Valmiki Ramayana Bala Kanda Sarga 67 — Devanagari Script

⚠️ AI-generated translation — the Punjabi meaning was produced by AI and automatically cross-checked against the Sanskrit, but it may still contain errors. It has not yet been reviewed by a scholar. Please refer to a traditional commentary for study.

Summary — Punjabi

ਇਸ ਸਰਗ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਜਨਕ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤਰ ਦੇ ਕਹਿਣ ਤੇ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਦਿਵਯ ਧਨੁਸ਼ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਪੰਜ ਹਜ਼ਾਰ ਬਲਵਾਨ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੁਆਰਾ ਅੱਠ ਪਹੀਆਂ ਵਾਲੀ ਮੰਜੂਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ। ਜਨਕ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਧਨੁਸ਼ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਅਸੁਰਾਂ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ, ਗੰਧਰਵਾਂ, ਯਕਸ਼ਾਂ, ਕਿੰਨਰਾਂ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਸੱਪਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵੀ ਚੜ੍ਹਾਉਣ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤਰ ਦੇ ਕਹਿਣ ਤੇ ਰਾਮ ਨੇ ਧਨੁਸ਼ ਨੂੰ ਖੇਲ ਵਾਂਗ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ ਖਿੱਚਿਆ ਅਤੇ ਵਿਚਕਾਰੋਂ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਬਿਜਲੀ ਵਰਗਾ ਵੱਡਾ ਸ਼ਬਦ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਕੰਬ ਗਈ। ਇਸ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਕੇ ਜਨਕ ਨੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਸੀਤਾ ਰਾਮ ਨੂੰ ਦੇਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਅਯੋਧਿਆ ਭੇਜ ਕੇ ਦਸ਼ਰਥ ਨੂੰ ਸੱਦਣ ਲਈ ਕਿਹਾ।

AI-generated · not yet verified

The Punjabi meaning of each verse is shown below the verse.

⚠️ AI-generated translation — the Bengali meaning was produced by AI and automatically cross-checked against the Sanskrit, but it may still contain errors. It has not yet been reviewed by a scholar. Please refer to a traditional commentary for study.

Summary — Bengali

বিশ্বামিত্রের নির্দেশে জনক রামকে দিব্য ধনুকটি দেখতে বলেন, যা বহু ব্যক্তি কষ্টে বহন করে আনে। জনক বলেন যে এই ধনুক দেব-দানব-গন্ধর্ব-যক্ষ-কিন্নর-মহোরগ কেউই পূর্ণ করতে পারে না, মনুষ্যদের সামর্থ্যের প্রশ্নই নেই। ব্রহ্মর্ষির কথায় রাম ধনুকটি স্পর্শ করে লীলাভাবে আরোপণ করে টেনে পূর্ণ করেন এবং তা মধ্যভাগে ভেঙে ফেলেন, যাতে বজ্রপাতের মতো শব্দ ও ভূমিকম্প হয়। সেই শব্দে মোহিত হয়ে লোকেরা পড়ে গেল, কিন্তু মুনি, রাজা ও রাম-লক্ষ্মণ ব্যতীত। পরে জনক রামের বীর্যে সন্তুষ্ট হয়ে সীতাকে বীর্যশুল্করূপে দিতে সম্মত হন এবং দূতদের অযোধ্যায় পাঠিয়ে দশরথকে আনতে বলেন।

AI-generated · not yet verified

The Bengali meaning of each verse is shown below the verse.

⚠️ AI-generated translation — the Konkani meaning was produced by AI and automatically cross-checked against the Sanskrit, but it may still contain errors. It has not yet been reviewed by a scholar. Please refer to a traditional commentary for study.

Summary — Konkani

विश्वामित्रान जनक राजाक रामाक धनुस दाखोवपाक सांगलें. जनकान आपल्या सचिवांक आठ चक्रांची लोखणाची मंजूषा हाडपाक आदेश दिलो, आनी ती पन्नासशें बळिश्ट पुरुषांनी उबारून हाडली. रामान विश्वामित्राच्या वचनान धनुस हातान स्पर्श करून लीलेन आरोपण केलें आनी तें मदीं मोडलें, ताचो आवाज वज्रपातासारको जालो आनी भूंयकंप जालो. उपरांत जनकान रामाचें पराक्रम पळयलो आनी सीता रामाक दिवची अशी प्रतिज्ञा करून, विश्वामित्राच्या मान्यतायेन मंत्र्यांक अयोध्येक धाडले.

AI-generated · not yet verified

The Konkani meaning of each verse is shown below the verse.

⚠️ AI-generated translation — the Sinhala meaning was produced by AI and automatically cross-checked against the Sanskrit, but it may still contain errors. It has not yet been reviewed by a scholar. Please refer to a traditional commentary for study.

Summary — Sinhala

මහා මුනි විශ්වාමිත්‍ර ජනක රජුට රාමයාට ධනුව පෙන්වන ලෙස පැවසීය. රජුගේ අමාත්‍යවරු අෂ්ටචක්‍ර මඤ්ජූෂාවේ තිබූ උතුම් ධනුව ගෙනැවිත් රාමට පෙන්වූහ. විශ්වාමිත්‍රගේ වචනයෙන් රාම ධනුව අතට ගෙන ක්‍රීඩාවක් මෙන් ආරෝපණය කොට මැදින් බිඳ දැමීය. එයින් අහස් හෙණයකට සමාන මහත් ශබ්දයක් හා භූමි කම්පාවක් ඇති විය. රාමගේ වීර්යය දුටු ජනක රජු සීතාව වීර්යය ශුල්කය වශයෙන් රාමට දීමට තීරණය කොට අමාත්‍යයන් අයෝධ්‍යාවට යැව්වේය.

AI-generated · not yet verified

The Sinhala meaning of each verse is shown below the verse.

