Valmiki Ramayana Bala Kanda Sarga 19 — Devanagari Script

⚠️ AI-generated translation — the Konkani meaning was produced by AI and automatically cross-checked against the Sanskrit, but it may still contain errors. It has not yet been reviewed by a scholar. Please refer to a traditional commentary for study.

Summary — Konkani

ह्या सर्गांत विश्वामित्र राजा दशरथाकडे आपलें व्रत सांगतात आनी तें सिध्द करपाक रामाक मागतात. मारीच आनी सुबाहु हे दोन कामरूपी राक्षस तांच्या यज्ञाक विघ्न करतात म्हणून ते रामाकडेन सहाय्य मागतात. विश्वामित्र रामाक राक्षसांचो नाश करपाचें सामर्थ्य दितलों अशें वचन दितात आनी ते दोनूय राक्षस रामाक पर्याप्त नात अशें सांगतात. यज्ञाचो काळ धा रात्री आसा म्हणून रामाक लवकर दिवपाक ते दशरथाक सांगतात. हो शुभ उतर आयकून राजा दशरथ तीव्र शोकाक पावतात आनी भयान खचतात.

AI-generated · not yet verified

The Konkani meaning of each verse is shown below the verse.

Meaning —

श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे बालकाण्डम् ।

अथ एकोनविंशस्सर्गः ।

Shloka 1

तच्छ्रुत्वा राजसिंहस्य वाक्यमद्भुतविस्तरम् ।
हृष्टरोमा महातेजा विश्वामित्रोऽभ्यभाषत ॥ 1 ॥

tacchrutvā rājasiṃhasya vākyamadbhutavistaram |
hṛṣṭaromā mahātejā viśvāmitro'bhyabhāṣata || 1 ||

तें अद्भुत विस्तार आशिल्लें राजसिंहाचें वचन आयकून, महातेजस्वी विश्वामित्र हर्षान रोमांचित जालो आनी अशें उलोवंक लागलो. ^AI

Shloka 2

सदृशं राजशार्दूल तवैतद्भुवि नान्यथा ।
महावंशप्रसूतस्य वसिष्ठव्यपदेशिनः ॥ 2 ॥

sadṛśaṃ rājaśārdūla tavaitadbhuvi nānyathā |
mahāvaṃśaprasūtasya vasiṣṭhavyapadeśinaḥ || 2 ||

हे राजशार्दूला, तुजें हें उतर भूंयेर तुला सारकेंच आसा, हेर खंयच्याय तरेन न्हय; तूं महावंशांत जल्मल्लो आनी वसिष्ठ अशें नांव आशिल्लो आसा. ^AI

Shloka 3

यत्तु मे हृद्गतं वाक्यं तस्य कार्यस्य निश्चयम् ।
कुरूष्व राजशार्दूल भव सत्यप्रतिश्रवः ॥ 3 ॥

yattu me hṛdgataṃ vākyaṃ tasya kāryasya niścayam |
kurūṣva rājaśārdūla bhava satyapratiśravaḥ || 3 ||

जें म्हज्या काळजांत आशिल्लें वचन आसा, त्या कार्याचो निश्चय तूं कर; हे राजशार्दूला, सत्यप्रतिज्ञ जाव. ^AI

Shloka 4

अहन्नियममातिष्ठे सिध्यर्थं पुरुषर्षभ ।
तस्य विघ्नकरौ द्वौ तु राक्षसौ कामरूपिणौ ॥ 4 ॥

ahanniyamamātiṣṭhe sidhyarthaṃ puruṣarṣabha |
tasya vighnakarau dvau tu rākṣasau kāmarūpiṇau || 4 ||

हे पुरुषर्षभा, सिध्दी खातीर हांव एक नियम धरतां; ताचो विघ्न करपी दोन राक्षस आसात, कामरूपी. ^AI

Shloka 5

व्रते मे बहुशश्चीर्णे समाप्त्यां राक्षसाविमौ ।
मारीचश्च सुबाहुश्च वीर्यवन्तौ सुशिक्षितौ ॥ 5 ॥

vrate me bahuśaścīrṇe samāptyāṃ rākṣasāvimau |
mārīcaśca subāhuśca vīryavantau suśikṣitau || 5 ||

म्हजें व्रत जायत्या फावटीं आचरलां, तें संपता आसतना हे दोन राक्षस, मारीच आनी सुबाहु, वीर्यवान आनी बरें शिक्षण घेतिल्ले, हे येतात. ^AI

