतं वाक्यं तस्य कार्यस्य निश्चयम् ।
कुरूष्व राजशार्दूल भव सत्यप्रतिश्रवः ॥ 3 ॥
अहन्नियममातिष्ठे सिध्यर्थं पुरुषर्षभ ।
तस्य विघ्नकरौ द्वौ तु राक्षसौ कामरूपिणौ ॥ 4 ॥
व्रते मे बहुशश्चीर्णे समाप्त्यां राक्षसाविमौ ।
मारीचश्च सुबाहुश्च वीर्यवन्तौ सुशिक्षितौ ॥ 5 ॥
समांसरुधिरौघेण वेदिं तामभ्यवर्षताम् ।
अवधूते तथाभूते तस्मिन्नियमनिश्चये ॥ 6 ॥
कृतश्रमो निरुत्साहस्तस्माद्देशादपाक्रमे ।
न च मे क्रोधमुत्स्रष्टुं बुद्धिर्भवति पार्थिव ॥ 7 ॥
तथा भूता हि सा चर्या न शापस्तत्र मुच्यते ।
स्वपुत्रं राजशार्दूल रामं सत्यपराक्रमम् ॥ 8 ॥
काकपक्षधरं शूरं ज्येष्ठं मे दातुमर्हसि ।
शक्तो ह्येष मया गुप्तो दिव्येन स्वेन तेजसा ॥ 9 ॥
राक्षसा ये विकर्तारस्तेषामपि विनाशने ।
श्रेयश्चास्मै प्रदास्यामि बहुरूपं न संशयः ॥ 10 ॥
त्रयाणामपि लोकानां येन ख्यातिं गमिष्यति ।
न च तौ राममासाद्य शक्तौ स्थातुं कथञ्चन ॥ 11 ॥
न च तौ राघवादन्यो हन्तुमुत्सहते पुमान् ।
वीर्योत्सिक्तौ हि तौ पापौ कालपाशवशं गतौ ॥ 12 ॥
रामस्य राजशार्दूल न पर्याप्तौ महात्मनः ।
न च पुत्रकृतस्नेहं कर्तुमर्हसि पार्थिव ॥ 13 ॥
अहं ते प्रतिजानामि हतौ तौ विद्धि राक्षसौ ।
अहं वेद्मि महात्मानं रामं सत्यपराक्रमम् ॥ 14 ॥
वसिष्ठोऽपि महातेजा ये चेमे तपसि स्थिताः ।
यदि ते धर्मलाभं च यशश्च परमं भुवि ॥ 15 ॥
स्थितमिच्छसि राजेन्द्र रामं मे दातुमर्हसि ।
यदिह्यनुज्ञां काकुत्स्थ ददते तव मन्त्रिणः ॥ 16 ॥
वसिष्ठप्रमुखाः सर्वे ततो रामं विसर्जय ।
अभिप्रेतमसंसक्तमात्मजं दातुमर्हसि ॥ 17 ॥
दशरात्रं हि यज्ञस्य रामं राजीवलोचनम् ।
नात्येति कालो यज्ञस्य यथाऽयं मम राघव ॥ 18 ॥
तथा कुरुष्व भद्रं ते मा च शोके मनः कृथाः ।
इत्येवमुक्त्वा धर्मात्मा धर्मार्थसहितं वचः ॥ 19 ॥
विरराम महातेजा विश्वामित्रो महामुनिः ।
स तन्निशम्य राजेन्द्रो विश्वामित्रवचश्शुभम् ॥ 20 ॥
शोकमभ्यगमत्तीव्रं व्यषीदत भयान्वितः ।
इति हृदयमनोविदारणं मुनिवचनं तदतीव शुश्रुवान् ।
नरपतिरभवन्महांस्तदा व्यथितमनाः प्रचचाल चासनात् ॥ 21 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये बालकाण्डे एकोनविंशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |
atha ekonaviṃśassargaḥ |
tacchrutvā rājasiṃhasya vākyamadbhutavistaram |
hṛṣṭaromā mahātejā viśvāmitro'bhyabhāṣata || 1 ||
sadṛśaṃ rājaśārdūla tavaitadbhuvi nānyathā |
mahāvaṃśaprasūtasya vasiṣṭhavyapadeśinaḥ || 2 ||
yattu me hṛdgataṃ vākyaṃ tasya kāryasya niścayam |
kurūṣva rājaśārdūla bhava satyapratiśravaḥ || 3 ||
ahanniyamamātiṣṭhe sidhyarthaṃ puruṣarṣabha |
tasya vighnakarau dvau tu rākṣasau kāmarūpiṇau || 4 ||
vrate me bahuśaścīrṇe samāptyāṃ rākṣasāvimau |
mārīcaśca subāhuśca vīryavantau suśikṣitau || 5 ||
samāṃsarudhiraugheṇa vediṃ tāmabhyavarṣatām |
avadhūte tathābhūte tasminniyamaniścaye || 6 ||
kṛtaśramo nirutsāhastasmāddeśādapākrame |
na ca me krodhamutsraṣṭuṃ buddhirbhavati pārthiva || 7 ||
tathā bhūtā hi sā caryā na śāpastatra mucyate |
svaputraṃ rājaśārdūla rāmaṃ satyaparākramam || 8 ||
kākapakṣadharaṃ śūraṃ jyeṣṭhaṃ me dātumarhasi |
śakto hyeṣa mayā gupto divyena svena tejasā || 9 ||
rākṣasā ye vikartārasteṣāmapi vināśane |
śreyaścāsmai pradāsyāmi bahurūpaṃ na saṃśayaḥ || 10 ||
trayāṇāmapi lokānāṃ yena khyātiṃ gamiṣyati |
na ca tau rāmamāsādya śaktau sthātuṃ kathañcana || 11 ||
na ca tau rāghavādanyo hantumutsahate pumān |
vīryotsiktau hi tau pāpau kālapāśavaśaṃ gatau || 12 ||
rāmasya rājaśārdūla na paryāptau mahātmanaḥ |
na ca putrakṛtasnehaṃ kartumarhasi pārthiva || 13 ||
ahaṃ te pratijānāmi hatau tau viddhi rākṣasau |
ahaṃ vedmi mahātmānaṃ rāmaṃ satyaparākramam || 14 ||
vasiṣṭho'pi mahātejā ye ceme tapasi sthitāḥ |
yadi te dharmalābhaṃ ca yaśaśca paramaṃ bhuvi || 15 ||
sthitamicchasi rājendra rāmaṃ me dātumarhasi |
yadihyanujñāṃ kākutstha dadate tava mantriṇaḥ || 16 ||
vasiṣṭhapramukhāḥ sarve tato rāmaṃ visarjaya |
abhipretamasaṃsaktamātmajaṃ dātumarhasi || 17 ||
daśarātraṃ hi yajñasya rāmaṃ rājīvalocanam |
nātyeti kālo yajñasya yathā'yaṃ mama rāghava || 18 ||
tathā kuruṣva bhadraṃ te mā ca śoke manaḥ kṛthāḥ |
ityevamuktvā dharmātmā dharmārthasahitaṃ vacaḥ || 19 ||
virarāma mahātejā viśvāmitro mahāmuniḥ |
sa tanniśamya rājendro viśvāmitravacaśśubham || 20 ||
śokamabhyagamattīvraṃ vyaṣīdata bhayānvitaḥ |
iti hṛdayamanovidāraṇaṃ munivacanaṃ tadatīva śuśruvān |
narapatirabhavanmahāṃstadā vyathitamanāḥ pracacāla cāsanāt || 21 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe ekonaviṃśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Gujarati script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.