Meaning —

श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे बालकाण्डम् ।

अथ सप्तषष्टितमस्सर्गः ।

Shloka 1

. जनकस्य वचश्श्रुत्वा विश्वामित्रो महामुनिः ।
धनुर्दर्शय रामाय इति होवाच पार्थिवम् ॥ 1 ॥

. janakasya vacaśśrutvā viśvāmitro mahāmuniḥ |
dhanurdarśaya rāmāya iti hovāca pārthivam || 1 ||

জনকের বাক্য শুনে মহামুনি বিশ্বামিত্র বললেন, 'রামকে ধনুকটি দেখাও' এই বলে তিনি রাজাকে সম্বোধন করলেন। ^AI

जनकाचें उतर आयकून, महामुनी विश्वामित्रान त्या राजाक म्हळें, 'रामाक धनुस दाखय.' ^AI

ਜਨਕ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਮਹਾਮੁਨੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤਰ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਧਨੁਸ਼ ਦਿਖਾਓ। ^AI

මහා මුනි විශ්වාමිත්‍ර ජනකගේ වචන අසා, 'රාමයාට ධනුව පෙන්වන්න' යි රජුට පැවසීය. ^AI

Shloka 2

ततस्स राजा जनकः सामन्तान्व्यादिदेश ह ।
धनुरानीयतां दिव्यं गन्धमाल्यविभूषितम् ॥ 2 ॥

tatassa rājā janakaḥ sāmantānvyādideśa ha |
dhanurānīyatāṃ divyaṃ gandhamālyavibhūṣitam || 2 ||

তখন সেই রাজা জনক সামন্তদের আদেশ দিলেন, 'গন্ধ ও মাল্য দ্বারা বিভূষিত দিব্য ধনুকটি আনয়ন করা হোক'। ^AI

उपरांत तो राजा जनकान आपल्या सामंतांक आदेश दिलो, 'गंध आनी माळांनीं सजयल्लें दिव्य धनुस हाडात.' ^AI

ਤਦ ਉਸ ਰਾਜੇ ਜਨਕ ਨੇ ਸਾਮੰਤਾਂ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ, ਗੰਧ ਅਤੇ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਦਿਵਯ ਧਨੁਸ਼ ਨੂੰ ਲਿਆਇਆ ਜਾਵੇ। ^AI

එවිට ඒ රජු ජනක සාමන්තයන්ට නියෝග කළේය: 'ගන්ධමාල්‍යයෙන් විභූෂිත දිව්‍ය ධනුව ගෙනෙන්න.' ^AI

Shloka 3

जनकेन समादिष्टाः सचिवा प्राविशन् पुरीम् ।
तद्धनुः पुरतः कृत्वा निर्जग्मुः पार्थिवाज्ञया ॥ 3 ॥

janakena samādiṣṭāḥ sacivā prāviśan purīm |
taddhanuḥ purataḥ kṛtvā nirjagmuḥ pārthivājñayā || 3 ||

জনকের আদিষ্ট মন্ত্রীরা নগরীতে প্রবেশ করলেন। সেই ধনুকটি সম্মুখে রেখে রাজার আজ্ঞায় তারা বাইরে এলেন। ^AI

जनकान आदेश दिल्ले सचिव नगरांत गेले आनी तें धनुस मुखार दवरून राजाच्या आज्ञेन भायर सरले. ^AI

ਜਨਕ ਦੁਆਰਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਮੰਤਰੀ ਨਗਰੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਏ, ਉਸ ਧਨੁਸ਼ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲੇ। ^AI

ජනක විසින් නියෝග ලැබූ අමාත්‍යවරු නගරයට පිවිස, ඒ ධනුව ඉදිරියෙහි තබාගෙන රජුගේ අණ පරිදි පිටත් වූහ. ^AI

Shloka 4

नृणां शतानि पञ्चाशद्व्यायतानां महात्मनाम् ।
मञ्जूषामष्टचक्रां तां समूहुस्ते कथञ्चन ॥ 4 ॥

nṛṇāṃ śatāni pañcāśadvyāyatānāṃ mahātmanām |
mañjūṣāmaṣṭacakrāṃ tāṃ samūhuste kathañcana || 4 ||

মহাত্মা পুরুষদের পঞ্চাশ শত (পঞ্চাশশত) ব্যক্তি কষ্টে সেই অষ্টচক্রযুক্ত মঞ্জূষাটি বহন করলেন। ^AI

पन्नासशें म्हान आत्म्यांचे पुरुष, जे उंच आनी बळिश्ट आशिल्ले, ते ती आठ चक्रांची मंजूषा कसातरी उबारून व्हेले. ^AI

ਪੰਜਾਹ ਸੌ ਮਹਾਤਮਾ ਬਲਵਾਨ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਨੇ ਉਸ ਅੱਠ ਪਹੀਆਂ ਵਾਲੀ ਮੰਜੂਸ਼ਾ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚੁੱਕਿਆ। ^AI

මහාත්මයන් වූ දිගු වූ මිනිසුන් පනස් සියයක් ඒ අෂ්ටචක්‍ර මඤ්ජූෂාව කිසි ලෙසකින් ඔසවාගත්හ. ^AI

Shloka 5

तामादाय तु मञ्जूषामायसीं यत्र तद्धनुः ।
सुरोपमं ते जनकमूचुर्नृपतिमन्त्रिणः ॥ 5 ॥

tāmādāya tu mañjūṣāmāyasīṃ yatra taddhanuḥ |
suropamaṃ te janakamūcurnṛpatimantriṇaḥ || 5 ||

সেই লৌহময় মঞ্জূষাটি যেখানে সেই ধনুক ছিল সেখানে নিয়ে, দেবতুল্য সেই রাজা জনককে রাজার মন্ত্রীরা বললেন। ^AI

ती लोखणाची मंजूषा, जातूंत तें धनुस आशिल्लें, ती घेवन ते राजाचे मंत्री देवांसारख्या जनक राजाक म्हणले. ^AI

ਉਸ ਲੋਹੇ ਦੀ ਮੰਜੂਸ਼ਾ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਧਨੁਸ਼ ਸੀ, ਰਾਜੇ ਦੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਰਗੇ ਜਨਕ ਨੂੰ ਕਿਹਾ। ^AI

ඒ යකඩ මඤ්ජූෂාව ධනුව ඇති තැනට ගෙනැවිත්, දෙවියන්ට සමාන ඒ රජුගේ අමාත්‍යවරු ජනක රජුට පැවසූහ. ^AI

Shloka 6

इदं धनुर्वरं राजन् पूजितं सर्वराजभिः ।
मिथिलाधिप राजेन्द्र दर्शनीयं यदिच्छसि ॥ 6 ॥

idaṃ dhanurvaraṃ rājan pūjitaṃ sarvarājabhiḥ |
mithilādhipa rājendra darśanīyaṃ yadicchasi || 6 ||