Shloka 6

समांसरुधिरौघेण वेदिं तामभ्यवर्षताम् ।
अवधूते तथाभूते तस्मिन्नियमनिश्चये ॥ 6 ॥

samāṃsarudhiraugheṇa vediṃ tāmabhyavarṣatām |
avadhūte tathābhūte tasminniyamaniścaye || 6 ||

ते मांस आनी रगताच्या ओघान ती वेदी भरसून घालतात; अशे तरेन तो नियम निश्चय नश्ट जालो. ^AI

Shloka 7

कृतश्रमो निरुत्साहस्तस्माद्देशादपाक्रमे ।
न च मे क्रोधमुत्स्रष्टुं बुद्धिर्भवति पार्थिव ॥ 7 ॥

kṛtaśramo nirutsāhastasmāddeśādapākrame |
na ca me krodhamutsraṣṭuṃ buddhirbhavati pārthiva || 7 ||

कष्ट केल्लो, उत्साह सोडल्लो, देखून त्या देशांतल्यान भायर सरलो; पूण हे पार्थिवा, म्हजो क्रोध सोडपाची बुध्दी म्हाका जायना. ^AI

Shloka 8

तथा भूता हि सा चर्या न शापस्तत्र मुच्यते ।
स्वपुत्रं राजशार्दूल रामं सत्यपराक्रमम् ॥ 8 ॥

tathā bhūtā hi sā caryā na śāpastatra mucyate |
svaputraṃ rājaśārdūla rāmaṃ satyaparākramam || 8 ||

तशेंच ती चर्या आसली, थंय शाप मेळना; हे राजशार्दूला, सत्यपराक्रमी तुजो पूत राम हाका. ^AI

Shloka 9

काकपक्षधरं शूरं ज्येष्ठं मे दातुमर्हसि ।
शक्तो ह्येष मया गुप्तो दिव्येन स्वेन तेजसा ॥ 9 ॥

kākapakṣadharaṃ śūraṃ jyeṣṭhaṃ me dātumarhasi |
śakto hyeṣa mayā gupto divyena svena tejasā || 9 ||

काकपक्ष धारण केल्लो, शूर, म्हजो ज्येष्ठ पुत्र म्हाका दिवपाक तूं योग्य आसा. हो म्हज्या राखणेंत आसतना आपल्या दिव्य तेजान समर्थ जातलो. ^AI

Shloka 10

राक्षसा ये विकर्तारस्तेषामपि विनाशने ।
श्रेयश्चास्मै प्रदास्यामि बहुरूपं न संशयः ॥ 10 ॥

rākṣasā ye vikartārasteṣāmapi vināśane |
śreyaścāsmai pradāsyāmi bahurūpaṃ na saṃśayaḥ || 10 ||

जे राक्षस विकृत रूप धारण करतात, तांचो नाश करपाक ताका हित आनी बहुरूप सामर्थ्य हांव दितलों, हातूंत संशय ना. ^AI

Shloka 11

त्रयाणामपि लोकानां येन ख्यातिं गमिष्यति ।
न च तौ राममासाद्य शक्तौ स्थातुं कथञ्चन ॥ 11 ॥

trayāṇāmapi lokānāṃ yena khyātiṃ gamiṣyati |
na ca tau rāmamāsādya śaktau sthātuṃ kathañcana || 11 ||

त्या तीनूय लोकांक जो कीर्ती मेळयतलो. ते दोनूय रामाक मेळून कसोय तरी टिकून रावपाक शक्य ना. ^AI

Shloka 12

न च तौ राघवादन्यो हन्तुमुत्सहते पुमान् ।
वीर्योत्सिक्तौ हि तौ पापौ कालपाशवशं गतौ ॥ 12 ॥

na ca tau rāghavādanyo hantumutsahate pumān |
vīryotsiktau hi tau pāpau kālapāśavaśaṃ gatau || 12 ||

राघव सोडून हेर खंयचोय पुरुष तांका मारपाक धैर्य करना. ते दोनूय पापी वीर्यान उन्मत्त जाल्ले आनी काळपाशाच्या ताब्यांत गेल्ले आसात. ^AI

Shloka 13

रामस्य राजशार्दूल न पर्याप्तौ महात्मनः ।
न च पुत्रकृतस्नेहं कर्तुमर्हसि पार्थिव ॥ 13 ॥

rāmasya rājaśārdūla na paryāptau mahātmanaḥ |
na ca putrakṛtasnehaṃ kartumarhasi pārthiva || 13 ||

हे राजशार्दूला, ते दोनूय महात्मा रामाक पर्याप्त नात. हे पार्थिवा, पुत्राबद्दलचो स्नेह करपाक तूं योग्य ना. ^AI