হে রাজন্, এই শ্রেষ্ঠ ধনুক সমস্ত রাজাদের দ্বারা পূজিত। হে মিথিলাধিপতি রাজেন্দ্র, যদি ইচ্ছা হয় তবে এটি দর্শনীয়। ^AI

हे राजा, सगळ्या राजांनी पूजिल्लें हें श्रेष्ठ धनुस, मिथिलेच्या अधिपती, राजेंद्रा, तुका दाखोवपाची इच्छा आसा जाल्यार दाखय. ^AI

ਹੇ ਰਾਜਨ, ਇਹ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ ਧਨੁਸ਼ ਸਾਰੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪੂਜਿਤ ਹੈ, ਹੇ ਮਿਥਿਲਾ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ, ਹੇ ਰਾਜੇਂਦਰ, ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਚਾਹੋ ਤਾਂ ਇਹ ਦੇਖਣ ਯੋਗ ਹੈ। ^AI

'රජතුමනි, සියලු රජුන් විසින් පූජිත මේ උතුම් ධනුව මිථිලාධිපති රජේන්ද්‍රයාණෙනි, ඔබ කැමති නම් දැකගත හැකිය.' ^AI

Shloka 7

तेषां नृपो वचः श्रुत्वा कृताञ्जलिरभाषत ।
विश्वामित्रं महात्मानं तौ चोभौ रामलक्ष्मणौ ॥ 7 ॥

teṣāṃ nṛpo vacaḥ śrutvā kṛtāñjalirabhāṣata |
viśvāmitraṃ mahātmānaṃ tau cobhau rāmalakṣmaṇau || 7 ||

তাদের বাক্য শুনে রাজা অঞ্জলি বদ্ধ করে মহাত্মা বিশ্বামিত্র এবং সেই রাম ও লক্ষ্মণ উভয়কে বললেন। ^AI

तांचें उतर आयकून राजान हात जोडून त्या महात्मा विश्वामित्राक आनी त्या दोगांय राम-लक्ष्मणांक म्हळें. ^AI

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਰਾਜਾ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਬੋਲਿਆ, ਮਹਾਤਮਾ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤਰ ਨੂੰ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ। ^AI

ඔවුන්ගේ වචන අසා රජු අඳිලි බැඳ, මහාත්ම වූ විශ්වාමිත්‍රට ද, ඒ රාම ලක්ෂ්මණ දෙදෙනාට ද පැවසීය. ^AI

Shloka 8

इदं धनुर्वरं ब्रह्मन् जनकैरभिपूजितम् ।
राजभिश्च महावीर्यैः अशक्तैः पूरितुं पुरा ॥ 8 ॥

idaṃ dhanurvaraṃ brahman janakairabhipūjitam |
rājabhiśca mahāvīryaiḥ aśaktaiḥ pūrituṃ purā || 8 ||

হে ব্রহ্মন্, এই শ্রেষ্ঠ ধনুক জনকদের দ্বারা পূজিত এবং মহাবীর্যবান রাজাদের দ্বারাও পূর্বে পূরণ করতে অশক্ত ছিল। ^AI

हे ब्रह्मन्, हें श्रेष्ठ धनुस जनकांनी आनी म्हान पराक्रमी पूण पूर्वीं तें चडोवपाक अशक्त आशिल्ल्या राजांनी पूजिल्लें. ^AI

ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਨ, ਇਹ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ ਧਨੁਸ਼ ਜਨਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪੂਜਿਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਮਹਾਵੀਰ ਮਹਾਰਾਜਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਵੀ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸਨੂੰ ਚੜ੍ਹਾਉਣ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰਥ ਸਨ। ^AI

'බ්‍රහ්මනි, මේ උතුම් ධනුව ජනකයන් විසින් ද, මහා පරාක්‍රම ඇති රජුන් විසින් ද පෙර පිරවීමට නොහැකි වූයෙන් පිදුම් ලද්දේය.' ^AI

Shloka 9

नैतत्सुरगणास्सर्वे नासुरा न च राक्षसाः ।
गन्धर्वयक्षप्रवराः सकिन्नरमहोरगाः ॥ 9 ॥

naitatsuragaṇāssarve nāsurā na ca rākṣasāḥ |
gandharvayakṣapravarāḥ sakinnaramahoragāḥ || 9 ||

এই ধনুকে পূর্ণ করতে সমস্ত দেবগণ, অসুরগণ, রাক্ষসগণ, শ্রেষ্ঠ গন্ধর্ব ও যক্ষগণ, কিন্নর ও মহোরগগণ — কেউই সমর্থ নয়। ^AI

हें धनुष देवांच्या सगळ्या गणांक, असुरांक, राक्षसांक, गंधर्व, यक्ष, किन्नर आनी महोरग ह्या सगळ्यांक ताणून भरूं येत ना. ^AI

ਇਸ ਧਨੁਸ਼ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਅਸੁਰ, ਨਾ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਨਾ ਗੰਧਰਵ ਅਤੇ ਯਕਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ, ਨਾ ਕਿੰਨਰ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਮਹਾਨ ਸੱਪ ਚੜ੍ਹਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ^AI

මෙය සියලු දෙවි සමූහයන්ටවත්, අසුරයන්ටවත්, රාක්ෂසයන්ටවත් නොහැක්කේය. ගන්ධර්වයන්, යක්ෂයන්, කින්නරයන් හා මහෝරගයන් අතරින් උතුම් අයටද නොහැක්කේය. ^AI

Shloka 10

क्व गतिर्मानुषाणां च धनुषोऽस्य प्रपूरणे ।
आरोपणे समायोगे वेपने तोलनेऽपि वा ॥ 10 ॥

kva gatirmānuṣāṇāṃ ca dhanuṣo'sya prapūraṇe |
āropaṇe samāyoge vepane tolane'pi vā || 10 ||

তাহলে এই ধনুকে পূর্ণ করা, আরোপণ করা, সংযোজন করা, কম্পিত করা বা তোলা-পরিমাপ করার বিষয়ে মনুষ্যদের গতি বা সামর্থ্যই বা কোথায়? ^AI

मागीर मनशांक ह्या धनुषाचें भरण, आरोपण, समायोग, वेपन वा तोलन हातूंत गती कसली? ^AI

ਫਿਰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਕੀ ਗੱਲ, ਇਸ ਧਨੁਸ਼ ਨੂੰ ਚੜ੍ਹਾਉਣ, ਚੜ੍ਹਾਉਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋਣ, ਖਿੱਚਣ, ਕੰਬਾਉਣ ਜਾਂ ਤੋਲਣ ਵਿੱਚ ਵੀ। ^AI

මනුෂ්‍යයන්ට මෙම ධනුෂ් නැගීමෙහිද, එය ආරෝපණය කිරීමෙහිද, එක් කිරීමෙහිද, වෙව්ලීමෙහිද, තුලනය කිරීමෙහිද යන කරුණුවල ගතිය කොතැනද? ^AI

Shloka 11

तदेतद्धनुषां श्रेष्ठमानीतं मुनिपुङ्गव ।
दर्शयैतन्महाभाग अनयोः राजपुत्रयोः ॥ 11 ॥

tadetaddhanuṣāṃ śreṣṭhamānītaṃ munipuṅgava |
darśayaitanmahābhāga anayoḥ rājaputrayoḥ || 11 ||

হে মুনিপুঙ্গব, সেই ধনুশ্রেষ্ঠ এই স্থানে আনা হয়েছে। হে মহাভাগ, এই দুই রাজপুত্রকে তা দেখান। ^AI

हे मुनींमदीं श्रेष्ठा, धनुषांमदीं श्रेष्ठ अशें हें धनुष हाडलां. हे महाभागा, ह्या दोनूय राजपुत्रांक हें दाखय. ^AI

ਹੇ ਮੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ, ਇਹ ਧਨੁਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ ਧਨੁਸ਼ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਹੇ ਮਹਾਭਾਗ, ਇਸ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਰਾਜਕੁਮਾਰਾਂ ਨੂੰ ਦਿਖਾਓ। ^AI

මුනිවරුන් අතර අග්‍රයාණෙනි, ධනුෂ් අතරින් උතුම් වූ මෙය ගෙනෙන ලදී. මහා භාග්‍යවත් තුමනි, මෙය මෙම රාජකුමාරයන් දෙදෙනාට පෙන්වනු මැනව. ^AI

Shloka 12

विश्वामित्रस्तु धर्मात्मा श्रुत्वा जनकभाषितम् ।
वत्स राम धनुः पश्य इति राघवमब्रवीत् ॥ 12 ॥

viśvāmitrastu dharmātmā śrutvā janakabhāṣitam |
vatsa rāma dhanuḥ paśya iti rāghavamabravīt || 12 ||

ধর্মাত্মা বিশ্বামিত্র জনকের এই কথাগুলি শুনে রাঘব রামকে বললেন, 'বৎস রাম, ধনুটি দেখ।' ^AI

धर्मात्मा विश्वामित्रान जनकाचें भाशण आयकून राघवाक म्हळें, 'वत्स रामा, धनुष पळय'. ^AI

ਧਰਮਾਤਮਾ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤਰ ਨੇ ਜਨਕ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਰਾਘਵ (ਰਾਮ) ਨੂੰ ਕਿਹਾ, ਹੇ ਵਤਸ ਰਾਮ, ਧਨੁਸ਼ ਨੂੰ ਵੇਖੋ। ^AI

ධර්මාත්ම වූ විශ්වාමිත්‍ර තෙමේ ජනකගේ වචනය අසා, 'පුත රාම, ධනුෂ් බලන්න' යි රාඝවයාට කීවේය. ^AI

Shloka 13

ब्रह्मर्षेर्वचनाद्रामो यत्र तिष्ठति तद्धनुः ।
मञ्जूषां तामपावृत्य दृष्ट्वा धनुरथाब्रवीत् ॥ 13 ॥

brahmarṣervacanādrāmo yatra tiṣṭhati taddhanuḥ |
mañjūṣāṃ tāmapāvṛtya dṛṣṭvā dhanurathābravīt || 13 ||

ব্রহ্মর্ষির বাক্য অনুসারে রাম যেখানে সেই ধনু ছিল, সেই মঞ্জুষা বা পেটিকা খুলে ধনুটি দেখে তখন বললেন। ^AI

ब्रह्मर्षीच्या वचनान रामान जंय तें धनुष आशिल्लें थंय ती मंजूषा उगडून धनुष पळयलें आनी मागीर म्हळें. ^AI

ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਬਚਨ ਨਾਲ ਰਾਮ ਨੇ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਧਨੁਸ਼ ਰੱਖਿਆ ਸੀ, ਉਸ ਮੰਜੂਸ਼ਾ ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਧਨੁਸ਼ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਕਿਹਾ। ^AI

බ්‍රහ්මර්ෂියාගේ වචනයෙන් රාම තෙමේ එම ධනුෂ් තිබෙන තැනට ගොස්, එම මඤ්ජූෂාව විවෘත කොට ධනුෂ් දැක, මෙසේ කීවේය. ^AI

Shloka 14

इदं धनुर्वरं ब्रह्मन् संस्पृशामीह पाणिना ।
यत्नवांश्च भविष्यामि तोलने पूरणेऽपि वा ॥ 14 ॥

idaṃ dhanurvaraṃ brahman saṃspṛśāmīha pāṇinā |
yatnavāṃśca bhaviṣyāmi tolane pūraṇe'pi vā || 14 ||

হে ব্রহ্মন, এই শ্রেষ্ঠ ধনুটি আমি এখানে হাত দিয়ে স্পর্শ করছি। তোলা বা পূর্ণ করার বিষয়ে আমি যত্নবান হব। ^AI

हे ब्रह्मना, हें श्रेष्ठ धनुष हांव हांगा हातान स्पर्श करतां. तोलन वा भरण हातूंत हांव यत्न करतलों. ^AI

ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਨ, ਇਸ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ ਧਨੁਸ਼ ਨੂੰ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਛੂਹਦਾ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਤੋਲਣ ਜਾਂ ਚੜ੍ਹਾਉਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਯਤਨ ਕਰਾਂਗਾ। ^AI

බ්‍රහ්මන, මෙම උතුම් ධනුෂ් මම මෙහි මාගේ අතින් ස්පර්ශ කරමි. තුලනය කිරීමෙහිද, පිරවීමෙහිද උත්සාහවත් වන්නෙමි. ^AI