Shloka 14

अहं ते प्रतिजानामि हतौ तौ विद्धि राक्षसौ ।
अहं वेद्मि महात्मानं रामं सत्यपराक्रमम् ॥ 14 ॥

ahaṃ te pratijānāmi hatau tau viddhi rākṣasau |
ahaṃ vedmi mahātmānaṃ rāmaṃ satyaparākramam || 14 ||

हांव तुका प्रतिज्ञा करतां, ते दोनूय राक्षस मारले गेले अशें जाण. हांव महात्मा रामाक, सत्यपराक्रमी रामाक वळखतां. ^AI

Shloka 15

वसिष्ठोऽपि महातेजा ये चेमे तपसि स्थिताः ।
यदि ते धर्मलाभं च यशश्च परमं भुवि ॥ 15 ॥

vasiṣṭho'pi mahātejā ye ceme tapasi sthitāḥ |
yadi te dharmalābhaṃ ca yaśaśca paramaṃ bhuvi || 15 ||

महातेजस्वी वसिष्ठ आनी हे तपस्वी जे आसात, तांणी जर धर्मलाभ आनी भूमीर परम कीर्ती इच्छिली जाल्यार. ^AI

Shloka 16

स्थितमिच्छसि राजेन्द्र रामं मे दातुमर्हसि ।
यदिह्यनुज्ञां काकुत्स्थ ददते तव मन्त्रिणः ॥ 16 ॥

sthitamicchasi rājendra rāmaṃ me dātumarhasi |
yadihyanujñāṃ kākutstha dadate tava mantriṇaḥ || 16 ||

हे राजेंद्रा, तूं रामाक स्थिर इच्छिता जाल्यार म्हाका दिवपाक योग्य आसा. हे काकुत्स्था, कारण तुजे मंत्री तुका अनुज्ञा दितात. ^AI

Shloka 17

वसिष्ठप्रमुखाः सर्वे ततो रामं विसर्जय ।
अभिप्रेतमसंसक्तमात्मजं दातुमर्हसि ॥ 17 ॥

vasiṣṭhapramukhāḥ sarve tato rāmaṃ visarjaya |
abhipretamasaṃsaktamātmajaṃ dātumarhasi || 17 ||

वसिष्ठ आदी सगळ्यांक घेवन, त्या उपरांत रामाक विसर्जन कर. मनांत आशिल्लो, आसक्ती नाशिल्लो आपलो पूत दिवपाक तुका योग्य जाता. ^AI

Shloka 18

दशरात्रं हि यज्ञस्य रामं राजीवलोचनम् ।
नात्येति कालो यज्ञस्य यथाऽयं मम राघव ॥ 18 ॥

daśarātraṃ hi yajñasya rāmaṃ rājīvalocanam |
nātyeti kālo yajñasya yathā'yaṃ mama rāghava || 18 ||

यज्ञाचो काळ धा रात्री आसा; राजीवलोचन रामाक, हे राघवा, ह्या यज्ञाचो काळ असो म्हज्या मतान परतून येवपार ना. ^AI

Shloka 19

तथा कुरुष्व भद्रं ते मा च शोके मनः कृथाः ।
इत्येवमुक्त्वा धर्मात्मा धर्मार्थसहितं वचः ॥ 19 ॥

tathā kuruṣva bhadraṃ te mā ca śoke manaḥ kṛthāḥ |
ityevamuktvā dharmātmā dharmārthasahitaṃ vacaḥ || 19 ||

तशें कर, तुका भलें जावं; आनी मनांत शोक करूं नको. अशें सांगून, धर्मात्मो, धर्म आनी अर्थ सहित उतर उलयलो. ^AI

Shloka 20

विरराम महातेजा विश्वामित्रो महामुनिः ।
स तन्निशम्य राजेन्द्रो विश्वामित्रवचश्शुभम् ॥ 20 ॥

virarāma mahātejā viśvāmitro mahāmuniḥ |
sa tanniśamya rājendro viśvāmitravacaśśubham || 20 ||

महातेजस्वी, महामुनी विश्वामित्र विराम पावलो. तो शुभ विश्वामित्राचो उतर आयकून, राजेंद्रान. ^AI

शोकमभ्यगमत्तीव्रं व्यषीदत भयान्वितः ।

śokamabhyagamattīvraṃ vyaṣīdata bhayānvitaḥ |

तीव्र शोकाक पावलो, भयान युक्त जावन खचलो. ^AI

इति हृदयमनोविदारणं मुनिवचनं तदतीव शुश्रुवान् ।
नरपतिरभवन्महांस्तदा व्यथितमनाः प्रचचाल चासनात् ॥ 21 ॥