Shloka 15

बाढमित्येव तं राजा मुनिश्च समभाषत ।
लीलया स धनुर्मध्ये जग्राह वचनान्मुनेः ॥ 15 ॥

bāḍhamityeva taṃ rājā muniśca samabhāṣata |
līlayā sa dhanurmadhye jagrāha vacanānmuneḥ || 15 ||

রাজা এবং মুনি উভয়েই 'তথাস্তু' বলে সম্মতি দিলেন। মুনির বাক্য অনুসারে রাম লীলাভাবে সেই ধনুকে মধ্যভাগে ধারণ করলেন। ^AI

राजा आनी मुनी ह्या दोगांयनीय ताका 'बरें' अशेंच म्हळें. मुनीच्या वचनान ताणें लीलेन धनुष मदीं धरलें. ^AI

ਰਾਜਾ ਅਤੇ ਮੁਨੀ ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ 'ਠੀਕ ਹੈ' ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ। ਮੁਨੀ ਦੇ ਬਚਨ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਖੇਲ ਨਾਲ ਧਨੁਸ਼ ਨੂੰ ਵਿਚਕਾਰ ਤੋਂ ਫੜ ਲਿਆ। ^AI

රජුද මුනිවරයාද 'එසේය' යි ඔහුට පිළිතුරු දුන්හ. මුනිවරයාගේ වචනයෙන් ඔහු ලීලාවෙන් ධනුෂ් මැදින් ග්‍රහණය කළේය. ^AI

Shloka 16

पश्यतां नृपसहस्राणां बहूनां रघुनन्दनः ।
आरोपयत्स धर्मात्मा सलीलमिव तद्धनुः ॥ 16 ॥

paśyatāṃ nṛpasahasrāṇāṃ bahūnāṃ raghunandanaḥ |
āropayatsa dharmātmā salīlamiva taddhanuḥ || 16 ||

হাজার হাজার রাজা দেখতে দেখতে ধর্মাত্মা রঘুনন্দন রাম লীলাভাবে সেই ধনুকে আরোপণ করলেন। ^AI

धर्मात्मा रघुनंदनान बहुत राजांचीं सहस्रां पळयत आसतना तें धनुष लीलेसारकें आरोपण केलें. ^AI

ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਵੇਖਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ, ਰਘੁਨੰਦਨ ਧਰਮਾਤਮਾ ਰਾਮ ਨੇ ਉਸ ਧਨੁਸ਼ ਨੂੰ ਖੇਲ ਵਾਂਗ ਚੜ੍ਹਾ ਦਿੱਤਾ। ^AI

බොහෝ රජුන් දහස් ගණනක් බලා සිටියදී, රඝු නන්දන වූ ධර්මාත්ම රාම තෙමේ එම ධනුෂ් ක්‍රීඩාවක් මෙන් ආරෝපණය කළේය. ^AI

Shloka 17

आरोपयित्वा धर्मात्मा पूरयामास तद्धनुः ।
तद्बभञ्ज धनुर्मध्ये नरश्रेष्ठो महायशाः ॥ 17 ॥

āropayitvā dharmātmā pūrayāmāsa taddhanuḥ |
tadbabhañja dhanurmadhye naraśreṣṭho mahāyaśāḥ || 17 ||

ধর্মাত্মা, মহাকীর্তিমান নরশ্রেষ্ঠ সেই রাম ধনুকটি আরোহণ করে টেনে পূর্ণ করলেন এবং সেই ধনুক মধ্যভাগে ভেঙে ফেললেন। ^AI

धर्मात्मो नरश्रेष्ठो महायशस्वी राजा तें धनुष्य चढोवन तें पूर्ण केलें आनी तें धनुष्य मदीं मोडलें. ^AI

ਧਰਮਾਤਮਾ ਨਰਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਮਹਾਯਸ਼ਾ ਨੇ ਉਸ ਧਨੁਸ਼ ਨੂੰ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ ਖਿੱਚਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਚਕਾਰੋਂ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ। ^AI

ධර්මාත්ම වූ, මහා කීර්තිමත් නරශ්‍රේෂ්ඨයා එම දුන්න නැගී අල්ලා එය පිරවූයේය. ඔහු එම දුන්න මැදින් බිඳ දැමීය. ^AI

Shloka 18

तस्य शब्दो महानासीत् निर्घातसमनिस्वनः ।
भूमिकम्पश्च सुमहान् पर्वतस्येव दीर्यतः ॥ 18 ॥

tasya śabdo mahānāsīt nirghātasamanisvanaḥ |
bhūmikampaśca sumahān parvatasyeva dīryataḥ || 18 ||

তাতে মহান শব্দ হল, যা বজ্রপাতের মতো নিনাদযুক্ত, এবং পর্বত ভেঙে পড়ার মতো সুমহান ভূমিকম্প হল। ^AI

ताचो आवाज व्हड आशिल्लो, निर्घात (वज्रपात) सारको; आनी व्हड भूंयकंप जालो, दोंगर फुटल्यासारको. ^AI

ਉਸ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਸ਼ਬਦ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਗਰਜ ਵਰਗਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦਾ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਕੰਬਣ ਹੋਇਆ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਾੜ ਫਟ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ। ^AI

එයින් නිර්ඝාතයකට (අහස් හෙණයකට) සමාන මහත් ශබ්දයක් ඇති විය. කන්දක් බිඳී වැටෙන්නාක් මෙන් මහත් භූමි කම්පාවක් ද විය. ^AI

Shloka 19

निपेतुश्च नरा स्सर्वे तेन शब्देन मोहिताः ।
वर्जयित्वा मुनिवरं राजानं तौ च राघवौ ॥ 19 ॥

nipetuśca narā ssarve tena śabdena mohitāḥ |
varjayitvā munivaraṃ rājānaṃ tau ca rāghavau || 19 ||

সেই শব্দে মোহিত হয়ে সমস্ত নর (লোক) পড়ে গেল, কিন্তু মুনিবর, রাজা এবং সেই দুই রাঘব (রাম ও লক্ষ্মণ) ব্যতীত। ^AI

ते आवाजान मोहित जावन सगळे नर पडले; मुनिवर, राजा आनी ते दोनूय राघव सोडून. ^AI

ਉਸ ਸ਼ਬਦ ਨਾਲ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਸਾਰੇ ਮਨੁੱਖ ਡਿੱਗ ਪਏ, ਸਿਵਾਏ ਮੁਨੀਵਰ, ਰਾਜਾ ਅਤੇ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਰਾਘਵਾਂ ਦੇ। ^AI

එම ශබ්දයෙන් මුළාවූ සියලු මනුෂ්‍යයෝ වැටී වැටුණෝය. මුනිවරයා, රජු සහ රාඝව දෙදෙනා හැර. ^AI

Shloka 20

प्रत्याश्वस्ते जने तस्मिन्राजा विगतसाध्वसः ।
उवाच प्राञ्जलिर्वाक्यं वाक्यज्ञो मुनिपुङ्गवम् ॥ 20 ॥

pratyāśvaste jane tasminrājā vigatasādhvasaḥ |
uvāca prāñjalirvākyaṃ vākyajño munipuṅgavam || 20 ||

সেই জনগণ পুনরায় আশ্বস্ত হলে, ভয়শূন্য রাজা বাক্যজ্ঞ হয়ে মুনিপুঙ্গবকে করজোড়ে বাক্য বললেন। ^AI

ते लोक परत सावध जाले उपरांत, राजा भय सोडून, वाक्यज्ञ आशिल्लो, हात जोडून मुनिपुंगवाक वचन उलयलो. ^AI

ਜਦੋਂ ਉਹ ਲੋਕ ਸੁਚੇਤ ਹੋ ਗਏ, ਤਦ ਵਾਕਜ੍ਞ ਰਾਜਾ ਨੇ ਨਿਡਰ ਹੋ ਕੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਮੁਨੀਪੁੰਗਵ ਨੂੰ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ। ^AI

එම ජනයා නැවත සිහි ලබා ගත් විට, බිය දුරු වූ රජු, වචන දන්නා ඔහු, ඇඳිලි බැඳගෙන මුනිපුංගවයාට මෙසේ කීවේය. ^AI

Shloka 21

भगवन् दृष्टवीर्यो मे रामो दशरथात्मजः ।
अत्यद्भुतमचिन्त्यं च न तर्कितमिदं मया ॥ 21 ॥

bhagavan dṛṣṭavīryo me rāmo daśarathātmajaḥ |
atyadbhutamacintyaṃ ca na tarkitamidaṃ mayā || 21 ||

হে ভগবন্, দশরথাত্মজ রামের বীর্য আমি দেখলাম; এটি অত্যন্ত অদ্ভুত ও অচিন্ত্য, আমি এরূপ তর্ক করিনি। ^AI

हे भगवन, दशरथाचो पूत रामाचें पराक्रम मीं पळयलो; हें खूब अद्भुत आनी अचिंत्य आसा, हें मीं तर्क केल्लें ना. ^AI

ਹੇ ਭਗਵਾਨ! ਮੈਂ ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ ਦਾ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਦੇਖ ਲਿਆ ਹੈ; ਇਹ ਅਤਿਅੰਤ ਅਦਭੁਤ ਅਤੇ ਅਚਿੰਤਯ ਹੈ, ਮੈਂ ਇਸ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਸੀ। ^AI

භගවානුනි, දශරථ පුත්‍ර රාමගේ වීර්‍යය මම දුටුවෙමි. මෙය මහත් අද්භූත හා අචින්ත්‍යය. මෙය මා විසින් අපේක්ෂා නොකළේය. ^AI

Shloka 22

जनकानां कुले कीर्तिमाहरिष्यति मे सुता ।
सीता भर्तारमासाद्य रामं दशरथात्मजम् ॥ 22 ॥

janakānāṃ kule kīrtimāhariṣyati me sutā |
sītā bhartāramāsādya rāmaṃ daśarathātmajam || 22 ||

দশরথাত্মজ রামকে স্বামীরূপে পেয়ে আমার কন্যা সীতা জনকগণের কুলে কীর্তি আনয়ন করবে। ^AI

जनकांच्या कुळांत म्हजी कीर्ती वाडयतली, म्हजी धूव सीता दशरथाचो पूत राम हाका भर्तार मेळोवन. ^AI

ਮੇਰੀ ਧੀ ਸੀਤਾ ਨੇ ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ ਨੂੰ ਪਤੀ ਪਾ ਕੇ ਜਨਕਾਂ ਦੇ ਕੁਲ ਦੀ ਕੀਰਤੀ ਵਧਾਈ ਹੈ। ^AI

දශරථ පුත්‍ර රාම නම් ස්වාමියා ලබා, මාගේ දියණිය සීතා ජනක රජ පරපුරේ කීර්තිය ගෙන එන්නීය. ^AI

Shloka 23

मम सत्या प्रतिज्ञा च वीर्यशुल्केति कौशिक ।
सीता प्राणैर्बहुमता देया रामाय मे सुता ॥ 23 ॥

mama satyā pratijñā ca vīryaśulketi kauśika |
sītā prāṇairbahumatā deyā rāmāya me sutā || 23 ||

হে কৌশিক, বীর্যশুল্ক এই আমার সত্য প্রতিজ্ঞা; প্রাণের চেয়েও বহুমতা সীতা আমার কন্যা রামকে দিতে হবে। ^AI

हे कौशिक, म्हजी सत्य प्रतिज्ञा आसा की वीर्यशुल्क; म्हजी धूव सीता प्राणांपरस चड मोगाची, ती रामाक दिवची. ^AI

ਹੇ ਕੌਸ਼ਿਕ! ਮੇਰੀ ਸੱਚੀ ਪ੍ਰਤਿਜ੍ਞਾ ਹੈ ਕਿ ਵੀਰਯ ਹੀ ਸ਼ੁਲ੍ਕ ਹੈ; ਮੇਰੀ ਧੀ ਸੀਤਾ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧੇਰੇ ਪਿਆਰੀ ਹੈ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ^AI

කෞශික, මාගේ සත්‍ය ප්‍රතිඥාව වීර්‍යය මිල ලෙසය. ප්‍රාණයටත් වඩා බහුමාන ලද මාගේ දියණිය සීතා රාමට දිය යුතුය. ^AI