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये बालकाण्डे एकोनविंशस्सर्गः ॥

Sanskrit — Devanagari (original)

श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे बालकाण्डम् ।

अथ एकोनविंशस्सर्गः ।

तच्छ्रुत्वा राजसिंहस्य वाक्यमद्भुतविस्तरम् ।

हृष्टरोमा महातेजा विश्वामित्रोऽभ्यभाषत ॥ 1 ॥

सदृशं राजशार्दूल तवैतद्भुवि नान्यथा ।

महावंशप्रसूतस्य वसिष्ठव्यपदेशिनः ॥ 2 ॥

यत्तु मे हृद्गतं वाक्यं तस्य कार्यस्य निश्चयम् ।

कुरूष्व राजशार्दूल भव सत्यप्रतिश्रवः ॥ 3 ॥

अहन्नियममातिष्ठे सिध्यर्थं पुरुषर्षभ ।

तस्य विघ्नकरौ द्वौ तु राक्षसौ कामरूपिणौ ॥ 4 ॥

व्रते मे बहुशश्चीर्णे समाप्त्यां राक्षसाविमौ ।

मारीचश्च सुबाहुश्च वीर्यवन्तौ सुशिक्षितौ ॥ 5 ॥

समांसरुधिरौघेण वेदिं तामभ्यवर्षताम् ।

अवधूते तथाभूते तस्मिन्नियमनिश्चये ॥ 6 ॥

कृतश्रमो निरुत्साहस्तस्माद्देशादपाक्रमे ।

न च मे क्रोधमुत्स्रष्टुं बुद्धिर्भवति पार्थिव ॥ 7 ॥

तथा भूता हि सा चर्या न शापस्तत्र मुच्यते ।

स्वपुत्रं राजशार्दूल रामं सत्यपराक्रमम् ॥ 8 ॥

काकपक्षधरं शूरं ज्येष्ठं मे दातुमर्हसि ।

शक्तो ह्येष मया गुप्तो दिव्येन स्वेन तेजसा ॥ 9 ॥

राक्षसा ये विकर्तारस्तेषामपि विनाशने ।

श्रेयश्चास्मै प्रदास्यामि बहुरूपं न संशयः ॥ 10 ॥

त्रयाणामपि लोकानां येन ख्यातिं गमिष्यति ।

न च तौ राममासाद्य शक्तौ स्थातुं कथञ्चन ॥ 11 ॥

न च तौ राघवादन्यो हन्तुमुत्सहते पुमान् ।

वीर्योत्सिक्तौ हि तौ पापौ कालपाशवशं गतौ ॥ 12 ॥

रामस्य राजशार्दूल न पर्याप्तौ महात्मनः ।

न च पुत्रकृतस्नेहं कर्तुमर्हसि पार्थिव ॥ 13 ॥

अहं ते प्रतिजानामि हतौ तौ विद्धि राक्षसौ ।

अहं वेद्मि महात्मानं रामं सत्यपराक्रमम् ॥ 14 ॥

वसिष्ठोऽपि महातेजा ये चेमे तपसि स्थिताः ।

यदि ते धर्मलाभं च यशश्च परमं भुवि ॥ 15 ॥

स्थितमिच्छसि राजेन्द्र रामं मे दातुमर्हसि ।

यदिह्यनुज्ञां काकुत्स्थ ददते तव मन्त्रिणः ॥ 16 ॥

वसिष्ठप्रमुखाः सर्वे ततो रामं विसर्जय ।

अभिप्रेतमसंसक्तमात्मजं दातुमर्हसि ॥ 17 ॥

दशरात्रं हि यज्ञस्य रामं राजीवलोचनम् ।

नात्येति कालो यज्ञस्य यथाऽयं मम राघव ॥ 18 ॥

तथा कुरुष्व भद्रं ते मा च शोके मनः कृथाः ।

इत्येवमुक्त्वा धर्मात्मा धर्मार्थसहितं वचः ॥ 19 ॥

विरराम महातेजा विश्वामित्रो महामुनिः ।

स तन्निशम्य राजेन्द्रो विश्वामित्रवचश्शुभम् ॥ 20 ॥

शोकमभ्यगमत्तीव्रं व्यषीदत भयान्वितः ।

इति हृदयमनोविदारणं मुनिवचनं तदतीव शुश्रुवान् ।

नरपतिरभवन्महांस्तदा व्यथितमनाः प्रचचाल चासनात् ॥ 21 ॥

🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Devanagari script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version. It is a transliteration, not a translation — see “Meaning” for translations where available.

1.19 बालकाण्ड - एकोनविंश सर्गः