Shloka 24

भवतोऽनुमते ब्रह्मन् शीघ्रं गच्छन्तु मन्त्रिणः ।
मम कौशिक भद्रं ते अयोध्यां त्वरिता रथैः ॥ 24 ॥

bhavato'numate brahman śīghraṃ gacchantu mantriṇaḥ |
mama kauśika bhadraṃ te ayodhyāṃ tvaritā rathaiḥ || 24 ||

হে ব্রহ্মন্, আপনার সম্মতিতে আমার মন্ত্রীরা শীঘ্রই রথে ত্বরিত হয়ে অযোধ্যায় যাক; হে কৌশিক, আপনার মঙ্গল হোক। ^AI

हे ब्रह्मन, तुमचें मान्यतायेन, मंत्र्यांनी लवकर वचूंक जाय; हे कौशिक, तुका बरें जावं, रथांनीं वेगान अयोध्येक वचात. ^AI

ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਨ! ਤੁਹਾਡੀ ਸਹਿਮਤੀ ਨਾਲ, ਮੇਰੇ ਮੰਤਰੀ ਰੱਥਾਂ ਰਾਹੀਂ ਤੁਰੰਤ ਅਯੋਧ੍ਯਾ ਨੂੰ ਜਾਣ; ਹੇ ਕੌਸ਼ਿਕ! ਤੁਹਾਡਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ। ^AI

බ්‍රහ්මනි, ඔබ අනුමත කරන්නේ නම්, මාගේ අමාත්‍යවරු ඉක්මනින් රථවලින් අයෝධ්‍යාවට යා යුතුය. කෞශික, ඔබට යහපත වේවා. ^AI

Shloka 25

राजानं प्रश्रितैर्वाक्यैरानयन्तु पुरं मम ।
प्रदानं वीर्यशुल्कायाः कथयन्तु च सर्वशः ॥ 25 ॥

rājānaṃ praśritairvākyairānayantu puraṃ mama |
pradānaṃ vīryaśulkāyāḥ kathayantu ca sarvaśaḥ || 25 ||

রাজাকে বিনীত বাক্যে আমার নগরে নিয়ে আসুক। বীর্য-শুল্করূপা কন্যার প্রদানের কথা সবিস্তারে বলুক। ^AI

राजाक विनम्र उतरांनी म्हज्या नगराक हाडात. वीर्यशुल्केचें (धनुष्य उचलपाच्या शुल्काचें) दान सगळें कथून सांगात. ^AI

ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਨਿਮਰ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਲੈ ਆਓ, ਅਤੇ ਵੀਰ-ਧਨ (ਵੀਰਤਾ ਦੇ ਮੁੱਲ) ਵਜੋਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਭੇਟ ਬਾਰੇ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸੋ। ^AI

රජුට නිහතමානී වචනවලින් මගේ නගරයට කැඳවා ගෙන එන්න. වීර්යය ශුල්කය වශයෙන් දීම ගැන සියලු ආකාරයෙන් කියන්න. ^AI

Shloka 26

मुनिगुप्तौ च काकुत्स्थौ कथयन्तु नृपाय वै ।
प्रीयमाणं तु राजानमानयन्तु सुशीघ्रगाः ॥ 26 ॥

muniguptau ca kākutsthau kathayantu nṛpāya vai |
prīyamāṇaṃ tu rājānamānayantu suśīghragāḥ || 26 ||

মুনি কর্তৃক রক্ষিত কাকুৎস্থ-পুত্রদ্বয়ের কথা রাজাকে বলুক। শীঘ্রগামী সেই দূতেরা প্রীত রাজাকে নিয়ে আসুক। ^AI

मुनींनी राखिल्ले काकुत्स्थ कुमार (राम आनी लक्ष्मण) हांचे विशीं राजाक सांगात. आनी वेगान धांवपी ते मंत्री प्रसन्न जाल्ल्या राजाक लवकर हाडात. ^AI

ਕਾਕੁਤਸਥ (ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ) ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਇਹ ਗੱਲ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਦੂਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਲੈ ਆਉਣ। ^AI

මුනිවරයා විසින් ආරක්ෂා කරන ලද කාකුත්ස්ථ දෙදෙනා ගැන රජුට කියන්න. ඉතා ඉක්මනින් යන ඔවුහු ප්‍රීතියට පත් රජු කැඳවා ගෙන එත්වා. ^AI

Shloka 27

कौशिकश्च तथेत्याह राजा चाभाष्य मन्त्रिणः ॥ 27 ॥

kauśikaśca tathetyāha rājā cābhāṣya mantriṇaḥ || 27 ||

কৌশিকও 'তথাস্তু' বললেন, এবং রাজাও মন্ত্রীদের সম্বোধন করলেন। ^AI

कौशिक (विश्वामित्र) हाणें तसेंच जावं अशें सांगलें, आनी राजान मंत्र्यांक उलोवन सांगलें. ^AI

ਕੌਸ਼ਿਕ (ਵਿਸ਼ਵਾਮਿੱਤਰ) ਨੇ 'ਇਵੇਂ ਹੀ ਹੋਵੇ' ਆਖਿਆ, ਅਤੇ ਰਾਜੇ ਨੇ ਵੀ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। ^AI

කෞශික තෙමේ 'එසේය' කියා පිළිතුරු දුන්නේය. රජු ද අමාත්‍යයන් අමතා කීවේය. ^AI

Shloka 28

अयोध्यां प्रेषयामास धर्मात्मा कृतशासनान् ।
यथावृत्तं समाख्यातुमानेतुं च नृपं तदा ॥ 28 ॥

ayodhyāṃ preṣayāmāsa dharmātmā kṛtaśāsanān |
yathāvṛttaṃ samākhyātumānetuṃ ca nṛpaṃ tadā || 28 ||

ধর্মাত্মা রাজা কৃতশাসনদের অযোধ্যায় প্রেরণ করলেন, যাতে তারা যা ঘটেছে তা যথাযথভাবে জানায় এবং তখন রাজাকে নিয়ে আসে। ^AI

धर्मात्मा राजान आपल्या आज्ञेचें पालन करपी मंत्र्यांक अयोध्येक धाडले, जाल्लें तें सगळें यथार्थ सांगपाक आनी त्या वेळार राजाक हाडपाक. ^AI

ਧਰਮਾਤਮਾ ਰਾਜੇ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੁਕਮ ਮੰਨਣ ਵਾਲੇ ਦੂਤਾਂ ਨੂੰ ਅਯੋਧਿਆ ਭੇਜਿਆ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਹੋਈ ਸਾਰੀ ਘਟਨਾ ਸੁਣਾਉਣ ਅਤੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਲੈ ਆਉਣ। ^AI

ධර්මාත්මයා වූ රජු අයෝධ්‍යාවට නියෝග ලත් ඔවුන් එව්වේය. සිදු වූ පරිදි දන්වා රජු එකල කැඳවා ගෙන ඒම සඳහාය. ^AI

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये बालकाण्डे सप्तषष्टितमस्सर्गः ॥

Sanskrit — Devanagari (original)

श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे बालकाण्डम् ।

अथ सप्तषष्टितमस्सर्गः ।

. जनकस्य वचश्श्रुत्वा विश्वामित्रो महामुनिः ।

धनुर्दर्शय रामाय इति होवाच पार्थिवम् ॥ 1 ॥

ततस्स राजा जनकः सामन्तान्व्यादिदेश ह ।

धनुरानीयतां दिव्यं गन्धमाल्यविभूषितम् ॥ 2 ॥

जनकेन समादिष्टाः सचिवा प्राविशन् पुरीम् ।

तद्धनुः पुरतः कृत्वा निर्जग्मुः पार्थिवाज्ञया ॥ 3 ॥

नृणां शतानि पञ्चाशद्व्यायतानां महात्मनाम् ।

मञ्जूषामष्टचक्रां तां समूहुस्ते कथञ्चन ॥ 4 ॥

तामादाय तु मञ्जूषामायसीं यत्र तद्धनुः ।

सुरोपमं ते जनकमूचुर्नृपतिमन्त्रिणः ॥ 5 ॥

इदं धनुर्वरं राजन् पूजितं सर्वराजभिः ।

मिथिलाधिप राजेन्द्र दर्शनीयं यदिच्छसि ॥ 6 ॥

तेषां नृपो वचः श्रुत्वा कृताञ्जलिरभाषत ।

विश्वामित्रं महात्मानं तौ चोभौ रामलक्ष्मणौ ॥ 7 ॥

इदं धनुर्वरं ब्रह्मन् जनकैरभिपूजितम् ।

राजभिश्च महावीर्यैः अशक्तैः पूरितुं पुरा ॥ 8 ॥

नैतत्सुरगणास्सर्वे नासुरा न च राक्षसाः ।

गन्धर्वयक्षप्रवराः सकिन्नरमहोरगाः ॥ 9 ॥

क्व गतिर्मानुषाणां च धनुषोऽस्य प्रपूरणे ।

आरोपणे समायोगे वेपने तोलनेऽपि वा ॥ 10 ॥

तदेतद्धनुषां श्रेष्ठमानीतं मुनिपुङ्गव ।

दर्शयैतन्महाभाग अनयोः राजपुत्रयोः ॥ 11 ॥

विश्वामित्रस्तु धर्मात्मा श्रुत्वा जनकभाषितम् ।

वत्स राम धनुः पश्य इति राघवमब्रवीत् ॥ 12 ॥

ब्रह्मर्षेर्वचनाद्रामो यत्र तिष्ठति तद्धनुः ।

मञ्जूषां तामपावृत्य दृष्ट्वा धनुरथाब्रवीत् ॥ 13 ॥

इदं धनुर्वरं ब्रह्मन् संस्पृशामीह पाणिना ।

यत्नवांश्च भविष्यामि तोलने पूरणेऽपि वा ॥ 14 ॥

बाढमित्येव तं राजा मुनिश्च समभाषत ।

लीलया स धनुर्मध्ये जग्राह वचनान्मुनेः ॥ 15 ॥

पश्यतां नृपसहस्राणां बहूनां रघुनन्दनः ।

आरोपयत्स धर्मात्मा सलीलमिव तद्धनुः ॥ 16 ॥

आरोपयित्वा धर्मात्मा पूरयामास तद्धनुः ।

तद्बभञ्ज धनुर्मध्ये नरश्रेष्ठो महायशाः ॥ 17 ॥

तस्य शब्दो महानासीत् निर्घातसमनिस्वनः ।

भूमिकम्पश्च सुमहान् पर्वतस्येव दीर्यतः ॥ 18 ॥

निपेतुश्च नरा स्सर्वे तेन शब्देन मोहिताः ।

वर्जयित्वा मुनिवरं राजानं तौ च राघवौ ॥ 19 ॥

प्रत्याश्वस्ते जने तस्मिन्राजा विगतसाध्वसः ।

उवाच प्राञ्जलिर्वाक्यं वाक्यज्ञो मुनिपुङ्गवम् ॥ 20 ॥

भगवन् दृष्टवीर्यो मे रामो दशरथात्मजः ।

अत्यद्भुतमचिन्त्यं च न तर्कितमिदं मया ॥ 21 ॥

जनकानां कुले कीर्तिमाहरिष्यति मे सुता ।

सीता भर्तारमासाद्य रामं दशरथात्मजम् ॥ 22 ॥

मम सत्या प्रतिज्ञा च वीर्यशुल्केति कौशिक ।

सीता प्राणैर्बहुमता देया रामाय मे सुता ॥ 23 ॥

भवतोऽनुमते ब्रह्मन् शीघ्रं गच्छन्तु मन्त्रिणः ।

मम कौशिक भद्रं ते अयोध्यां त्वरिता रथैः ॥ 24 ॥

राजानं प्रश्रितैर्वाक्यैरानयन्तु पुरं मम ।

प्रदानं वीर्यशुल्कायाः कथयन्तु च सर्वशः ॥ 25 ॥

मुनिगुप्तौ च काकुत्स्थौ कथयन्तु नृपाय वै ।

प्रीयमाणं तु राजानमानयन्तु सुशीघ्रगाः ॥ 26 ॥

कौशिकश्च तथेत्याह राजा चाभाष्य मन्त्रिणः ॥ 27 ॥

अयोध्यां प्रेषयामास धर्मात्मा कृतशासनान् ।

यथावृत्तं समाख्यातुमानेतुं च नृपं तदा ॥ 28 ॥

🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Devanagari script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version. It is a transliteration, not a translation — see “Meaning” for translations where available.

1.67 बालकाण्ड - सप्तषष्टितम सर्गः